Dalam bab sebelum ini, telah ditegaskan bahawa pengenalan terhadap Tuhan yang terdapat dalam fitrah mendahului analisis dan penaakulan. Cetakan pada jiwa menuntut seseorang untuk mengakui-Nya, selagi deria-derianya berada dalam keadaan fitrah yang sihat dan halangan-halangan tidak wujud. Sekiranya seseorang terjerumus ke dalam keraguan atau kelalaian, logik berperanan menguatkan pengenalan yang berasaskan fitrah dengan mengingatkan jiwa. Ibn Taymiyyah berkata, ‘Tidak ada pertentangan antara pengetahuan yang bersifat naluri dan jelas dengan adanya bukti yang menyokongnya.’107

In the previous chapter, it was highlighted that the cognition of the Lord  within the fiṭrah precedes analysis and reasoning. The imprint on the soul requires a man to acknowledge Him, , so long as his senses are of sound nature and the impediments are absent. In the event where a person falls prey to doubt or heedlessness, logic has a role in shoring up fiṭrah-based cognition by reminding the soul. Ibn Taymiyyah said, ‘There is no mutual conflict between instinctive self-evident knowledge and possession of evidence that supports it.’107

Wahyu menunjukkan hujah-hujah rasional utama dalam isu ini dan isu-isu lain. Jika kita merenungkan bagaimana wahyu menangani isu ini, kita dapati beberapa perkara:

Revelation points out the main rational arguments in this issue and others. If we contemplate how revelation deals with this issue, we observe a number of points:

1. Alat-alat penaakulan berasaskan logik dalam Al-Quran dan tradisi kenabian adalah jelas dan mudah difahami. Ia mudah dihadam dan selaras sepenuhnya dengan fitrah.

1. The tools of logic-based reasoning in the Qur’an and the prophetic tradition are distinctly simple and clear. They are easy to digest and are in absolute alignment with fiṭrah.

Alat-alat ini merupakan dalil-dalil rasional yang paling bermanfaat dan selaras dengan kebanyakan jiwa. "Dalil rasional yang mudah difahami dan dicerna, serta jelas bagi akal, lebih besar kemungkinannya untuk dipercayai."108 Ibn Rushd menjelaskan kesederhanaan dalil-dalil dalam wahyu, dan bagaimana dalil-dalil itu membawa seseorang kepada matlamat dengan berkesan. Beliau berkata, "Apabila kaedah-kaedah agama diteliti, didapati kebanyakannya mempunyai dua ciri: ia bersifat meyakinkan, dan ia sederhana serta tidak kompleks, iaitu sedikit dari segi proposisinya. Oleh itu, kesimpulannya akan sangat selari dengan proposisinya."109

These tools are the most beneficial of rational proofs and are congruent with most souls. ‘Rational proof that is easy to grasp and digest, and is apparent to the mind, is more likely to be trusted.’108 Ibn Rushd reveals the simplicity of the proofs in revelation, and how they efficiently lead a person to the goal. He said, ‘When the religious methods are contemplated, most are found to comprise of two characteristics: they are conclusive, and they are simple and not compounds, i.e., they are few in terms of their propositions. Therefore, their conclusions would be closely aligned to their propositions.’109.

2. Kelimpahan dan kepelbagaian.

2. Abundance and variety.

Ini adalah kemudahan yang dianugerahkan Allah kepada hamba-hamba-Nya. Ibnu Taymiyyah berkata, 'Semakin banyak manusia memerlukan untuk mengetahui sesuatu, semakin Allah memudahkan bagi mereka dalil bagi pengetahuan tersebut, seperti dalil-dalil untuk mengenal Siapa Dia, dalil-dalil kenabian Rasul-Nya ﷺ, dalil-dalil kekuasaan dan ilmu-Nya, dan lain-lain. Dalil-dalil seperti itu sangat banyak dan meyakinkan.'110

This is a facilitation granted by Allah  to His servants. Ibn Taymiyyah  said, ‘The more people are in need of knowing something, Allah facilitates for them the evidence for its knowledge, such as the proofs for knowing Who He is, the proofs of His Messenger’s prophethood, the proofs of His power and knowledge, etc. Such proofs are numerous and conclusive.’110

