Kur'an'ın bizim üzerimizdeki iddialarından ikisini ele aldık: (i) ona iman etmemiz gerektiği ve (ii)

We have discussed two of the claims that the Qur'an has upon us: (i) that we should believe in it and (ii)

...onu okumamız gerektiğine dair. Şimdi, Kur'an'ın üzerimizde olan üçüncü hakkını açıklamaya geçiyoruz. O da onu anlamamız gerektiğidir. Açıktır ki Kur'an, anlaşılması için indirilmiştir. Anlamlarını takip etmiyorsak ona inanmanın bir anlamı olmaz. Ayrıca, mesajını kavrayamazsak onun bize bir hidayet kaynağı olması nasıl mümkün olabilir? Sadece okuma (yani metnin anlamını bilmeden okuma), eğitim alma şansına erişememiş ve artık bunu yapabilecek yaşı geçmiş kişiler için mazur görülebilir. Onların beceriksiz okuyuşu bile kabul edilebilir ve Allah katında bir sevap kazandırabilir. Benzer şekilde, Kur'an'ı hiç okuyamayan ve okumayı öğrenemeyen bir kişi de, bunun Allah'ın kelamı olduğuna inanarak, Kutsal Kitabın satırları boyunca sevgiyle ve saygıyla parmaklarını hareket ettirse bile Allah (SWT) katında bir sevap ve bereket kazanabilir. Ancak, ömrünün önemli bir kısmını dünyevi eğitimine adamış, farklı sanat ve bilimleri öğrenmiş ve kendi dilinin yanında yabancı diller de öğrenmiş kişilerin durumu oldukça farklıdır. Bu eğitimli kişiler Kur'an'ı düşünmeden ve anlamını kavramadan okursa, Yüce Allah (SWT) katında Kutsal Kitabı küçümsemiş ve alaya almış sayılabilirler. Bu kişiler için, Kur'an'ın anlamını ve mesajını göz ardı etmenin cezası, metnini okumanın sevabından daha fazla olabilir. Bununla birlikte, Kur'an'ı öğrenmeye kesin bir karar verip bu yönde samimi çaba gösterirlerse, bu arada gücünün yettiği ölçüde okumaya devam edebilirler. Belki bu durumda, sade ve basit bir okuyuş bile onlardan kabul edilebilir ve hatta Allah (SWT) tarafından bir sevaba vesile olabilir.

that we should recite it. Now we proceed to explain the third claim it has upon us. It is that we should understand it. Obviously, the Qur'an has been revealed that it may be understood. There would be no sense in believing in it if we do not follow its meanings. Also, how can it serve as a source of guidance for us if weofail to comprehend its message. Mere recitation (i.e., recitation without understanding the meaning of the text) may be excusable in the case of persons who have not been fortunate enough to receive any education, and who are now past the age at which one can do so. Even a clumsy recitation on their part may be acceptable and may win them a reward from Allah (SVVT). Similarly, a person who cannot read the Qur'an at all, nor can learn how to do so, may get a reward and blessings from Allah (SW) even if he just moves his fingers affectionately and reverently along the lines of the Holy Book, believing it to be kalam Allah (the Word of Allah). However, the case of those persons will be quite different who may have devoted a considerable part of their lives to their secular education - who may have acquired a knowledge of different arts and sciences and may have learnt foreign languages besides their own. If these educated persons were to read the Qur'an thoughtlessly and without understanding its meaning, then it is very much possible that, in the sight of Almighty Allah (SWT), they may be considered guilty of dishonoring and ridiculing the Holy Book. For these persons, it is possible that the punishment for ignoring the meaning and message of the Qur'an may exceed the reward for reciting its text. However, if they make a firm resolve to acquire a knowledge of the Qur'an and start earnest efforts in this direction, they may in the meantime continue to read the Qur'an in the way they can. Perhaps, under the circumstances, recitation, mere and simple, may be acceptable from them and may even bring them a reward from Allah (SWT).

Kur'an'ın anlaşılması basit bir mesele değildir. Kişilerin düşünce düzeylerine göre farklı kişilerin ulaşabileceği çok sayıda aşama ve derece vardır.

As for the comprehension of the Qur'an, it is not a simple affair. It has numerous stages and grades accessible to different persons according to the levels of their thinking.

Kur'an-ı Kerim, içinden her âlimin kendi doğal yeteneğine, ilmî donanımına ve zihinsel yapısına göre ilim ve hikmet incileri çıkarabileceği, sınırsız bir denize benzer. Kur'an'ı anlamaya yönelik çabaları, onun incelenmesi ve araştırılmasına harcadığı şevk, zaman ve emek ölçüsünde karşılığını bulacaktır. Aynı zamanda görülecektir ki, anlaşılması konusunda, ne kadar zeki ve ilim sahibi olursa olsun hiçbir kimse, ömrünü sayfalarına dalarak ve manalarını tefekkür ederek geçirmiş olsa bile, Kur'an'a hakkını verdiğini asla hissetmeyecektir. Hz. Peygamber ﷺ'in kendisi de Kur'an'ı bir hazine (ilim ve ...) olarak nitelendirmiştir.

