داستان ابن راهویه، استاد امام بخاری، و موهبت حافظهٔ او، داستانی است که به نام او چسبیده است. این حکایت از حافظهٔ ابن راهویه در میان علما به گستردگی نقل شده است. روزی او با دانشمند دیگری در اتاق خصوصی عبدالله بن طاهر دربارهٔ برخی مسائل فقهی گفت‌وگو می‌کرد. آن دو در متن کتابی اختلاف نظر پیدا کردند. ابن راهویه از عبدالله بن طاهر خواست که کتاب را از کتابخانهٔ او بیاورند. کتاب را پیش روی آن دو دانشمند آوردند. ابن عساکر در تاریخ دمشق می‌نویسد که پس از این اختلاف، ابن راهویه به عبدالله بن طاهر گفت: «صفحهٔ یازدهم کتاب را باز کن، در سطر هفتم خواهی یافت آنچه را که می‌گفتم.» عبدالله بن طاهر به صفحهٔ یازدهم ورق زد و آن را دقیقاً همان‌گونه یافت که ابن راهویه نقل کرده بود. در این هنگام، عبدالله بن طاهر به تحسین برخاست و به ابن راهویه گفت: «می‌دانستم که تو احکام شریعت را بسیار در حافظه داری، اما این آشکارشدن بی‌نظیرِ حافظهٔ تیزِ تو، واقعاً مرا شگفت‌زده کرد.»10

The story of Ibn Rahwai, the teacher of Imam Bukhari, and his gift of memory is a story that has stuck to his name. The story about the memory of Ibn Rahwai is widely narrated in scholarly circles. Once he was discussing some juridical issues with another scholar in the private chambers of ‘Abd Allah ibn Tahir. They disagreed on the text of a certain book. Ibn Rahwai asked ‘Abd Allah ibn Tahir to have the book checked out from his library. The book was brought before the two scholars. Ibn Asakir writes in The History of Damascus that after this disagreement, Ibn Rahwai said to ‘Abd Allah ibn Tahir, “Open to the eleventh page of the book, on the seventh line you will find what I have been saying.” ‘Abd Allah ibnTahir flipped to the eleventh page and found it exactly as Ibn Rahwai had quoted. At this point, ‘Abd Allah ibn Tahir rose to the occasion and said to Ibn Rahwai, “I knew you had a lot of Shari‘a rulings put to memory, but this unprecedented revelation of your sharp memory has indeed left me wonderstruck.”10

این ماجرا هیچ شکی درباره تیزی حافظه ابن راهویه باقی نمی‌گذارد، اما آیا درست نیست که ما در تقریباً هر منطقه، شهر و روستا حافظانی را می‌یابیم که آیات قرآن را تلاوت می‌کنند و می‌توانند فوراً جای آن را در قرآن پیدا کنند؟ واقعیت این است که ابن راهویه تنها نمونه‌ای نیست که در میان علما احادیث پیامبر ﷺ را حفظ کرده‌اند.

This incident leaves no doubt about the sharpness of Ibn Rahwai’s memory, but is it not true that we find huffaz in almost every area, city and village who recite ayas of the Qur’an and can instantly locate its place in the Qur’an? The reality is that Ibn Rahwai is not the only example amongst the scholars who memorized ahadith of the Blessed Prophet صلى الله عليه وسلم.