“Amma idan sun koma biyayya, to kada ku nemi wata hanya a kansu” [An-Nisa: 34]. A maimakon haka, ya kasance abokin zamanta ne, mai tausayi a lokacin da yake neman wani abu daga gare ta, har ta kai idan yana son ta, zai zaɓi yanayi da hali mafi dacewa da ita. ﷺ ya ce: “Kada ku kusanci matanku da dare har sai wadda gashinta ya watse ta tsefe shi, kuma wadda mijinta ya yi nesa da ita ta tsaftace al’aurarta (ta cire gashin da ke cikinta).”
Jagorancin miji bisa mata da shugabancinsa a gida ba yana nufin ya zama mai mulki ko mai iko a cikinsa ba, har babu wata matsala da za a yi masa adawa da ita. A’a, shugabancin miji a gida yana nufin kula da al’amuranta da tafiyar da shi, babu wani mulki ko umarni a cikinsa. Saboda haka, mace tana da hakkin ta amsa wa mijinta, ta yi muhawara da shi, kuma ta soki abin da ya faɗa, domin su abokan zama ne, ba mai umarni da wanda ake umarta ba, ko mai mulki da wanda ake mulka ba. Akasin haka, su abokan zama biyu ne, wanda ɗayansu yana da jagoranci ta fuskar tafiyar da gida da kula da al’amuransa. A cikin gidansa, Manzon Allah ﷺ haka ma ya kasance abokin zamansa ga matansa, ba mai mulki mai iko a kansu ba, duk da cewa shi shugaban ƙasa ne kuma Annabi ne.
’Umar b. al-Khaɗɗab ya ce a cikin wani Hadisi da ya ruwaito: “Na rantse da Allah, a zamanin Jahiliyya mun yi watsi da mata, har Allah Maɗaukaki ya saukar game da su abin da ya saukar, ya kuma ba su rabonsu.” Ya ce: “Ya zamo cewa ina tunani a kan wani al’amari sai matata ta ce: ‘Ina fatan da ka yi kaza da kaza.’ Na ce mata: ‘Ba ruwanki da shi, kuma kada ki shiga cikin abin da nake niyyar yi.’ Sai ta ce mini: ‘Abin mamaki ne, kai ɗan Khaɗɗab, ba ka son wani ya amsa maka, alhali kuwa ’yarka tana amsa wa Manzon Allah ﷺ har ya shafe yini cikin ɓacin rai.’” Umar ya ce: "Na ɗauki rigata, sannan na fita daga gidana har na ziyarci Hafsa, na ce mata: 'Ya 'yata, (na ji) cewa kina amsa wa Manzon Allah ﷺ har ya shafe yini cikin damuwa.' Hafsa ta ce: 'Na rantse da Allah, mu muna amsa masa.' Na ce: 'Ki yi hankali, ya 'yata, ina gargaɗe ki game da azabar Allah da fushin Manzonsa ﷺ. Kada wadda kyanta, da ƙaunar Manzon Allah ﷺ gare ta, suka burge ta ta ruɗe ki' (yana nufin A'isha). Sannan na ('Umar) je wajen Umm Salama saboda dangantakata da ita, na yi magana da ita. Umm Salama ta ce mini: 'Umar ɗan al-Khattab, abin mamaki ne yadda kake shiga kowane al'amari har ka kai ga shiga tsakanin Manzon Allah ﷺ da matansa.' Wannan ya dame ni sosai har na hana kaina faɗar abin da nake son faɗa, sai na fita daga ɗakinta."
Muslim ya ruwaito a cikin Sahihinsa cewa Abu Bakr ya zo ya nemi izinin ganin Manzon Allah ﷺ. An ba Abu Bakr izini, ya shiga. Sannan Umar ya zo ya nemi izini, aka ba shi, ya tarar da Manzon Allah ﷺ zaune cikin baƙin ciki da shiru, matansa kewaye da shi. Ya ce: "Ina so in faɗi wani abu da zai sa Manzon Allah ﷺ dariya, sai na ce: 'Ya Manzon Allah, da ma ka ga 'yar Kharija yadda ta nemi mini nafaqa, sai na tashi na buga mata mari a wuyanta.' Manzon Allah ﷺ ya yi dariya ya ce: 'Suna kewaye da ni kamar yadda kake gani, suna neman nafaqa.'"