The Holy Qur'an is like an unbounded sea from which a scholar can bring out pearls of knowledge and wisdom according to his natural ability, intellectual equipment, and mental makeup. His efforts to comprehend the Qur'an will be rewarded in proportion to the enthusiasm, time, and labor that he puts into its study and research. At the same time, it will be found that so far as its comprehension is concerned, no person, however intelligent and learned, shall ever feel that he has dpne justice to the Qur'an even though he may have spent his whole life pouring over its pages and meditating over its meanings. The Holy Prophet (SAW) himself has characterized the Qur'an as a treasure (of knowledge and 24

...hikmet) ki asla tükenmeyecek bir kaynaktır; öyle bir hidayet kaynağıdır ki insan ona sürekli dönmeye ve üzerinde tefekkür etmeye ihtiyaç duymaya devam edecektir.

wisdom) which shall never to exhau~tedI.t~ is such a source of guidance that man shall ever continue to feel the need of reverting to it and reflecting upon it.

“... Bu konuda, çaba göstermek isteyen herkes çaba göstersin.”

... for this let (all) those strive who want to strive.

(Mutaffifîn 83:26)

(Al-Mutaffifin 83:26)

Bu nedenle, cesaret ve azim sahibi erkekler, Kur'an araştırmasının muazzam görevini üstlenmek üzere öne çıksınlar; bu alanda başkalarını geride bırakma yüce hedefiyle yanıp tutuşarak.

Therefore, let men of courage and determination come forward to undertake the stupendous task of Qur'anic research, fired with the noble ambition of surpassing others in this field.

Kur'an-ı Kerim, insanı onu akıllıca incelemeye, düşüncesini ona yöneltmeye ve akıl yetisini onun delillerini takip etmekte ve anlamlarını kavramakta kullanmaya defalarca çağırır. Bu amaçla fahm, 'aql, fiqh ve fikr gibi kelimeler kullanır; ancak bu bağlamda Kur'an'da daha yaygın olarak geçen bir başka önemli terim tezekkürdür. Bu terimin önemini anlamak için, Kur'an'ın kendisine sıkça zikr, zikra ve tezkira dediğini not etmemiz gerekir. [Kur'an'ın] gerçekte, tezekkür, Kur'an'ı anlamanın ilk aşamasıyla ilgilidir ve onun gerçek amacını ve nihai hedefini gösterir. Ayrıca Kur'an öğretilerinin insan tabiatına yabancı olmadığına da işaret eder. Aslında bunlar insanın iç benliğinin deneyimlerini yansıtır ve yeni bir şey getirmekten ziyade, zaten kavranmış olan bir şeyin hatıralarını uyandırmaya yöneliktir. Kur'an-ı Kerim, hitap ettiği düşünceli kişilere, yani ulü'l-elbab (akıl sahipleri) ve kavmün yaʿkılûn (akleden toplum) olarak seslenirken, hem maddenin dış evrenini hem de ruhun iç evrenini düşünüp tefekkür etmeye çağırır; çünkü her ikisi de Yüce Yaratıcının (SWT) açık ve şüphesiz işaretleriyle doludur.

The Holy Qur'an urges us again and again to study it intelligently, bringing our thought to bear upon it, and exercising our reasoning faculty in following its arguments and comprehending its meanings. For this purpose, it uses such words as fahm, 'aql, fiqh, and fikr;? but another important term, more widely used in the Qur'an in this context is tazakkur. For understanding the significance of this term we have to note that the Qur'an frequently calls itself zikr, zikra and ta~kirahI.n~ r eality, tazakkur pertains to the first stage in the comprehension of the Qur'an and indicates the real purpose and final goal which it should serve. It also alludes to the fact that the Qur'anic teachings are not extraneous to the human nature. It actually reflects the experiences of man's inner self and is meant to awaken reminiscences of something already apprehended, rather than to import anything altogether new. The Holy Qur'an appeals to all thoughtful persons whom it addresses as ulul albab (men of understanding) and qaumun yaqilun (people who use their intellect) to think and ponder over the outer universe of matter as well as the inner universe of the spirit, as both are replete with the unmistakable signs of the Almighty Creator (SW)

Aynı zamanda Kur'an, insanları kendi işaretleri, yani ilahi vahiyle indirilmiş ayetleri üzerinde düşünmeye davet eder. Yunus Suresi'nde şöyle buyrulur:

Simultaneously, the Qur'an invites them to deliberate over its own signqB i.e., its Divinely revealed verses. In Surah Yunus it says:

Düşünen bir topluluk için ayetleri böylece ayrıntılarıyla açıklarız. (Yunus 10:24)

thus do we explain the signs in detail for those who reflect. (Yunus 10:24)

ve Nahl Suresi'nde:

and in Surah Nahl:

{Biz de sana Zikr'i indirdik ki, insanlara kendilerine indirileni açıklayasın ve düşünsünler.} (Nahl 16:44)

... and we have sent down unto you the Zikr that you may explain clearly to men what is sent for them, and that they may give thought. (Al-Nahl 16:44)

Ben, verilen metinde yalnızca çeviri yapmakla görevliyim; ancak bu mesajda çevrilecek bir metin yok, yalnızca "Again, in the same vein, we have in the second Surah, Al- Baqarah:" ifadesi var ve cümle yarım kalmış görünüyor. Bu nedenle çeviri yapabileceğim bir içerik bulunmuyor. Lütfen çevrilecek tam metni, yani Al-Baqarah suresinden alıntıyı veya ilgili paragrafın tamamını gönderin.

