د هجرۍ دولسمې پېړۍ له نيمايي راهیسې (د عيسوي پېړۍ اتلسمه پېړۍ) اسلامي نړۍ په چټکۍ سره خپل سم ځای څخه ښکته روانه ده او په وحشتناکه توګه د انحطاط په ژور ګودر کې ډوبېږي. د هغې د بېرته ژوندي کولو، يا لږترلږه د دې انحطاط د مخنيوي لپاره ډېرې هڅې شوې، خو هېڅ ګټه يې نه ده درلودې. اسلامي نړۍ لا تر اوسه د تيارۍ، بې نظمۍ او انحطاط په حالت کې پاتې ده، او لا هم د داسې شاتګ او بې نظمۍ پايلې ګالي.

Since the middle of the twelfth century Hijri (eighteenth century C.E.) the Islamic world has been rapidly declining from its correct position and sinking horribly to the abyss of decline. Numerous attempts have been undertaken to revive it, or at least to halt the decline, but to no avail. The Islamic world remains in a state of gloom, anarchy and decline, and it still suffers the consequences of such backwardness and disorder.

د دې انحطاط یوازینی لامل یو واحد عامل دی، هغه سخته کمزورۍ چې د اسلام د پوهېدو په برخه کې د عقلونو وړتیا یې ویجاړه کړه. دې کمزورۍ لامل د عربي ژبې د وړتیا جلا کېدل وو له اسلام د وړتیا څخه، کله چې د اوومې هجري پېړۍ له پیله عربي ژبه نه یوازې د اسلام په پوهېدو کې بلکې د اسلام په رسولو کې هم له پامه وغورځېده. له همدې امله، تر هغو چې د عربي ژبې وړتیا د اسلام د وړتیا سره ونه ګډول شي، هغه داسې چې عربي ژبه د اسلام ژبه وګرځول شي، د اسلام د یوې بنسټیزې او نه جلاکېدونکې برخې په توګه، انحطاط به مسلمانان تر ټیټ کېدو ښکته کاږي. دا ځکه چې دا همدغه ژبنۍ وړتیا وه چې د اسلام وړتیا یې لېږدولې او په پایله کې ورسره یوځای شوې، داسې چې د اسلام کامل لېږدول بې له هغې نشي ترسره کېدای؛ او که دا له پامه وغورځېږي، د شریعت کې اجتهاد (د نصوصو څخه د احکامو استنباط) نشي ترسره کېدای. د عربي ژبې پوهه د اجتهاد بنسټیزه شرط ده. سربېره پر دې، اجتهاد د امت لپاره اړین دی، ځکه چې د امت دننه پرمختګ د هغه د کارولو پرته نشي کېدای.

The reason for its decline is due to one single factor, the severe weakness that destroyed the ability of the minds in understanding Islam. The cause for this weakness was the detachment of the capacity of the Arabic language from the capacity of Islam when the Arabic language was ignored both in understanding and carrying Islam from the beginning of the seventh century Hijri onwards. Accordingly, unless the capacity of the Arabic language is mixed with the capacity of Islam by making the Arabic language the language of Islam as a fundamental and inseparable part of it, the decline will continue to drag the Muslims down. This is because it is the linguistic capacity that carried the capacity of Islam and consequently intermingled with it, such that the perfect carrying of Islam cannot be undertaken except by it; and if it is neglected, Ijtihad (deriving of AHkam from texts) in Shar’a (divine law) cannot be undertaken. Knowledge of the Arabic language is a fundamental condition in Ijtihad. Furthermore Ijtihad is necessary for the Ummah since progress within the Ummah cannot occur except by utilising it.

د هغو هڅو د ناکامۍ درې دلیلونه دي چې د مسلمانانو د بیا ژوندي کولو لپاره د اسلام په ذریعه ترسره شوې؛ لومړی: د هغو کسانو لخوا چې د بیا ژوندي کولو بار یې په غاړه اخیستی و، د اسلامي فکرې (نظریې) سم او دقیق پوهه نه درلودل. دوهم: د اسلام د طریقې (میتود) په تطبیق کې د هغې فکرې د تطبیق واضح والی نه درلودل. دریم: د هغو کسانو لخوا چې د بیا ژوندي کولو بار یې په غاړه اخیستی و، د اسلامي فکرې د اسلامي طریقې سره په قوي او نه ویشل کیدونکي ډول تړل کې ناکامي.

