استعمارگران به صرف تحمیل فرهنگ خود قانع نشدند، بلکه فضای اسلامی را با چندین اندیشه و عقیده سیاسی و فلسفی مسموم کردند که دیدگاه صحیحی را که مسلمانان داشتند تباه ساخت. بدین ترتیب، افکار مسلمانان در همه جنبه‌های زندگی آشفته شد و همین امر باعث شد که هوشیاری آنان از تمرکز طبیعی خود بازماند. استعمارگران هر تلاشی برای بیدار کردن مسلمانان را به جنبشی درهم‌ریخته و سردرگم بدل کردند که شبیه تشنج‌های حیوان زخمی‌ای بود که به مرگ حتمی خود نزدیک می‌شود. این جنبش فلج‌شده در نتیجه به رکود، ناامیدی و شکست انجامید. استعمارگران از این واقعیت بهره بردند که شخصیت آنان در جنبه‌های سیاسی کانون توجه و فرهنگ شده بود. آنان جلب کمک خارجی و وابستگی به ایشان را محور توجه سیاستمداران معاصر ساختند؛ سیاستمدارانی که سیاست را حرفه‌ای می‌دیدند نه مسئولیت. از این رو، بیشتر گروه‌ها ناخودآگاه کوشیدند کمک خارجی بجویند. کسانی که به یاری دولت‌های خارجی روی آوردند، متوجه نبودند که چنین کمکی و هر اندیشه‌ای که وابستگی به استعمارگران را تبلیغ کند، از هر منشأیی که باشد، به معنای آلوده شدن به زهر بیگانه است و خیانت به امت محسوب می‌شود، حتی اگر نیت خوبی در کار باشد. آنان درک نمی‌کردند که پیوند زدن آرمان ما به هر ملت دیگری، خودکشی سیاسی خواهد بود. بنابراین، هر جنبشی که اندیشه‌اش به تفکر اتکا به کمک خارجی یا تبلیغ آن مسموم شده بود، محکوم به شکست بود.

The colonialists were not content with the mere implementation of their culture. They also poisoned the Islamic atmosphere with several political and philosophical ideas and opinions, which corrupted the correct view-point held by the Muslims. Thus, the Muslims’ thoughts in all aspects of life became confused, which caused their alertness to lose its natural focus. The colonialists turned every attempt of awakening the Muslims into a muddled and confused movement, which resembled the convulsions of a wounded animal as it approaches its inevitable death. This crippled movement, therefore ended in stagnation, desperation and defeat. The colonialists exploited the fact that their personality had become the focus of culture and attention in the political aspects. They made the seeking of foreign assistance, as well as dependence upon them, the focus of contemporary politicians, who viewed politics as a career, rather than a responsibility. Therefore, most of the groups attempted unconsciously to seek foreign help. Those who sought the assistance of foreign states did not realize that any such help, and advocating any idea of dependence upon the colonialists, regardless of their origin, would mean that they are contaminated by foreign poison, and it would constitute a betrayal to the Ummah, even if the intention was good. They did not realize, that linking our cause with any other people would constitute political suicide. Therefore, any movement whose thought was poisoned with the idea of relying upon or advocating foreign assistance was doomed to failure.

علاوه بر این، استعمار جامعه را با اندیشه‌هایی چون میهن‌پرستی، ناسیونالیسم و سوسیالیسم، و همچنین گرایش‌های منطقه‌ای، آلوده کرد و این مفاهیم را کانون هر تلاش فوری برای احیا قرار داد. همچنین جامعه را با این باور آلوده کرد که برپایی دولت اسلامی و یکپارچه‌سازی کشورهای اسلامی به دلیل تفاوت‌های فرهنگی، نژادی و زبانی ناممکن است، و این واقعیت را نادیده گرفت که همه مسلمانان یک امت را تشکیل می‌دهند که با همان عقیدهٔ اسلامی به هم پیوند خورده‌اند و نظام آنان از همان عقیده سرچشمه می‌گیرد. افزون بر این، آنان جامعه را با مجموعه‌ای از مفاهیم نادرست سیاسی آلوده کردند، مانند «گرفتن و مطالبه کردن (رویکرد تدریجی)»، «امت منبع قدرت است»، «حاکمیت از آنِ مردم است»، «دین از آنِ الله (سبحانه و تعالی) و میهن از آنِ همه است (جدایی دولت از دین)»، «ما با رنج‌ها و امیدهایمان متحدیم (نه با اندیشه‌ها)»، «میهن بالاتر از همه چیز است»، «افتخار از آنِ میهن است» و موارد دیگر. علاوه بر این، آنان در جامعه نظرات شکست‌طلبانه و واپس‌گرایانه بسیاری را رواج دادند، مانند «نظام خود را از واقعیت خود می‌گیریم»، «باید وضع موجود را پذیرفت»، «باید واقع‌بین بود» و عباراتی از این دست.