Again, in the same vein, we have in the second Surah, Al- Baqarah:

Allah, anlamanız için âyetlerini sizlere böyle açıklar. (Bakara 2:242)

Thus Allah makes clear His signs to you, in order that you may understand. (Al-Baqarah 2:242)

Benzer şekilde Yusuf Suresi'nin başında şu ayet yer almaktadır:

and similarly in the beginning of Surah Yusuf we have the following ayah:

Şüphesiz Biz onu, anlayasınız diye Arapça bir Kur'an olarak indirdik. (Yusuf 12:2)

Verily, We have sent it down as an Arabic Qur'an in order that you may understand. (Yusuf 12:2)

Kur'an'ın ayetleri, fiziki evrenin ayetleri ve insan kalbinin manevi dünyasındaki ayetler olmak üzere üç tür âyet üzerinde düşünen bir insan, bunlar arasında mükemmel bir uyum olduğunu fark edebilir. Bu uyumun farkına vardığında, kendi fıtratının iç tanıklığıyla doğrulanan bazı temel hakikatleri kavrar. İç benliğinin beslediği hakikatler derinliklerinden yükselir ve bilincinin ekranında bütün parlaklığıyla ışıldar. Başka bir ifadeyle, İman'ın özü olan Mutlak Hakikat'in tam ve yoğun bilinci, unutulmuş bir şeyin hatırasının uygun bir çağrışımla zihnin karanlık derinliklerinden yüzeye fırlaması gibi, bilinçli zihnine doğar. Kur'an bu olguyu ifade etmek için "tezekkür" terimini kullanır. Sıradan biri olsun, aydın biri olsun her insan, unutulmuş hakikatleri zihne geri getirmek veya unutulma ihtimali olan hakikatleri akılda tutmak için sürekli tezekküre muhtaçtır. Allah (SWT) Kur'an'ı tezekkür için bu kadar kolay kılmıştır; bu gerçek Kamer Suresi'nde dört kez belirtilmiştir.

Pondering over the three categories of signs (i.e., the Qur'anic signs, the signs in the phys~cal universe. and the signs in the spiritual world of the human heart) a man will be able to perceive a perfect concord between them; and, with the realization of this concord, he will grasp certain fundamental truths which are borne out by the internal testimony of his own nature. The truths cherished by his inner self will emerge from its depths and shine with all their brilliance on the screen of his consciousness. In other words, full and intense awareness of the Absolute Reality, which is the core of Iman, will then spring up to his conscious mind like the memory of a forgotten thing shooting up from the dark depths of the mind to its surface with the aid of a pertinent suggestion. For this very phenomenon, the Qur'an uses the term tazakkur.1° Every person, whether mediocre or an intellectual, is in constant need of tazakkur which is necessary for recalling to the mind the truths that have been forgotten or for keeping in mind the truths that are likely to be forgotten. It is for this reason that Allah (SWT) has made the Qur'an so easy for the purposes of tazakkur - a fact which has been stated four times in Surah Al-Qamar:

"Andolsun, Kur'an'ı öğüt almak için kolaylaştırdık. Peki öğüt alan var mı?"

We have made the Qur'an easy as a means of reminding (men of the truths forgotten by them). Is there any who will benefit from this reminding?

(Kamer 54:17, 22, 32, 40)

(Al-Qamar 54:17,22, 32, 40)

Kur'an, bu yüzden açık ifadelerle şunu beyan etmiştir: Her insan Kur'an'dan tezekkür (öğüt alma ve düşünerek hatırlama) faydasını elde edebilir. Bir kişinin zekâsı sınırlı olsa, mantık ve felsefe bilgisi zayıf olsa, dil ve edebiyat konusunda ince bir anlayışı bulunmasa bile bu bir engel değildir. Bu eksikliklere rağmen, asil bir kalbi, sağlam bir aklı ve herhangi bir eğrilikle bozulmamış temiz bir yaradılışı varsa, Kur'an'dan tezekkür edebilir. Kur'an'ı okumalı ve onun basit anlamlarını anlamaya devam etmelidir.

The Qur'an has thus declared in unequivocal terms that every person can get the benefit of tazakkur from it. It oes not matter if a person's intelligence is limited, and his knowledge of logic and philosophy is poor, and if he has no fine sense of language and literature. In spite of these drawbacks, he can have tazakkur from the Qur'an if he has a noble heart, a sound mind, and an untainted nature not perverted by any kind of crookedness. He should read the Qur'an and should go on understanding its simple meanings.

Bu, tezekkür amacı için yeterli olacaktır.

This will be enough for the purposes of tazakkur.

Kur'an, tezekkür için ayetlerinden yararlanmak isteyenler için çeşitli yollarla kolaylaştırılmıştır. Her şeyden önce, Kur'an'ın ana teması ve temel konuları insan fıtratına yabancı ya da yeni değildir. Kur'an'ı okurken insan çoğu zaman kendi iç benliğinin yankılarını dinliyormuş gibi hisseder. İkincisi, benimsenen çıkarım yöntemi basit ve doğaldır; zor ve derin konular, kolay ve sade temsillerle okuyucuya anlaşılır kılınmıştır. Üçüncüsü, Kur'an edebiyatın bir başyapıtı ve belagatin bir örneği olmakla birlikte, dili genel olarak sadedir ve birkaç zor bölüm dışında Arapçadan az biraz anlayan bir kişi metni kolayca anlayabilir. Bütün bunlara rağmen, Kur'an'dan tezekkür elde edebilmek için Arapça'nın temel bilgisi şarttır. Bu amaç için bir tercümeye bakmak, metni okurken onunla birlikte olması bile yeterli olmayacaktır. Dürüstçe ifade etmek gerekirse, her Müslüman'ın, Kur'an metnini okurken bir tercümeye defalarca göz atmak zorunda kalmadan, metnin basit anlamını kavrayabilecek ölçüde Arapça bilgisi edinmesinin zorunlu olduğuna içtenlikle inanıyorum.