Salah satu aspek hujah logik bagi kewujudan Tuhan ialah bahawa kesan itu menunjukkan sebab, dan wahyu datang untuk mengingatkan kita tentang hujah ini dengan pelbagai lafaz dan dalam pelbagai konteks. Dengan ini dalam fikiran, maka mungkin untuk membuktikan-Nya melalui keseluruhan ciptaan-Nya, kerana kesemuanya ialah salah satu kesan-Nya. Kesan yang menunjukkan sebab ialah hujah payung bagi banyak hujah-hujah kecil, yang jumlahnya sama dengan kepelbagaian yang terdapat dalam ciptaan. Sebagaimana kata Ibn Rushd ketika mengulas hujah daripada ciptaan bagi kewujudan Pencipta: 'Dan dalam jenis ini terdapat banyak petunjuk mengikut bilangan perkara-perkara yang diciptakan.'111 Malah, 'tidak ada satu ciptaan pun yang bukan dengan sendirinya tanda yang menunjuk kepada Penciptanya, dengan cara yang menafikan sebarang sekutu yang disandarkan kepada-Nya'.112

One aspect of the argument from logic for the existence of God is that the effect is indicative of the cause, and revelation came to remind us of this argument with various wordings and in multiple contexts. With this in mind, it is then possible to prove Him  through His entire creation, as they are all one of His effects, . The effect being indicative of the cause is an umbrella argument for numerous sub-arguments, which number the amount of variety found in the creation. It is as Ibn Rushd said as he commented on the argument from invention for the existence of the Creator: ‘And in this type are many indicators as per the number of invented things.’111 In fact, ‘there is no creation that is not in itself a sign pointing to its Creator, in a manner which disallows any partnership associated unto Him’.112

Penyair Abū al-ʿAtāhiyyah berkata:

The poet Abū al-ʿAtāhiyyah  said:

Lihat, kita semua akan menjadi usang.

‘Lo, we are all going to become obsolete.

Siapakah dari kalangan anak Adam yang boleh kekal selama-lamanya?

Who from the children of Adam can remain forever?.

Asal-usul mereka adalah daripada Tuhan mereka.

Their origin is from their Lord.

Dan setiap orang akan kembali kepada Tuhannya.

And everyone shall return unto his Lord.

Alangkah, bagaimana mungkin Yang Maha Kuasa boleh diingkari?

Alas, how can the Divine be disobeyed?.

Dan bagaimana Dia boleh dinafikan?

And how can He be denied?.

Allah ada dalam setiap gerakan.

Allah has in every motion.

Dan dalam setiap saat yang tidak bergerak terdapat bukti.

And in every stationary moment a testament.

Dan pada segala sesuatu Dia mempunyai tanda.

And in everything He has a sign.

Menunjukkan bahawa Dialah Yang Esa.

Pointing out that He is the One.’.

Jelas, oleh itu, bahawa pernyataan 'Allah mempunyai jalan-jalan kepada-Nya sebanyak setiap nafas yang diambil oleh makhluk' itu tidaklah jauh daripada kebenaran.113.

It is clear, therefore, that the statement ‘Allah has ways unto Him to the tune of all the breaths taken by the creation’ is not far off from the truth.113.

3. Al-Qur'an kebanyakannya menangani isu ini secara tersirat dan melalui hujah a fortiori.

3. The Qur’an mostly deals with this issue by way of implication and argumentum a fortiori.

Kebanyakan dalil dalam Al-Qur'an yang disebut untuk membuktikan wujud-Nya dikemukakan untuk membuktikan satu perkara yang lebih luas, seperti keesaan-Nya dalam rububiyyah dan uluhiyyah. Ayat-ayat seperti itu menunjukkan kewujudan Allah secara tersirat yang perlu difahami. Oleh kerana ayat-ayat ini dikemukakan untuk membuktikan keesaan Allah dan menyebut sebahagian sifat-sifat-Nya yang sempurna, maka ia juga memberikan bukti bagi kewujudan-Nya secara tersirat. Kaedah pembuktian ini ialah argumentum a fortiori, sebagaimana jelas kelihatan. Sebagai contoh, Allah berfirman: "Katakanlah, wahai Nabi, 'Patutkah aku mencari tuhan selain Allah, padahal Dialah Tuhan bagi segala sesuatu?'"114 Maka, bagi Allah menjadi Tuhan bagi segala sesuatu menunjukkan bahawa Dia memiliki sifat-sifat kekuasaan mutlak, penciptaan, dan pengaturan. Ini menzahirkan bahawa perhatian Al-Qur'an bukan tertumpu semata-mata pada membuktikan kewujudan Allah, sebaliknya untuk memperkenalkan makhluk kepada Penciptanya, menzahirkan sifat-sifat-Nya yang sempurna, serta menjelaskan pengagungan, pensucian, dan ibadah tauhid yang layak bagi-Nya. Adapun semata-mata pengetahuan makhluk bahawa mereka mempunyai Tuhan yang mencipta dan bahawa mereka memerlukan kewujudan-Nya, maka itu sudah pun tertanam dalam fitrah mereka.

