این فصل به رایج‌ترین اعتراض‌هایی می‌پردازد که بر صورت‌بندی‌های گوناگون برهان‌های کیهان‌شناختی و هستی‌شناختی وارد شده‌اند. برخی از این اعتراض‌ها مستقیماً به اثبات‌ها و استدلال‌های من در فصل پیش مربوط نیستند؛ با این حال، به‌صورت فعال نشان خواهم داد که چرا چنین است. دیگر اعتراض‌ها اما با صورت‌بندی من از استدلال مرتبط‌ترند و از این رو به‌طور نظام‌مندتری بررسی خواهند شد. افزون بر توضیح این اعتراض‌ها، شرح خواهم داد که کسانی که در بسترهای شبانی و جدلی با آن‌ها روبه‌رو می‌شوند، چگونه باید از نظر فنی و بیانی با آن‌ها برخورد کنند، زیرا گاهی شیوه ارائه می‌تواند از خود محتوا اهمیت بیشتری داشته باشد. نخست آنکه تأیید یا انکار گزاره آغازینی که در فصل پیش آمد، در نهایت به تسلیم می‌انجامد: گزاره: جهانی که تنها شامل چیز(های) وابسته باشد و بدون ارجاع به چیزی مستقل وجود داشته باشد، ممکن نیست؛ زیرا چیز(های) وابسته نمی‌توانند به‌تنهایی به وجود ادامه دهند. هستی تنها با ارجاع به هستیِ مستقل قابل تبیین است. این به آن سبب است که هستی‌های محال به ضرورت منطقی وجود ندارند و هستی‌های وابسته نمی‌توانند خودبه‌خود پدید آیند و/یا خود را نگه دارند. مخاطب ممکن است این گزاره را انکار کند و ادعا کند که جهانی که تنها شامل چیزهای وابسته باشد وجود می‌تواند داشت، زیرا آن چیزها می‌توانند به وجود ادامه دهند، خود را پدید آورند یا خود را نگه دارند. با چنین ادعایی، مخاطب عملاً پذیرفته است که مجموع این هستی‌ها مستقل‌اند و این یعنی او در واقع تسلیم شده است. اگر مخاطب با گزاره بالا موافق باشد، دیگر هیچ استدلال بیشتری لازم نیست. متأسفانه برای مخاطب، تقسیم‌بندی وابسته/مستقل جامع است، به این معنا که گزینه سومی نمی‌توان ساخت. پس اگر تسلیم نخستین صورت گیرد، استدلال‌های ترکیبی بعدی متوجه مخاطب خواهد شد.

This chapter will deal with the most common objections to the various articulations of the cosmological and ontological arguments that have been formulated. Some of them are not directly relevant to my proofs and arguments mentioned in the previous chapter, nevertheless I will actively demonstrate why this is the case. Other objections are more relevant to my formulation of the argument, however, and will thus be dealt with more systematically. In addition to outlining these objections, I will outline how they should be dealt with technically and rhetorically by those contending with them in pastoral and apologetic contexts, as delivery can sometimes be of greater importance than content. First, affirming or denying the initial proposition made in the previous chapter ultimately leads to capitulation: Proposition: There cannot be a world with only dependent thing(s) without reference to an independent thing, as a dependent thing(s) cannot continue existing on their own. Existence is only explicable with reference to an independent existence. This is because impossible existences do not exist by logical necessity, and dependent existences cannot self-generate and/or self-maintain. The interlocutor may deny this statement, claiming that there can be a world with only dependent things that can continue to exist, generate, or maintain themselves. With such a claim, the interlocutor will effectively be affirming that such existences collectively are independent, which effectively means that they have in fact capitulated. If the interlocutor agrees with the proposition above, then no further argument is necessary. Unfortunately, for the interlocutor the dependent/independent dichotomy is exhaustive, which means a third option cannot be produced. If the initial capitulation is made, subsequent arguments of composition will then be levelled at the interlocutor.

