این مقاله که به زبان اردو با عنوان «مسلمانوں پر قرآنِ مجید کے حقوق» منتشر شد، بر پایهٔ دو سخنرانی استوار است که دکتر اسرار احمد در دو جمعهٔ پیاپی در ژانویهٔ ۱۹۶۸ در جامعهٔ خیر، سمن‌آباد (لاهور) برای مجامع مردم ایراد کرد؛ در زمانی که مسلمانان پاکستان هزار و چهارصدمین سالگرد آغاز نزول وحیِ قرآنِ مقدس بر پیامبر محمد ﷺ را جشن می‌گرفتند. در ماه بعد، سخنرانی‌هایی با موضوعات مشابه از سوی دکتر اسرار احمد در کالج اجمل باغ صادق‌آباد، دبیرستان تعمیرِ ملت سکّر و کالج دولتی جھنگ ایراد شد. متن این سخنرانی‌ها ویرایش و در شماره‌های ماه مه و ژوئن همان سال در ماهنامهٔ میثاق منتشر شد. در نوامبر ۱۹۶۹ به صورت کتابچه‌ای با عنوان یادشده منتشر شد و در ژوئیهٔ ۱۹۷۲ ویرایش دوم آن با ده هزار نسخه توسط انجمن مرکزی خدام‌القرآن لاهور منتشر گردید.

This article, which appeared in Urdu under the title Musalmanon per Qur'an-e-Majeed kay Huqooq, is based on two addresses delivered by Dr. lsrar Ahmad to the Congregations in Jami'ah Khazra, Samanabad (Lahore) on two consecutive Fridays in January 1968, at a time when the Muslims of Pakistan were celebrating the 1400th anniversary of the commencement of the Revelation of the Holy Qur'an to Prophet Muhammad (SAW). During the following month, speeches on similar topics were delivered by Dr. lsrar Ahmad at the Ajmal Bagh College, Sadiqabad, Ta'meer-e- Millat High School, Sukkur, and Government College, Jhang. The text of these addresses and speeches was edited and published in the monthly Meesaq in its May and June issues of the same year. In November 1969, it appeared in the form of a booklet under the title mentioned above, and in July 1972 its second edition of ten thousand copies was published by the Markazi Anjuman Khuddamul- Qur'an Lahore.

مسلمانوں پر قرآنِ مجید کے حقوق ایک پرجوش پکار ہے جو مسلمانوں سے کہتی ہے کہ "قرآن کی طرف لوٹ آؤ"، اس کے مطالعے کے لیے ازسرِنو اپنے آپ کو وقف کرو، اور اسے اپنی زندگی کا واحد رہنما بناؤ۔ اس کتاب کے گہرے مقصد کو پیشِ نظر رکھتے ہوئے، میں نے محسوس کیا کہ اسے انگریزی میں ترجمہ کیا جائے تاکہ ہمارے انگریزی پڑھنے والے قارئین کے ساتھ ساتھ بیرونِ ملک کے لوگوں کے ذہنوں تک بھی رسائی ہو۔

Musalmanon per Qur'an-e-Majeed kay Huqooq is an impassioned call to the Muslims "to return to the Qur'an," to rededicate themselves to its study, and make it the sole guide for their lives. Considering the profound purpose behind the book, I felt that it should be rendered into English for the benefit of our English-reading public as well as for approaching the minds of the people abroad.

بر این اساس، قصد داشتم پیش از آغاز ترجمه این کتاب از دکتر اسرار احمد صاحب اجازه بگیرم که ناگهان، یک روز، با کمال شگفتی و خوشحالی، خودشان پیشنهاد کردند که «حقوق» را ترجمه کنم - نامی کوتاه و رایج که این کتاب به آن شهرت دارد. از این رو، ترجمه حاضر با عنوان «حقوقی که مسلمانان نسبت به قرآن بر عهده دارند» منتشر می‌شود.

Accordingly, I was thinking of seeking Dr. . lsrar Sahib's permission for the translation of the book when, one day, to my delightful surprise he himself suggested that I should translate the Huquq - that being the brief and popular sobriquet of this book. Hence the translation now appears under the title The Obligations Muslims Owe to the Qur'an.

این ترجمه پیش‌تر به‌صورت مقاله‌ای توسط کنگرۀ سراسری آموزش اسلامی پاکستان در شمارۀ اخیر نشریۀ آنان، «آموزش اسلامی»، با عنوان «قرآن از پیروانش چه چیزی را طلب می‌کند؟» منتشر شده است، و اکنون به لطف و همکاری آنان، با عنوانی تازه و در قالب یک کتابچۀ معمولی دوباره منتشر می‌شود. امیدوارم این ترجمه در تحقق آن هدف بزرگی که دکتر اسرار احمد، نویسندۀ کتاب اصلی، برای خود تعیین کرده و با فداکاری بی‌شائبه دنبال می‌کند، مفید واقع شود. آمین.

