3 Ra'ayin Karɓar Wani
3 The Idea of Accepting the Other
Game ta karɓar ɗayan, don kawai a san ra'ayoyinsa, ba tare da yanke hukunci a kansa ba, kuma ba tare da musanta abin da yake faɗa ba, ba shi da wata alaƙa da hanyar Musulunci. A'a, abin da Littafi ya nuna ya saɓa wa hakan gaba ɗaya. Lokacin da Alƙur'ani Mai Girma ya ce: "Suna cewa: 'Ar-Rahmaan ya haifi ɗa.' Lallai kun zo da abu mai muni! Har sammai za su iya tsagewa, ƙasa ta tsage, duwatsu kuma su rushe. Saboda suna danganta ɗa ga Ar-Rahmaan. Kuma bai dace Ar-Rahmaan ya haifi ɗa ba" [TMQ Maryam: 88-92].
As for accepting the other, in order to merely know his opinions, without pronouncing judgments against him, and without refuting what he says, is not of the Islamic method whatsoever. Rather, what the Book indicates is completely contradictory to that. When the Noble Qur'an "They say: 'Ar-Rahmaan has begotten a child.' Indeed you have brought forth a terrible evil thing! Whereby the heavens are almost torn down, the earth split asunder and the mountains fall in ruin. That they ascribe a child to Ar-Rahmaan. And it is not suitable for Ar-Rahmaan to beget a child" [TMQ Maryam: 88-92].
Suna cewa: "Yaushe ne wannan alkawari zai tabbata, idan kun kasance masu gaskiya?" Da ma waɗanda suka kafirta sun sani lokacin da ba za su iya kāre Wuta daga fuskokinsu ba, ko daga bayansu, kuma ba za a taimake su ba. A'a, za ta zo musu ba zato ba tsammani, ta ruɗe su. Kuma ba za su sami ikon kawar da ita ba, kuma ba za a ba su mafaka ba.
"And they say: 'When will this promise (come to pass), if you are truthful?' If only those who disbelieved knew when they will not be able to ward off the Fire from their faces nor their backs. Nor will they be helped. Nay, it will come upon them suddenly and perplex them. And they will have no power to avert it nor will they get respite" [TMQ Al-Anbiya: 38-40].
Da kuma:
And:
Kuma ka tuna lokacin da kuka ce: "Ya Musa, ba za mu taba yin imani da kai ba sai mun ga Allah a fili." Sai wata walkiya ta kama ku alhali kuna kallo.
"And when you said: 'O Musa, we shall never believe in you until we see Allah plainly.' And you were seized with a thunder bolt while you were looking" [TMQ Al-Baqarah: 55].
Da kuma:
And:
"Kuma idan aka ce musu: 'Ku yi imani da abin da Allah ya saukar,' sai su ce: 'Mun yi imani da abin da aka saukar mana,' kuma suna kafirta da abin da ke bayansa, alhali kuwa gaskiya ne mai tabbatar da abin da ke tare da su. Ka ce: 'To me ya sa kuka kashe annabawan Allah a da, idan da gaske ku masu imani ne?'" [TMQ Al-Baqarah: 91].
"And when it was said to them: 'Believe in what Allah revealed', they said: 'We believe in what was revealed to us' and they disbelieve in what is after it while it is the truth confirming that which is with them. Say: 'Why then did you kill the Prophets of Allah aforetime if you were (indeed) believers?'" [TMQ Al-Baqarah: 91].
Suna cewa: "Ba wanda zai shiga Aljannah sai wanda ya kasance Bayahude ko Nasara." Waɗancan su ne burinsu. Ka ce: "Ku kawo hujjarku idan kun kasance masu gaskiya." A'a, duk wanda ya miƙa fuskarsa ga Allah kuma yana mai aikin alheri, to ladansa yana wurin Allah, kuma irin waɗannan ba za su ji tsoro ba, kuma ba za su yi baƙin ciki ba. [TMQ Al-Baqarah: 111-112].
"And they say: 'None shall enter Paradise except he be a Jew or Christian.' Those are their desires. Say: 'Produce your proof if you are truthful.' Rather whoever submits his face to Allah and is a doer of good, his reward is with Allah. Such will not fear nor will they grieve" [TMQ Al-Baqarah: 111-112].