چون مغالطه ترکیب نشان می‌دهد که از جزء به کل تعمیمی نادرست صورت گرفته، شاید نخست لازم باشد که انواع گوناگون «جزء» را در مطالعهٔ مereologie (علم اجزاء) مرور کنیم. اجزاء ممکن است «متصل»، «منفصل»، «از نظر شناختی یا کارکردی برجسته»، «به‌طور دلبخواهی مرزبندی‌شده»، «خودپیوسته»، «همگن»، «گِرِیمَندِرشده»، «مادی»، «غیرمادی»، «دارای امتداد» یا «بدون امتداد»، و «مکانی» یا «زمانی» باشند.۹۰ وقتی من واژهٔ «جزء» را به کار می‌برم، این کار را مطابق با کاربرد رایج واژهٔ «piece» در زبان انگلیسی انجام می‌دهم، که به‌طور مشخص با دو مقولهٔ «متصل» و «منفصل» در جزءبودن سروکار دارد. برتراند راسل در مناظرهٔ معروفش با کاپلستون به‌طور مشهور گفت: «هر انسانی که وجود دارد مادری دارد، و به نظر من استدلال شما این است که پس نوع بشر باید مادری داشته باشد».۹۱ اگر این استدلال را به برهان کیهان‌شناختی کلامی بسط دهیم، به گزاره‌ای مانند این می‌رسیم: «ما در جهان علت‌هایی می‌بینیم، پس باید علتی برای جهان وجود داشته باشد.» این مشابه آن است که بگوییم چون اجزای نهنگ کوچک‌اند، خود نهنگ هم باید کوچک باشد. طبعاً چنین نیست، زیرا تمایز جزء/کل لزوماً نباید متفاوت باشد. هم دانه‌های منفرد یک گردنبند مرواریدی ممکن است سفید باشند و هم کل گردنبند. برای ادعای قطعی اینکه کسی مرتکب «مغالطهٔ ترکیب» شده یا نشده، باید از اجزا و کل یک شیء شناخت کامل داشت تا تحلیل شود که آیا تناظر میان اجزا و کل متفاوت است یا نه. این شیوهٔ استاندارد پاسخ به چنین مناقشه‌ای بوده است. با این حال، روش‌های مؤثرتری نیز وجود دارد که می‌توان به‌جای آن، دربارهٔ استدلال‌های فصل پیشین به کار بست.

Since the fallacy of composition suggests that a false generalisation has been made from part to whole, it is perhaps important for us to start by outlining different types of ‘parts’ in the study of mereology. Parts may be ‘attached’, ‘detached’, ‘cognitively or functionally salient’, ‘arbitrarily demarcated’, ‘self-connected’, ‘homogenous’, ‘gerrymandered’, ‘material’, ‘immaterial’, ‘extended’ or ‘un-extended’, or ‘spatial’ or ‘temporal’.90 When I use the term ‘part’ I do so in compliance with the common usage of the term ‘piece’ in the English language, which specifically deals with ‘attached’ and ‘detached’ categories of parthood. In his famous debate with Copleston, Bertrand Russell famously stated that ‘every man who exists has a mother, and it seems to me your argument is that therefore the human race must have a mother’.91 Applying this reasoning to the Kalām cosmological argument, this would translate to a statement like, ‘We see causes in the universe, so there must be a cause of the universe.’ This is analogous to stating that since the parts of a whale are small, the whale itself must be small. Naturally, this is not necessarily the case, as the part/whole distinction does not need to be disparate. Both the individual pearls in the pearl necklace may be white, as well as the entire necklace. To claim (with certainty) that one is committing a ‘fallacy of composition’ (or that one is not), one must have complete knowledge of both the parts and whole of an object to analyse whether the correspondence between the parts and the whole is disparate or not. This has been the standard way of responding to this kind of contention. However, there are other more effective methods regarding the arguments made in the previous chapter that we can employ instead.

برهانِ «بُرهان» نشان می‌دهد که تسلسلِ نامتناهی، وجودِ ضروری نیست. این کار را نه با استدلال به اینکه بی‌نهایت از نظر ریاضی یا در واقع محال است، بلکه از طریقِ ترکیب (تَرکیب) انجام می‌دهد. حتی اگر فرض شود که یک چندجهانِ نامتناهی معتبر است، این امر هیچ تأثیری بر استدلال نخواهد داشت، زیرا یک چندجهان (multiverse) الف) وابسته به اجزای خود است، و ب) در انتزاع می‌تواند به شیوه‌ای دیگر تصور شود. بنابراین این اعتراض، هرچند برای برخی صورت‌های برهانِ کیهان‌شناختی مرتبط است، هیچ ارتباطی با «بُرهان» ندارد.

