از آنجا که به موضوع عینیت محدثان پرداختیم، اکنون به موضوعی با اهمیت برابر می‌پردازیم: اخلاص و صداقت محدثان. آیا محدثان نسبت به علم حدیث مخلص بودند؟ آیا یکپارچگی این علم را پاس داشتند؟ آیا در مشارکت خود در این علم صادق بودند؟ یا شهرت شخصی و جایگاه خویش به عنوان ناقد حدیث برایشان از علم حدیث مهم‌تر بود؟ در این فصل دو رویه را بررسی می‌کنیم که نشانگر اخلاص و صداقت آنان نسبت به علم حدیث است. رویه نخست نشان می‌دهد که منتقدان در موقعیتی که می‌توانستند سابقه حدیثی شخصی خود را افزایش دهند و شمار استادان بیشتری ادعا کنند تا آنچه واقعاً داشتند، صداقت را برگزیدند. رویه دوم نشان می‌دهد که هرگاه با پرسشی روبه‌رو می‌شدند که پاسخ آن را نمی‌دانستند، این امر را به پرسش‌کننده اطلاع می‌دادند، نه آنکه اطلاعاتی را از خود بسازند.

Moving on from the objectivity of Hadith Critics, we will take a look at something of equal importance: the sincerity and honesty of Hadith Critics. Were the hadith Critics sincere to the field of hadith? Did they uphold the integrity of the hadith field? Were they honest in contributing to the field? Or was their personal resume and fame as Critics more important than the field of hadith? In this chapter, we will observe two practices which are indicative of their sincerity and honesty to the field of hadith. The first practice will show the Critics opting for honesty in a scenario where they could have increased their personal hadith resume and claimed more teachers than they really had. The second practice will show that when faced with a question they didn’t know the answer to, they would let the questioner know, as opposed to making up information.

در حین مطالعه‌ی تهذیب التهذیب اثر ابن حجر، به یک موضوع تکرارشونده در میان چند تن از ناقدان حدیث توجه کردم. به‌طور خلاصه، ناقدی یکی از راویان حدیث را یاد می‌کرد — یا در پاسخ به پرسشی، یا به‌خودی‌خود — و ضمن تأیید وثاقت آن راوی، اعتراف می‌کرد که یا او هرگز با راوی دیگر دیدار نکرده است، یا اگر دیدار کرده، هرگز مستقیماً از او حدیث نشنیده است. تنها توضیح معقول برای چنین کاری از سوی ناقد (یعنی انکار شنیدن از راویی که به‌سبب وثاقتش مورد توجه است)، صداقت است. این ناقدان حاضر نبودند صداقت خود، و نه یکپارچگی حوزه‌ی علمی‌شان، را فدای افزایش شمار استادانشان و آراسته‌تر کردن سوابق حدیثی خود کنند. بیایید چند نمونه را بررسی کنیم.

While reading through Tahdhib Al-Tahdhib by Ibn Hajar, I began to notice a recurring theme among several hadith critics. Essentially, a critic would mention a hadith transmitter - either as an answer to a question or by their own accord - and while affirming the transmitter’s reliability, they would also admit that either he never met the other transmitter, or if he did, that he never acquired hadith from him directly. The only viable explanation for a critic doing this (i.e deny learning from a transmitter who is otherwise sought out due to their reliability) is honesty. These critics were not willing to sacrifice their honesty, not the integrity of their field to increase their teachers and bolster their hadith resumes. Let’s consider a few examples.

۱. ابوالازهر درباره خودش گفت: «سفیان بن عُیینه را دیدم، اما او از من حدیثی روایت نکرد.»⁴³ سفیان بن عُیینه از امامان مشهوری است که پیوند با او برای راوی حدیثی مانند خودش مایه افتخار و آبرو بود. با این حال، ابوالازهر اعتراف می‌کند که با وجود دیدار با سفیان بن عُیینه، هرگز در واقع هیچ حدیثی از او دریافت نکرد.

1. Abul-Azhar said about himself, “I saw Sufyan b. „Uyaynah but he didn’t transmit to me.43” Sufyan b. „Uyaynah is a famous authority, whom a connection with would be a source of pride and honor for a hadith transmitter like himself. Yet, Abul-Azhar admits that, even though he met Sufyan b. „Uyaynah, he never actually acquired any hadith from him.