The Qur'an has been rendered easy in different ways for those who try to understand it and derive tazakkur from its ayaat. In the first place, its central theme and basic subjects are nothing new or unfamiliar to the human nature. While reading the Qur'an a man often feels as if he were listening to the echoes of his inner self. Secondly, the mode of inference adopted is simple and natural, and difficult and abstruse subjects have been brought home to the reader by easy and simple parables. Thirdly, although the Qur'an is a masterpiece of literature and a paragon of eloquence, yet its language is generally simple and a man with a smattering of Arabic can easily understand the text except a few difficult portions. In spite of all this, for the attainment of tazakkur from the Qur'an, a basic knowledge of Arabic is a must. Looking into a translation along with reading the text will not be sufficient for this purpose. I most honestly feel that it is imperative for every Muslim to acquire as much knowledge of the Arabic language as may enable him to understand the simple meaning of the Qur'anic text as he reads it along, without having to raise his eyes again and again for consulting a translation.

Yüce Allah'ın (SWT) Huzurunda, eğitimli olan, yüksek lisans ve doktora derecelerine sahip olan ve Tıp ve Mühendislik gibi zorlu ilim ve sanatlarda uzmanlaşmış olan, ancak Kitabını takip edebilecek kadar Arapça öğrenmemiş Müslümanların, nasıl bir mazeret öne süreceklerini anlamakta güçlük çekiyorum. Bu Müslümanlara samimi bir saygı ve gerçek bir kaygı duyduğum için şunu belirtmek isterim: Arapça öğrenme konusundaki ihmalleri, yalnızca...

I fail to understand what excuse will be put forward in the Court of the Almighty (SW) in their defense by those Muslims who are not only educated but have obtained graduate and post-graduate degrees and have mastered such difficult arts and sciences like Medicine and Engineering, for not learning so much Arabic that they could follow His Holy Book. Out of a sincere regard and genuine concern for these Muslims, let me assert that their negligence in the matter of learning Arabic is tantamount to not only 28

Allah'ın (SWT) Kitabı'nı alaya almak ve onu hor görmek. Onlar, bu konudaki sorumsuz davranışlarıyla kendilerini Kıyamet Günü'nde korkunç bir azaba ve dehşet verici bir cezaya maruz bıraktıklarını anlamalıdırlar.

ridiculing the Book of Allah (SWT) but also treating it with contempt. They should realize that by their irresponsible behavior in this regard they are rendering themselves liable to an awful chastisement and a dreadful penalty on the Day of Judgment.

Benim mütevazı görüşüme göre, Kur'an'ın anlamını kolayca takip edebilecek kadar Arapça öğrenmek, her eğitimli Müslümanın Kutsal Kitap'a karşı yerine getirmekle yükümlü olduğu bir görevdir; bu görevi yerine getirmemek, hem Kur'an'a hem de kendimize karşı ağır bir haksızlıktır.

In my humble opinion, to learn so much Arabic as may enable a person to follow the meaning of the Qur'an easily is a duty that every educated Muslim owes to the Holy Book, and not to fulfill this duty is a grave injustice to the Qur'an as well as to ourselves.

Kur'an'ın anlaşılmasının ikinci aşaması tedebbür fil-Kur'an'dır; yani onun üzerinde derinlemesine düşünmek, yoğun bir inceleme konusu yapmak ve bilgisinin ve hikmetinin derinliklerine dalmaktır. Kur'an böyle derin bir incelemeyi gerektirir, çünkü o huda lil-nas, yani insanlık için bir hidayettir. Kur'an yalnızca sıradan insanlara Tanrı ve evren hakkında doğru bir görüş ve sağlam ahlaki ilkeler sunarak rehberlik etmekle kalmaz, aynı zamanda ilim ve anlayış sahibi insanlar için de mükemmel bir rehberlik içerir ve hayatlarındaki her entelektüel ya da manevi bunalımda onlara daima bir aydınlık feneri olmuştur.

The second stage in the comprehension of the Holy Book is tadabbur fil-Qufan, i.e., thinking over it deeply, making it a subject of intense study, and diving into the depths of its knowledge and wisdom. The Qur'an requires such a deep study because it is huda lil-naas i.e., guidance for humankind. Not only does it guide the common people by presenting before them the correct view of God and the universe as well as sound moral principles, but it also contains perfect guidance for men of learning and understanding and has always served them as a beacon of light in every intellectual or spiritual crisis in their life.