There are three reasons why the attempts undertaken to revive the Muslims with Islam failed; The first is the lack of an accurate understanding of the Islamic fikrah (idea) by those who assumed the burden of revival. The second is the lack of clarity of the Tareeqah (method) of Islam in implementing its fikrah. The third is the failure of those who assumed the burden of revival to link the Islamic fikrah with the Islamic Tareeqah tightly and inseparably.

په اسلامي فکر کې د ډېرو عواملو اغېز وکړ چې د مسلمانانو لپاره یې ډېری تفصیلات کمزوري کړل. دغه عوامل د هجري دویمې پېړۍ په پیل کې راڅرګند شول او د استعمار تر راتګه پورې دوام وکړ. هندي، فارسي او یوناني په شان بهرني فلسفو د ځینو مسلمانانو باندې اغېز وکړ، چې دوی د دې لامل شو هڅه وکړي چې اسلام له دغو فلسفو سره مطابق کړي، که څه هم دواړو ترمنځ بشپړ ټکر وو. دغه پخلاینې هڅو تېروتنې تفسیرونو او تشریحاتو ته لاره هواره کړه، چې د مسلمانانو له ذهن څخه ځینې اسلامي حقایق ګډوډ او ناپدیده کړل، یا لږترلږه د دوی پوهه یې کمزورې کړه. سربېره پر دې، ځینو هغو کسانو چې د اسلام په وړاندې کینه لرله، په منافقانه توګه اسلام ومنلو او د داسې مفهومونو وړاندې کول یې پیل کړل چې له اسلام سره بیګانه او حتی مخالف وو. دا کار د ډېرو مسلمانانو له خوا د اسلام د ناسم درک لامل شو. په اوومه هجري پېړۍ کې د عربي ژبې د غفلت پیدا کېدل هم د اسلام په رسولو کې راڅرګند شو. دغه ټول عوامل د مسلمانانو د زوال اعلان وو. د هجري لسمې پېړۍ له پای (اوولسمې مېلادي پېړۍ) څخه تر نن ورځې پورې، اسلامي نړۍ د کلتوري او تبلیغي یرغلونو لاندې راغلې ده، وروسته یې د لویدیځ سیاسي یرغل هم راغی، چې د ګوډ زخم باندې نور زخم اضافه کړ او په اسلامي ټولنه کې نورې پېچلتیاوې یې پیدا کړې. دا ټول د مسلمانانو په غلط درک د اسلامي فکر باندې اغېزمن تاثیر وکړ، نو په مسلمانانو کې د اسلامي فکر ریښتینی روښانه شکل له لاسه ورکړل شو.

With regard to the Islamic fikrah, many factors affected it which diluted many of its details for the Muslims. Such factors arose at the start of the second century Hijri and continued until the arrival of imperialism. Foreign philosophies, such as Indian, Persian and Greek had an impact on some Muslims, leading them to make attempts to reconcile Islam with these philosophies, despite the complete contradiction between the two. These conciliatory attempts led to erroneous interpretations and explanations that confused and eliminated some Islamic facts from the mind of the Muslims or at least weakened their understanding. Furthermore, some individuals who harboured ill feeling towards Islam embraced it hypocritically and began introducing concepts alien to Islam and even contradicting it. This led to an erroneous understanding of Islam by many Muslims. Additionally in the seventh century Hijri, the negligence of the Arabic language arose in the conveying of Islam. All of these factors announced the decline of Muslims. From the end of the eleventh century hijri (seventeenth century C.E.) up to the present day, the Islamic world has been subjected to cultural and missionary invasions, followed by the political invasion of the West, which added insult to injury and created further complications in the Islamic society. All this had an effective influence on the Muslims incorrect understanding of the Islamic fikrah, thus true crystallisation in the minds of the Muslims was lost.

