Jihadi Katika Njia ya Mungu
Jihaad In The Cause Of God
Maana yake halisi ni "kujitahidi". Neno hili la Kiarabu linaashiria aina yoyote ya shughuli, iwe ya mtu binafsi au ya jamii nzima, ya Waislamu katika kujitahidi kupigania njia ya Mungu na kwa ajili ya Uislamu.
Literally, 'striving'. This Arabic word denotes any form of activity, either personal or community-wide, of Muslims in attempting to strive for the cause of God and for the sake of Islam.
Mwanazuoni mkubwa Ibn Qayyim, katika kitabu chake Zad al-Mitad, ana sura yenye kichwa "Mwenendo wa Mtume ﷺ kwa Makafiri na Wanafiki tangu mwanzo wa Utume wake hadi kifo chake." Katika sura hii, mwanazuoni huyu amefupisha asili ya Jihadi ya Kiislamu.
The great scholar Ibn Qayyim, in his book Zad al-Mitad, has a chapter entitled "The Prophet's Treatment of the Unbelievers and the Hypocrites from the Beginning of His Messengership Until His Death." In this chapter, this scholar has summed up the nature of Islamic Jihaad.
Wahyu ya kwanza kutoka kwa Mwenyezi Mungu aliyoteremshiwa Mtume ﷺ ilikuwa: 'Iqraa, bisme Rabbika alladhee ...' ('Soma, kwa jina la Mola wako Mlezi, aliyeumba ...') Hii ilikuwa mwanzo wa Utume. Mwenyezi Mungu alimwamuru Mtume ﷺ asome hili moyoni mwake. Amri ya kuhubiri ilikuwa bado haijafika. Kisha Mwenyezi Mungu akateremsha: 'Ya ayyuha al-Muddathir, qum fandhir' ('Ewe uliyejifunika nguo, simama uonye'). Basi, wahyu wa 'Iqraa' ulikuwa kumteua kuwa Nabii, na 'Ya ayyuha al-muddathir' ulikuwa kumteua kuwa Mtume. Baadaye Mwenyezi Mungu alimwamuru Mtume ﷺ awaonye jamaa zake wa karibu, kisha watu wake, kisha Waarabu waliokuwa karibu nao, kisha Uarabuni yote, na hatimaye dunia nzima. Hivyo, kwa miaka kumi na mitatu tangu mwanzo wa Utume wake, aliwalingania watu kwa Mwenyezi Mungu kwa njia ya mahubiri, bila kupigana vita wala Jizya. [Jizya ni kodi inayotozwa na Waislamu kwa wanaume wasio Waislamu katika maeneo yanayotawaliwa na Waislamu, badala ya utumishi wa kijeshi.] Aliamrishwa kujizuia na kuvumilia kwa subira na uvumilivu. Kisha aliamrishwa kuhama, na baadaye ruhusa ya kupigana ikatolewa. Kisha aliamrishwa kupigana na wale waliompigania, na kujizuia na wale ambao hawakufanya vita naye. Baadaye aliamrishwa kupigana na washirikina hadi dini ya Mwenyezi Mungu itakapoimarika kikamilifu. Baada ya amri ya Jihaad kuja, makafiri waligawanyika katika makundi matatu: kwanza, wale ambao kulikuwa na amani nao; pili, watu ambao Waislamu walikuwa vitani nao; na tatu, Dhimmi. [Neno dhimmi lina maana ya 'wajibu', na linamaanisha watu wasio Waislamu wanaoishi katika dola ya Kiislamu ambao serikali ya Kiislamu ina wajibu wa kuwalinda na kuwalinda haki zao.] Iliamriwa kwamba, maadamu wasioamini ambao alikuwa na mkataba wa amani nao wanatimiza wajibu wao, ayatekeleze vifungu vya mkataba huo; lakini wakivunja mkataba huo, basi wapewe taarifa kwamba wameuvunja; mpaka wakati huo, vita visitangazwe. Wakiendelea, basi