Aḥmad ibn Muḥammad ibn al-Ḥajjāj, Abū Bakr al-Marrūdhī. Alikuwa mtu mwenye uangalifu mkubwa katika dini na mwenye uadilifu na wema. Alijitolea kumtumikia Aḥmad, ambaye mara nyingi alikuwa akimtuma kwenda kutekeleza kazi mbalimbali. Aḥmad alikuwa akimwambia: “Chochote unachosema kinahesabiwa kama kwamba nimekisema mimi mwenyewe.” Alimheshimu al-Marrūdhī kwa namna ya pekee na alikuwa akila chakula alichompa.543
Aḥmad ibn Muḥammad ibn al-Ḥajjāj, Abū Bakr al-Marrūdhī. A scrupulous and righteous man. He was devoted to serving Aḥmad, who would send him out on errands. Aḥmad used to tell him: “Anything you say counts as if I said it myself.” He treated al-Marrūdhī with special consideration and would eat what he gave him.543
Baada ya kurudi kutoka Samarra, mara nyingi alikuwa akisema, “Mwenyezi Mungu amlipe al-Marrūdhī kheri!” Ni al-Marrūdhī ndiye aliyefumba macho ya Aḥmad na kumwosha baada ya kufariki. Pia alipokea simulizi nyingi zake na majadiliano yake kuhusu masuala ya fiqhi. 100.3
After he returned from Samarra, he would often say, “God reward al-Marrūdhī!” It was al-Marrūdhī who closed Aḥmad’s eyes and washed him after he died. He also transmitted many of his reports and discussions of legal issues. 100.3
Wakati Abū Bakr al-Marrūdhī alipoondoka kwenda mpakani, kundi kubwa la watu lilimsindikiza hadi Samarra. Alikuwa akiwaambia warudi, lakini hawakukubali. Idadi ya kundi hilo ilikadiriwa kuwa watu elfu hamsini, bila kuhesabu wale waliorudi kabla ya kufika Samarra.
When Abū Bakr al-Marrūdhī left for the frontier, a crowd of people marched with him as far as Samarra. He kept telling them to turn back but they wouldn’t. The size of the crowd was estimated at fifty thousand, not counting the ones who turned back before reaching Samarra.
"Mshukuru Mungu," mtu mmoja alimwambia, "kwa kuwa watu wengi wanakupenda na kukuheshimu." Yeye alilia sana kisha akasema, "Si mimi wanaonipenda, bali ni Aḥmad ibn Ḥanbal."
[Al-ʿAbbās ibn Naṣr:] Nilikwenda kuswali kwenye kaburi la al-Marrūdhī, nikawaona baadhi ya wazee pale. Mmoja wao alikuwa akimwambia mwenzake, "Fulani alilala hapa usiku wa jana, akaamka akiwa na hofu. Nilimwuliza kilichotokea, naye akasema, 'Niliota nimemwona Aḥmad ibn Ḥanbal akipanda farasi. Nilimwuliza tunakwenda wapi, naye akasema, "Kwenye Mti wa Ṭūbā kumfikia Abū Bakr al-Marrūdhī."'"
Al-Marrūdhī alifariki tarehe sita ya Jumādā I mwaka 275 [16 Septemba 888], naye akazikwa karibu na kaburi la Aḥmad. Sala yake ya jeneza iliongozwa na Hārūn ibn al-ʿAbbās al-Hāshimī.
“Be grateful to God,” someone said to him, “that so many people admire you.” He burst into tears then said, “It’s not me they admire, it’s Aḥmad ibn Ḥanbal.” [Al-ʿAbbās ibn Naṣr:] I went to pray at al-Marrūdhī’s grave and saw some old men there. One of them was telling another, “So-and-So slept here last night and woke up scared. I asked him what happened, and he said, ‘I dreamed I saw Aḥmad ibn Ḥanbal riding along. I asked him where we were going, and he said, “To the Tree of Ṭūbā to catch up with Abū Bakr al-Marrūdhī.”’” Al-Marrūdhī died the sixth of Jumādā I 275 [September 16, 888] and was buried near Aḥmad’s grave. His funeral prayer was led by Hārūn ibn al-ʿAbbās al-Hāshimī.
Ibrāhīm ibn Isḥāq al-Ḥarbī. Alizaliwa mwaka 198 [813–14], alisikia riwaya kutoka kwa Abū Nuʿaym al-Faḍl ibn Dukayn, ʿAffān ibn Muslim, ʿAbd Allāh ibn Ṣāliḥ al-ʿIjlī, Mūsā ibn Ismāʿīl al-Tabūdhakī, Musaddad, na wengine wengi. Alikuwa mfano bora katika fani zote za elimu, mkusanyaji mzuri, na mcha Mungu mwenye ibada aliyejitenga na dunia, ambaye alipokea kutoka kwa Aḥmad baadhi ya mijadala mizuri kuhusu masuala ya kisheria. 100.7
Ibrāhīm ibn Isḥāq al-Ḥarbī. Born in 198 [813–14], heard reports from Abū Nuʿaym al-Faḍl ibn Dukayn, ʿAffān ibn Muslim, ʿAbd Allāh ibn Ṣāliḥ al-ʿIjlī, Mūsā ibn Ismāʿīl al-Tabūdhakī, Musaddad, and many others. He was an exemplar in all fields of learning, a good compiler, and a worshipful renunciant who transmitted from Aḥmad some good discussions of legal problems. 100.7
Al-Dāraquṭnī alisema, "Ibrāhīm al-Ḥarbī alikuwa sawa na Aḥmad ibn Ḥanbal katika kujitenga na dunia, elimu, na uchaji wa hali ya juu."
