Bu bölüm, kozmolojik ve ontolojik argümanların çeşitli biçimlendirmelerine yöneltilen en yaygın itirazları ele alacaktır. Bunlardan bazıları önceki bölümde belirttiğim kanıt ve argümanlarla doğrudan ilgili değildir; yine de bunun neden böyle olduğunu açıkça göstereceğim. Diğer itirazlar ise argümanın benim formülasyonumla daha ilgilidir ve bu nedenle daha sistematik biçimde ele alınacaktır. Bu itirazları ortaya koymanın yanı sıra, bunlarla pastoral ve savunmacı (apolojetik) bağlamlarda uğraşanların bunlara teknik ve retorik açıdan nasıl karşılık vermesi gerektiğini de özetleyeceğim; çünkü bazen sunuş tarzı, içerikten daha büyük önem taşıyabilir. Öncelikle, önceki bölümde ileri sürülen başlangıç önermesini kabul etmek ya da reddetmek sonuçta teslimiyete yol açar: Önerme: Bağımlı bir varlık ya da varlıklardan oluşan, bağımsız bir varlığa atıfta bulunulmaksızın bir dünya var olamaz; çünkü bağımlı varlıklar kendi başlarına varlıklarını sürdüremezler. Varlık, yalnızca bağımsız bir varoluşa atıfta bulunularak açıklanabilir. Bunun nedeni, imkânsız varlıkların mantıksal zorunluluk gereği var olmaması ve bağımlı varlıkların kendiliğinden var olamaması ve/veya kendini sürdürememesidir. Muhatap bu önermeyi reddedebilir ve bağımlı şeylerden oluşan bir dünyanın, kendi varlığını sürdürebilen, üretebilen ya da koruyabilen bir dünya olabileceğini iddia edebilir. Böyle bir iddiayla muhatap, fiilen bu varlıkların topluca bağımsız olduğunu kabul etmiş olur; bu da aslında teslim olduğu anlamına gelir. Muhatap yukarıdaki önermeyi kabul ederse, başka bir argüman gerekmez. Ne var ki muhatap açısından bağımlı/bağımsız ayrımı kapsayıcıdır; yani üçüncü bir seçenek ortaya konamaz. Bu ilk teslimiyet gerçekleştikten sonra, birleşim (kompozisyon) argümanları muhataba yöneltilecektir.

This chapter will deal with the most common objections to the various articulations of the cosmological and ontological arguments that have been formulated. Some of them are not directly relevant to my proofs and arguments mentioned in the previous chapter, nevertheless I will actively demonstrate why this is the case. Other objections are more relevant to my formulation of the argument, however, and will thus be dealt with more systematically. In addition to outlining these objections, I will outline how they should be dealt with technically and rhetorically by those contending with them in pastoral and apologetic contexts, as delivery can sometimes be of greater importance than content. First, affirming or denying the initial proposition made in the previous chapter ultimately leads to capitulation: Proposition: There cannot be a world with only dependent thing(s) without reference to an independent thing, as a dependent thing(s) cannot continue existing on their own. Existence is only explicable with reference to an independent existence. This is because impossible existences do not exist by logical necessity, and dependent existences cannot self-generate and/or self-maintain. The interlocutor may deny this statement, claiming that there can be a world with only dependent things that can continue to exist, generate, or maintain themselves. With such a claim, the interlocutor will effectively be affirming that such existences collectively are independent, which effectively means that they have in fact capitulated. If the interlocutor agrees with the proposition above, then no further argument is necessary. Unfortunately, for the interlocutor the dependent/independent dichotomy is exhaustive, which means a third option cannot be produced. If the initial capitulation is made, subsequent arguments of composition will then be levelled at the interlocutor.

