3.7. Dua ya Kuomba Mvua
3.7. Prayer for Rain
Wanazuoni wamekubaliana kwamba kutoka nje kwa ajili ya kuomba mvua, kuhama kutoka eneo la makazi, kumwomba Allah na kumsihi ashushe mvua ni sunna iliyowekwa na Mjumbe wa Allah ﷺ. Wametofautiana kuhusu sala (swala) ya mvua. Wengi wanashikilia kwamba hii ni mojawapo ya sunna wakati wa kutoka kuomba mvua, isipokuwa Abu Hanifa alisema kwamba sala yenyewe si mojawapo ya sunna zake. Sababu ya kutofautiana inatokana na mgongano wa Hadith. Imepokewa katika baadhi ya Hadith kwamba Nabii ﷺ alifanya dua za kuomba mvua na pia alisali, lakini katika Hadith nyingine sala haitajwi. Mojawapo ya Hadith maarufu zaidi kuhusu kwamba alisali, ambayo wengi wameitegemea, ni Hadith ya ‘Abbad ibn Tamim kutoka kwa mjomba wake, kwamba "Mjumbe wa Allah ﷺ aliwatoa watu kwenda kufanya dua ya kuomba mvua, na huko aliwaongoza katika sala ya rakaa mbili ambamo alisoma kwa sauti, akainua mikono yake hadi mabegani, akageuza joho lake ndani nje, akaelekea kibla, na akafanya dua ya kuomba mvua". Imepokewa na al-Bukhari na Muslim. Hadith zinazotaja dua lakini zisitaje sala ni pamoja na Hadith ya Anas ibn Malik, iliyopokewa na Muslim, kwamba alisema: "Mtu mmoja alimjia Mjumbe wa Allah ﷺ akasema, 'Ee Mjumbe wa Allah, wanyama wanakufa (kwa kiu), njia zimefungwa, basi mwombe Allah'. Mjumbe wa Allah ﷺ alifanya dua, na mvua ikanyesha kutoka Ijumaa moja hadi Ijumaa nyingine". Miongoni mwao pia ni hadith ya Abd Allah ibn Zayd al-Mazini, ambapo alisema: "Mtume wa Allah ﷺ alitoka nje na kuomba mvua. Aligeuza vazi lake ndani nje alipoelekea qibla." Katika hadith hii haikutajwa swala. Wale waliokubali maana ya dhahiri ya hadith hii walidhani kwamba hili limepokewa kutoka kwa Umar ibn al-Khattab, yaani, alitoka hadi mahali pa kuswalia na kuomba dua, lakini hakuswali. Hoja ya wengi ni kwamba hadith isipotaja jambo fulani, haiwezi kutumika kama ushahidi dhidi ya lile linalolitaja. Matokeo ya mgongano wa hadith ni kwamba swala si sharti la kusihi kwa dua ya mvua, kwani imethibitika kwamba Mtume ﷺ "aliomba dua ya mvua kutoka juu ya mimbari", lakini haithibitishi kwamba swala (yenyewe) si mojawapo ya sunna za mvua, kama alivyoshikilia Abu Hanifa. Wale waliodai kwamba swala ni mojawapo ya sunna za mvua walikubaliana pia kwamba khutba ni mojawapo ya sunna zake, kwa sababu imetajwa katika hadith. Ibn al-Mundhir alisema kwamba imethibitika kwamba Mtume ﷺ alisimamia swala ya kuomba mvua* na kutoa khutba. Kisha walitofautiana kuhusu ikiwa khutba itolewe kabla ya swala au baada yake, kwa sababu ya mgongano wa hadith katika jambo hili. Kundi moja lilishikilia kwamba ni baada ya swala kwa kulinganisha na swala mbili za 'Id. Hili lilikubaliwa na Malik na al-Shafi'i. Al-Layth ibn Sa'd alisema kwamba khutba inapaswa kutolewa kabla ya swala. Ibn al-Mundhir amesema kwamba "imepokewa kutoka kwa Mtume (rehema na baraka za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake) kwamba alifanya dua ya kuomba mvua na akatoa khutba kabla ya sala," na jambo hilo hilo limepokewa kutoka kwa Umar ibn al-Khattab, na hicho ndicho tunachokikubali. Al-Qadi (Ibn Rushd) amesema kwamba hili limepokewa na Abu Dawud kupitia njia mbalimbali, na wale wanaotaja khutba wanasema, kwa ujuzi wangu, kwamba hutolewa kabla ya sala. Wamekubaliana kwamba kisomo ndani yake kinapaswa kusikika, lakini