د اسلامي طریقې په اړه، مسلمانو بتدریج د دې د پوهې وضاحت له لاسه ورکړ. مسلمانان دا پوهیدل چې د دوی د ژوند موجودیت د اسلام لپاره دی، چې د مسلمانانو دنده په ژوند کې د اسلام دعوت ترسره کول دي، چې د اسلامي دولت دنده دا ده چې اسلام په داخل کې پلی کړي او د هغې قوانین عملي کړي او په بهر کې د هغې دعوت ترسره کړي، او د دې لپاره لاره جهاد دی چې د دولت لخوا ترسره کیږي. ښایي چې وایو چې وروسته له هغې چې مسلمانانو دا په روښانه توګه وپوهېدل، دوی د مسلمانانو اصلي دنده د ژوند ترلاسه کول په لومړي ځای کې، او په دویم ځای کې د تبلیغ او لارښوونې ورکول کله چې شرایط اجازه ورکړي، وګڼل. دولت داسې لیدل پیل کړل چې د اسلامي احکامو په عملي کولو کې د خپل سستۍ کې هیڅ عیب یا ګناه نه ویني، او د اسلام د خپریدو لپاره د فی سبیل الله (د الله په لاره کې) جهاد پریښودو کې شرم نه ګوري. مسلمانان، وروسته له هغې چې خپل دولت له لاسه ورکړ - د هغې د کمزورۍ او کمیو سره سره - د مسجدونو جوړولو، کتابونو د خپرولو او اخلاقو (اخلاق) د روزلو کې د اسلام بیرته راګرځیدل ولیدل، پداسې حال کې چې دوی د کفر د واکمنۍ او د دوی په باندې د استعمار په اړه چوپ پاتې شول.

Regarding the Islamic Tareeqah, Muslims gradually lost the clarity of its understanding. The Muslims used to understand their existence in life was for the sake of Islam, that the Muslims duty in life was to carry the da’wah of Islam, that the duty of the Islamic State is to implement Islam and execute its rules internally and carrying the da’wah for it externally, and that the method for this is Jihad, performed by the State. We say that then after the Muslims clearly understood this, they began viewing the main duty of Muslims as the acquisition of life firstly, and secondly preaching and giving guidance whenever the conditions permitted. The State began to see no fault or sin in its complacency in executing Islamic rules, and did not see any shame in abandoning Jihad fee sabeel lillah (in the way of Allah) to spread Islam. The Muslims after they lost their State - despite its weakness and shortcomings - saw the return of Islam in the building of masaajids, the publishing of books and the educating of morals (Aqhlaaq) whilst they kept silent over the domination of kufr on them and about its colonisation upon them.

د اسلامي فکر او طریقې ترمنځ د تړاو په اړه، مسلمانانو د هغو احکامو مطالعه پیل کړه چې د ستونزو د حل سره اړه لري، یعنې د فکر سره تړلي دي، او هغو قواعدو ته یې پام ونه کړ چې د حل کولو طریقه بیانوي، یعنې طریقه بیانوي. په دې ډول، دوی احکام د هغو د عملي کولو له طریقې څخه جلا مطالعه کړل. دوی د لمانځه او روژې، نکاح او طلاق د احکامو په مطالعې باندې هم تمرکز وکړ، او د جهاد، غنایمو (al-Ghanaim)، خلافت، قضا، خراج (al Kharaj) او نورو احکامو د مطالعې څخه یې غفلت وکړ. په همدې ترتیب دوی فکر د طریقې څخه جلا کړ، چې پایله یې دا شوه چې د فکر عملي کول د طریقې پرته ناشونې ښکاري.

With regards to the linkage between the Islamic fikrah and Tareeqah, Muslims started to study the AHkam Shara’iah related to treatment of the problems, i.e. related to the fikrah, and did not pay attention to the rules that demonstrate the manner of the treatment, i.e. demonstrate the Tareeqah. Thus, they studied the rules detached from their method of execution. They also concentrated on studying the rules of prayer and fasting, marriage and divorce, and they neglected the study of the rules of jihad, al-Ghanaim (spoils), Khilafah, the judiciary, land taxation (al Kharaj) and so on. Thus they detached the fikrah from the Tareeqah, which resulted in the implementation of the fikrah becoming inconceivable without its Tareeqah.