Yanlışlık kompozisyon (fallacy of composition), bir parçadan bütüne yanlış bir genelleme yapıldığını ileri sürdüğü için, öncelikle mereolojide 'parça' kavramının farklı türlerini özetlemek belki de önemlidir. Parçalar 'bağlı' (attached), 'ayrık' (detached), 'bilişsel ya da işlevsel olarak belirgin' (cognitively or functionally salient), 'keyfi olarak sınırlandırılmış' (arbitrarily demarcated), 'kendi kendine bağlı' (self-connected), 'homojen' (homogenous), 'gerrymandered', 'maddi' (material), 'maddi olmayan' (immaterial), 'yayılmış' (extended) ya da 'yayılmamış' (un-extended), ve 'mekânsal' (spatial) ya da 'zamansal' (temporal) olabilir.90 Ben 'parça' terimini kullandığımda, İngilizce dilindeki 'piece' teriminin yaygın kullanımına uygun olarak, özellikle 'bağlı' ve 'ayrık' kategorilerdeki parçalılığı kastediyorum. Bertrand Russell, Copleston ile olan ünlü tartışmasında şöyle demiştir: 'Var olan her insanın bir annesi vardır ve bana öyle geliyor ki sizin argümanınız, bu yüzden insan ırkının da bir annesi olmak zorundadır şeklindedir.'91 Bu muhakemeyi Kelâm kozmolojik deliline uygularsak, bu durum şuna benzer bir ifadeye dönüşür: 'Evrende nedenler görüyoruz, o halde evrenin de bir nedeni olmalıdır.' Bu, bir balinanın parçalarının küçük olması nedeniyle balinanın kendisinin de küçük olması gerektiğini söylemeye benzer. Elbette bu her zaman böyle değildir, çünkü parça/bütün ayrımının zorunlu olarak ayrık olması gerekmez. İnci kolyedeki her bir inci beyaz olabileceği gibi, bütün kolye de beyaz olabilir. Birinin bir 'yanlışlık kompozisyon' yaptığını (kesin olarak) iddia etmek ya da bunu yapmadığını iddia etmek için, parça ile bütün arasındaki karşılıklılığın ayrık olup olmadığını analiz edebilmek amacıyla bir nesnenin hem parçalarını hem de bütününü tam olarak bilmek gerekir. Bu tür itirazlara verilen standart yanıt budur. Ancak, önceki bölümde ileri sürülen argümanlar açısından, bunun yerine kullanabileceğimiz başka ve daha etkili yöntemler de vardır.

Since the fallacy of composition suggests that a false generalisation has been made from part to whole, it is perhaps important for us to start by outlining different types of ‘parts’ in the study of mereology. Parts may be ‘attached’, ‘detached’, ‘cognitively or functionally salient’, ‘arbitrarily demarcated’, ‘self-connected’, ‘homogenous’, ‘gerrymandered’, ‘material’, ‘immaterial’, ‘extended’ or ‘un-extended’, or ‘spatial’ or ‘temporal’.90 When I use the term ‘part’ I do so in compliance with the common usage of the term ‘piece’ in the English language, which specifically deals with ‘attached’ and ‘detached’ categories of parthood. In his famous debate with Copleston, Bertrand Russell famously stated that ‘every man who exists has a mother, and it seems to me your argument is that therefore the human race must have a mother’.91 Applying this reasoning to the Kalām cosmological argument, this would translate to a statement like, ‘We see causes in the universe, so there must be a cause of the universe.’ This is analogous to stating that since the parts of a whale are small, the whale itself must be small. Naturally, this is not necessarily the case, as the part/whole distinction does not need to be disparate. Both the individual pearls in the pearl necklace may be white, as well as the entire necklace. To claim (with certainty) that one is committing a ‘fallacy of composition’ (or that one is not), one must have complete knowledge of both the parts and whole of an object to analyse whether the correspondence between the parts and the whole is disparate or not. This has been the standard way of responding to this kind of contention. However, there are other more effective methods regarding the arguments made in the previous chapter that we can employ instead.

Burhān argümanı, sonsuz bir regresin zorunlu bir varlık olmadığını gösterir. Bunu yaparken sonsuzluğun matematiksel olarak veya fiilen imkânsız olduğunu savunarak değil, bunun yerine bileşim (tarkīb) yoluyla yapar. Sonsuz bir çoklu evrenin geçerliliğini kabul etmiş olsak bile bu, argümanı hiçbir şekilde etkilemez; çünkü bir çoklu evren, a) kendisini oluşturan parçalara bağlıdır ve b) soyut olarak başka bir biçimde tasavvur edilebilir. Dolayısıyla bu itiraz, kozmolojik argümanın bazı biçimleriyle ilgili olsa da, Burhān ile hiçbir ilgisi yoktur.

