سورۂ الکوثر، یعنی یکصد و هشتمین سورہ، مانند تمام سوره‌های قرآن کریم، سرشار از ویژگی‌های زبانی و ادبی است. به باور بسیاری از عالمان و پژوهشگران، قرآن کریم بیش از هر متن دیگری، چه در گذشته و چه در حال حاضر، از شگردها و ویژگی‌های ادبی و زبانی بهره برده است.25

The 108th chapter, Al-Kawthar, like all the other chapters in the Qur’ān has an abundance of linguistic and literary features. According to many scholars and academics, the Qur’ān has a greater use of literary and linguistic devices and features than any other text, past or present.25

در ادامه چند نمونه آمده است که نشان می‌دهد سورۀ الکوثر چگونه به این هدف دست می‌یابد. فهرست زیر جامع نیست، با این همه شواهد قانع‌کننده‌ای به دست می‌دهد که اعجاز بی‌همتای این سوره را تأیید می‌کند.

Below are some examples of how chapter Al-Kawthar achieves this. The list below is not exhaustive, however, it provides compelling evidence to substantiate the miraculous inimitability of this chapter.

۱. تأکید.

1. Emphasis.

ِإَّن [به‌راستی / قطعاً] ِإَّن «إنّ» ادات تأکید است که دلالت معنایی آن بر «یقین»، «به‌راستی» و «قطعاً» است.۲۶ این ادات به تأکید جملهٔ نخست کمک می‌کند که بی‌هیچ تردیدی، کسی که مالک و قادر بر همه‌چیز است، به شما کوثر را عطا کرده است. آغاز این سوره با این ادات همچنین کارکردی ندایی دارد و توجه شنونده یا خواننده را برمی‌انگیزد. با در نظر گرفتن این نکته، به‌کار بردن «إنّ» این تأثیر را دارد که: «هان! بی‌گمان، کسی که قدرت کامل و مالکیت بر همه‌چیز را دارد، به شما کوثر را بخشیده است.» (نگاه کنید به نکات ۲ تا ۸).

ِإَّن [Indeed/Surely] ِإَّن Theِ is the emphatic particle with the semantic implication of ‘certainty’, ‘indeed’, and ‘surely’.26 This particle contributes to the first line’s emphasis that it is without a doubt that the One who owns and has power over everything has given you the abundance. Starting the chapter with this particle also serves as an exclamatory device to excite the attention of the listener or reader. With this in mind the use of إِ نَّ has the effect of “Hey! Unquestionably, the One who has full power and ownership over all things has given you the abundance.” (See points 2 to 8).

۲. انتخاب ضمیر

2. Choice of Pronoun.

ِإنَّا [یقیناً ما]: ضمیر جمعِ متکلم به کار رفته است که شکوه ربوبیت، عظمت و توانایی را نشان می‌دهد.۲۷ این ضمیر بر قدرت، یقین، توانایی و کثرت دلالت دارد و می‌تواند برای تأکید بر مقام و بزرگی به کار رود. این انتخاب از نظر ضمیر مناسب است، زیرا به قدرت و توانایی اشاره دارد.

ِإنَّا [Indeed/Surely, We] The first-person plural is used which suggests the magnificence of Lordship, majesty and ability.27 It indicates power, certainty, ability, greater quantity and it can be used to stress status and greatness. This is an apt choice of pronoun because it refers to power and ability.

این مطلب بر قدرت ترغیب‌کنندگی آیه می‌افزاید، زیرا تأکید می‌کند که خداوند، که توانا است و بر همه چیز قادر است، فراوانی را به پیامبر محمد ﷺ عطا کرده است. با توجه به نکته پیشین (نگاه کنید به نکته ۱)، اثر آن این است: «هان! بی‌تردید، آفریدگار بزرگ و توانایی که بر همه چیز قدرت دارد و سرور و مالک همه چیز است، به تو فراوانی بخشیده است.» (نگاه کنید به نکات ۳ تا ۸).

This adds to the verse’s persuasive force, because it is affirming that God, who is powerful and able to do all things has given the Prophet Muhammadصلى الله عليه وسلمthe abundance. Combined with the previous point (see point 1), the effect is “Hey! Unquestionably, the majestic, powerful creator, who has power over all things and who is the master and owner of everything has given you the abundance.” (See points 3 to 8).