Most proofs in the Qur’an mentioned to demonstrate His existence are presented to prove a wider point, such as His oneness,  in lordship and divinity. Such verses point out Allah’s existence by necessary implication. Since these verses are presented to prove the oneness of Allah  and relate some of His perfect attributes, then they are also offering proof for His existence by implication. This method of evidence is argumentum a fortiori, as is evident. To highlight an example, Allah  says, ‘Say, O Prophet, “Should I seek a lord other than Allah while He is the Lord of everything?”’114 So, for Allah to be the Lord of everything denotes that He is associated with the attributes of ultimate dominion, creation, and planning. This reveals that the Qur’an’s concern was spent not solely on proving Allah’s existence, but rather to introduce the creation to its Creator, reveal His perfect attributes, and explain the reverence, glorification, and monotheistic worship that He deserves. As for the mere cognition of the creation that they have a Lord that created and that they are in need of His existence, then that is already imprinted onto their fiṭrah.

4. Melalui pelbagai bentuk ungkapannya, wahyu berusaha merangsang dan mengingatkan manusia tentang unsur fitrah.

4. Through its various wordings, revelation seeks to stimulate and remind man of the element of fiṭrah.

Al-Quran membangkitkan keinginan jiwa untuk mengambil sebab-sebab dalam pelbagai keadaan yang dihadapi manusia demi mencapai hasil yang diingini. Contohnya, Allah berfirman, "Bagi orang-orang yang tidak beriman kepada akhirat, ada sifat-sifat yang buruk; dan bagi Allah ada sifat-sifat yang tinggi. Dan Dialah Yang Maha Perkasa, Maha Bijaksana."115 Ia juga mengingatkan hamba tentang kedudukannya yang sebenar di hadapan Tuhannya dan keperluannya kepada-Nya ketika bencana menimpa: "Dialah yang menjadikan kamu dapat berjalan di darat dan di laut. Maka apabila kamu berada di dalam kapal dan kapal itu belayar membawa mereka dengan tiupan angin yang baik, dan mereka bergembira dengannya, tiba-tiba datang kepadanya angin ribut dan ombak datang kepada mereka dari segenap penjuru, dan mereka yakin bahawa mereka telah terkepung. Ketika itu mereka berdoa kepada Allah dengan mengikhlaskan ketaatan kepada-Nya semata-mata, sambil berkata, 'Sekiranya Engkau selamatkan kami daripada bencana ini, nescaya kami akan menjadi orang-orang yang bersyukur.'"116 Al-Quran juga berfirman, "Apabila manusia ditimpa kesusahan, mereka berdoa kepada Kami, sama ada dalam keadaan berbaring, duduk, atau berdiri. Tetapi apabila Kami hilangkan kesusahan itu daripada mereka, mereka kembali kepada kesesatan mereka seolah-olah mereka tidak pernah berdoa kepada Kami untuk menghilangkan kesusahan yang menimpa mereka! Demikianlah perbuatan-perbuatan buruk orang-orang yang melampaui batas itu dijadikan indah pada pandangan mereka."117

The Qur’an evokes the soul’s desire to adopt means in the various situations man faces in order to achieve a desired outcome. For example, Allah  says, ‘To those who disbelieve in the Hereafter belong all evil qualities, whereas to Allah belong the finest attributes. And He is the Almighty, All-Wise.’115 It also reminds the servant of his rightful place in front of his Lord and his need for Him when calamity befalls: ‘He is the One Who enables you to travel through land and sea. And it so happens that you are on ships, sailing with a favourable wind, to the passengers’ delight. Suddenly, the ships are overcome by a gale wind and those on board are overwhelmed by waves from every side, and they assume they are doomed. They cry out to Allah alone in sincere devotion, “If You save us from this, we will certainly be grateful.”’116 The Qur’an also says, ‘Whenever someone is touched by hardship, they cry out to Us, whether lying on their side, sitting, or standing. But when We relieve their hardship, they return to their old ways as if they had never cried to Us to remove any hardship! This is how the misdeeds of the transgressors have been made appealing to them.’117

Komponen hujah daripada logik:

Components of the argument from logic:

Jika kita menganalisis sifat dalil akal yang menunjukkan wujud Allah, kita akan mendapati bahwa ia tersusun daripada dua komponen utama:

If we analyse the nature of the rational proof that points to the existence of Allah , we will observe that it is made up of two key components:

1. Konsep-konsep naluri yang bersifat bawaan.

1. Instinctive innate concepts.

2. Pemerhatian dan deria.

2. Observation and the senses.

Hujah-hujah ini ialah realiti naluri yang tertanam dalam diri manusia, seperti ketidakwajaran pengutamaan tanpa sebab bagi pengutamaan, keperluan kesan kepada sebab, dan prinsip sebab-akibat. Daripada hujah-hujah ini terbit pula bukti-bukti lain. Maka, kewujudan sesuatu selepas ketiadaannya menimbulkan persoalan tentang sebab dan pengutamaan: Apakah sebenarnya yang memberikan pengutamaan kepada kewujudan entiti ini berbanding ketiadaannya? Apakah sebabnya yang mengeluarkannya dari ketiadaan kepada alam kewujudan? Begitu juga, rekaan yang sempurna dalam binaan alam ini ialah kesan yang memerlukan sebab, dan seterusnya. Kewujudan komponen naluri ini menjadikan jenis hujah ini sangat meluas dan mudah difahami. Ia mendorong seorang Badwi mengucapkan kata-katanya yang terkenal: "Tahi unta menunjukkan adanya unta. Jejak kaki menunjukkan adanya perjalanan. Maka langit dengan buruj-burujnya dan bumi dengan lembah-lembahnya, mengapa tidakkah ia menunjukkan kepada Yang Maha Tinggi, Yang Maha Mengetahui?"

These arguments that prove Allah’s existence are instinctive realities that are innate to man, like the impropriety of preponderance without a cause for preponderance, an effect’s need for a cause, and the principle of causality. Other proofs stem from these arguments. Thus, the existence of something after having been non-existent leads to the question on causality and preponderance: What exactly gave preponderance for the existence of this entity over its non-existence? What was the cause to take it out from nothingness into the world of existence? Likewise, the immaculate design in the construct of the world is an effect that requires a cause, and so on. The presence of this innate component makes this type of argument extremely widespread and easy to understand. It led the Bedouin to utter his famous phrase: ‘Camel dung points to camels. Footprints indicate travel. So the sky with its constellations and the Earth with its valleys – why do they not point to the Sublime, the Omniscient?’

Ini memperhatikan imej dan fenomena yang dapat dilihat dan dirasai di alam ini. Logik digunakan ke atas pemerhatian-pemerhatian ini, sehingga membolehkan seseorang membuat kesimpulan – inilah hasil proses penaakulan berasaskan bukti. Makhluk yang memahami bahawa pancaindera menunjuk kepada Allah tahu bahawa mereka adalah salah satu daripada kesan-kesan-Nya. Dari sudut pandangan ini, setiap jenis makhluk dalam bahasa Arab dipanggil ʿālam (secara harfiah: alam). Ibn Taymiyyah membincangkan mengapa ʿālam dinamakan ʿālam: ‘ʿĀlam ialah sesuatu yang memberi ilmu, sebagaimana khātam ialah sesuatu yang digunakan untuk mencap…Setiap kategori makhluk dipanggil ʿālam kerana ia adalah tanda dan bukti bagi Pencipta – berbeza dengan ʿālim, iaitu orang yang mengetahui, sama seperti khātim, iaitu orang yang mencap. Dia berfirman, “…tetapi dia ialah Utusan Allah dan penutup sekalian nabi”118

These pick up the observable and perceptible imagery and phenomena of the world. Logic is applied on these observations, enabling a person to derive conclusions – this is the fruit of the evidence-based reasoning process. Creations who understand that the senses point to Allah  know that they are one of His effects. From this viewpoint, each type of creation in Arabic is called ʿālam (literally: world). Ibn Taymiyyah discusses why ʿālam is called ʿālam: ‘ʿĀlam is that which gives knowledge, like khātam is that which is used to seal…Each category of creation is called ʿālam as it is a sign and proof for the Creator – as opposed to ʿālim, who is one who knows, just like khātim, who is the one who seals. He  said, “…but is the Messenger of Allah and the seal of the prophets”118

…kerana beliau ialah meterai bagi mereka.” Walaupun semua makhluk menunjukkan kepada-Nya, tahap penunjukan mereka berbeza-beza. Walaupun benda tidak bernyawa menunjukkan kepada Allah, penunjukannya kurang daripada makhluk yang bernyawa. Terdapat perbezaan antara penunjukan kepada Allah oleh sebiji batu dan penunjukan oleh manusia. Sebahagian daripada perbezaan tahap penunjukan itu kembali kepada sifat jirim (bidang kajian bagi penaakulan) dan sifat pemerhati (orang yang bernalar).

because he was the seal to them.’ Though all creations are indicative of Him , they vary in their level of indication. Though inanimate objects are indicative of Allah , their indication is less than that of living creations. There is a difference between the indication to Allah  by a pebble and that of a human. Part of the varying levels of indication goes back to the nature of matter (the subject area for reasoning) and the nature of the observer (the reasoner).