The Burhān argument shows how an infinite regress is not a necessary existence. It does so by not arguing that infinity is mathematically or actually impossible, but through composition (tarkīb) instead. Even if one assumed the validity of an infinite multiverse, it would not affect the argument at all, since a multiverse is a) dependent on its pieces, and b) able to be conceived of in another way in abstraction. Therefore, this objection, though relevant to some forms of the cosmological argument, has no bearing at all to the Burhān.

برتراند راسل ممکن است همان‌قدر گفته باشد که «جهان، جهان است» یا «جهان وجود دارد». این مرا به یاد زمانی می‌اندازد که دخترِ سه‌ساله‌ام را به‌خاطر کار بدی که کرده سرزنش می‌کنم و از او می‌پرسم چرا بد رفتار کرده است. در چنین مواردی او فقط جواب می‌دهد «چون»، بی‌آنکه هیچ توضیحی بدهد. این باعث می‌شود آدم تعجب کند که چرا راسل همین استدلال را دربارهٔ چیزهای دیگرِ موجود به‌کار نمی‌برد، و به‌جای آن جهان را این‌گونه استثنایی و جدا از بقیه می‌کند. ریچارد سوین‌برن (در ردّیه‌ای که واقعاً قانع‌کننده است) می‌گوید: این اعتراض میان جهان و سایر اشیا هیچ تمایز حیاتیِ آشکاری قائل نمی‌شود؛ و بنابراین در تلاشش برای جلوگیری از آغاز یک بررسی عقلانی دربارهٔ این پرسش که آیا جهان منشأی بیرون از خودش دارد یا نه، ناکام می‌ماند.92

Bertrand Russell may as well have said ‘the universe is the universe’ or ‘the universe exists’. It reminds me of when I reprimand my three-year old daughter and ask her why she has misbehaved. In such cases, she simply replies ‘because’, while offering no explanation whatsoever. This causes one to wonder why Russell does not apply the same reasoning to other things in existence, instead of simply peculiarising the universe in this way. Richard Swinburne (in a more than satisfactory refutation of this line of reasoning) states: The objection fails to make any crucial distinction between the universe and other objects; and so it fails in its attempt to prevent at the outset a rational inquiry into the issue of whether the universe has some origin outside itself.92

در فرهنگ لغت عامیانه، علیت به معنای چیزی است که معلولی را پدید می‌آورد. تعریفی رسمی‌تر چنین است: «C علت E است اگر و تنها اگر C و E واقعی باشند و C، با فرض ثبات سایر شرایط (cetereis paribus)، برای E کافی باشد».۹۳ علیت لزوماً یک‌سویه نیست و حتی به زمان مقید نیست؛ تنها برخی تصورات از علیت چنین‌اند. جان مکی این نوع خاص علیت را «تقدم علی» می‌نامد.۹۴ دربارهٔ جهت‌داری، جان مکی می‌گوید: «قابل تصور است که شواهدی برای علیت معکوس وجود داشته باشد، که در آن A از نظر علی بر P مقدم باشد، اما P از نظر زمانی بر A مقدم باشد».۹۵ این تصورات از علیت معکوس (retro causality) به شواهد اضافی نیازمندند. چنان‌که کارل پوپر می‌گوید: «اگر سنگی در حوضچه‌ای افتد، ورود سنگ، امواج دایره‌ای گسترده را توضیح می‌دهد. این امر مستلزم وجود شمار عظیمی از مولدهای دور و هماهنگ امواج است؛ و هماهنگی آن‌ها، تا قابل تبیین باشد، باید نشان داده شود که از یک مرکز واحد عمل می‌کنند».۹۶ امکان این گزاره (یا نبود آن) به تصور فرد از جهت زمان بستگی دارد. ویلیام کرِیگ بخش عمدهٔ تلاش استدلالی خود را صرف مخالفت با نظریهٔ ایستای زمان می‌کند. از آنجا که استدلال‌های ارائه‌شده در فصل پیشین دربارهٔ علیت، عنصر زمان را در بر نداشتند، مسائل علیت معکوس برای تحلیل مطرح‌شده در این‌جا بی‌ربط است. همچنین باید به یاد داشت که هر اعتراض مبتنی بر علیت، تنها به آخرین از پنج برهان ذکرشده در فصل پیشین مربوط می‌شود، زیرا چهار برهان نخست متکی بر علیت نیستند. اگرچه شکاکیت علی (یا حتی نیهیلیسم علی) تهدیدی برای استدلال‌های ما نیست، باید بر پیامدهای جدی گرفتن این اعتراض بدون جایگزین متافیزیکی معقول نیز تأکید کرد. زیرا در آن صورت باید خود روش علمی را به پرسش جدی کشید، چرا که «به سختی می‌توان انکار کرد که چنین دانشی برای علم ناگزیر است». ۹۷ همچون نظم‌مندی، علیت پیش‌فرضِ علم است، نه چیزی که علم بتواند آن را کشف کند. از منظر شبانی، اگر کسی با یک ملحد درباره این موضوع گفتگو می‌کند، احتمال دارد که او به تکامل داروینی باور داشته باشد۔ نظریه‌های علمی‌ای مانند تکامل مستلزم علیت‌اند، و از این رو ملحدی که به نظریه تکامل متعهد است نمی‌تواند شکاک نسبت به علیت باشد۔