د هجري څوارلسمې پیړۍ په پای (د میلادي نولسمې پیړۍ) کې د اسلامي شریعت بد فهمي او د هغې په ټولنه کې د پلي کولو ستونزه ښکاره شوه. اسلام داسې تفسیر شو چې د خپلو نصوصو سره سم نه و، ترڅو د معاصره ټولنې سره وفق شي، حال دا چې اړینه دا وه چې ټولنه د اسلام سره سم بدله شي، نه دا چې اسلام د ټولنې سره بدل شي. ځکه ستونزه د ټولنې فساد و چې باید په یوه مبدأ (عقیده) اصلاح شوې وای، نو مبدأ باید په همدغه ډول، لکه چې دی، پلی شوی وای، او ټولنه باید په بشپړه او بنسټیز ډول د همدې مبدأ پر اساس بدلې شوې وای. له همدې امله، لازمه وه چې هغه کسان چې د ټولنې د اصلاح هڅه یې کوله، د اسلامي احکامو په ډول، د ټولنې، زمانې، وخت یا ځای له پامه غورځولو پرته، پلي کړي. خو دوی دا کار ونه کړ؛ بلکه د معاصر ژوند سره د برابرولو لپاره یې د اسلامي احکامو غلط تفسیر وکړ. د دې تېروتنې زیاتوالی د عمومي او تفصیلي قواعدو په استخراج کې ښکاره شو. دوی داسې عمومي قواعد او تفصیلي احکام استخراج کړل چې د دې نظر سره سمون خوري. په دې ډول، دوی ډېر غلط عمومي قواعد رامنځته کړل، لکه: "د زمانې د بدلون سره د احکامو بدلول منع نه دي"، او "دود حاکم دی" او نور. دوی د شرعي دلیل یا تایید پرته فتوې ورکړې، او ځینې فتوې حتی د قرآن کریم د قطعي متن سره په ټکر کې وې. د مثال په توګه، دوی د سود (ربا) یوه کچه د دې بهانې له مخې جایز وګرځوله چې دا ډېره زیاته نه ده، او د وړوکو ماشومانو (قصر) د مالونو د ضرورت په بهانه. هغه قاضي چې "شرعي قاضي" ورته ویل کېده، د یتیمانو په سپارل شویو پیسو کې د سود سره قضاوت وکړ. هغه قاضي چې "منظم قاضي" ورته ویل کېده هم د سود سره حکم وکړ. دوی د حدودو (جزایي قانون) د تعطیل فتوه ورکړه او اجازه یې وکړه چې حدود د اسلام پرته بل سرچینې څخه واخیستل شي. په دې ډول، دوی د شریعت سره مخالف قواعد وضع کړل، د دې بهانې له مخې چې دا د زمانې سره ډېر سمون لري، او دا چې اسلام باید هر عصر، زمانې او ځای سره سم وي. یوې دې غلطې پوهې او ناسمو قواعدو پایله دا وه چې اسلام له ژوند څخه جلا شو. د اسلام دښمنانو دغه ناسمه پوهه وکاروله ترڅو خپل قوانین او اصول راولي. مسلمانانو په دې کې د اسلام سره کوم ټکر ونه ليد، ځکه چې د دې غلطې پوهې پر بنسټ چې اسلام په هر وخت او هر ځای کې مناسب دی، دا خیال په ذهنونو کې ځای نیولی و. د اسلام داسې تفسیر چې هر مکتب، هر نظریې، هر پېښې او هر اصل سره سم شي، حتی که دا تفسیر د اسلام له نظریې او لیدلوري سره توپیر ولري، عام شو. دا کار اسلام له ژوند څخه د جلاکیدو سبب وګرځید، او پایله یې دا شوه چې هر اصلاحي حرکت چې د دې غلطې او ناقصې پوهې پر بنسټ کار کاوه، ناکامه شو.