This translation has already been published in the form of an article by the All Pakistan Islamic Education Congress in a recent issue of their journal Islamic Education under the title: "What Does the Qur'an Demand from its Followers?" and now, through their courtesy and cooperation, it is reappearing under a new title in the form of a regular booklet. I pray that it may prove helpful in the fulfillment of the great purpose which Dr. lsrar Ahmad, the author of the original book, has set before himself and which he is pursuing with a single-minded devotion, Ameen.

محمد ابراهیم

Muhammad lbrahim.

در طول دهه گذشته (یعنی دهه شصت)، مسابقات بین‌المللی قراءات قرآن به یک پدیده منظم در جهان اسلام تبدیل شده است. این مسابقات که در آن‌ها قاریان مشهور از کشورهای مختلف برای نمایش استعدادهای برجسته‌شان در تلاوت قرآن شرکت کرده‌اند، اهداف متعددی را دنبال کرده‌اند.

During the last decade (i.e., the sixties), international qir'aat competitions have become a regular feature in the Muslim World. These competitions, in which well-known qura' from different countries have been participating to display their remarkable talents for the recitation of the Qur'an, have served a number of purposes.

برای مخاطبان بسیار زیادی که با حالتی مسحورکننده به تلاوت قاریان مشهور جهان گوش می‌سپارند، آهنگ بی‌مانند، فصاحت و شکوه واژگان قرآن همواره تأثیرگذار بوده است. این امر ممکن است به‌طور موقت باور آنان به منشأ الهی قرآن را تقویت کرده باشد. افزون بر این، این مسابقات تجوید (یعنی هنر تلاوت قرآن با تلفظ صحیح) را در مالزی، اندونزی و پاکستان رواج داده است. کودکان مسلمان این کشورها امروزه می‌توانند کتاب مقدس را با لهجه و آهنگ کلام بسیار بهتری نسبت به چند سال پیش تلاوت کنند.

The large audiences who have been listening spell-bound to the recitations of the world-famous qura' have always been moved by the unique melody, eloquence, and grandeur of the Qur'anic diction. This may have temporarily strengthened their belief in the Divine origin of the Qur'an. Moreover, these competitions have popularized tajweed (i.e., the art of reciting the Qur'an with correct pronunciation) in Malaysia, Indonesia, and Pakistan. The Muslim children in these countries today can recite the Holy Book with much better accent and intonation than they could possibly do a few years ago.

بدون اینکه قصد کم‌اهمیت جلوه دادن اهمیت تلاوت صحیح قرآن را داشته باشیم، می‌توان این پرسش را مطرح کرد:

Without intending to minimize the importance of reciting the Qur'an correctly, one might ask the question:

آیا این مسابقات به پر کردن شکافی که امروز میان ما و قرآن دهان گشوده کمک کرده است؟ یا پیوندی واقعی میان ما و کتاب خدا (سبحانه و تعالی) برقرار ساخته است؟ پاسخ این پرسش‌ها «نه» است. متأسفانه، هدف بزرگ برقراری ارتباطی واقعی میان قرآن و ما، حتی با سمینارها و همایش‌های دینی گوناگونی که در سال‌های اخیر در کشور ما و جاهای دیگر برگزار شده، محقق نشده است. دانشمندان و علمایی که در بحث‌های این کنفرانس‌ها و گفتگوها شرکت کرده‌اند، عموماً به موضوعاتی چون عظمت قرآن، زیبایی‌ها و شگفتی‌های آن و مانند آن پرداخته‌اند، اما هیچ تلاشی برای بررسی این پرسش‌های بنیادین صورت نگرفته است: وظایف ما در برابر قرآن چیست؟ و چگونه می‌توانیم این وظایف را ادا کنیم؟ تا آنجا که به شکوه و عظمت قرآن مربوط می‌شود، ما بر این باوریم که توصیف‌ناپذیر است و درک کامل آن فراتر از توان عقل بشر. بهترین کسی که از آن آگاه است، پروردگار آسمان‌ها و زمین است که کلام او است و نیز پیامبر خجسته‌اش ﷺ که قرآن بر او نازل شد. از این رو، به‌جای آنکه با گستاخی بکوشیم ویژگی‌های بی‌همتای آن را توصیف کنیم، مناسب‌ترین کار آن است که وظایف و مسئولیت‌های خود را در برابر قرآن به روشنی دریابیم، سپس بنگریم که آیا آن‌ها را با وجدان و دلسوزی ادا می‌کنیم یا نه. اگر دریافتیم که چنین نمی‌کنیم، باید جدی بیندیشیم که برای ادای آن‌ها چه راهی در پیش گیریم؛ و سپس بی‌درنگ آن راه را برگزینیم، زیرا رستگاری ما به تلاش‌هایمان در این راستا بستگی دارد. ستایش‌های تشریفاتی و پرطمطراق از قرآن کافی نیست و نمی‌تواند جای ادای واقعی وظایفمان در برابر این کتاب مقدس را بگیرد.