A vernacular dictionary definition of causation is something which produces an effect. A more formal definition runs as follows: ‘C is a cause of E if, and only if, C and E are actual and C, cetereis paribus, is sufficient for E’.93 A cause does not need to be one directional, or indeed bound by time at all; only some conceptions of causation are envisioned like this. John Mackie refers to this specific type of causality as ‘causal priority’.94 On the issue of directionality, John Mackie states that ‘it is conceivable that there should be evidence for backwards causation, with A being causally prior to P and P temporally prior to A’.95 These conceptions of retro causality require additional evidence. As Karl Popper states, ‘If a stone dropped into a pool, the entry of the stone will explain the expanding circular waves. This would demand a vast number of distant coherent generators of waves – the coherence of which, to be explicable, would have to be shown as operating from one centre’.96The possibility of this proposition (or the lack thereof) depends on one’s conception of the direction of time. William Craig dedicates much of his argumentative effort into arguing against a static theory of time. Since the arguments presented in the previous chapter relating to causation did not have a time element, the issues of backward causation are irrelevant for the analysis articulated here. It must be also remembered that any cause based objection will only be relevant to the last of the five proofs mentioned in the previous chapter, as the first four do not rely on causation. Though causal scepticism (or even causal nihilism) does not pose a threat to our arguments, one must also highlight the implications of taking this objection seriously without a reasonable metaphysical substitute. For one then must call into serious question the scientific method itself, as it ‘can hardly be denied that such knowledge is indispensable in science’.97 Like regularity, causality is presupposed by science, not discoverable by it. Pastorally, if one is discussing the issue with an atheist, it is likely that they believe in Darwinian evolution. Scientific theories like evolution require causality, and so an atheist who is committed to evolutionary theory cannot be a causal sceptic.

هیچ چیز را نمی‌توان به‌عنوان نبودِ چیزی تعریف کرد۔ لارنس کراوس، از چهره‌های آتئیسم نوین، کتابی با عنوان «جهانی از هیچ» نوشته است۔ او در این کتاب واژه‌ی «هیچ» را هم‌معنای «فضای خالی» به‌کار می‌برد۔ او در یکی از بخش‌های مهم کتابش می‌گوید:

Nothing can be defined as the absence of something. New Atheist Lawrence Krauss wrote a book entitled A Universe from Nothing. In this work, he uses the term ‘nothing’ as interchangeable with ‘empty space’. In an important passage of his work, he states:

به‌طور خلاصه: این مشاهده که جهان تخت است و انرژی گرانشی نیوتنی موضعی امروزه عملاً صفر است، به‌شدت نشان می‌دهد که جهان ما از طریق فرایند تورم پدید آمده است؛ فرایندی که طی آن انرژی فضای خالی (هیچ) به انرژی چیزی تبدیل می‌شود، در زمانی که جهان به‌تدریج به سمتی رانده می‌شود که در همه مقیاس‌های قابل مشاهده تقریباً کاملاً تخت باشد.98