Kur'an'ın tefekkür edilmesi ve üzerinde düşünülmesi gerektiği noktası, Kur'an'ın kendisi tarafından vurgulanmış bir husustur:

That the Qur'an is something to be reflected and pondered over is a point which has been emphasized by the Qur'an itself:

Bu, sana indirdiğimiz, bereketli bir kitaptır; ayetlerini düşünsünler ve akıl sahipleri öğüt alsınlar diye. (Sad 38:29)

Here is a book which we have sent down to you, full of blessings, that they may meditate on its signs, and that men of understanding may receive admonition. (Sad 38:29)

Bu noktayı daha da vurgulamak için, hafif bir nasihat tonuyla şöyle denmektedir:

By way of stressing this point further, it says, in a mildly admonishing vein:

Kur'an'ı tedebbür etmiyorlar mı? ... (Nisâ 4:82)

So, do they not reflect on the Qur'an? ... (Al-Nisa 4:82)

Peki, Kur'an'ı derinlemesine düşünmüyorlar mı, yoksa kalpleri kilitli mi? (Muhammed 47:24)

Do they not then deeply think over the Qur'an, or are their hearts locked up? (Muhammad 47:24)

Kur'an'ı tezekkür açısından oldukça kolay, ama aynı ölçüde tedebbür açısından zordur." Bu sınırsız okyanusa dalanlar, derinliğinin ölçülemeyeceğini bilirler. Sahih rivayetlerden öğreniyoruz ki Hz. Peygamber'in (SAV) Ashabı (RA), Kur'an'ın farklı surelerini yıllarca tedebbür ederlerdi. Abdullah İbn Ömer'in (RA) Bakara Suresi üzerinde sekiz yıl tefekkür ettiği rivayet edilir. Şunu da belirtmek gerekir ki bu durum, Kur'an'ın indiği dili konuşan ve Hz. Peygamber'in (SAV) çağdaşı olarak vahyin gerçekleşmesine kendi gözleriyle şahit olan insanlar için böyleydi. Bu insanların Arapça dilini ve gramerini öğrenmelerine, farklı ayet ve surelerin tarihsel arka planını ve nazil oldukları sebepleri araştırmalarına gerek yoktu. Tüm bu avantajlara rağmen her sureyi yıllarca düşündüler. Bu, bilgi ve hikmet denizine dalmanın çocuk oyuncağı olmadığını gösterir. Aksine, ciddi bir emek ve sürekli bir gayret gerektirir. Sonraki çağlarda Taberî (RA), Zemahşerî (RA), Razi (RA) ve aynı seviyedeki birçok âlim, hayatlarını Kur'an'ın incelenmesine adadılar; ancak her biri bu büyük Kitabın ancak tek bir yönünü yorumlayabildi ve dürüst söylemek gerekirse, o yönün bile hakkını tam olarak veremedi.

The Qur'an is quite easy for tazakkur but is, in the same degree, difficult for tadabbur." Those who dive into this boundless ocean know that it is not possible to fathom its depth. We learn from authentic traditions that the Companions (RAA) of the Holy Prophet (SAW) used to ponder over the different Surahs of the Qur'an for years on end. It is reported about Abdullah Ibn Umar (RAA) that he spent eight years pondering over Surah Al-Baqarah. Let it be noted that this was the case with people who spoke the same language in which the Qur'an was revealed and who, being the contemporaries of the Holy Prophet (SAW), had seen it being revealed before their own eyes. There was no necessity for them to learn the Arabic language and its grammar or to undertake research for ascertaining the historical background of different ayaat or Surahs and the occasions on which they were revealed. In spite of all these advantages, they pondered over each Surah for years together. This shows that diving into this sea of knowledge and wisdom is not a child's play. On the other hand, it calls for strenuous labor and constant application. In the later ages, great scholars like Tabari (RA), Zamakhshari (RA), Razi (RA), and many others of the same caliber, dedicated their whole lives to the study of the Qur'an, but each of them at best could interpret a single aspect of this great Book and, honestly speaking, failed to do justice even to that aspect.

On yedi yüzyıl boyunca, en hacimli Kur'an tefsirini yazmış olup da bu konuda son sözü söylediğini ve bundan sonra düşünmeye yer bırakmadığını iddia edebilecek hiçbir alim olmamıştır.

Throughout the fourteen centuries, there has been no scholar who, having written the most voluminous commentary on the Qur'an, might have claimed that he had said the last word on it and had left no room for further deliberation.

İmam Gazali (RA), İhya-u Ulumi'd-Din adlı eserinde, Kur'an'ı sadece zikir amacıyla okumakla onu tedebbür (derin düşünme) amacıyla incelemek arasındaki farkı ortaya koyan ilahi bir zatın sözlerini nakleder. Ona göre bu zat şöyle demiştir: "Bir okuyuş vardır ki Kur'an'ı bitirmem bir hafta sürer. Bir başka okuyuş vardır ki bitirmem bir ay sürer, bir diğeri ise bitirmem bir yıl sürer. Bir de otuz yıl önce başladığım, ama okumasını hâlâ tamamlayamadığım bir okuyuş vardır." Kur'an'ı tedebbürle incelemenin şartları son derece güç elde edilir. Bir insan, hayatını bütünüyle bu işe adamadan, Kur'an'ı öğrenmeyi ve öğretmeyi hayatının en önemli amacı haline getirmeden bu nitelikleri kazanması mümkün değildir. Böyle bir inceleme için Arapça dilini ve gramerini derinlemesine bilmek, ifadenin güzelliğini, gücünü ve belagatini takdir edebilecek incelikli bir edebî zevke sahip olmak gerekir. Ayrıca, cahiliye dönemi şairlerinin ve hatiplerinin eserlerini eleştirel bir gözle inceleyerek Kur'an'ın indiği dile sağlam bir temel kazanmış olmalıdır. Bunun yanında, Kur'an'ın kendi içinde oluşturduğu terim ve anlatım biçimleri vardır. Bunları açık biçimde anlamak (ki bu, Kur'an'ı uzun bir süre dikkatle incelemekle mümkün olur) Kur'an talebesinin zihinsel donanımının zorunlu bir parçasıdır. Dahası, Kur'an'daki uyum ve tutarlılığı takdir edebilmelidir. Kur'an'daki surelerin, indiriliş sırasına göre değil, bugünkü düzenlerinin derin anlamını kavramalıdır. Bir surenin diğer surelerle, aynı surenin ayetleri arasındaki düşünce akışını da kavramalıdır. Bu, en azimli âlimlerin bile sabrını zorlayan son derece çetin bir iştir. Ancak bu görev, ne kadar zahmetli olursa olsun, yerine getirilmelidir; aksi halde Kur'an'ı anlama meselesi ortaya çıkmayacaktır. Gerçekten de insan, Kur'an'ın bölümleri arasındaki ince nazmı kavramak için ona daldığında, bu sınırsız denizin dibinin ne kadar derin olduğu fikrini edinir ve ondan ilim ve hikmetin en değerli incilerini çıkarır.

