3.7. Addu'ar Neman Ruwan Sama
3.7. Prayer for Rain
Malamai sun yarda cewa fita neman ruwan sama, barin wurin zaman jama'a, roƙon Allah da yin kira gare Shi Ya saukar da ruwan sama sunna ce da Manzon Allah ﷺ ya kafa. Sun sabawa juna game da sallah domin neman ruwan sama. Mafi yawa suna ganin cewa wannan yana cikin sunnonin fita neman ruwan sama, sai dai Abu Hanifa ya ce sallah da kanta ba ta cikin sunnoninsa. Dalilin sabanin ya samo asali ne daga karo tsakanin hadisai. An ruwaito a wasu hadisai cewa Annabi ﷺ ya yi roƙon ruwan sama kuma ya yi sallah, amma a wasu hadisai ba a ambaci sallah ba. Daga cikin shahararrun hadisai kan cewa ya yi sallah, wanda mafi yawan malamai suka dogara da shi, akwai hadisin Abbad ibn Tamim daga kawunsa cewa: "Manzon Allah ﷺ ya fitar da mutane don yin roƙon ruwan sama, sai ya jagorance su wajen sallar raka'a biyu, inda ya karanta da babbar murya, ya ɗaga hannayensa har kafaɗunsa, ya juya rigarsa, ya fuskanci alkibla, ya yi roƙon ruwan sama." Al-Bukhari da Muslim ne suka rubuta shi. Hadisan da aka ambaci roƙo amma ba a ambaci sallah ba sun haɗa da hadisin Anas ibn Malik, wanda Muslim ya rubuta, cewa ya ce: "Wani mutum ya zo wurin Manzon Allah ﷺ ya ce: 'Ya Manzon Allah, dabbobi suna mutuwa (saboda ƙishirwa), hanyoyi sun toshe, don haka ka yi roƙo ga Allah.' Manzon Allah ﷺ ya yi roƙo, sai ruwan sama ya zuba daga Juma'a zuwa Juma'a mai biye." Akwai kuma, a cikinsu, hadisin ʿAbd Allah ibn Zayd al-Mazini, inda ya ce, "Manzon Allah ya fita ya yi addu'ar neman ruwan sama. Ya juya rigarsa ciki waje lokacin da ya fuskanci alkibla." Ba a ambaci salla a cikin wannan hadisi ba. Waɗanda suka ɗauki ma'anar zahirin wannan hadisi sun yi tunanin cewa wannan an karɓo shi daga ʿUmar ibn al-Khattab, wato, ya fita zuwa wurin salla ya yi addu'a, amma bai yi salla ba. Hujjar mafi yawan malamai ita ce, saboda hadisi ba ya ambaton wani abu, ba za a iya amfani da shi a matsayin hujja a kan abin da wani hadisin ya ambata ba. Abin da ke tattare da saɓanin hadisai shi ne cewa salla ba sharadi ba ce ga ingancin addu'ar neman ruwan sama, domin an tabbatar da cewa Annabi ﷺ "ya yi addu'ar neman ruwan sama daga mimbari", amma ba a tabbatar cewa salla (ba ɗaya ce daga cikin sunnonin neman ruwan sama ba), kamar yadda Abu Hanifa ya riƙe. Waɗanda suka tabbatar da cewa salla na ɗaya daga cikin sunnonin neman ruwan sama sun yarda cewa huɗubah ma tana ɗaya daga cikin sunnonin sa, saboda kasancewarta a cikin hadisi. Ibn al-Mundhir ya ce an tabbatar da cewa Manzon Allah ﷺ ya yi sallar neman ruwan sama* kuma ya yi huɗubah. Sun sami saɓani a kan ko a yi huɗubar kafin salla ko bayanta, saboda saɓanin hadisai a kan wannan batu. Wata ƙungiya ta riƙe cewa tana bayan salla bisa kwatancen sallolin idi biyu. Malik da al-Shafi'i ne suka tabbatar da wannan. Al-Layth ibn Sa'd ya ce huɗubah tana gabanin salla. Ibn al-Mundhir ya ce, "an karɓo daga Annabi (rahmar Allah da amincinsa su tabbata a gare shi) cewa ya yi addu'ar neman ruwan sama kuma ya gabatar da huɗuba kafin sallah," haka nan an karɓo daga Umar ibn al-Khattab, kuma wannan ne abin da muke karɓa. Al-Qadi (Ibn Rushd) ya ce wannan Abu Dawud ya rubuta shi ta