apigane nao. Sura iitwayo 'Baraa' ilipoteremshwa, maelezo ya namna ya kuwatendea aina hizi tatu za wasioamini yalifafanuliwa. Pia ilielezwa kwamba vita vitangazwe dhidi ya wale miongoni mwa 'Watu wa Kitabu' [Wakristo na Mayahudi] wanaotangaza uadui wa wazi, mpaka wakubali kulipa Jizya au wakubali Uislamu. Kuhusu washirikina na wanafiki, katika sura hii iliamriwa kwamba Jihadi itangazwe dhidi yao na wakabiliwe kwa ukali. Mtume ﷺ aliendeleza Jihadi dhidi ya washirikina kwa kupigana nao, na dhidi ya wanafiki kwa mahubiri na hoja. Katika sura hiyo hiyo, iliamriwa kwamba mikataba na washirikina ikomeshwe itakapofika muda wa kuisha kwake. Kuhusiana na hili, watu waliokuwa na mikataba waligawanywa katika makundi matatu: La kwanza, wale waliovunja mkataba na wasitimize masharti yake. Aliamriwa kupigana nao; akapigana nao na akashinda. La pili, walikuwa wale ambao mkataba ulifanywa nao kwa muda uliotajwa; hawakuvunja mkataba huu wala hawakumsaidia yeyote dhidi ya Mtume ﷺ. Kuhusu hawa, Mwenyezi Mungu aliamuru mikataba hii itimizwe hadi muda wake kamili. Aina ya tatu walikuwa wale ambao hawakuwa na mkataba wala hawakuwa wakipigana dhidi ya Mtume ﷺ, au wale ambao muda wa kuisha kwa mkataba haukutajwa. Kuhusu hawa, iliamriwa wapewe taarifa ya miezi minne ya kuisha, na mwisho wake wachukuliwe kuwa maadui wa wazi na wapigwe vita. Kwa hiyo, wale waliovunja mkataba walipigwa vita, na wale ambao hawakuwa na mkataba wowote au ambao muda wa kuisha kwake haukuwa umewekwa waliwekewa kipindi cha neema cha miezi minne, na masharti yalitekelezwa kwa wale ambao mkataba wao ulipaswa kuisha. Watu wote hao walisilimu hata kabla ya muda kuisha, na wasiokuwa Waislamu wa dola walilipa Jizyah. Hivyo, baada ya kuteremshwa kwa sura ya 'Baraa', makafiri walikuwa wa aina tatu: maadui katika vita, watu wenye mikataba, na Dhimmi. Watu wenye mikataba hatimaye walisilimu, kwa hiyo zilibaki aina mbili tu: watu walio vitani na Dhimmi. Watu walio vitani walikuwa daima wakimwogopa. Sasa watu wa dunia nzima walikuwa wa aina tatu: Kwanza, Waislamu walioamini kwake; pili, wale ambao alikuwa na amani nao; na tatu, wapinzani waliokuwa wakiendelea kumpiga vita. Kuhusu wanafiki, Mwenyezi Mungu alimwamuru Mtume ﷺ akubali mwonekano wao na aviache vitendo vyao kwa Mwenyezi Mungu, na aendelee kufanya Jihaad dhidi yao kwa hoja na kuwashawishi. Aliamrishwa asiwaswalie jeneza zao wala asimame kwenye makaburi yao, wala asimwombe Mwenyezi Mungu awasamehe, kwani jambo lao lipo kwa Mwenyezi Mungu. Basi hii ndiyo ilikuwa desturi ya Mtume ﷺ kuhusu maadui zake miongoni mwa makafiri na wanafiki. Katika maelezo haya tunapata muhtasari wa hatua za Jihaad ya Kiislamu uliowasilishwa kwa namna ya kipekee. Katika muhtasari huu tunapata sifa zote mahususi na zenye athari pana za harakati hai ya dini ya kweli; tunapaswa kuzitafakari kwa utafiti wa kina. Hapa, hata hivyo, tutajizuia kwa baadhi ya maelezo ya ufafanuzi.