In addition, Colonialism poisoned the society with ideas such as patriotism, nationalism and socialism, as well as regional attitudes, and made these concepts the focus of any immediate attempts for revival. It also poisoned the society with the idea that establishing the Islamic state and unifying the Islamic countries is impossible because of the cultural, racial and linguistic differences, ignoring the fact that all Muslims constitute one Ummah, bound together by the same Islamic ‘’Aqeedah from which her system emanates. Furthermore, they also poisoned the society with a host of erroneous political concepts, such as “Take and demand (the gradual approach)”, “The Ummah is the source of authority”, “Sovereignty belongs to the people”, “Religion belongs to Allah (swt) and the homeland belongs to all (separation between the state and religion (deen))”, “We are united by our sufferings and our hopes (not united by thoughts)”, “Homeland is above all”, “Glory is to the homeland,” and others. In addition, they introduced in the society many defeatist reactionary opinions such as “We take our system from our reality”, “One must accept the status quo”, “We must be realistic”, and similar expressions.

با توجه به این مسمومیت، جوامع در کشورهای اسلامی، از جمله کشورهای عربی، مستعد پدید آوردن ساختار صحیح حزبی نبودند. این احزابی که تأسیس شدند فاقد تفکر عمیقی بودند که به برنامه‌ریزی و آمادگی منظم منجر شود، بلکه بدون هیچ پایه‌ای بنیان نهاده شدند؛ از این رو جای تعجب نیست که همه این احزاب شکست خوردند.

Due to this poisoning, the societies in the Islamic countries, including the Arab countries, were not conducive to produce a correct Hizbi structure. These parties that were established did not have the deep thinking that leads to organized planning and preparation, rather they were established without any basis, hence it was no surprise to see all these parties fail.

همچنین طبیعی بود که احزابی که در جهان اسلام، به‌ویژه در جهان عرب، تأسیس شدند، منسجم نباشند، زیرا بر پایه یک ایدئولوژی بنا نشده بودند. بررسی این احزاب ما را به این نتیجه می‌رساند که برخی از آن‌ها در واکنش به برخی رویدادها یا اوضاع و احوالی تأسیس شدند که وجودشان را ضروری می‌ساخت. هنگامی که آن اوضاع و احوال تغییر کرد، این احزاب نیز از میان رفتند، یا ضعیف شده و پژمرده گشتند. برخی دیگر بر پایه دوستی شخصی میان افراد بنا شدند. هنگامی که این دوستی میان آنان هماهنگ شد و پایه ساختارشان گشت، سرانجام به دور خودشان چرخیدند. گروهی دیگر بر پایه منافع آنی و شخصی تأسیس شدند. از این رو، افرادی که بر چنین بنیادهایی گرد آمدند، فاقد پیوند حزبی ایدئولوژیک بودند. حضور آنان نه‌تنها هیچ سودی نداشت، بلکه در واقع برای امت زیانبار بود. افزون بر آن‌که مانع یا مایه تأخیر در پیدایش احزاب صحیح می‌شدند، در توده‌های مردم یأس می‌آفریدند، دل‌های عامه مردم را از اندوه و تردید پر می‌کردند و بر هر جنبشی، حتی اگر جنبشی درست بود، بدگمانی برمی‌انگیختند. افزون بر این، بذر کینه‌های شخصی و دشمنی‌های خانوادگی را میان مردم می‌کاشتند. چنین احزابی با شیوه‌هایشان به مردم بی‌ثباتی می‌آموختند و آنان را به گرد منافع خویش می‌چرخاندند. به دیگر سخن، سرشت پاک توده‌های مردم را تباه می‌ساختند و بار سنگین‌تری بر دوش ساختارهای حزبی صحیحی می‌نهادند که ناگزیر از میان توده‌های مردم برمی‌خاستند.