hanyoyi daban-daban, kuma waɗanda suka ambaci huɗubar sun bayyana, bisa sanina, cewa ana gabatar da ita kafin sallah. Sun yarda cewa karatun da ke cikinta ya zama a bayyane, amma sun saɓa kan ko adadin takbirai da za a yi a cikinta ya kamata ya zama daidai da wanda ke cikin sallolin idi biyu. Malik ya ce ana yin takbirai a cikinta kamar yadda ake yi a sallolin yau da kullum, yayin da al-Shafi'i ya tabbatar da cewa ana yin takbirai a cikinta kamar yadda ake yi a sallolin idi. Dalilin saɓanin nasu ya samo asali ne daga takaddamar da suke yi game da kwatancinta da sallolin idi biyu. Al-Shafi'i ya kafa hujjar ra'ayinsa da abin da aka karɓo daga Ibn Abbas, "cewa Manzon Allah (rahmar Allah da amincinsa su tabbata a gare shi) ya yi raka'o'i biyu a cikinta kamar yadda ake yi a sallar idi." Sun yarda cewa ɗaya daga cikin sunnonin sallar shi ne imam ya fuskanci alkibla yana tsaye, ya yi addu'a, ya juya rigarsa ciki waje, ya ɗaga hannuwansa, kamar yadda aka karɓo a cikin hadisai. Sai dai sun saɓa game da yadda ake yin hakan da kuma lokacin da ya kamata a yi shi. Dangane da tambayar yadda ake yin hakan, mafi yawan malamai sun ce ya kamata ya juya rigarsa daga gefen dama zuwa kan hagu, da kuma daga gefen hagu zuwa kan dama. Al-Shafi'i ya ce ya juya ɓangaren ƙasan rigar sama, abin da ke a dama zuwa hagu, da abin da ke a hagu zuwa dama. Dalilin saɓanin su ya samo asali ne daga saɓanin hadisai a kan wannan mas'ala. An ruwaito a cikin hadisin 'Abd Allah ibn Zayd cewa "Annabi ﷺ ya fita zuwa wurin salla domin yin addu'a neman ruwan sama. Ya fuskanci alkibla, ya juya rigarsa, sannan ya yi raka'o'i biyu." A wasu daga cikin sigoginsa hadisin ya ce, "Na ce: 'Shin ya sanya gefen hagu zuwa dama, da dama zuwa hagu, ko kuwa ya juya ɓangaren ƙasa zuwa sama?' Ya ce: 'A gaskiya, ya juya hagu zuwa dama, dama kuwa zuwa hagu'." Haka kuma, an rubuta a cikin hadisin wannan mutum, 'Abd Allah, cewa ya ce: "Manzon Allah ﷺ ya yi addu'ar neman ruwan sama, kuma (a lokacin) yana sanye da wata riga baka da yake da ita. Ya yi ƙoƙarin riƙe ƙasan rigar don juya ta zuwa sama, amma da ya ga hakan yana da wahala, sai ya sanya ta a kafaɗunsa." Game da lokacin da imam zai yi wannan, duka Malik da al-Shafi'i sun ce yana yin hakan ne bayan ya gama huɗubar. Abu Yusuf ya ce yana juya rigarsa ne idan ɓangaren farko na huɗubar ya ƙare. Wannan kuma an ruwaito shi daga Malik. Dukansu sun riƙe cewa idan imam ya juya rigarsa yana tsaye, to mutane su juya nasu suna zaune, saboda maganar Annabi ﷺ: "An naɗa imam ne domin a bi shi." Keɓaɓɓu su ne Muhammad ibn al-Hasan, al-Layth ibn Sa'd, da wasu daga cikin almajiran Malik. Masu bin imam (a bayan imam) a ra'ayinsu ba sa juya rigunansu saboda juyawar imam, domin wannan ba a ruwaito shi ba a cikin hadisai game da sallar Annabi ﷺ lokacin da ya jagoranci su. Wata jama'a daga malaman fiqihu sun ce lokacin fita zuwa wannan sallar shi ne irin lokacin sallolin Id, sai dai Abu Bakr ibn Muhammad ibn 'Amr ibn Hazm, wanda ya ce lokacin fita zuwa gare ta shi ne lokacin da rana take karkata. Abu Dawud ya ruwaito daga 'A'isha cewa: "Manzon Allah ﷺ ya fita zuwa addu'ar neman ruwan sama lokacin da gefen rana ya bayyana."