wametofautiana kuhusu iwapo idadi ya takbira zitakazotamkwa ndani yake inapaswa kuwa sawa na ile ya sala mbili za 'Id. Malik alishikilia kwamba takbira zitamkwe ndani yake kama zinavyotamkwa katika sala za kawaida, ilhali al-Shafi'i alisema kwamba takbira zitamkwe ndani yake kama zinavyotamkwa katika sala za 'Id. Sababu ya kutofautiana kwao inatokana na mzozo wao kuhusu kulinganisha na sala hizo mbili. Al-Shafi'i alithibitisha maoni yake kwa kutegemea yale yaliyopokewa kutoka kwa Ibn 'Abbas, kwamba "Mtume wa Mwenyezi Mungu (rehema na baraka za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake) alisali rak'a mbili ndani yake kama zinavyosaliwa katika sala za 'Id." Wamekubaliana kwamba mojawapo ya sunna zake ni kwamba imamu asimame akielekea qibla, afanye dua, ageuze vazi lake ndani nje, na ainue mikono yake, kama ilivyopokewa katika hadithi. Hata hivyo, wametofautiana kuhusu namna ya kufanya hivyo, na kuhusu wakati wa kulifanya. Kuhusu swali la jinsi inavyofanywa, wengi wanashikilia kwamba ageuze vazi lake kutoka upande wa kulia kwenda bega lake la kushoto, na upande wa kushoto kwenda bega lake la kulia. Al-Shafi'i alisema kwamba mtu anapaswa kugeuza sehemu ya chini kwenda juu, yaani kilicho upande wake wa kulia kwenda upande wa kushoto, na kilicho upande wa kushoto kwenda upande wa kulia. Sababu ya kutofautiana kwao inatokana na mgongano wa Hadith kuhusu suala hili. Imepokewa katika Hadith ya 'Abd Allah ibn Zayd kwamba Nabii ﷺ alitoka kwenda mahali pa kuswalia ili kuomba mvua. Alielekea Qibla, akageuza vazi lake, kisha akaswali rak'a mbili. Katika baadhi ya riwaya zake, Hadith hiyo inasema: "Nikasema: 'Je, aliweka upande wa kushoto upande wa kulia na upande wa kulia upande wa kushoto, au aligeuza sehemu ya chini kwenda juu?' Akasema: 'Kwa kweli, aligeuza upande wa kushoto kwenda upande wa kulia na upande wa kulia kwenda upande wa kushoto.'" Zaidi ya hayo, imeandikwa katika Hadith ya huyu (mtu) 'Abd Allah kwamba alisema: "Mjumbe wa Allah ﷺ alifanya dua ya mvua, na wakati huo alikuwa amevaa shati jeusi alilokuwa nalo. Alijaribu kushika sehemu yake ya chini ili kuigeuza kwenda juu, lakini alipoona hilo ni gumu, aliliweka juu ya mabega yake." Kuhusu wakati ambapo imam anatakiwa kufanya hivi, Malik na al-Shafi'i wote walisema kwamba hufanya hivyo baada ya kutoa khutba. Abu Yusuf alisema kwamba hugeuza vazi lake pale sehemu ya mwanzo ya khutba inapomalizika. Hili pia limepokewa kutoka kwa Malik. Wote wanashikilia kwamba, imam akigeuza vazi lake akiwa amesimama, watu nao wanapaswa kugeuza vyao wakiwa wameketi, kwa sababu ya maneno ya Nabii ﷺ: "Imam amewekwa ili afuatwe." Isipokuwa ni Muhammad ibn al-Hasan, al-Layth ibn Sa'd, na baadhi ya wanafunzi wa Malik. Wafuasi (wanaosali nyuma ya imamu) kwa mtazamo wao hawapaswi kugeuza mavazi yao kwa sababu imamu amegeuza wake, kwa kuwa hili halijapokewa katika hadithi kuhusu swala ya Mtume ﷺ alipokuwa akiwaongoza. Kundi moja la wanazuoni wa fiqhi lilishikilia kwamba wakati wa kuondoka kwa swala hii ni sawa na wakati wa swala za Id, isipokuwa Abu Bakr ibn Muhammad ibn 'Amr ibn Hazm, aliyesema kwamba wakati wa kuondoka kwake ni wakati jua linapoanza kuelekea magharibi. Abu Dawud amepokea kutoka kwa 'A'isha kwamba "Mjumbe wa Allah ﷺ aliondoka kwa ajili ya dua ya mvua wakati ukingo wa jua ulipokuwa umeonekana".