It was also natural for the parties established in the Islamic world, particularly in the Arab world, not to be coherent, because they were not based upon an ideology. A study of these parties leads us to realize that some of them were established as a reaction to some events, or circumstances that necessitated their existence. When these circumstances changed, the parties also disappeared, or weakened and withered away. Others were established based upon personal friendship amongst individuals. As this friendship harmonized between them and became the basis of their structure, they ended up revolving around themselves. Still others were established based upon instantaneous and personal interests. Therefore, the individuals who gathered on such foundations lacked an ideological Hizbi bond. Not only was their presence devoid of any benefit, they were in fact harmful to the Ummah. In addition to their preventing or delaying the emergence of correct parties, they created despair in the masses, filled the hearts of the common people with gloom and doubt, and aroused suspicion about every movement, even if it was a correct one. Moreover, they sowed amongst people the seeds of personal bitterness and family feuds. With their styles, such parties taught the people to be inconsistent, and to revolve around their own interests. In other words, they spoiled the pure nature of the masses, and increased the burden on the correct party structures that would inevitably rise from amongst the masses.

علاوه بر جنبش‌های اسلامی، ملی‌گرایانه و میهن‌پرستانه، جنبش‌های کمونیستی مبتنی بر ماتریالیسم نیز برای احیای امت به وجود آمدند. این جنبش‌ها به جنبش کمونیستی اتحاد جماهیر شوروی وابسته بودند و از سوی آن هدایت می‌شدند. روش آنان خرابکاری در نظام موجود و ایجاد هرج‌ومرج بود. هدف‌شان، جدا از معرفی کمونیسم به کشورها، تضعیف استعمار غربی به سود بلوک شرق بود، زیرا رهبران این احزاب عامل بلوک شرق به شمار می‌رفتند. این جنبش‌ها نه به نیازهای امت پاسخ دادند و نه تأثیر چشمگیری داشتند. آنان طبعاً شکست خوردند، زیرا با سرشت انسان مخالف بودند و با عقیده‌ی اسلامی هماهنگی نداشتند. این جنبش‌ها برای رسیدن به اهداف خود از احساسات میهن‌پرستانه‌ی توده‌ها سوءاستفاده کردند. جنبش‌های کمونیستی همچنین مشکلات جامعه را پیچیده‌تر ساختند.

In addition to the Islamic, nationalistic and patriotic movements, many Communist movements based on materialism were also established to revive the Ummah. These movements depended upon, and were directed by the Communist movement in the Soviet Union. Their method was to sabotage the existing system, and to create anarchy. Their objective, apart from introducing Communism to the countries, was to disrupt the Western Colonialism in favour of the Eastern Bloc, for those in charge of these parties acted as agents to the Eastern Bloc. These movements neither responded to the needs of the Ummah, nor had any significant impact. They naturally failed, because they were against human nature, and were not in harmony with the Islamic ’Aqeedah. These movements exploited patriotic feelings of the masses to achieve their aims. The Communist movements further complicated the problems in society.

دیگر گروه‌ها بر پایه‌ی انجمن‌سازی شکل گرفتند. بدین ترتیب شمار زیادی از سازمان‌های محلی و منطقه‌ای با اهداف خیرخواهانه در درون امت پدید آمدند. آنان مدرسه، بیمارستان و خانه‌های پناه ساختند و در کارهای خیریه شرکت کردند. با این حال، این جنبش‌ها به شدت تحت تأثیر فرقه‌گرایی بودند. استعمارگران این سازمان‌ها را تشویق می‌کردند و تلاش‌هایشان را ترویج می‌دادند، تا آنکه نتایج کارشان در چشم مردم آشکار شد. بیشتر این سازمان‌ها آموزشی و خیریه بودند و کمتر در میان آنان گروه‌های سیاسی دیده می‌شد.

Other groups were established on the basis of association. So a host of local and regional organisations with charitable objectives emerged within the Ummah. They established schools, hospitals and shelters, and participated in charity work. However, these movements were heavily influenced by sectarianism. The colonialists encouraged these organisations and promoted their efforts, until the results of their work were seen by the people. Most of these organisations were educational and charitable, and seldom were there any political groups among them.

