Birinci Bölüm: Önyargının Tanınması
Chapter One: The Recognition Of Bias
Herhangi bir tartışmada, taraflar arasındaki gerçek ihtilaf noktasını doğru biçimde belirlemek son derece önemlidir. Asıl tartıştığımız şey nedir? Gerçek anlaşmazlığımız nerede başlıyor? Hadis usulünün doğruluğu üzerine yapılan bir tartışma da bundan farklı değildir; anlaşmazlığımızın nerede olduğunu açıkça ortaya koymalıyız. Hadis usulünün birçok eleştirmeni, dikkatini hadis tenkitçilerinin kendilerine yöneltir ve onların insan olmaları ile hata yapmaya yatkın olmalarından sonuçlar çıkarmaya çalışır. Bu noktada hiçbir ihtilaf yoktur. Hadis usulünün büyük bölümü, râvilerin hatalarını tespit etmeyle, yani onların güvenilirliğini onaylamak ya da yanlışlarını eleştirmekle ilgilidir ve buna Cerh ve Ta'dil denir. Hadis usulünün eleştirmenleri, bu eleştirilerin ve onaylamaların hadis tenkitçilerinin maruz kaldığı çeşitli önyargılar nedeniyle olduğu gibi kabul edilemeyeceğini ileri sürer. Ancak bizim iddiamız, hadis tenkitçilerinin kusursuz olduğu ya da kişisel önyargılara ve kinlere asla kapılmadıkları yönünde değildir. Bizim iddiamız şudur: Örneğin kişisel kinlerden kaynaklanan hatalar gerçekten oldu, ancak bunlar istisnaydı, kural değildi ve en erken dönem hadis tenkitçileri de bunun farkındaydı.
In any discussion, it is of utmost importance to pinpoint the actual area of contention between the various parties involved. What is it that we are actually debating? Where does our actual disagreement start at? A debate on the veracity of Hadith method is no different; we must highlight where our disagreement lies. For many detractors of Hadith Method, they focus on the hadith critics themselves and seek to draw conclusions from the very fact they are human and those prone to error, a point about which there is no disagreement. Because much of Hadith Method relates to pinpointing errors of transmitters, and subsequently either endorsing their reliability or criticizing their inaccuracies, known as Al-Jarh wal Ta’dil, the detractors of Hadith Method point out that these criticisms and endorsements cannot be taken at face value because of the various biases that hadith critics are subject to. But it is not our claim that hadith critics were perfect or that they would never fall prey to their personal biases and grudges. Our claim is that mistakes due to personal grudges - for example - did occur, yet they were the exception and not the rule and at that, the earliest hadith critics were aware of this.
Bölüm A - Teori
Section A - Theory
Teoride hadis tenkitçileri önyargı sorununun farkındaydı ve bunun ortaya çıkma ihtimalinin bilincindeydiler. Örneğin Yahya b. Ma'in, Ebu Nu'aym'ın başkaları hakkındaki eleştirilerini tartışırken bunu fark etmişti. İbnü'l-Cüneyd şöyle yazar:
In theory, the hadith critics did recognize the problem of bias and were acutely aware of the possibility of its occurrence. For instance, Yahya b. Ma’in recognized this when discussing Abu Nu’aym’s criticisms of others. Ibn Al-Junayd writes:
Yahya b. Ma'in'in şöyle dediğini duydum: "Ebu Nu'aym bir kişiden bahsedip 'İyidir' diyor ve onu övüyorsa, o kişinin mutlaka bir Şia taraftarı olması gerekir. Eğer bir kişiye 'Mürcî' diyorsa, o zaman o kişi Sünni'dir ve onda bir sakınca yoktur.1" Bu sözde Yahya, Ebu Nu'aym'in bazı kelami eğilimleri nedeniyle, râvileri Yahya'nın gözünde doğruluğu tartışmalı olabilecek kelami etiketlerle tanımlamaya meyilli olduğuna işaret etmektedir. Erken dönem hadis tenkitçilerinin önyargılı eleştirinin sorununu anladıklarını gösteren bir diğer önemli örnek ise Ebu Zur'a er-Râzî'nin (ö. 264) bu konudaki sözüdür. el-Bardaî, Ebu Zur'a'nın şöyle dediğini nakleder:
I heard Yahya b. Ma’in say: “Abu Nu’aym, if he mentions a person and says, „He is good,’ and praises him, then he must be a Shi’ite. And if he calls a person a Murji’, then he must be orthodox, nothing wrong with him.1” In this quote, Yahya is pointing out that, due to certain theological leanings of Abu Nu’aym, he was prone to describe transmitters with theological labels that may be less than accurate in the eyes of Yahya. Another important quote on this topic that shows early hadith critics understood the problem of biased criticism is a quote by Abu Zur’ah Al-Razi (d. 264). Al-Bardha’i quotes Abu Zur’ah as saying:
"Bu alanda dinî bir sorumlulukla konuşmayan kimse, kendini helake atar. Aralarında bir sorun ya da musibet bulunan herhangi biri, bunu dile getirmesi mümkündür. Ancak Es-Sevrî ile Malik, râvileri dinî bir titizlikle eleştirirdi; bu yüzden görüşleri uygulanırdı. Bu ilimde dinî bir sorumlulukla konuşmayan kimseye, (bu durum) geri dönüp dokunur." Bu sözde Ebû Zur'a, bu alanda adil olmayan eleştirilere, yani hadis râvilerine karşı haksız tenkitlere düşme tehlikesine dikkat çekmekte; bunun gerçekleştiğini örtük olarak kabul etmekte, ardından Es-Sevrî ile Malik'in genel olarak önyargıdan uzak olduklarını ve bu yüzden hükümlerinin yaygın biçimde benimsendiğini belirtmektedir.