At the end of the 13th century Hijri (19th century C.E.) the misunderstanding of the Islamic Shari’ah and its application on the society became obvious. Islam was interpreted in ways incompatible with its texts in order to adapt to the present society, although what was required was to change the society to adapt with Islam, and not the other way round. For the issue was the corruption of society which needed to be reformed by an ideology (mabda’a), so the ideology had to be applied as it is, and the society had to be changed completely and radically on the basis of this ideology. Thus, it was necessary for those who attempted to reform the society to apply the Islamic rules as they are, regardless of society, era, time or place. However, they didn’t do this; rather they misinterpreted the Islamic rules to adapt them to contemporary life. The excesses of this error could be seen in the derivation of general and detailed principles. They derived general principles and detailed rules that agreed with this viewpoint. Thus, they established numerous erroneous general principles, such as; “It is not prohibited to change the rules according to the changing of the time”, and like, “Tradition is the arbiter” etc. They issued fatwas without any support or evidence from Shar’a, and some of them even contradicted the definite Qur’anic text. For example, they permitted a little usury (riba) on the pretext that it is not multiple, and by the excuse of its necessity for the funds of the minor (qassir). The judge who was called a Shar’ai judge came to judge with usury (riba) on the deposits of the orphans. The judge, whom they called the regular judge also ruled with usury (riba). They gave fatwa to suspend Hudood (penal code) and allowed the Hudood to be taken from a source other than Islam. Thus they laid down rules contradicting Shar’a using the excuse that these agree more with the time, and it is necessary that Islam suit every age, time and place. This resulted in the detachment of Islam from life. This erroneous understanding and incorrect rules was used by the enemies of Islam to introduce their laws and principles. The Muslims did not see in them any contradiction with Islam, due to what had been established in their minds based on the erroneous understanding that Islam suits every time and place. The misinterpretation of Islam to suit every school of thought, ideology, incident and every principle - even if the interpretation disagreed with the ideology of Islam and its viewpoint - became prevalent. This helped in the separation of Islam from life and consequently the failure of every reformist movement working according to this erroneous and poor comprehension was inevitable.

د شلمې پیړۍ په پیل کې، د میلادي کال په ۲۰مه پېړۍ کې، یوه نوره ستونزه راپیدا شوه چې د اسلام او ژوند تر منځ خنډونه نور هم زیات کړل. دا ستونزه هغه ستونزې پیاوړې کړې چې د اسلامي تحریکونو سره دمخه شتون درلود. مسلمانان، او په ځانګړې توګه علماء (ulema) او پوه شوي خلک، په درې شیانو سره مشخص کیدل:

In the beginning of the 20th century C.E, a further problem was added that increased the obstacles that stand between Islam and life. This amplified the already existent problems that faced the Islamic movements. The Muslims, and in particular the scholars (ulema) and the educated people were characterised by three things:

پہلی بات یہ ہے کہ انہوں نے اسلام کا مطالعہ اس طریقے سے نہیں کیا جو اسے سمجھنے کے لیے درکار ہے۔ اسلام کا مطالعے کا طریقہ یہ ہے کہ شریعت کے احکام کو عملی مسائل کے طور پر پڑھا جائے تاکہ ریاست اپنے امور میں اور افراد اپنے ذاتی معاملات میں ان پر عمل کر سکیں۔ علماء نے فقہ کی تعریف یوں کی ہے کہ یہ

Firstly, they studied Islam in a way different from the method of study required to understand it. Islam’s method of study is to study the Shari’ah rules as practical questions for application by the State in what concerns it, and by the individuals in their affairs as an individual. Scholars have defined jurisprudence (fiqh) as being,

د عملي شرعي مسایلو علم چې له هغو تفصیلي دلایلو څخه اخیستل کیږي (الأدلة التفصيلية)۔

“the knowledge of the practical Shar’ai matters that are derived from their elaborated evidences (aladillah al-tafsiliyyah)”.