"Sun ce: 'Allah ya haifi ɗa.' Tsarki ya tabbata gare Shi! A'a, gare Shi ne duk abin da ke cikin sammai da ƙasa. Dukansu suna miƙa wuya gare Shi da biyayya." [TMQ Al-Baqarah: 116]
"And they say: 'Allah has begotten a child.' Glory be to Him! Nay, to Him belongs all that is in the heavens and the earth. All surrender to Him with obedience" [TMQ Al-Baqarah: 116].
Da kuma:
And:
Suna kuma cewa: "Ku zama Yahudawa ko Nasara, to za ku shiryu." Ka ce: "A'a, (ku bi) akidar Ibrahim, kuma ba ya cikin masu shirka ba."
And they say: 'Be Jews or Christians (then) you will be guided.' Say: 'Nay, the creed of Ibrahim, and he was not of the polytheists'" [TMQ Al-Baqarah: 135].
"Ba ka duba ba ga wanda ya yi jayayya da Ibrahim game da Ubangijinsa saboda Allah ya ba shi mulki? Sa'ad da Ibrahim ya ce masa: 'Ubangijina shi ne wanda yake bada rai kuma yake sa mutuwa.' Ya ce: 'Ni ne nake bada rai kuma nake sa mutuwa.' Ibrahim ya ce: 'Lalle Allah yana fitar da rana daga gabas, to, kai ka fitar da ita daga yamma.' Haka kafirin ya gigice, aka ci shi. Allah kuwa ba ya shiryar da mutanen azzalumai" [TMQ Al-Baqarah: 258]. Ko da yake wannan ayar tana cikin Shari'ar waɗanda suka gabace mu, duk da haka ta fara da faɗin Allah (SWT) cewa:
"Have you not considered about he who disputed with Ibrahim about his Lord because Allah had given him the kingdom? When Ibrahim said to him: 'My Lord is He who gives life and causes death.' He said: 'I give life and cause death.' Ibrahim said: 'Verily Allah causes the sun to rise in the east thus you cause it to rise in the west.' Thus the disbeliever was utterly defeated. And Allah guides not the unjust folk" [TMQ Al-Baqarah: 258]. Even though this ayah was of the Shar'a of those before us, however it commenced with His saying subhanahu:
Da kuma:
And:
Waɗanda suka faɗa game da 'yan'uwansu alhali suna zaune (a gida): "Da sun bi mu, da ba a kashe su ba." Ka ce: "Ku kawar da mutuwa daga kanku idan kun kasance masu gaskiya!" {Al-Imran: 168}
"Those who said about their brothers while they sat (at home): 'Had they obeyed us, they would not have been killed.' Say: 'Avert death from yourselves if you speak the truth!'" [TMQ Al-Imran: 168].
Da kuma:
And:
"Waɗanda suka ce: 'Lalle Allah Ya ɗauki alkawarinmu kada mu yi imani da wani Manzo sai ya zo mana da hadaya wadda wuta take cinyewa.' Ka ce: 'Lalle sun zo muku da Manzanni kafinina da hujjoji bayyanannu da kuma abin da kuke faɗa. To me yasa kuka kashe su idan kun kasance masu gaskiya?'" [TMQ Al-Imran: 183].
"Those who said: 'Verily Allah has taken our promise not to believe in any Messenger unless he brings to us an offering which fire devours.' Say: 'There came to you Messengers before me with clear proofs and with what you speak of. Why then did you kill them if you are truthful?'" [TMQ Al-Imran: 183].
Da kuma:
And:
"Yahudawa sun ce: 'Hannun Allah a ɗaure yake!' An ɗaure hannayensu, kuma an la'anta su saboda abin da suke faɗa! A'a, hannayensa biyu a buɗe suke, yana ciyarwa yadda ya so." [TMQ Al-Ma'ida: 64].
"And the Jews say: 'Allah's hand is tied up!' Be their hands tied up and be they accursed for what they say! Nay, both His hands are widely outstretched. He spends as He wishes" [TMQ Al-Mai’dah: 64].
Da kuma:
And:
Waɗanda suka yi shirki (da Allah) za su ce: "Da Allah zai so, da ba mu yi shirki ba, kuma da ba mu haramta komai ba." Haka ma waɗanda ke gabansu sun ƙaryata, har suka ɗanɗana azabarMu. Ka ce: "Shin kuna da wani ilimi har ku bayyana mana shi? Ba ku bin kome sai zato (dhann), kuma ba ku yin kome sai ƙarya." [TMQ Al-An'am: 148]
"Those who associate (with Allah) will say: 'If Allah had willed, we would not have associated nor would we have forbidden anything.' Likewise belied those before them until they tasted Our wrath. Say: 'Have you any knowledge so that you produce it for us? Verily you follow nothing but conjecture (dhann) and you do nothing but lie" [TMQ Al-An’am: 148].