Daga wannan a bayyane yake cewa ma'anar jagorancin namiji a kan mace shi ne umarni ya kasance a hannunsa, amma ya zama umarni da ake yi cikin zumunci, ba cikin mulki da iko ba. Don haka ita tana iya amsa masa, tana kuma tattaunawa da shi.
“But if they return to obedience, seek not against them means (of annoyance)”. [An- Nisa: 34] Rather He should be a friend to her, and kind when He requests something of her, to the extent if He desires her He should choose the best situation and condition suitable for her. He (pbuh) said: “Do not approach wives at night until the one with dishevelled hair has it combed and the one whose husband has been away has cleaned her private parts (of hair).” Guardianship of the husband over the wife and his leadership of the house does not mean being domineering in it or being its ruler such that no issue is opposed. Rather the leadership of the husband over the house is the looking after its affairs and administering it and there is no domination or commanding in it. Therefore, the woman has the right to answer back to her husband and debate with Him and criticise what He says because they are companions and not a commander and commanded, or a ruler and a ruled. On the contrary they are two companions, one of whom possesses leadership in terms of running the house and looking after its affairs. In his house, the Messenger of Allah , was likewise a companion to his wives, not a domineering ruler over them, in spite of his being the leader of a state and in spite of being a Prophet. 'Umar b. al-Khattab said in a Hadith reported by Him: “By Allah, during the days of Ignorance we ignored women until Allah the Exalted revealed about them what He has revealed, and gave them a share.” He said: “It so happened that I was thinking about some matter when my wife said: 'I wish that you had done so and so'. I said to her: “It does not concern you, and you should not interfere in what I intend to do.” She said to me: 'How strange is it that you, son of Khattab, do not like anyone to answer you back, whereas your daughter answers back Allah's Messenger (pbuh) until He spends the day in vexation'. Umar said: “I took hold of my cloak, then came out of my house until I visited Hafsa and said to her: Oh daughter, (I heard) that you answer back to Allah's Messenger (pbuh) until He spends the day in vexation.” Hafsa said: 'By Allah, we do answer Him back'. I said: “Be careful, my daughter, I warn you against the punishment of Allah and the wrath of his Messenger (pbuh). You may not be misled by the one whose beauty, and the love of Allah's Messenger (pbuh) for her have fascinated her(meaning A'isha). I ('Umar) then visited Umm Salama because of my relationship with her and I talked to her. Umm Salama said to me: 'Umar b. al-Khattab, how strange it is that you interfere in every matter to the extent that you intend to interfere between Allah's Messenger (pbuh) and his wives'. This perturbed me so much that I refrained from saying what I had to say, so I came out of her apartment.”. Muslim narrates in his Sahih that Abu Bakr came and sought permission to see Allah's Messenger (pbuh). It was granted to Abu Bakr and He entered. Then came Umar and He sought permission and it was granted to Him and He found Allah's Messenger (pbuh) sitting sad and silent with his wives around Him. He (Umar) said: “I wanted to say something which would make the Holy Prophet (pbuh) laugh, so I said: ‘Oh Messenger of Allah, I wish you had seen the daughter of Kharijah when she asked me for maintenance (Nafaqah), and I got up and slapped her on her neck.’ The Messenger of Allah (pbuh) laughed and said: “They are around me as you see, asking for maintenance (Nafaqah)” From this it becomes clear that the meaning of the man's guardianship over the woman is that the command should rest with Him, but it should be a command borne out of companionship and not domination and control. Thus she can answer back to Him and discuss with Him.