دا ډول مطالعه به د زده کوونکي لپاره پوهه او د ټولنې لپاره، د دولت او فرد دواړو له لوري، عمل پیدا کړی وای. په دې سره سره، علماوو او پوهانو، حتی ډیری مسلمانانو، اسلام د یوازې نظري پوهې په موخه مطالعه کړ، لکه چې دا یو خیالي فلسفه وي. له همدې امله د فقهي احکامو (احکام) حیثیت فرضي او غیرعملي شو، او شریعت د روحاني او اخلاقي مسایلو په توګه مطالعه شو، نه د ژوند د ستونزو د حل لپاره د قواعدو په توګه. تر دې حده چې مطالعې ته اړوندېږي. او د اسلام د دعوت په اړه، د مبلغینو له خوا عملي شوی د تبلیغ او لارښوونې طریقه د اسلام له لخوا اړینه شوي د مطالعې له طریقې ځای ونیوی. په پایله کې هغه کسان چې اسلام یې مطالعه کړ، یا بې‌روحه علماء شول، یا داسې لارښوونکي مبلغین شول چې په منظم ډول بې‌ثمره خطبې وړاندې کوي او په ټولنه کې هیڅ اغیزه نه لري. دوی د اسلام سره د روزنې معنا ونه پوهیدل، د مسلمانانو د دین مسایل داسې ډول ورزده کول چې د دوی په احساساتو کې بدلون راولي، او د الله د عذاب او غضب یادونه وکړي، ترڅو مسلمان په داسې شخصیت بدل شي چې فعال وي، کله چې د هغه احساسات د الله د آیاتو د زده کولو او د هغې د درس ورکولو د طریقې له لارې د هغه له عقل سره وتړل شي. په حقیقت کې، دوی له دې ټولو څخه هیڅ ونه پوهیدل، او دا ژور اغیزمن د درس ورکولو طریقه یې د "وعظ او ارشاد" طریقې سره بدله کړه، کومه چې یوازې سطحي خطبو پورې محدوده ده. د همدې له امله، خلکو داسې فکر وکړ چې د ټولنې د ستونزو د حل لاره او اسلام ترمنځ یو تناقض شتون لري، او دا کار د پخلاینې غوښتنه کوي. په پایله کې، په خلکو کې عام شو چې اسلام داسې تشریح کړي چې د معاصر ژوند سره سم شي.

Such a study would produce knowledge for the student and action for the society by both the state and the individual. However, the ulema and educated people, even most Muslims, studied Islam for the purpose of mere theoretical knowledge as though it were a fanciful philosophy. Through this the juristic rules (AHkam) became hypothetical and impractical, and Shar’a came to be studied as a set of spiritual and moral matters, and not as rules to treat the problems of life. This is as far as the study is concerned. As to the Da’wah for Islam, the way of preaching and guidance as practised by the missionaries prevailed instead of the method of study required by Islam. Thus the people who studied Islam became either inanimate ulema, or guiding preachers who regularly preach the boring sermons (khutba) without producing any effect in society. They did not understand the meaning of culturing with Islam, teaching Muslims the matters of their Deen in a way that produces a change in their emotions, and reminds them of the punishment and wrath of Allah, so that a Muslim becomes a dynamic personality when his emotions are linked to his mind as a result of learning the verses of Allah and the method of its teaching. Indeed, they understood none of this, and they replaced this deep effective method of teaching by the method of “preaching and guidance” (wa’adh wa irshad), which is confined to the shallow sermons (khutba). Due to this, people perceived that there was a contradiction between the way the problems of society were addressed and Islam, and this required reconciliation. Consequently it became common among people to interpret Islam in a way to make it adapt to the contemporary life.

په دې سربیره، دوی د الله (سبحانه وتعالی) د آیتونو غلط مفهوم واخیست، د مثال په توګه،

In addition to this, they misunderstood the verses of Allah (swt), for example,

او مؤمنانو ته مناسبه نه ده چې ټول یو ځای جهاد ته ووزي. د هرې ډلې څخه یوه ډله ولاړه شي، ترڅو هغه څوک چې پاتې دي د دین پوهه ترلاسه کړي او کله چې بیرته خپلې قوم ته راشي، نو هغوی ته خبرداری ورکړي، ترڅو دوی ځان وساتي. [TMQ At-Tawba:122]

“And the believers should not all go out to fight. Of every troop of them, a party only should go forth, that they (who are left behind) may gain sound knowledge in the Deen and that they warn their folk when they return to them, so that they may beware.” [TMQ At-Tawba:122]

دوی دې آیت ته داسې معنا ورکړه چې د هر جماعت څخه یو شمیر خلک باید علم زده کولو ته لاړ شي او بیرته خپلې قوم ته راګرځي تر څو هغوی ته درس ورکړي. په دې ترتیب سره دوی د دین زده کړه فرض کفایه (ټولنیز فریضه) وګرځوله، او په دې توګه د شرعي حکم او د آیت له معنا سره ټکر وکړ۔

They interpreted this Ayah to mean that some people of each group should set off to acquire knowledge and to return to their people to teach them. Through this, they made learning of the Deen fard kifayah (a collective duty), thus conflicting with the Hukm Shar’ai and the meaning of the Ayah.

شرعي حکم کې دا یو فریضه ده چې هر عاقل بالغ مسلمان د اسلام څخه د خپلې ورځنۍ ژوند د مسلو پوهه حاصله کړي. دا ځکه چې هغه ته امر شوی دی چې خپل ټول کارونه د الله (سبحانه وتعالی) د امرونو او منعونو پر بنسټ ترسره کړي. دا کار د هغو احکامو د پوهې پرته بل هیڅ لاره نلري چې د هغه د کارونو پورې اړه لري. له همدې امله، د دین په هغو احکامو باندې ہمه ځانګړې پوهه حاصلول چې مسلمان یې د ژوند په چارو کې پابندي کوي، په هر انسان باندې فرض عین دی، نه فرض کفایه. څه چې اجتهاد دی، یعنې احکام استنباط کول، دا فرض کفایه دي. د دې آیت د معنا سره د دې تضاد په اړه - آیت د جهاد په اړه دی، یعنې مسلمانان ټول د جهاد لپاره نه باید ووځي. کله چې یوه ډله د جهاد لپاره ووځي، نو بله ډله باید د رسول الله ﷺ په لاس د احکامو د زده کړې لپاره پاتې شي، نو کله چې مجاهدین بیرته راځي، هغه کسان چې پاتې شوي وو، هغه احکام چې د الله د احکامو څخه یې پاتې شوي وو، داسې طریقې سره به ورته درس ورکړي چې په هغوی باندې اثر وکړي. دا په صحابه کرامو (رضی الله عنهم) د عمل څخه هم ښکاره کیږي، چې د دین د احکامو د زده کړې او د رسول الله ﷺ په صحبت کې د اوسیدو کې دومره احتیاط کاوه. ځینې به د جهاد لپاره سفر ته ځي، او ځینې به د دین د احکامو د زده کړې لپاره پاتې کیدل. کله چې مجاهدین بیرته راستنیدل، هغه کسان چې پاتې وو، هغوی ته به هغه احکام ښودل چې هغوی یې نه وو زده کړي.

As for the Hukm Shar’ai - it is an obligation that every sane adult Muslim acquires knowledge from Islam covering the matters of their daily life. This is because they are commanded to perform all his actions based upon the commands and the prohibitions of Allah (swt). There is no way to fulfil this except through the knowledge of AHkam Sharai’ah related to their actions. Therefore, acquiring comprehensive knowledge in the Deen about the rules necessary for the Muslim to follow in life’s affairs is an obligation upon every individual (fard ayn) not a fard kifayah. As for Ijtihad, that is to derive AHkam, it is a fard kifayah. With regards with their contradiction to the meaning of this Ayah - the verse is about jihad, which means that Muslims should not all go out to jihad. When a group sets out for jihad another group should remain to learn the AHkam at the hands of the Messenger (saw), so once the mujahideen returned back, those who stayed behind would teach them what they had missed of the rules of Allah in a way that would produce an effect on them. This is also indicated by the example of the Sahabah (ra), who were so careful to learn the AHkam of the Deen, and to be in the company of the Messenger (saw). Some of them would set out on an expedition for jihad, and some would stay behind to learn the AHkam of the Deen. When the mujahideen returned, those who remained would teach them the AHkam they had missed.