۷. جامعیت و جاودانگی

7. Comprehensiveness and Perpetuity.

َالْكَوْثَر [الكوثر/ فراوانی] واژهٔ الْكَوْثَر با حرف تعریف ال آمده است. یکی از معانی حرف تعریف، دلالت بر تمام جنس چیزی است. از آنجا که الْكَوْثَر به چیز مشخصی اشاره ندارد، کل جنس آن باید دریافت شود. این به معنای «فراوانیِ آنچه نیک است» دلالت دارد. فخر رازی معتقد است که آمدنِ ال، معنایی فراگیر را فراهم می‌آورد و «کامل‌ترین فراوانی» را می‌رساند.39

َالَكْوثَر [Al-Kawthar/The abundance] The word Al-Kawthar is prefixed with the definitive article ال. One of the meanings of the definite article includes denoting the entire class of something. Since Al-Kawthar is not denoting a specific thing, the entire class is to be inferred. This has the semantic implication of “the abundance of that is good”. Al-Rāzī maintains that the inclusion of the الfacilitates a “comprehensive meaning” and conveys “the most complete abundance.”39

از منظر صرفی، به کار رفتن حرف «و» در میان ریشهٔ سه‌حرفی، مفهوم معنایی کلّی آیه را تقویت می‌کند. حرف «و» بر شدّت و استمرار دلالت دارد. این امر نشان می‌دهد که فراوانی خیری که عطا شده، پیوسته و همواره ادامه دارد.

From a morphological perspective, the use of the و within the main triliteral root emphasises the semantic implication of the overall meaning of the verse. The و implies intensity and perpetuity. This denotes that the abundance of good that has been given is perpetual, ongoing.

۸. ترتیبِ کلمات

8. Word Arrangement.

الكوثَر [الكوثر/فراوانی] واژهٔ «الكوثر» صفتی است که بر فراوانی و بسیاری دلالت دارد. با این حال، این واژه به‌طرز شایسته‌ای در پایان آیه قرار گرفته و پس از آن هیچ صفتی که به آن نسبت داده شود، نیامده است. این، چنان‌که رازی استدلال می‌کند، از نظر زبانی معانی مطلوب ابهام، شمول و احاطه را تسهیل می‌کند؛ تا نشان دهد که به همهٔ آنچه خوب است اشاره دارد.۴۰ اگر خداوند یک چیز را به‌صورت بسیار فراوان عطا کرده بود، آن چیز ذکر می‌شد. اما پس از واژهٔ «الكوثر» چیزی مشخص نشده است، که نشان‌دهندهٔ همه چیز یا چیزهای بسیار است؛ و در این بافت، دلالت دارد بر اینکه به محمدﷺ فراوانی همهٔ چیزهای خوب عطا شده است.

َالَكْوثَر [Al-Kawthar/The abundance] The word Al-Kawthar is an attribute denoting plentiful or abundance. However, this word has been aptly placed at the end of the verse with no adjective after to be attributed to it. This, as Al-Rāzī’s argues, linguistically facilitates the desire meanings of vagueness, inclusivity, and encompassment; to indicate that it refers to all that is good.40 If God had bestowed one thing in great multitude then that would have been mentioned. However, nothing is specified after the word Al-Kawthar, which indicates everything or many things, and in this context, implying that the Prophetصلى الله عليه وسلمhas been given an abundance of everything that is good.

۱۲. انتخاب واژه

12. Word Choice.

[ذبح] این واژه از ریشه سه‌حرفی ن‌ح‌ر (ر ح ن) است و معانی زیر را دارد:

[Sacrifice] This word is from the triliteral root nā-ḥā-rā (ر ح ن(, and it has the following meanings:

سینه، بالای سینه، گلو، ذبح کردن؛ کوشیدن؛ به شدت فرو ریختن (باریدن).52

“chest, the upper part of the chest, the throat, to slaughter; to strive; to pour down heavily.”52

این واژه چند لایه‌ای است. لایهٔ نخست معنایش قربانی کردن حیوان است. لایهٔ دوم ایستادن در نماز است. لایهٔ سوم بالا بردن دست در نماز همراه با گفتن تکبیر («الله اکبر») است. این واژه برای رساندن مفهوم قربانی در این فصل مناسب است، زیرا لایه‌های معنایی‌اش با اندیشه‌ها و مفاهیمی که این فصل در پی انتقال آن‌هاست، کاملاً سازگار است. براستی، تنها از بزرگی خداوند است که الکوثر به پیامبر ﷺ عطا شده و باید با شکرگزاری و قربانی پذیرفته شود؛ شکرگزاری و قربانی‌ای که در اسلام از راه قربانی کردن حیوانات، نماز، و اعلام و تأمل در نام‌های خداوند (ذکر) نمود می‌یابد.

This word is multi-layered. The first layer of meaning is that it can refer to the sacrifice of an animal. The second is to stand in prayer. The third is to raise one’s hand in prayer reciting the takbīr (‘God is greater’). This word is apt in conveying the meaning of sacrifice as it has layers of meanings that are most appropriate for the ideas and concepts that are trying to be delivered in this chapter. Surely, it is only out of God’s greatness that Al-Kawthar is given to the Prophet صلى الله عليه وسلمand it should be received with gratitude and sacrifice, which are manifested in Islam via sacrificing animals, prayer, and proclaiming and reflecting on God’s names (dhikr).

