تحلیل ویژگی‌های ادبی و زبانی به «بلاغة» (بالغة) در زبان عربی مربوط می‌شود.۲ این حوزه شامل کاربرد آرایه‌های بیانی است، یعنی زبانی که هدفش جلب خوشایندی و اقناع است؛ فصاحت، از جمله گزینش واژگان، ترتیب کلمات و ایجاز؛ و پیوند متقابل میان سبک، ساختار و معنا. خوانندگان فارسی‌زبان ممکن است با این مفاهیم آشنا باشند، با این حال با توجه به بافت این مقاله، می‌توان درباره ارتباط محتوای ارائه‌شده با موضوع تردید کرد.

The analysis of literary and linguistic features is related to balāgha (بالغة (in the Arabic language.2 This encompasses the use of rhetorical devices, which refers to language that aims to please and persuade; eloquence, including choice of words, word order and conciseness; and the interrelation between style, structure and meaning. English speakers may be familiar with these ideas, however given the context of this essay, the relevance of the content presented may be questioned.

توجه به این نکته مهم است که این ویژگی‌های ادبی و زبانی جهانی هستند و تنها مختص زبان عربی نیستند۳. برای نمونه، در زبان انگلیسی ما از شمار فراوانی از آرایه‌های بلاغی بهره می‌بریم تا اندیشه‌ها را به شیوه‌ای منتقل کنیم که فراتر از انتقال صرف و خشک اطلاعات باشد. مارک فورسایت در کتاب خود با عنوان The Elements of Eloquence: Secrets of the Perfect Turn of Phrase بیش از سی و پنج آرایه بلاغی، یا صنایع بلاغی، را برمی‌شمارد که هدفشان دستیابی به این امر است. برای مثال، او از آرایه‌ای بلاغی به نام «دیاکوپ» (diacope) یاد می‌کند. این آرایه جمله‌ای است به شکل A B A، و چون جمله به این شکل است، به نوعی آن را قدرتمندتر و ماندگارتر می‌سازد. عبارت «Bond, James Bond» نمونه‌ای از دیاکوپ است. آقای جیمز باند می‌توانست نام خود را به شیوه‌های گوناگون بیان کند، اما با ارائه آن در قالب دیاکوپ، اثری بر شنونده می‌گذارد که سخن او را به یاد ماندنی می‌کند.4

It is important to note that these literary and linguistic features are universal and not only applicable to the Arabic language.3 For instance, in the English language, we use numerous rhetorical devices to convey ideas in a manner that transcends the mere cold, clinical transfer of information. Mark Forsyth in his book, The Elements of Eloquence: Secrets of the Perfect Turn of Phrase, lists over thirty five rhetorical devices, or figures of rhetoric, that aim to achieve the above. For example, he mentions a rhetorical device referred to as ‘diacope’. This is a statement in the form A B A, and because the statement is in this form, it somehow makes the statement more powerful and memorable. “Bond, James Bond” is an example of a diacope. Mr. James Bond could have stated his name in a number of different ways but by presenting it in the form of a diacope, he delivers an effect on the listener that causes the statement to be memorable.4

مفهوم فصاحت هنگامی برجسته می‌شود که به تفاوت میان شعر و نثر بیندیشیم. هم شعر و هم نثر اندیشه‌ها را منتقل می‌کنند. با این حال، یک شعر خوب خواننده را دعوت می‌کند که به آن بازگردد و زیبایی اقناع‌کننده‌ی بیانش را لذت ببرد، در حالی که نثر اطلاعات را به مؤثرترین شکل ممکن ارائه می‌دهد و خواننده ممکن است میلی به بازگشت به آن احساس نکند. برای نمونه، شعر «امید پرنده‌ای است با پرها» از امیلی دیکینسون را در نظر بگیرید:

The conceptualisation of eloquence is highlighted when one thinks about the difference between poetry and prose. Both poetry and prose convey ideas. However, a good poem invites the reader to revisit the poem and enjoy the persuasive beauty of its expression, while prose would deliver information in the most effective way possible and the reader may not feel the urge to revisit it. Consider, for example, Emily Dickinson’s poem Hope is the Thing with Feathers:

«امید» همان چیزی است که پر دارد –

“Hope” is the thing with feathers –.

که بر جان می‌نشیند –

That perches in the soul –.

و آهنگ را بدون کلمات می‌خواند –.

And sings the tune without the words –.

و هرگز متوقف نمی‌شود – به هیچ وجه –.

And never stops – at all –.

و شیرین‌ترین آن، در نسیم، شنیده می‌شود —

And sweetest – in the Gale – is heard –.

و سخت باید باشد طوفان –.

And sore must be the storm –.

این ممکن است آن پرندهٔ کوچک را شرمنده کند۔

That could abash the little Bird.

آن همواره بسیاری را گرم نگه داشت –

That kept so many warm –.

من آن را در آرام‌ترین سرزمین شنیده‌ام –

I’ve heard it in the chillest land –.

و بر آن دریای عجیب‌ترین.

And on the strangest Sea –.

«یقیناً» — هرگز — در شدیدترین حالات.

Yet – never – in Extremity,.

It asked a crumb – of me.5. Hmm, the translation should be Persian. Here it is: از من یک خرده‌نان خواست.۵.

It asked a crumb – of me.5.

اگر میان یک کتاب درسی شیمی آلی و همین شعر مقایسه‌ای صورت گیرد، می‌بینیم که در مورد شعر، سبک از همه چیز مهم‌تر است. ما از خواندن صرف شعر لذت می‌بریم، در حالی که مهم‌ترین ویژگی کتاب درسی انتقال اطلاعات فنی است. یکی از ویژگی‌های بی‌همتای قرآن، انتقال کارآمد اطلاعات به شیوه‌ای بهینه از نظر معنایی است، چنان‌که از نثر انتظار می‌رود، و در عین حال خواننده را با تجربه‌ای لذت‌بخش از زیبایی اقناع‌کننده روبه‌رو می‌سازد، چنان‌که از شعر انتظار می‌رود. با صرف‌نظر از جزئیات فنی بیشتر و دیگر ظرافت‌ها، همین اندازه به‌عنوان مقدمه‌ای بر جهان‌شمولی اندیشه‌هایی کافی است که در این مقاله بازگشایی و تبیین خواهند شد.

If a comparison were to be made between a textbook on organic chemistry and the poem above, we can see that in the case of the poem the style is of utmost importance. We are deriving pleasure from the mere reading of the poem while the most important quality of the textbook is the conveying of technical information. One of the unique features of the Qur’ān is its efficient transfer of information in a semantically optimal way, as we would expect from prose, all the while presenting the reader with the pleasant experience of persuasive beauty, as we would expect from a poem. Notwithstanding further technicalities, and other nuances, this suffices as an introduction to the universality of the ideas that are going to be unpacked and explained in this essay.