Da kuma:
And:
"Yahudawa sun ce: 'Uzairu ɗan Allah ne,' Nasara kuma sun ce: 'Almasihu ɗan Allah ne.' Wannan magana ce daga bakunansu. Suna koyi da maganar waɗanda suka kafirta tun a dā. La'natar Allah ta tabbata a kansu, yaya suke ƙarya!' Sun riƙi malamansu da firistocinsu a matsayin ubangiju baya ga Allah, da kuma Almasihu ɗan Maryam, alhali ba a umarce su ba sai dai su bauta wa Ubangiji ɗaya. Babu abin bautawa face Shi. Tsarki ya tabbata a gare Shi daga abin da suke haɗawa da Shi!" [TMQ At-Taubah: 30-1].
"And the Jews say: 'Uzayr is the son of Allah' and the Christians say: 'The Messiah is the son of Allah.' That is their saying from their mouths. They imitate the saying of those who disbelieved of old. Allah's curse is upon them, how they lie! They took their rabbis and monks as lords besides Allah and the Messiah son of Mary while they were not commanded save to worship one Lord. There is no god but He. Glorified is He beyond what they associate!" [TMQ At-Taubah: 30-1].
Da kuma:
And:
Sa'ad da ake karanta musu ayoyinMu bayyanannu, waɗanda ba sa fatan haduwa da Mu suna cewa: "Ka kawo mana Alƙur'ani wanda ba wannan ba, ko kuma ka canja shi." Ka ce: "Ba zai yiwu a gare ni in canja shi da kaina ba. Ni ina bin abin da aka yi mini wahayinsa kawai. Lalle ni ina tsoron idan na saɓa wa Ubangijina, azaba ta Ranar Girma." Ka ce: "Da Allah Ya so, ba zan karanta muku shi ba, kuma ba zai sanar da ku shi ba. Lalle ne na zauna a cikinku shekaru masu yawa kafin wannan. Shin, ba ku da hankali?" [TMQ Yunus: 15-6].
"And when Our clear aayaat are recited to them, those who expect not meeting Us say: 'Bring us a Qur'an other than this or change it.' Say: 'It is not for me to change it of my own accord. I only follow that which was revealed unto Me. Verily I fear, if I disobey my Lord, the punishment of a Great Day.' Say: 'If Allah had so willed, I should not have recited it to you nor would He have made it known to you, I had stayed among you a lifetime before this. Have you then no sense?'" [TMQ Yunus: 15-6].
Da kuma:
And:
"Kuma suna cewa: 'Babu abin da ke akwai sai rayuwarmu ta duniya, muna mutuwa muna kuma rayuwa, kuma babu abin da ke halakar da mu sai lokaci.' Ba su da ilimi game da haka, suna zato kawai. Kuma idan aka karanta musu ayoyinmu bayyanannu, hujjarsu ba komai ba ce face cewa suna cewa: 'Ku dawo mana da iyayenmu idan kun kasance masu gaskiya.' Ka ce: 'Allah ne yake ba ku rai, sannan ya sa ku mutuwa, sannan zai tattara ku a Ranar Tashin Alkiyama wadda babu shakka a cikinta, amma mafi yawan mutane ba su sani ba'" [TMQ Al-Jathiya: 24-26]. Ko da ayoyin Suratul Kahf, wadda ɗayansu ya yi amfani da ita a matsayin hujja, ba su fita daga wannan salon na karyata ra'ayi ko ra'ayoyin kufur ba. Haka kuma tattaunawar, kamar yadda suke cewa, ba tsari ne na tunani kawai ba; a'a, fahimta ce da karyata ra'ayoyin kufur. Wannan a bayyane yake a cikin tsawatawar abokin, yayin da yake ƙin kufurin ɗaya daga cikin biyun, yana cewa:
"And they say: 'There is nothing but our life of this world, we die and we live and nothing destroys us except time. They have no knowledge of it, they only conjecture. And when Our clear aayaat are recited to them, their argument is not other than that they say: 'Bring back our fathers if you are truthful.' Say: 'Allah gives you life then causes you to dies, then He will assemble you on the Day of Resurrection about which there is no doubt but most of mankind know not'" [TMQ Al-Jathiya: 24- 6]. Even the aayaat of Surah Al-Kahf, which one of them used as evidence, does not depart from this style of refuting the concept or concepts of kufr. Nor is the dialogue, as they say, a mere intellectual process only; rather it is understanding and refuting the concepts of kufr. This is clear in the rebuke of the companion, rejecting the kufr of one of the two, saying:
Shin ba ka kafirta da wanda ya halicce ka daga turɓaya, sannan daga ɗigon maniyyi, sannan ya daidaita ka a matsayin mutum ba? Amma shi ne Allah, Ubangijina, kuma ba zan haɗa wani da Ubangijina ba. Da kai, lokacin da ka shiga lambunka, ka ce: "Abin da Allah ya so ne (zai faru), babu ƙarfi sai da Allah." In kana ganin ni ina ƙasa da kai a dukiya da ’ya’ya, to ko Ubangijina zai ba ni fiye da lambunka, ya aiko masa da wuta daga sama, har ta zama ƙasa mai santsi. Ko kuma ruwansa ya
Do you disbelieve in He who created you dust then out of a (nutfah) then fashioned you a man? But as for me, He is Allah my Lord and none shall I associate with my Lord. Had you, when you entered your garden, only said: 'Whatever Allah wills (will occur), there is no power except with Allah.' If you see me less than you in property and children, perhaps my Lord will give me better than your garden and send upon it a (husband) from the sky, then it will be a slippery earth. Or its water
Ta yaya za a ce wannan misali ne na tattaunawar addini ba tare da iyaka ko sharadi ba, ba tare da yanke hukunci ba, kuma a karɓi ɗayan kamar yadda yake, alhali kuwa an ji abin da ya ce: "Ko ka kafirce wa Wanda ya halicce ka?" Sannan ya umurce shi da abin da wajibi ne ya faɗa, wato: "Abin da Allah Ya so, babu ƙarfi sai da Allah." Sannan ya bayyana masa ikon Mahalicci Mai iko (Al-Qadir) na aika walƙiya daga sama da kuma sa ruwan ya ɓace. To ta yaya za a ce wannan misali ne na tattaunawar addini ba tare da iyaka ko sharadi ba, ba tare da yanke hukunci ba, kuma a karɓi ɗayan kamar yadda yake?
becomes deep sunken so that you will not be able to seek it" [TMQ Al-Kahf: 37-41]. So how can it be said that the companion did not pronounce judgment while he rebukes him saying: 'Do you disbelieve in your creator?' Then he directs him to what is obliged upon him to say namely: 'Whatever Allah wills, there is no power except with Allah.' Then he explained to him the power of the All-Capable (Al-Qadir) Creator to send the bolt (from heaven) and make the water disappear. So how can it be said that this is a model of religious dialogue without restriction or condition, without pronouncing judgments and accepting the other as he is?
Dangane da wanda ya yi amfani da faɗinsa (SWT) a matsayin hujja:
As for the one using as evidence His (SWTH) saying:
"Ka ce: 'Ya ku kafirai! Ban bauta wa abin da kuke bautawa ba. Kuma ku ba ku bautawa abin da nake bautawa ba'" [TMQ Al-Kafirun: 1-3] don tattaunawa da kafirai (kuffar), da kuma faɗinsa ﷺ:
Say: 'O you disbelievers! I do not worship that which you worship. And you do not worship what I worship'" [TMQ Al-Kafirun: 1-3] for dialogue with disbelievers (kuffar) and His ﷺ saying:
"Idan wani daga cikin mushrikai ya nemi kariyarka, to ka ba shi kariya har ya ji maganar Allah; sannan ka kai shi wurin da yake lafiya" [TMQ At-Tawbah: 6] ana amfani da shi wajen tattaunawa da mushrikai; wannan fahimta ce da ba ta dace ba kuma tana waje da mahallinta. Surar Al-Kafirun ta yanke hukunci a kansu, wanda ya bayyana cewa su kafirai ne kuma za su ci gaba da kasancewa a kan kafircinsu ba tare da sun taba yin imani ba. Allah subhanahu ya san cewa ba za su taba yin imani ba, kuma Ya sanar da Manzon Allah ﷺ game da hakan. Ya umurce shi da ya isar da hakan gare su, domin a ba da musayar hakkokinsu tsakaninsu. Don haka ba ya wanzuwa wani wuri na tattaunawa bayan Allah subhanahu ya sanar da cewa za su ci gaba da zama kafirai har mutuwarsu. Wannan surar ta sauka game da wasu mutane na musamman. Allah ya fadi gaskiya. Wasu daga cikinsu sun ki yarda, wasu kuma aka kashe su; ba wanda daga cikinsu ya yi imani ba.