[Al-Ashyab:] Mtu mmoja alimwambia Ibrāhīm al-Ḥarbī, "Umewezaje kukusanya vitabu hivi vyote?" 100.8
Al-Dāraquṭnī said, “Ibrāhīm al-Ḥarbī was on a par with Aḥmad ibn Ḥanbal in renunciation, learning, and scrupulosity.” [Al-Ashyab:] A man once said to Ibrāhīm al-Ḥarbī, “How did you manage to collect all these books?” 100.8
"Kwa damu na jasho!" Ibrāhīm alijibu kwa hasira. "Damu na jasho!" [ʿAbd Allāh:] Baba yangu alikuwa akiniambia, "Nenda kwa Ibrāhīm al-Ḥarbī umwombe akuandikishie Kitabu cha Kugawanya Urithi." 100.9
“With blood and toil!” Ibrāhīm replied angrily. “Blood and toil!” [ʿAbd Allāh:] My father used to tell me, “Go to Ibrāhīm al-Ḥarbī and have him dictate the Book of Dividing Inheritances for you.” 100.9
[ʿAbd Allāh ibn Aḥmad ibn Zayd:] Abū ʿAlī l-Ḥusayn ibn Qahm aliniambia mara moja, aliposikia kutajwa kwa Ibrāhim al-Ḥarbī, “Kwa Mungu, Abū Muḥammad, hutawahi kuona mwingine kama yeye, angalau si katika dunia hii. Nimekutana na watu wenye elimu na uwezo katika kila fani, na nimesoma nao, lakini sijawahi kuona mtu aliyebobea katika zote kama yeye.” 100.10
[ʿAbd Allāh ibn Aḥmad ibn Zayd:] Abū ʿAlī l-Ḥusayn ibn Qahm once said to me, at the mention of Ibrāhim al-Ḥarbī, “By God, Abū Muḥammad, you’ll never see another like him, at least not in this world. I’ve met people of learning and ability in every field, and studied with them, but never saw anyone as accomplished in all of them as he was.” 100.10
[Ibn Durustuwayh:] Ibrāhīm al-Ḥarbī na Aḥmad ibn Yaḥyā Thaʿlab walikutana mara moja, na Thaʿlab akamwambia Ibrāhīm, "Ni wakati gani inafaa kujizuia kukutana na wanazuoni wengine?" 100.11
[Ibn Durustuwayh:] Ibrāhīm al-Ḥarbī and Aḥmad ibn Yaḥyā Thaʿlab once met, and Thaʿlab said to Ibrāhīm, “When is it all right to do without meeting other scholars?” 100.11
“Wakati mtu anapojua walichosema,” alijibu Ibrāhīm, “na misimamo waliyoiunga mkono.” Ibrāhīm al-Ḥarbī alifariki huko Baghdad mwaka 285 [898–99]. Yūsuf ibn Yaʿqūb al-Qāḍī alimswalia, na watu wengi walihudhuria mazishi yake. Alizikwa nyumbani kwake, na kaburi lake linajulikana hadi leo na watu hulizuru kwa ajili ya baraka.
“When one knows what they’ve said,” answered Ibrāhīm, “and what positions they’ve supported.” Ibrāhīm al-Ḥarbī died in Baghdad in 285 [898–99]. Yūsuf ibn Yaʿqūb al-Qāḍī prayed over him, and a great number of people attended the funeral. He was buried in his house, and his grave is known today and visited for blessings.
Muhannaʾ ibn Yaḥyā l-Shāmī. Hadith zake zilinukuliwa kutoka kwa Yazīd ibn Hārūn na ʿAbd al-Razzāq. Alikuwa mmoja wa wanafunzi wakubwa wa Aḥmad. Aḥmad alimheshimu na kumpa heshima stahiki kwa mwanafunzi wa muda mrefu. Alikuwa akimchosha kwa maswali yake yasiyokoma, lakini Aḥmad alikuwa akivumilia kwa subira. Al-Dāraquṭnī alimwita mtu anayeaminika na mwenye msimamo mzuri katika elimu. 100.18
Muhannaʾ ibn Yaḥyā l-Shāmī. Related Hadith citing Yazīd ibn Hārūn and ʿAbd al- Razzāq. A major figure among Aḥmad’s associates. Aḥmad respected him and gave him the consideration due him as a student of long standing. He would tire him out with his incessant questions, but Aḥmad would bear it patiently. Al-Dāraquṭnī called him a trustworthy and upstanding authority. 100.18