“Anyone who doesn’t speak about this field religiously, they throw themselves into destruction. Anyone who has a problem or calamity between them and another, it is possible for them to mention it. Though Al-Thawri and Malik used to critique transmitters religiously, hence their opinions were acted upon. Whoever doesn’t speak in this discipline religiously, it will come back to [haunt] them.2” In this quote from Abu Zur’ah, he is warning others from falling into the pitfall of unfair criticism against hadith transmitters and implicitly accepts the fact that it occurs, then pointing out that Al-Thawri and Malik were generally safe from prejudice, hence the popularity of their rulings.
I'm ready to translate. Please send the English text you'd like translated into Turkish, and I'll provide the translation directly.
Section B - Application
Hadis eleştirmenlerinin, taraflar arasındaki önyargılar nedeniyle başka bir ravi hakkındaki eleştiriyi reddettikleri pratik örnekler birkaç tanedir. Örneğin, Al-Hakim'e (ö. 405) soru soran El-Siczi şunu yazar: "Ondan (yani El-Hakim'den) İbrahim b. Abdullah es-Sa'di hakkında sordum. O şöyle dedi: 'Güvenilir ve itimat edilebilirdir, ancak Muslim b. el-Haccac'ı küçümserdi; bu yüzden Muslim, onu haklı bir gerekçe olmaksızın cerh etti.'" El-Hakim, Muslim'in es-Sa'di'ye yönelttiği eleştirinin arkasındaki saiki ikisi arasındaki kişisel bir soruna bağlamakta ve sonunda bunun haksız olduğunu ilan etmektedir. Ebu Ya'la el-Halili'nin (ö. 446) aşağıdaki alıntısında ise, En-Nesai'nin bir raviye yönelttiği eleştiriyi, ona karşı bir tür önyargıya dayandırdığını ileri sürer ve bunu kabul edilemez bulur. Şöyle yazar:
In terms of practical examples where hadith critics reject a criticism against another transmitter due to biases of those involved, there are several. For example, while questioning Al-Hakim (d. 405), Al-Sijzi writes And I asked him (i.e. Al-Hakim) about Ibrahim b. „Abdillah Al-Sa’diy, so he said, “He is reliable and trusted though he used to belittle Muslim b. Al-Hajjaj, and thus Muslim impeached him without justification.3” Al-Hakim attributes the motivation behind Muslim’s criticism of Al-Sa’diy to a personal problem between the two and ends by declaring it to be unjustified. In the following quote from Abu Ya’la Al-Khalili (d. 446), he attributes Al-Nassa’i’s criticism of a transmitter to be based on a form of prejudice against him and declares that it is unacceptable. He writes:
“Ahmed b. Salih Al-Misri: güvenilir (thiqah), bir Hafız. Buhari ondan rivayet etmiş; Muhammed b. Yahya Ez-Zuhli ondan yazmış; Ebu Zur'a ve Ebu Hatim de öyle. Ebu Abdurrahman En-Nesai onu tenkit etmiş, ancak Huffaz (hadis hafızları) onun tenkidinin önyargıdan kaynaklandığı konusunda görüş birliği etmiştir; onun gibilerin (yani En-Nesai'nin) tenkidi ona zarar vermez.4” Son alıntıda, Hakim'in Yahya b. Said'in belirli bir râviye yönelttiği tenkitlerin haklı olup olmadığını merak ettiği görülmektedir. Hakim, Ed-Darakutni'ye şu soruyu sorduğunu rivayet etmiştir:
“Ahmed b. Salih Al-Misri: a reliable (thiqah) Authority (Hafiz). Al-Bukhari recorded from him, and Muhammad b. Yahya Al-Dhuhli wrote from him, as did Abu Zur’ah and Abu Hatim. Abu „Abd Al-Rahman Al-Nasa’i criticized him, but the authorities (Huffaz) agreed that his criticism is prejudice, and the criticism from his likes (i.e. Al-Nassa’i) doesn’t harm him.4 “ In the last quote, it shows Al-Hakim wondering if Yahya b. Sa’id criticisms against a particular transmitter were justified or not. Al-Hakim reported that he asked Al-Darauqtni:
"Ben (yani El-Hakim) sordum: İbrahim b. el-Muhacir? O (yani Ed-Daraqutni) cevap verdi: Onu zayıf saymışlar; Yahya el-Kattan ve başkaları onu tenkit etmişlerdir. Dedim ki: Hak olarak mı? Dedi: Elbette! Teyit edilmeyen hadisler rivayet etmiştir. Şu'be de onu tenkit etmiştir.
1 Su’alat Ibn Al-Junayd (469).
1 Su’alat Ibn Al-Junayd (469).
Su’alat Al-Bardha’i (2/329).
2 Su’alat Al-Bardha’i (2/329).
3 Su’alat Al-Sijzi Lil Hakim (82).
3 Su’alat Al-Sijzi Lil Hakim (82).
4 Al-Irshad fi Ma’rifat „Ulama’ Al-Hadith (1/424) .
4 Al-Irshad fi Ma’rifat „Ulama’ Al-Hadith (1/424) .
5 Su’alat Al-Hakim Lil Daraqutni (180).
5 Su’alat Al-Hakim Lil Daraqutni (180).
6 Siyar A'lam Al-Nubala’ (11/82).
6 Siyar A'lam Al-Nubala’ (11/82).