Walaupun pandangan golongan teis tentang pengetahuan terhadap Allah yang bersifat fitrah adalah jelas, dan bahawa adalah mungkin untuk menggunakan dalil-dalil rasional bagi mengingatkan manusia kepada kecenderungan fitrah tersebut serta memperoleh ketenangan dalam hal itu, medan perdebatan dalam kalangan ahli falsafah ialah: Adakah mungkin untuk mengemukakan hujah rasional bagi kewujudan Allah atau tidak?

Though the theist viewpoint on the cognition of Allah  being innate is clear, and that it is possible to leverage rational proofs to remind man of that innate predisposition and to gain contentment in that regard, the arena of argument in circles of philosophy is this: Is it possible to offer rational reasoning for Allah’s existence  or not?

Terdapat tiga kedudukan dalam perkara ini: mungkin; menentang; dan kedudukan pertengahan yang sama ada keliru atau ragu-ragu untuk condong ke mana-mana pihak. Golongan agnostik, sebagai contoh, tidak mempunyai pendirian tentang kewujudan Yang Maha Ilahi – mereka tidak menerima mahupun menolak kewujudan-Nya. Walaupun sebahagian daripada mereka berpandangan sedemikian kerana mereka merasakan bukti di kedua-dua pihak saling membatalkan, yang lain berpandangan demikian kerana agnostisisme mereka berpunca daripada keyakinan bahawa akal manusia mustahil sampai kepada sebarang kesimpulan yang tetap dalam perkara ini. Mereka mendakwa bahawa alat kognitif kita tidak mampu memberikan sebarang jawapan terhadap persoalan kewujudan Tuhan. Kedudukan ini menafikan kemungkinan persoalan kewujudan Tuhan dapat dijawab. Sebelum kita membincangkan butiran bukti-bukti yang menunjukkan kewujudan-Nya, kita perlu terlebih dahulu membincangkan secara ringkas skop kemungkinan untuk mengenali Tuhan melalui dalil-dalil rasional. Bolehkah kita menggunakan kuasa kognitif kita untuk sampai kepada jawapan dalam hal ini? Walaupun manusia yang beriman kepada Tuhan tidak melakukannya melalui cara empirikal atau deria secara langsung, hal itu tidak menghalang mereka daripada beriman kepada-Nya. Mereka beriman berdasarkan a) tuntutan fitrah, dan b) pelbagai hujah rasional. Ini ditambah dengan bukti yang dibawa oleh para Nabi dan Rasul yang menunjukkan bukan sahaja kewujudan-Nya tetapi juga sifat-sifat-Nya yang sempurna. Untuk menjelaskan bahawa Allah dapat dikenali secara rasional, perlu diketahui bahawa setiap sesuatu yang wujud adalah salah satu daripada dua jenis:

One finds three positions on this: possible; against; and middle positions that are either confused or hesitant to incline either way. Agnostics, for example, do not have a position on the existence of the Divine – they neither accept nor reject His existence. Though some of them are of this view because they feel the evidence on both sides cancel each other out, others of this view state that their agnosticism is because it is impossible for human cognition to arrive at any firm conclusion in this matter. They claim that our cognitive tools are unable to offer any answer to the question of God’s existence. This position negates the possibility that the question of God’s existence can be answered. Before we delve into discussing the details of the proofs that are indicative of His existence, we should quickly deal with the issue of the scope of possibility of knowing God through rational proofs. Can we use our cognitive powers to arrive at an answer in this regard? Though humans who believe in God do not do so by way of empirical or direct sensory means, that has not prevented them from having faith in Him. They believe on the basis of a) the requirement of the fiṭrah, and b) various rational arguments. This is in addition to the evidence brought by the Prophets and Messengers that point not only to His existence but His perfect attributes. To clarify that Allah  can be recognised rationally, it should be noted that everything in existence is one of two types: