Volgens de meest recente gegevens die het Pew Research Center heeft gepubliceerd, gelooft 90% van de Amerikanen in een hogere macht.1 Hoewel veel andere mensen in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten niet langer in een bepaalde religie geloven, is slechts 5% fel atheïstisch op een manier die wijst op acceptatie van de argumenten van de New Atheists.2 Procentueel lijkt dit misschien niet veel, maar 5% is een aanzienlijk deel van de totale bevolking. Het feit dat sommige mensen het geloof in God afwijzen, zou erop wijzen dat zij ofwel niet overtuigd zijn door het bewijs voor het bestaan van God, of dat de argumenten voor het bestaan van God zijn weerlegd. Gezien dit, kan het verrassend zijn dat Richard Dawkins – waarschijnlijk de populairste academische atheïst van het Westen – slechts twee pagina's wijdt aan het weerleggen van het ontwerpargument voor het bestaan van God en vijf aan Thomas van Aquino's kosmologische argument in The God Delusion. Het feit dat de New Atheists blijkbaar niet zijn ingegaan op het analytische bewijs van theïsten, in combinatie met het feit dat de analytische filosofie de meeste westerse universitaire omgevingen domineert,3

According to the most recent data published by Pew Research Center, 90% of Americans believe in a higher power.1 Although many other people in the UK and US no longer believe in a particular religion, only 5% are strident atheists in a manner which indicates acceptance of the arguments of the New Atheists.2 Percentage-wise, this may not seem like much, but 5% is a significant proportion of the overall population. The fact that some people are rejecting faith in God would suggest that either they are unconvinced with the evidence for God’s existence, or that arguments for God’s existence have been demolished. Considering this, it may come as a surprise that Richard Dawkins – probably the West’s most popular academic atheist – dedicates only two pages to refuting the design argument for God’s existence and five to Aquinas’s cosmological argument in the God Delusion. The fact that New Atheists seem to have not engaged with the analytic evidence of theists, combined with the fact that analytic philosophy dominates most western university settings,3

Het boek geeft theïsten een ruime theoretische opening. Zij kunnen enkele van de meest duurzame natuurlijk-theologische argumenten die door de geschiedenis heen zijn voorgesteld opnieuw inbrengen. Veel van de argumenten die ik in dit boek zal presenteren, heb ik al meer dan tien jaar in praktijksituaties gebruikt. In die tijd heb ik diepgaande en betekenisvolle gesprekken gevoerd met honderden atheïsten en agnosten, vooral in het Verenigd Koninkrijk. Ik wil de lezer een indruk geven van het soort interacties dat ik heb gehad met mensen uit verschillende lagen van de samenleving. Ik zal verwijzen naar mijn ervaringen met twee personages die ik in dit boek regelmatig zal noemen. Deze twee personen zijn geen echte personen, maar hypothetische figuren of fictieve samenvoegingen van mensen die ik heb ontmoet. Subject A, die ik Richard zal noemen, is de ultrasceptische vriend. Hij is 21 jaar oud en een ex-christen. Hij begon aan de universiteit met een studie natuurkunde en filosofie. Na een cursus over ‘theorieën van het zelf’ kreeg Richard een existentiële crisis en werd hij atheïst. Richard is onaangenaam, extravert en onverschillig. Subject B, die ik Betty zal noemen, is een stil persoon. Anders dan Richard is Betty introvert. Betty is agnostisch. Zij brengt het grootste deel van haar tijd alleen door, hetzij op haar kamer, hetzij in de bibliotheek. Wanneer ik met Betty spreek, neemt zij de tijd om te luisteren naar wat ik zeg voordat zij antwoordt. Anders dan Richard is Betty minder geïnteresseerd in het uitlokken van reacties bij mensen, en meer in het delen van ideeën. Betty komt over als zeer volgzaam en kalm, vooral in openbare situaties waarin zij veel sociale angst ervaart. Betty heeft een moeilijke jeugd gehad, met seksueel en lichamelijk misbruik in haar vormende jaren. Doorheen dit boek zal ik waar relevant mijn ervaringen met Betty en Richard gebruiken als casestudy's om enkele van de echte complexiteiten te schetsen waarmee men in apologetische gesprekken te maken kan krijgen.

gives theists a wide theoretical opening. They can reintroduce some of the most enduring natural theological arguments posited throughout history. Many of the arguments I will present in this book, I have used in applied settings for over a decade. In this time, I have had deep and meaningful conversations with hundreds of atheists and agnostics particularly in the UK. I aim to give the reader a flavour of the type of interactions I have had with people from different cross-sections of society. I will reference my experience with two characters who I will make reference to throughout this book. These two characters are not actual subjects but are hypothetical people or fictitious amalgams of people I have met. Subject A, who I shall call Richard, is the ultra-sceptic friend. He is 21 years of age and an ex-Christian. He entered university to study physics and philosophy. After taking a course on ‘theories of the self’, Richard had an existential crisis and became an atheist. Richard is 1 Pew Forum (2019). In U.S., Decline of Christianity Continues at a Rapid Pace [online] Pew Research Centre Available at: https://www.pewforum.org/2019/10/17/in-u-s-decline-of Christianity-continues-at-rapid-pace/. disagreeable, extraverted, and non-caring. Subject B, who I shall call Betty, is a quiet person. Unlike Richard, Betty is an introvert. Betty is agnostic. Spends most of her time by herself either in her room or in the library. When I speak to Betty, Betty takes time to listen to what I say before replying to me. Unlike Richard, Betty is less interested in provoking a reaction from people but more in sharing ideas. Betty comes across as highly docile and placid especially in public settings in which she has much social anxiety. Betty has had a troubled upbringing with sexual and physical abuse in her formative years. Throughout this book where relevant, I will use my experiences with Betty and Richard as case study examples to outline some of the real-life complexities one may face in apologetic interactions.

Er staat veel op het spel bij de presentatie van deze argumenten voor het bestaan van God. Voor velen hangt de intellectuele geldigheid van het theïsme af van de deugdelijkheid van deze argumenten en van de mate waarin ze helder kunnen worden uiteengezet. Wil het theïsme werkelijk effectief zijn, dan moeten theïsten hun overtuigingen kunnen rechtvaardigen vanuit eerste beginselen. Sinds de oudheid zijn er rationele argumenten voor het bestaan van God geformuleerd. Aristoteles bijvoorbeeld gebruikt een bewijs voor een onbewogen beweger op een wijze die analoog is aan argumenten voor het bestaan van God. In de christelijke traditie formuleerden Augustinus, Anselmus en Thomas van Aquino serieuze en rationele argumenten voor het bestaan van God. Maimonides – misschien de meest gevierde geleerde uit de Joodse geschiedenis – schreef de Gids voor de Verdwaalden, waarin hij met discursief redeneren een systematisch betoog voor het bestaan van God opbouwde. In de islamitische wereld droegen Ibn Sīnā (Avicenna), al-Ghazālī (Algazel), Ibn Rushd (Averroës) en vele anderen aan deze discussie bij door hun eigen reeks bewijzen voor het bestaan van God aan te bieden. Op vergelijkbare wijze leverden ook filosofen uit de Verlichting en de periode daarna, waaronder veelzijdige geleerden als Gottfried Leibniz en Kurt Gödel, nieuwe argumenten. Deze en soortgelijke argumenten hebben hun plaats gevonden in de academische debatten binnen een deelgebied van de filosofie, bekend als de ‘filosofie van de religie’. In dit vakgebied heeft men in het bijzonder aandacht besteed aan zowel ontologische als kosmologische argumenten voor het bestaan van God. Om duidelijk te zijn: met ontologische argumenten bedoel ik “een bewijs dat het bestaan van God uitsluitend uit a priori premissen afleidt en geen gebruik maakt van premissen die voortkomen uit onze waarneming van de wereld”.4 Kosmologische argumenten daarentegen zijn argumenten die in hun premissen rechtstreeks verwijzen naar de kosmos.

Much is at stake in the presentation of these arguments for God’s existence. For many, the intellectual validity of theism is predicated on the soundness of these arguments, and the degree to which they can be clearly articulated. For theists to be truly effective they must be able to justify their beliefs from first principles. Since ancient times, rational arguments have been posited for God’s existence. For instance, Aristotle employs proof for an unmoved mover in a way which is analogous to arguments for God’s existence. In the Christian tradition, Augustine, Anselm, and Aquinas formulated serious and rational arguments for God’s existence. Maimonides – perhaps the most celebrated scholar in Jewish history – wrote the Guide for the Perplexed, in which he made a systematic case for God’s existence using discursive reasoning. In the Islamic world, Ibn Sīnā (Avicenna), al-Ghazālī (Algazel), Ibn Rushd (Averroes), and many others contributed to this discourse by offering their own sets of proofs for God’s existence. In a similar fashion, enlightenment and post enlightenment philosophers including polymaths such as Gottfried Leibniz and Kurt Gödel presented new arguments as well. These and similar arguments have entered the academic debates that concern a sub-branch of philosophy known as ‘Philosophy of Religion’. In this field, particular focus has been placed on both ontological arguments and cosmological arguments for God’s existence. To be clear, when referring to ontologicalarguments I mean “a proof which argues for the existence of God entirely from a priori premises and makes no use of any premises that derive from our observation of the world”.4 On the other hand cosmological arguments are those which make direct reference to the cosmos in the premises.

In dit boek is het mijn doel om Ibn Sīnā's Burhān-argument voor het bestaan van God specifiek te analyseren, omdat ik het beschouw als het argument dat het minst kwetsbaar is voor enige vorm van tegenaanval. Het Burhān-argument stelt dat een wereld met uitsluitend contingente bestaansvormen ondenkbaar is, aangezien een contingent bestaan zichzelf niet kan veroorzaken. Een verzameling van een oneindig aantal contingente bestaansvormen kan het bestaan van alle contingente bestaansvormen niet verklaren, want anders zou zij behoren tot een andere verzameling, namelijk die van het noodzakelijke bestaan (of de noodzakelijke bestaansvormen). Als noodzakelijk bestaan zou het een onveroorzaakte veroorzaker zijn, en het kan niet anders zijn. Kortom, Ibn Sīnā stelt dat de enige manier om het bestaan van iets te verklaren, is om het bestaan van een onveroorzaakte veroorzaker te postuleren, of een wājib al-wujūd (‘noodzakelijk bestaan’). Ondanks zijn invloed is het Burhān echter nog niet verpakt voor apologetisch gebruik voor een modern publiek. Mijn nieuwe bijdrage aan het debat over Gods bestaan ligt daarom in de intentie om dit argument opnieuw te formuleren voor theïsten die de zaak van de religie willen bepleiten voor atheïstisch publiek. Daartoe zal ik dit boek beginnen met enkele vertalingen van analytisch belangrijke fragmenten uit het werk van Ibn Sīnā (waarvan sommige tot nu toe nog niet uit het Arabisch naar het Engels zijn vertaald). Vervolgens zal ik de ontvangst van Ibn Sīnā's Burhān-argument in de middeleeuwse wereld van zowel christenen als moslims beoordelen. Daarna zal ik enkele moderne toepassingen van de kosmologische en ontologische argumenten presenteren, en deze vergelijken met het Burhān. Vervolgens zal ik mijn eigen bewijzen voor het noodzakelijke bestaan van God uiteenzetten, met het Burhān als leidraad. Hierbij zal ik argumenten opstellen die geïnspireerd zijn door niet-causale contingentie en afhankelijkheid, en die beogen enkele van de gangbare bezwaren omtrent causaliteit en samenstelling te omzeilen. Daarnaast zal ik enkele van de meest prominente bezwaren tegen dit argument beantwoorden, met als doel aan te tonen hoe nuttig het Burhān-argument kan zijn in discussies tussen theïsten en atheïsten. Om dit doel te bereiken, zal ik waar mogelijk gesprekken met Richard en Betty opnemen.

In this book, I aim to specifically analyse Ibn Sīnā’s Burhān argument for the existence of God, as I regard it as being most invulnerable to any type of counterattack. The Burhān argument postulates that a world with only contingent existences is inconceivable, as a contingent existence cannot cause itself. A set of an infinite number of contingent existences cannot explain the existence of all contingent existences, or else it would belong in another set, namely the set of necessary existence(s). As a necessary existence it would be an uncaused cause, and it could not be any other way. In short, Ibn Sīnā argues that the only way to explain the existence of anything is to postulate the existence of an uncaused cause, or a wājib al-wujūd (‘necessary existence’). However, despite its impact, the Burhān has not been packaged for apologetic use for a modern audience. Accordingly, my novel contribution to the discourse surrounding God’s existence is found in the intention of re-articulating this argument for theists attempting to make the case for religion to atheist audiences. To this end, I will start this book with some translations of analytically important extracts from the work of Ibn Sīnā (some of which have hitherto not been translated from Arabic to English). I will then assess the reception of Ibn Sīnā’s Burhān argument in the medieval world of both Christians and Muslims. Thereafter, I will present some modern usages of the cosmological and ontological arguments, while comparing them with the Burhān. I will then articulate my own proofs for the necessary existence of God, using the Burhān as my guide. In this, I will compose arguments informed by non-causal contingency and dependency which aim to circumnavigate some of the stock objections on causation and composition. In addition, I will answer some of the most prominent objections towards this argument, with the goal being to demonstrate how useful the Burhān argument can be in discussions between theists and atheists. To achieve this goal, I will bring in conversations with Richard and Betty, wherever possible.