۱۳. تأکید

13. Emphasis.

[یقیناً] حرف تأکید برای تأکید بر این به کار رفته است که چه کسی واقعاً و بی‌هیچ تردیدی بریده‌دم است. این امر برجسته و مؤکد می‌سازد که این دشمنان پیامبر ﷺ هستند که واقعاً بریده‌دم‌اند (نگاه کنید به نکات ۱۴ تا ۱۷).

[Indeed/surely] The emphatic particle is used to emphasise who is truly and unquestionably cut off. This highlights and accentuates that it is the enemies of the Prophetصلى الله عليه وسلمthat are the one’s who are truly cut off (see points 14 to 17).

۱۴. دشمن تو.

14. Your hater.

[دشمنِ تو] واژهٔ «شانِئَکَ» از ریشهٔ سه‌حرفی شین-نون-همزه (أ ن ش) گرفته شده است که معنای «نفرت داشتن، بیزار بودن… کینه؛ زشتی؛ بدکاران» را دارد.[53] این واژه همچنین بر «کینهٔ آمیخته با دشمنی و بدسرشتی» دلالت می‌کند.[54]

۲۳. پیشگویی

23. Prophesy.

یکی از نکات جالب این سوره این است که آن نیز واقعی و دقیق است. در زمانی که این سوره نازل شد، پیامبر ﷺ در یکی از پایین‌ترین نقاط زندگی‌اش قرار داشت. دشمنانش به نظر می‌رسید که از رفاه و قدرت برخوردارند. اما واقعیت به زودی تغییر کرد. پیامبر ﷺ به عنوان یک انسان و به عنوان یک پیامبر، موفق‌ترین پیامبر از آب درآمد ﷺ.

An interesting observation of this chapter is that it also is factual and accurate. At the time when this chapter was revealed the Prophetصلى الله عليه وسلمwas in one of the lowest points in his life. His enemies were the ones who seemed to have prosperity and power. However, the reality soon changed. The Prophetصلى الله عليه وسلمturned out to be the most successful Prophetصلى الله عليه وسلمboth as a man.

و به‌عنوان یک دولتمرد. دشمنان او سرانجام قدرت خود را از دست دادند. در حقیقت، پیامبر ﷺ محبوب‌ترین، بیشترین یادشده و ستوده‌ترین شخص روی زمین است. زندگی هیچ‌کس مانند زندگی پیامبر ﷺ ثبت و یاد نشده است. در هر ثانیه‌ای بر این کره خاکی کسی در حال ستودن و یادکردن پیامبر ﷺ است؛ همیشه در جایی از زمین وقت نماز اسلامی است، و از این رو همواره بانگ نماز برپاست که در آن از پیامبر ﷺ یاد می‌شود. یکی از ویژگی‌های کلیدی کامل‌شدن ایمان یک مسلمان، این است که پیامبر ﷺ را بیش از هر چیزی دوست بدارد ﷺ.

delivering a Divine message and as a statesman. His enemies eventually lost their power. In fact, the Prophetصلى الله عليه وسلمis the most remembered, loved and praised person on earth. No one’s life is recorded and remembered as the life of the Prophetصلى الله عليه وسلم. Someone is always praising and remembering the Prophetصلى الله عليه وسلمevery second on this planet; it is always the Islamic prayer time somewhere on earth, therefore there is always the call to prayer, which mentions the Prophet صلى الله عليه وسلم. A key feature of perfecting one’s faith as a Muslim is to love the Prophetصلى الله عليه وسلمmore than.

خودش و خانواده‌اش را. در واقع، نشانه‌ی خودمحوری—خواستن خیر برای خود—این است که پیامبرﷺ را دوست بداریم. زیرا دوست داشتن و پیروی از او به محبت ویژه‌ی الهی و آمرزش می‌انجامد.65

oneself and family. In fact, a sign of self-love—wanting goodness for oneself—is to love the Prophetصلى الله عليه وسلم. For loving and following him leads to a special Divine love and forgiveness.65

این فصل از آن جهت نبوی و واقعی است که رویدادهایی که پس از این وحی روی دادند، آن را تأیید می‌کنند.

What makes this chapter prophetic and factual is the events that took place after this revelation.

همانطور که در بخش توضیح سبب نزول گفته شد، این عاص بن وائل و دیگر بزرگان عرب بودند که پیامبر ﷺ را تحقیر می‌کردند. اما پس از نزول این آیات، پیامبر ﷺ در گسترش اسلام موفق شد، بت‌پرستی (آیینِ دشمنانِ پیامبر ﷺ) از میان رفت، و اکنون گرامی‌ترین تبار در میان عرب، تبار پیامبر ﷺ است، و گرامی‌ترین و ستوده‌ترین شخص در سرزمین عرب (و می‌توان گفت در کل جهان) خود پیامبر محمد ﷺ است.