Have these competitions helped bridge the gulf that yawns between us and the Qur'an today? Or, have they established a real contact between us and the Book of Allah (SVVT)? The answer to these questions is: "No." Unfortunately, the great objective of establishing a real contact between the Qur'an and us has not been achieved even by the different religious seminars and symposia which have been held in our country and elsewhere during the recent years. The savants and scholars who participated in the discussions at these conferences and colloquia have generally dwelt at such topics as the greatness of the Qur'an, its beauties and marvels etc., but no attempt has been made to consider the fundamental questions: What are our obligations towards the Qur'an? And how can we discharge these obligations? So far as the glory and greatness of the Qur'an is concerned, we believe it is indescribable and its adequate comprehension is beyond the reach of human mind. It is best known to the Lord of the heavens and the earth Whose Word ~t IS or to His blessed Messenger (SAW) to whom it was revealed.' Therefore, instead of making a presumptuous attempt at describing its unique merits, the most pertinent thing for us to do is that we should clearly understand our duties and responsibilities towards the Qur'an and then see whether or not we are conscientiously fulfilling these duties and responsibilities. If we find that we are not doing so, we should seriously think about the line of act~on we should adopt for their fulfillment; and then adopt the line without any further delay, because our very salvation depends on our efforts in this direction. Paying pompous compliments to the Qur'an will not be enough and it cannot be a substitute for actually discharging our obligations towards the Holy Book.

اب یہ واجبات کیا ہیں؟ یا به عبارت دیگر، قرآن ہم سے کیا تقاضا کرتا ہے؟

Now what are these obligations? Or, in other words, what does the Qur'an demand of us?

قرآن از هر مسلمان پنج خواسته دارد. به زبانی ساده، این خواسته‌ها از این قرارند:

The Qur'an makes five demands of every Muslim. Put in a simple language, these demands are as follows:

بر مسلمان لازم است:

A Muslim is required:

۱) به قرآن ایمان داشتن۔ ۲) آن را تلاوت کردن۔ ۳) آن را فهمیدن۔ ۴) به تعالیم آن عمل کردن و ۵) پیام و تعالیم آن را به دیگران رساندن۔

1) to believe in the Qur'an. 2) to read it. 3) to understand it. 4) to act upon its teachings and. 5) to convey its message and teachings to others.

۱. درک واقعی جایگاه والای قرآن کریم فراتر از دسترس عقل و تخیل بشری است، تا جایی که خود قرآن برای دادن تصوری تقریبی از عظمت خویش از تمثیلی بهره می‌گیرد. الله سبحانه و تعالی می‌فرماید: «اگر این قرآن را بر کوهی نازل می‌کردیم، هر آینه آن را خاشع و از خشیت خدا شکافته‌شده می‌دیدی. و این مثل‌ها را برای مردم می‌زنیم، شاید که بیندیشند.» (الحشر ۵۹:۲۱)

1 The actual appreciation of the exalted status of Holy Qur'an is beyond the reach of human intellect and imagination, so much so that the Qur'an itself uses a similitude to'give us an approximate idea of its own greatness. Almighty Allah (SWT) says: "Had We sent down this Qur'an on a mountain, you would surely have seen it humbling itself and rent asunder by the fear of Allah. Such are the parables wh~ch We put forward to mankind that they may reflect." (Al-Hashr 59.21)

اکنون این مطالبات یا تکالیف را با کمی ژرفنگری بررسی خواهیم کرد، همراه با توضیحی مختصر درباره اصطلاحاتی که خود قرآن برای بیان آنها به کار برده است، تا خواننده علاوه بر دریافت تصویری روشن از وظایفش نسبت به قرآن، با اصطلاحات بنیادین قرآنی نیز آشنا شود.

We will now ponder over these demands or obligations in some depth, along with a brief explanation of the terms in which they have been expressed in the Qur'an itself, so that besides getting a clear idea of his duties towards the Qur'an, the reader may also become familiar with basic Qur'anic terminology.