To summarize then: the observation that the universe is flat and that the local Newtonian gravitational energy is essentially zero today strongly suggests that our universe arose through a process of inflation, a process whereby the energy of empty space (nothing) gets converted into energy of something, during a time when the universe is driven closer and closer to being essentially exactly flat on all observable scales.98

در صفحات بعدی، کراوس در واقع گفتهٔ پیشین خود را نقض می‌کند و می‌گوید: «اگرچه تورم نشان می‌دهد که فضای تهی دارای انرژی چگونه می‌تواند به‌طور مؤثر همه‌چیزی را که می‌بینیم، همراه با جهانی به‌طور باورنکردنی بزرگ و مسطح، پدید آورد، اما نادرست خواهد بود که بگوییم فضای تهی دارای انرژی، که تورم را به حرکت درمی‌آورد، در حقیقت هیچ است. در این تصویر باید فرض کنیم که فضا وجود دارد و می‌تواند انرژی ذخیره کند… بنابراین اگر همین‌جا توقف کنیم، ممکن است این ادعا موجه باشد که علم مدرن هنوز راه درازی تا پاسخ‌دادن واقعی به این پرسش دارد که چگونه از هیچ، چیزی پدید می‌آید. اما این تنها گام نخست است. هرچه درک خود را گسترش دهیم، خواهیم دید که تورم می‌تواند تنها نوک کوه یخی کیهانی از نیستی باشد.»99

In the following pages, Krauss essentially refutes his own earlier comment by stating: While inflation demonstrates how empty space endowed with energy can effectively create everything we see, along with an unbelievably large and flat universe, it would be disingenuous to suggest that empty space endowed with energy, which drives inflation, is really nothing. In this picture, one must assume that space exists and can store energy…so if we stop here, one might be justified in claiming that modern science is a long way from really addressing how to get something from nothing. This is just the first step, however. As we expand our understanding, we will next see that inflation can represent simply the tip of a cosmic iceberg of nothingness.99

این ادعا در واقع خودش را نقض می‌کند. در یک مناظره مشهور میان کراوس و حمزه تزورتزیس در سال ۲۰۱۲ که بیش از چهار میلیون بازدید داشت، از کراوس پرسیده شد که چرا فصل نهم کتاب «هیچ چیز، چیزی است» را این‌گونه نام‌گذاری کرده است. کراوس در پاسخ گفت: «من عبارت‌های جذاب را دوست دارم، و وقتی گفتم هیچ چیز، چیزی است، این عنوان یک فصل است.»۱۰۰ چنان‌که دیدیم، قوی‌ترین استدلال‌های «هیچ» با زبان وجهی بیان شده‌اند و به قابل‌تصور بودن ارجاع می‌دهند. این همان استدلال دیوید هیوم بود. همین زبان وجهی است که می‌تواند «ایجابیت» یا «ضرورت» را بر «نبود» و «سلبیت» مقدم بدارد (به بحث درباره برهان وجودی گودل در فصل پیشین مراجعه شود). از آنجا که وجود نخستین در برخی جهان‌های ممکن، نبود دومی را بی‌اثر می‌کند، نتیجه می‌شود که وجود دومی ثابت می‌شود.