اگر پیامدهای این سازمان‌ها با دقت بررسی شود، روشن می‌گردد که نه برای امت سودی داشته‌اند و نه چیزی که بتواند به احیای آن کمک کند. زیان این سازمان‌ها آشکار نبود و تنها برای کسی روشن می‌شود که وضعیت را عمیقاً بررسی کند. با وجود سودهای جزئی‌ای که داشتند، وجود این سازمان‌ها آسیب عظیمی به امت وارد کرد. وجود برخی اندیشه‌های اسلامی، اجرای بخش‌هایی از شریعت و احساسات اسلامی ریشه‌دار که از تأثیر اسلام برخاسته‌اند، به امت اسلامی توان احیا می‌بخشد. امت به دلیل روح جمعی اسلام، گرایش به نیکی و تمایل طبیعی به کار جمعی دارد. اگر امت اسلامی به حال خود رها می‌شد، این استعداد برای احیا به طور طبیعی به اندیشه‌ای تبدیل می‌شد که جنبشی پدید می‌آورد و توانایی احیای امت را داشت. اما وجود چنین سازمان‌هایی مانع این امر شد، زیرا شور و اشتیاق سوزان امت برای احیا را از راه فعالیت‌های خیریه‌شان تخلیه کردند. عضو چنین سازمانی می‌دید که مدرسه‌ای ساخته، بیمارستانی بنیان نهاده، یا در کار خیری شرکت کرده است و از کار خود آسوده خاطر و خشنود می‌شد. اگر این انجمن وجود نداشت، روح جمعی او را به ساختار حزبی درستی هدایت می‌کرد که سپس احیای درست را آغاز می‌نمود.

A careful examination of the consequences of these organisations would reveal that they neither yielded benefit to the Ummah nor anything which could have assisted in its revival. The damage caused by these organisations was not apparent, and is only evident to one who scrutinizes the situation deeply. Regardless of their partial benefits, the existence of these organisations inflicted immense harm upon the Ummah. The presence of some Islamic thoughts, the application of some parts of the Shari’ah, and the firmly rooted Islamic emotions due to the influence of Islam, give the Islamic Ummah the potential to revive. The Ummah has a tendency for goodness and a natural inclination for collective work because of the collective spirit of Islam. Had the Islamic Ummah been left alone, this propensity for revival would have naturally turned into a thought that would have generated a momentum capable of reviving the Ummah. However, the presence of such organisations prevented this from happening, as they vented the blazing passion for revival in the Ummah through their charitable efforts. A member of such an organization would find that he had built a school, established a hospital, or participated in a charitable act, and would feel comforted and content with his work. Had this association not existed, the collective spirit would have driven him towards the correct party structure that would then initiate the correct revival.

علاوه بر این سازمان‌های آموزشی و خیریه، شمار زیادی سازمان نیز برای احیای امت بر پایهٔ اخلاق تأسیس شدند که به موعظهٔ اخلاقی می‌پرداختند. آنها سخنرانی می‌کردند و برگه‌هایی برای فراخواندن به اخلاق پخش می‌کردند، بر این پندار که اخلاق اساس احیا است. این سازمان‌ها هزینه و تلاش فراوانی صرف کردند، اما نتیجهٔ چشمگیری به بار نیاوردند. سخنان کسل‌کننده، کلیشه‌ای و تکراری آنها تنها به عنوان راهی برای تخلیهٔ احساسات امت به کار آمد. تأسیس چنین سازمان‌هایی بر فهم نادرستی از آیه‌ای استوار بود که خطاب به پیامبر ﷺ نازل شده است.

In addition to these educational and the charitable organisations, a host of organisations preaching ethics and morality were established to revive the Ummah on the basis of morals. They would preach, give lectures, and distribute leaflets calling for morality, on the assumption that morals were the basis of revival. These organisations spent a tremendous amount of money and effort, but produced no significant results. Their boring, stereotyped and repetitive rhetoric merely served as an outlet for the Ummah’s sentiments. The establishment of such organisations was based on a wrong understanding of the Ayah addressing the Messenger (saw)

«وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ» [سورۃ القلم: ۴]

“And you are of a great character [TMQ Al-Qalam: 4],”.