دوهم، بدبخته مغرب چې د اسلام او مسلمانانو څخه کرکه لري، د اسلام دین یې په حمله ونیو، بد نامه یې کړ، پر دې یې دروغ تړل، او له بلې خوا یې د هغې ځینې احکام ردّ کړل، سره له دې چې دا احکام د ژوند د ستونزو سمې حلونه دي. نو د دې برید په وړاندې د مسلمانانو حالت، په ځانګړې توګه د پوهانو، د کمزورۍ په توګه ښکاره شو. په پایله کې دوی د اسلام دفاع پرېښوده او داسې شول چې گویا اسلام باید ځان وساتي، همدا څیز دوی ته د اسلامي احکامو بد تفسیر ته لاره هواره کړه. د بېلګې په توګه، دوی جهاد داسې تفسیر کړ چې دفاعي جنګ دی، نه برلاسی (تعرضي) جنګ. دوی د جهاد حقیقت ته مخالف تفسیر وکړ، ځکه جهاد د هغه چا په وړاندې جنګ دی چې د اسلامي دعوت په لار کې ولاړ وي، که هغه تیری کوونکی وي که نه. په بل عبارت، دا د دعوت، یعنی د اسلام د بلنې، په لاره کې د ټولو خنډونو لرې کول او د هغې لپاره، د الله لپاره جنګ دی. کله چې مسلمانانو د فارس، بېزنطي امپراتورۍ، مصر، شمالي افریقا، هسپانیې او نورو ځایونو په وړاندې جهاد وکړ، دا ځکه وکړ چې دعوت دوی ته د دې هیوادونو کې د اسلام د خپرولو لپاره جهاد اړ کړی و. نو د جهاد دا غلط تفسیر د هغې کمزورۍ څخه راپورته شو چې اسلام ته د تور اجازه نه ورکول کېدل، او داسې دفاع چې تورونکی یې راضي کړي. همدې ته ورته د تعدد زوجات مسئله، د غل د لاس پرې کولو مسئله او نور پوښتنې دي، چې مسلمانانو د کافرانو تورونو ته د ځواب ورکولو هڅه وکړه. دوی هڅه وکړه چې اسلام داسې معنیو ته واړوي چې د اسلامي افکارو سره مخالف وي. په دې ډول مسلمانان د اسلام له درک څخه لرې شول، او په پایله کې اسلام د عمل له ډګره ووت.

Secondly, the malicious West hateful of Islam and the Muslims attacked the Deen of Islam, defamed it, fabricated lies against it on the one hand and denounced some of its AHkam on the other, despite the fact that these rules are the correct solutions for the problems of life. So the position of Muslims, particularly the educated ones, was characterised by weakness in the face of this attack. Subsequently they allowed Islam to stand accused and became defensive, a matter which caused them to misinterpret the rules of Islam. For example they interpreted jihad as a defensive rather than offensive war. They contradicted the reality of jihad, for jihad is a war against anyone who stands in the face of the Islamic Da’wah whether he is an aggressor or not. In other words it is the removal of any obstacle standing in the face of the Da’wah, i.e. the call to Islam, and the fight for its sake; for the sake of Allah. When Muslims conducted Jihad against Persia, the Byzantine Empire, Egypt, North Africa, Spain and other places, they did so because the Da’wah required them to undertake Jihad to propagate Islam in these countries. So this erroneous interpretation of Jihad resulted from the weakness in not allowing Islam to be accused, and from defending it in a way that would satisfy the accuser. Similar to this is the question of polygamy, the question of cutting the thief ’s hand and other questions, which Muslims tried to respond to the disbeliever’s accusations. They tried to interpret Islam in meanings that would contradict the Islamic thoughts. Accordingly this distanced Muslims from understanding Islam which subsequently removed it from action.