این بخش از فصل به ایرادهایی می‌پردازد که بیش از همه در میدان بحث با آن‌ها روبه‌رو شده‌ام. من تنها پنج ایراد برتر را برای کوتاهی و اختصار ذکر کرده‌ام، نه به این دلیل که تقریرهای پیچیده‌تر برهان (یا استدلال‌های دیگری که ارائه کرده‌ام) وجود ندارند. با این همه، بر پایه تجربه‌ام در این میدان، احتمال اینکه طرف گفت‌وگو یکی از این پنج ایراد (یا ترکیبی از بیش از یکی از آن‌ها) را مطرح کند، زیاد است. در مورد علیت پسینی (retro-causality)، ریچارد ممکن است با استفاده از مکانیک کوانتوم، در فرایند و کارکرد علیت تردید کند. او می‌تواند با استناد به «پارادوکس پدربزرگ» استدلال کند که علت‌های آینده می‌توانند معلول‌های گذشته را پدید آورند. پارادوکس پدربزرگ چنین است: اگر نوه‌ای به گذشته بازگردد و پدربزرگ خود را بکشد، این امر باید وجود خود او را ناممکن کند. ریچارد ممکن است این مطلب را به جهان تعمیم دهد و بگوید که جهان می‌تواند خودش علت خودش باشد. می‌توان بر پایه دلایل منطقی گفت که چنین چیزی همان‌قدر محال است که مادری خودش را به دنیا بیاورد. با این حال، علیت پسینی با وابستگی پسینی یا با وابستگی-به-خود (retro-contingency یا retro-dependence) یکی نیست. این دو اخیر مستلزم آن‌اند که جهان همواره و پیوسته به خودش متکی باشد. اگر ریچارد این نکته را مطرح کند، آدمی ناگزیر می‌پذیرد که جهان مستقل و خودبسنده است، و این موضعی ناپذیرفتنی است، چنان‌که استدلال‌های ارائه‌شده در این کتاب نشان داده‌اند. بتی ممکن است استدلال‌ها را به ظاهرشان بپذیرد و بگوید که وجودی ضروری در کار است. او می‌پرسد: «درباره دیگر صفات دینی خدا چه می‌گویید؟ درباره عشق، رحمت و بخشایش چه؟» می‌توان گفت که جزئیات صفات الهی از راه متن دینی فهمیده می‌شود، متنی که در آن خدا خود را برای جهان آشکار کرده است. البته بتی باید قانع شود که چنین متنی به الهام الهی است، اما این موضوع فراتر از حوزه این کتاب است. ممکن است سودمند باشد که بتی را از راه تجربه‌هایش، و با تکیه بر تجربه‌های ذهنی و اول‌شخص او، به گفت‌وگو درآوریم. عشق، برای بیشتر مردم، مثلاً امری توصیف‌ناپذیر است، اما از کجا آمده است؟ روایت‌های دینی نشان می‌دهند که سرچشمه‌ی عشق خود وجودِ واجب است. این بدان سبب است که موجودی که فاقد چیزی است، معمولاً نمی‌تواند موجود دیگری را دارای صفتی کند که خودش ندارد. برای کسی که می‌خواهد بگوید حیات می‌تواند از بی‌جانی پدید آید، باید توضیحی ارائه شود.

The kind of objections I tackle in this chapter are the most common ones I have encountered in the field. I have mentioned the top-5 for the sake of brevity and conciseness not because other more sophisticated renditions of the Burhan (or arguments I have presented) do not exist. Having said this, based on my experience in the field, the likelihood that an interlocutor will use one of the five objections (or a combination of more than one of them) is high. On the point of retro-causality, Richard may use quantum mechanics to cast aspersions on the process and function of causation. He may argue, using the grandfather paradox for example, that future causes can create prior effects. The grandfather paradox states that if a grandson goes back in time and kills his grandfather, this should make his own existence impossible. Applying this to the universe, Richard may want to argue that the universe may have caused itself. One can argue that this kind of thing is impossible on logical grounds just as in the case of a mother giving birth to herself. Retro-causation, however, is not the same as retro-contingency or retro-dependence. The latter imply a perpetual reliance of the universe on itself. If Richard makes this point, one agrees that the universe is independent and self-sufficient, which is an untenable position as per the arguments presented in this book. Betty may accept the arguments on face value and suggest that there is a necessary existence. ‘What about the other religious attributes of God?’ she may ask. ‘What about love, mercy and forgiveness?’. It could be said that details of the divine attributes are understood through a religious text wherein God has revealed who he is to the world. Of course, Betty needs to be convinced that such text is inspired by God, but this goes beyond the scope of this book. It may be useful to engage Betty experientially, drawing upon her first-person subjective experiences. Love, for example, is inexplicable to most people but from whence did it come? Religious narratives would indicate that the source of love is the necessary existence itself. This is because an entity which is deplete of something cannot usually cause another entity to have a quality that it doesn’t have. An explanation must be given, for example, for someone who wants to suggest that life can emerge from lifelessness.