که قصد داشت پیامبر (صلی الله علیه وسلم) را به عنوان یک فرد توصیف کند، نه جامعه به‌طور کلی. آنان همچنین بر پایه‌ی فهمی نادرست از حدیثی بنا شده بودند که در آن پیامبر ﷺ فرمود.

which was meant to describe the Messenger (saw) as a person and not the society at large. They were also established upon an incorrect understanding of the hadith in which the Messenger (saw) said.

«بی‌شک الله (سبحانه و تعالی) مرا فرستاد تا مکارم اخلاق را کامل گردانم»، و

“Truly Allah (swt) has sent me to perfect the high moral standards,” and.

«همانا من برای کامل ساختن مکارم اخلاق مبعوث شده‌ام.» ﷺ

“Truly I have been sent to perfect the high moral standards.”.

باید دانست که این احادیث، همچنین دیگر احادیث، به ویژگی‌های فرد مربوط‌اند نه جامعه. تأسیس این سازمان‌ها نیز به‌ناروا تحت تأثیر سخنان شاعرانه‌ای همچون «با اخلاق است که ملت‌ها زنده‌اند؛ چون آن را از دست دادند، دیگر وجود ندارند» قرار گرفت.

It should be understood that these ahadith, in addition to others, relate to the characteristics of the individual and not of the society. The establishment of these organisations was also influenced wrongfully by poetic sayings like, “By morality nations live; once devoid of it, no more they exist.”.

این سازمان‌ها متوجه نشدند که ملت‌ها بر پایه اخلاق بنا نمی‌شوند، بلکه بر پایه عقایدی که می‌پذیرند، افکاری که حمل می‌کنند و نظام‌هایی که اجرا می‌کنند بنا می‌شوند. همچنین، این سازمان‌ها جامعه را به معنای گروهی از افراد فهمیدند، در حالی که جامعه در واقع یک کل است که از انسان‌ها، افکارشان، احساساتشان و نظام‌ها تشکیل شده است. فساد یک جامعه از فساد افکار، احساسات و نظام‌ها ناشی می‌شود، نه از فساد افراد. در نتیجه، اصلاح یک جامعه تنها با اصلاح افکار و احساسات مردم، و همچنین نظام‌هایی که بر آنان اجرا می‌شود، امکان‌پذیر است.

These organisations did not realize that nations are not established on morals but on the ’Aqa’id (doctrines) they embrace, the thoughts they carry and the systems they implement. Also, these organisations misunderstood the society to mean a group of individuals, whereas the society is actually a whole, composed of human beings, their thoughts, their emotions and the systems. The corruption of a society stems from corruption of the thoughts, the emotions and the systems, and not from the corruption of the individuals. As a result, reforming a society could only occur by reforming the thoughts and emotions of the people, as well as the systems implemented upon them.

سوءفهم دیگر نیز از این ایده ناشی می‌شد که جامعه با فساد افراد تباه می‌شود. این ایده در ذهن بسیاری از مصلحان اجتماعی و عالمان اخلاقی به‌شدت جا افتاده بود. چنین ایده‌هایی بر این باورند که فرد با اخلاقش ساخته یا نابود می‌شود؛ اخلاق نیکو فرد را نیرومند، راست‌کردار، مؤثر، سازنده، پارسا و اصلاح‌گرا می‌سازد، در حالی که اخلاق بد او را ناتوان، تنبل، فاقد هرگونه ارزش و خوبی، و بی‌اعتنا به هر چیزی در زندگی جز ارضای هوس‌ها و خشنودی نفس خویش می‌کند. این سازمان‌ها بر این باور بودند که اصلاح فرد به اصلاح جامعه می‌انجامد، و از این رو با رویکردی اخلاقی کوشیدند جامعه را اصلاح کنند و امت را احیا نمایند.

The misunderstanding also stemmed from the idea that the community is corrupted by the perversion of the individuals. This idea was firmly embedded in the minds of many social reformers and ethical scholars. Such ideas suggest that the individual is built, or is destroyed, by his morals — sound morals make the individual strong, straight, effective, productive, righteous and reform-minded; whereas, bad morals makes him weak, lazy, devoid of any value and goodness, and with no concern in life other than satisfying his desires and pleasing his ego. These organisations believed that reforming the individual would lead to reforming the community, and therefore they worked to reform society and revive the Ummah through a moral approach.