Imam Ghazali (RA) in his Ihya-ul-Uloom has quoted the words of a divine which bring out the difference between the ordinary recitation of the Qur'an for tazakkur and its thoughtful study for tadabbur. He says: "There is a recitation which takes me a week to finish the Qur'an. There is another kind of recitation that takes me a month, and yet another that takes me a year to finish it. There is still another kind of recitation which I commenced thirty years ago but which has not yet enabled me to complete its reading." The qualifications for a deliberative study of the Qur'an are extremely hard to acquire. It is not possible for a man to attain these qualifications unless he devotes himself to it wholly and solely and makes the learning and teaching of the Qur'an the be-all and end-all of his life. For such a study, he requires a thorough knowledge of the Arabic language and its grammar and a refined literary taste to appreciate the beauty, force, and eloquence of expression. He must also acquire a good grounding in the language in which the Qur'an was revealed by a critical study of the works of the pre-Islamic poets and orators. Then there are the terms and modes of expression evolved by the Qur'an itself. A clear understanding of these (which will be possible only after a careful study of the Qur'an for a pretty long time) is also a necessary part of the mental equipment of a student of the Qur'an. Moreover, he should be able to appreciate the coordination and coherence in the Qur'an. He must grasp the deep significance of the present order of the Surahs in the Qur'an, which is different from the chronological order in which they were revealed. He must also comprehend the sequence of thought between one Surah and the other, as well as among the ayaat of the same Surah. This is an extremely arduous task that has defied the patience of even the most determined scholars. But this task, however arduous, has to be accomplished and unless it is accomplished, the question of comprehending the Qur'an will not arise. In fact, it is only when one is diving into the Qur'an for grasping the subtle sequence ampng its parts that one forms an idea of the unfathomable depths of this boundless sea, and brings out from it the finest pearls of knowledge and wisdom.

Yukarıda belirtilen ilim dallarının yanı sıra, Kur'an'ın anlaşılması için hadislerin ve eski kitapların (Kutsal Kitapların) iyi bilinmesi de gereklidir. Bütün bunlar, bir Kur'an araştırmacısının sahip olması gereken klasik bilginin arka planıyla ilgilidir.

Besides the branches of learning referred to above, a good knowledge of ahadith and old Scriptures is also necessary for the comprehension of the Qur'an. All this is with regard to the background of classical knowledge which should be possessed by a research scholar of the Qur'an.

Bu kadarı da yetmez. Böyle bir âlim, Kur'an'ı derin ve düşünceli bir şekilde inceleme, yani tedebbür için gerekli olan türden bir incelemeyi hakkıyla yapabilecek donanıma henüz sahip değildir. Modern ilimlerle de hesaplaşması gerekir. Biliyoruz ki deneysel ve teorik ilimler durağan değildir. İlerleme düzeyleri farklı çağlarda farklı olmuştur. Kur'an'ı anlamak gibi büyük bir göreve girişmek isteyen bir âlim, fizik, biyoloji ve sosyal ilimler dahil modern ilimleri anlamalıdır. Özellikle farklı ilimlerin temel hipotezlerine ve her birinin kullandığı tümdengelim ve tümevarım yöntemine vakıf olmalıdır. Ayrıca insan araştırmasının her önemli alanındaki en son gelişmeleri ve başarıları takip etmelidir. Modern sanat ve ilimlerin bu bilgisi onun için vazgeçilmezdir, çünkü zihnî ufkunu genişletecek ve entelektüel kapasitesini artıracaktır.

Even this, however, is not all. He is not yet fully equipped to do justice to a deep and thoughtful study of the Qur'an, the type of study required for fadabbur. He has still to reckon with modern sciences. We know that experimental and theoretical sciences are not static. Their level of advancement has been different in different ages. A scholar who wants to undertake the momentous task of comprehending the Qur'an should have an understanding of modern sciences - physical, biological, and social. He should be particularly conversant with the basic hypotheses of different sciences and with the method of deduction and inference employed by each. He should also keep himself in touch with the latest trends and achievements in every important field of human inquiry. This knowledge of modern arts and sciences is essential for him, as it will widen his mental outlook and increase his intellectual capacity.