۲. ابوزرعہ الرازی نے احمد بن إسحاق کے بارے میں کہا: «صاحب حدیث (حدیث والا شخص) ہے، میں نے اس سے ملاقات کا موقع پایا (أدركته)، لیکن میں نے اس سے نہیں لکھا۔»⁴⁴ احمد بن إسحاق کی ثقاہت پر سب کا اتفاق ہے، اور ان کے اپنے ہم عصر اور شریک کار ابوحاتم الرازی، اسی طرح البخاری اور دیگر محدثین بھی ان کے شاگردوں میں شمار ہوتے ہیں جنہوں نے ان سے حدیث حاصل کی۔ اس صورت میں ابوزرعہ نہ صرف یہ اعتراف کر رہے ہیں کہ انہوں نے ایک ایسے راوی سے روایت نہیں لی جن سے لینا ممکن تھا، بلکہ یہ وہ راوی ہے جن سے ان کے دیگر ہم عصر واقف ہیں اور انہوں نے ان سے حدیث لی ہے۔

2. Abu Zur’ah Al-Razi said about Ahmed b. Ishkab, “A person of hadith (Sahib Hadith), I had the chance to meet him (adraktuh), but I didn’t write from him.44” Ahmed b. Ishkab’s reliability is unanimously endorsed and his own colleague and partner Abu Hatim Al-Razi, as well as Al-Bukhari and others are counted amongst his students who acquired hadith from him. In this case, not only is Abu Zur’ah admitting not have taken from a transmitter though it would have been possible to take from him, it is a transmitter that his other contemporaries are acquainted with and have taken from.

یکی از مضامین برجسته‌ای که در سراسر کتاب‌های مربوط به راویان حدیث دیده می‌شود، این است که منتقدان حدیث از ابراز تردید یا ناآگاهی نسبت به یک حدیث یا یک راوی خاص ابایی ندارند. نقل نمونه‌هایی از این موارد، بی‌انصافی به خواننده خواهد بود، زیرا صدها نمونه از آن وجود دارد. همین قدر بس است که به سبب صداقت ایشان در بیان ناآگاهی‌شان از هویت راویان، حتی اصطلاحی ویژه برای این روش وضع شد. راویانی که ناشناخته‌اند، توسط منتقدان و نویسندگان متأخر حدیث، «مجهول» نامیده می‌شوند.

A noticeable theme throughout the books on transmitters of hadith is that the hadith critics are not shy to express uncertainty about or ignorance of a hadith or a particular transmitter of hadith. To quote examples of this would be a disservice, as there are hundreds of examples. Suffice it to say that because of their honesty in expressing their ignorance on who transmitters may be, a special term was even developed to accommodate this practice. Transmitters that are unknown are termed as Majhul by later hadith critics and writers.

اگر منتقدان ناصادق بودند و احکامشان خودسرانه، چرا به سادگی درباره راوی اطلاعات جعل نمی‌کردند؟ در واقع، این بهترین راه برای برتری یافتن بر دیگر منتقدان حدیث بود. کسی می‌توانست ادعا کند که درباره راویی اطلاعاتی انحصاری دارد که دیگر منتقدان از آن بی‌خبرند، و بدین‌ترتیب اعتبار حدیثی خود را افزون سازد. اما، چنان‌که گفته شد، چنین نمی‌شود، و منتقدان حدیث، یکپارچگی این دانش را بر هر سود شخصی‌ای ترجیح می‌دادند که از تظاهر به دانستن یا از افزودن نادرست شمار استادان خود به دست آید.

Yet, if the critics were dishonest and their rulings arbitrary, why not simply fabricate information about the transmitter? In fact, this would be a perfect way to show superiority over another hadith critic. One could claim exclusive information on a transmitter, to the exclusion of the other critics, further boosting his hadith credibility. But, as noted, this does not happen and the hadith critics preferred the integrity of the field of hadith to any personal gains to be gotten by feigning knowledge or falsely increasing the number of their teachers.