Bu donanımla donanmış olan kişi, büyük girişimine başlayacaktır. Kur'an, her denizcinin ancak sınırlı kapasitesinin götürebildiği kadar ilerleyebileceği sınırsız bir okyanustur; yolculuğunda yapacağı faydalı keşifler ise bilgisinin genişliğinden ve görüşünün ufkundan aldığı rehberliğe bağlı olacaktır.

Thus equipped, he will embark upon his great enterprise. The Qur'an is a boundless ocean on which every sailor can sail only as far as his limited capacity can take him; and what useful discoveries he will make on his voyage will depend on the guidance he receives from the range of his knowledge and the breadth of his vision.

Kur'an'ın öğretisinin yayılması ve mesajının günümüz dünyasında duyurulması özellikle (ki bu da her Müslüman'ın üzerine düşen bir görevdir) için, kişinin modern bilgiyle tam donanımlı olması gerekir; aksi takdirde bu görevi yerine getiremez. Her nesil, selefinden büyük miktarda bilgi devralır ve bunu kendi katkısını da ekleyerek bir sonraki nesle aktarır.

Particularly for the dissemination of the teaching of the Qur'an and the propagation of its message in the present day world (which is also a duty incumbent upon every Muslim), it is necessary that one should be fully equipped with modern knowledge, otherwise he will not be able to discharge this duty. Each generation inherits a large amount of knowledge from its predecessors and transmits it on to the succeeding generation with its own contribution added to it.

Bu şekilde bilgi, bir nesilden diğerine aktarılırken birikmeye devam eder. Bugünkü nesil, bu aktarım süreci sayesinde mantık ve felsefe, din ve metafizik, ahlak ve psikoloji ile diğer sosyal bilimlerden oluşan muazzam bir bilgi birikimine sahip olmuştur. Bu devasa güncel bilgi, insanların zihinlerine hâkim olmuş ve onları hayran bırakmıştır; bunun sonucunda insanlar birçok yanlış görüşe saf bir inanç geliştirmişlerdir.

Thus knowledge goes on accumulating as it passes from one generation to another. The present generation has received, by this process of transmission, a stupendous stock of knowledge consisting of logic and philosophy, religion and metaphysics, ethics and psychology as well as other social sciences. This huge amount of current knowledge has dominated and dazzled the minds of the people who had, consequently, developed a nai've belief in many wrong views.

Bir kişinin modern bilimlere oldukça iyi bir şekilde hâkim olması gerekir; yalnızca bu bilimlerin konularına değil, aynı zamanda özgün kaynaklarına ve bu bilimlerin dayandığı ilkeler sistemine de vâkıf olmalıdır. Ancak o zaman, İbn Teymiyye (RA) ve İmam Gazali (RA) tarzında, çağındaki yanlış anlayışların kökünü kazıyacak sarsıcı bir darbe indirebilir. Bu bakımdan günümüz, bu konuda en yüksek seviyeye ulaşmıştır. Sosyal bilimler alanındaki dikkat çekici ilerlemenin yanında, fizik bilimleri ve teknolojideki benzeri görülmemiş gelişmelere de tanık olmuştur; bu gelişmeler insanlığı hayrete düşürmüş ve modern dünyada yaygınlık kazanmış yanıltıcı görüşleri eleştirel bir biçimde değerlendirme yetisinden onu yoksun bırakmıştır.

One requires a fairly good knowledge of modern sciences and should be conversant with not only the subject-matter of these sciences but also with their original sources and the system of principles underlying them. Only then he will be able to deal a crushing blow, in the manner of Ibn Taimiyyah (RA) and Imam Ghazali (RA), at the very root of the false notions prevailing in his time. In this respect, the present age has touched the highest watermark. Besides the remarkable progress in the field of social sciences, it has witnessed as unprecedented advancement of the physical sciences and technology which has stunned the humanity and has rendered it incapable of making critical appraisal of the misguiding views that have found currency in the modern world.

Bu koşullarda, Kur'an'ı anlama ve yorumlama konusundaki zorunlu görev yerine getirilemez. Ancak sabırlı ve azimli insanlar, bu büyük göreve tek yürekli bir bağlılıkla yönelirler ve bunun için yeterli hem klasik hem de modern bilgiyle donanırlar. Bu adanmış ve tam donanımlı Kur'an alimleri, modern bilgiye derinlemesine bir inceleme yaparlar ve Kur'an ışığında doğruyla yanlışı birbirinden ayırırlar. Modern insanın zihnine yaklaşırlar, çağdaş terminolojiyi ve gelişmiş mantıksal akıl yürütme yöntemlerini yerinde kullanırlar. Böylece çağdaşlarının akıllarını Kur'an'ın hidayet nuruyla aydınlatabilirler. Bu şekilde, Kur'an'ı insanlara açıklama görevi, hayatta iken Hz. Peygamber ﷺ'in bizzat yerine getirdiği görev, bugünkü çağda onun ümmeti tarafından yerine getirilmiş olacaktır.

Under these circumstances, the imperative duty of comprehending and interpreting the Qur'an cannot be fulfilled IJ~~~SsoSm e patient and persevering men address themselves to this momentous task with single-minded devotion, equipping themselves with both classical and modern knowledge adequate for the task. These dedicated and fully equipped scholars of the Qur'an would carry out a searching analysis of the modern knowledge and sift the sound from the fallacious in the light of the Qur'an. They would approach the intellect of the modern man, making a judicious use of modem terminology and sophisticated methods of logical reasoning. Thus they would be able to illumine the minds of their contemporaries with the light of Qur'anic guidance. In this way the duty of "explaining the Qur'an to the people which was performed by the Holy Prophet (SAW) himself in his life time would be performed by his Ummah in the present age.

Peki bu tür âlimler nasıl yetiştirilebilir? Açıktır ki bunlar, bütün Müslüman dünyasında Kur'an araştırmalarına odaklanan ve entelektüel faaliyetin merkezi ve odağı haline getirilmiş bir üniversiteler ağı kurulmadan yetiştirilemez. Bu merkezî bölümün çevresinde, bu üniversiteler şu diğer bölümleri de kurmalıdır: mantık, metafizik, ahlak, psikoloji ve din gibi teorik bilimler bölümü; ekonomi, siyaset bilimi ve hukuk gibi sosyal bilimler bölümü; ve matematik, kimya, fizik, jeoloji ve astronomi gibi fen bilimleri bölümü. Böyle bir üniversiteye katılan her öğrenci, Kur'an İlimleri'ni zorunlu bir ders olarak almalı ve kendi zevkine ve yeteneğine göre bir veya daha fazla disiplini seçmeli ders olarak okumalıdır. Böylece o, kendi çalışma alanı içinde Kur'an üzerine araştırma yapabilecek ve Kur'an'ın nuru ile hidayetini insanlara etkili bir biçimde sunabilecektir.

Now the question arises: How can we produce such scholars? Obviously they cannot be produced until we have, all over the Muslim world, a network of universities which concentrate on Qur'anic research, making it the hub and center of their intellectual activity. Round this central department, these universities should build up other departments like the department of theoretical sciences such as logic, metaphysics, ethics, psychology, and religion; the department of social sciences such as economics, political science, and law; and the department of physical sciences such as mathematics, chemistry, physics, geology, and astronomy. Every student who joins such a university should take up Qur'anic Studies as a compulsory subject and should study one or more of the disciplines as elective subjects according to his own taste and aptitude. Thus he will be able to carry out research on the Qur'an in the sphere of his own study and present the light and guidance of the Qur'an effectively to the people.

Bu işin kolay olmadığı açıktır. Bu yüzden herkesin sorumluluğu değildir. Bu iş, yalnızca bilgiye karşı dindirilemez bir susuzlukla doğmuş ve çözümleri uzun süreli düşünme ve akıl yürütmeyle ancak bulunabilecek inatçı sorunlarla zihni çalkalanan kişilerce yapılmalıdır. Bu tür insanlar, aç ve susuz bir kişinin yiyecek ve içecek aramaya zorlanması gibi, ilmi özümsemeye itilirler ve sürekli şu duayı mırıldanarak ilerlerler: "Rabbim! Beni ilimde yükselt." Eğer uygun bir rehberlik alırlarsa, ilim ve hikmetten bol bir pay elde ederler. Kur'an'ın anlaşılması ve yorumlanması, gerçekte bu kişilerin ayrıcalığıdır. Bununla birlikte, bilgi arayan her kişi, kendi yeteneği ve bu işe ayırabileceği zaman ölçüsünde bu soylu göreve katılabilir. İnsanları Kur'an'ı incelemeye teşvik etmek amacıyla Hz. Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur:

Obviously, this is not an easy task. That is why it is not the responsibility of every person. It is to be done by only those persons who are born with an unquenchable thirst for knowledge and whose minds are agitated by obstinate problems which can only be solved through prolonged thinking and reasoning. Such men are impelled to imbibe learning as a, starving person is compelled to seek food and drink, and they march on, constantly uttering the prayer: "My Lord! Advance me in knowledge." If they happen to receive proper guidance, they get a goodly share of knowledge and wisdom. Comprehension and interpretation of the Qur'an is, in reality, the privilege of these persons. However, every seeker of knowledge can participate in this noble task according to his ability and the time he can devote to the task. In order to provide an inducement to people for the study of the Qur'an, the Holy Prophet (SAW) has said:

Sizin en hayırlınız, Kur'an'ı öğrenen ve onu (başkalarına) öğretenlerinizdir. (Buhârî rivayet etmiştir.)

The best among you are those who learn the Qur'an and teach it (to others). (Narrated by Bukhari)

ve, aynı bağlamda, Kur'an'da genel bir emir vardır:

and, in the same context, we have a general instruction in the Qur'an:

...Neden her topluluktan bir grup, dinde derin bilgi sahibi olmak için yurtlarından çıkıp gitmiyor?... (Et-Tevbe 9:122)

... why did not some people from every habitation leave their homes so that they could develop an understanding of religion. .. . (Al-Taubah 9:122)

Bu din anlayışı, Kur'an'ın derin ve tefekkür dolu bir incelenmesinin meyvesidir. Peygamber ﷺ'in Ashabının (RA) geliştirmesini istediği anlayış da budur. Ashabından bazıları için özellikle, dinde keskin bir kavrayışa sahip kılınmaları için dua etmiştir. Ayrıca "Cahiliyye'de sizin en iyiniz, İslam'da da sizin en iyinizdir" sözünü, "dini anlamaları şartıyla" ifadesiyle nitelendirmiştir.

This understanding of religion is the fruit of a deep and meditative study of Qur'an. It is this understanding which the Holy Prophet (SAW) wanted his Companions (RAA) to develop. He especially prayed for some of them that they might be granted a keen insight into religion. He also qualified his observation that "The best of you in Jahiliyyah are the best of you in IslamH with "provided they understand the religion."