The Burhān argument shows how an infinite regress is not a necessary existence. It does so by not arguing that infinity is mathematically or actually impossible, but through composition (tarkīb) instead. Even if one assumed the validity of an infinite multiverse, it would not affect the argument at all, since a multiverse is a) dependent on its pieces, and b) able to be conceived of in another way in abstraction. Therefore, this objection, though relevant to some forms of the cosmological argument, has no bearing at all to the Burhān.

Bertrand Russell'ın sözü, evrenin "evren olduğu" ya da "evrenin var olduğu" demekten farksızmış gibi. Bu, üç yaşındaki kızımı azarlayıp neden yanlış davrandığını sorduğumda yaşananları hatırlatıyor. Böyle durumlarda kızım yalnızca "çünkü" diye cevap veriyor, ama hiçbir açıklama sunmuyor. Bu da insanın, Russell'ın neden bu akıl yürütmeyi varlıktaki diğer şeylere uygulamadığını, bunun yerine evreni bu şekilde özel bir konuma yerleştirdiğini merak etmesine yol açıyor. Richard Swinburne, bu akıl yürütme çizgisini oldukça tatmin edici bir şekilde çürüterek şöyle diyor: "İtiraz, evren ile diğer nesneler arasında hiçbir kritik ayrım yapmamaktadır; dolayısıyla evrenin kendi dışında bir kaynağının olup olmadığı konusunda rasyonel bir incelemeyi en baştan engelleme girişimi başarısızlığa uğramaktadır."92

Bertrand Russell may as well have said ‘the universe is the universe’ or ‘the universe exists’. It reminds me of when I reprimand my three-year old daughter and ask her why she has misbehaved. In such cases, she simply replies ‘because’, while offering no explanation whatsoever. This causes one to wonder why Russell does not apply the same reasoning to other things in existence, instead of simply peculiarising the universe in this way. Richard Swinburne (in a more than satisfactory refutation of this line of reasoning) states: The objection fails to make any crucial distinction between the universe and other objects; and so it fails in its attempt to prevent at the outset a rational inquiry into the issue of whether the universe has some origin outside itself.92

Sebep-sonuç ilişkisinin sıradan bir sözlük tanımı, bir etkiye yol açan şeydir. Daha resmi bir tanım ise şöyledir: ‘C, ancak ve ancak C ve E gerçekte mevcutsa ve C, cetereis paribus, E için yeterliyse, E’nin bir nedenidir’.93 Bir neden tek yönlü olmak zorunda değildir ve hatta zamanla sınırlı da olmak zorunda değildir; nedensellik kavramlarının yalnızca bazıları böyle düşünülmüştür. John Mackie, nedenselliğin bu özel türünü ‘nedensel öncelik’ olarak adlandırır.94 Yön meselesi üzerine John Mackie, ‘A’nın nedensel olarak P’den önce, P’nin ise zamansal olarak A’dan önce geldiği geriye dönük nedensellik için kanıt bulunmasının düşünülebilir olduğunu’ belirtir.95 Bu geriye dönük nedensellik kavramlarının ek kanıtlara ihtiyacı vardır. Karl Popper’ın belirttiği gibi, ‘Bir taş bir göletin içine atılırsa, taşın girişi genişleyen dairesel dalgaları açıklayacaktır. Bu ise çok sayıda uzak ve uyumlu dalga üretecisinin varlığını gerektirir; bu üreteçlerin uyumu, açıklanabilir olması için tek bir merkezden işliyor gibi gösterilmelidir’.96 Bu önermenin olabilirliği (ya da olmayışı), kişinin zamanın yönü hakkındaki kavrayışına bağlıdır. William Craig, argüman çabasının büyük bölümünü statik bir zaman teorisine karşı tartışmaya ayırır. Önceki bölümde nedensellikle ilgili sunulan argümanların zaman unsuru taşımaması nedeniyle, geriye dönük nedensellik sorunları burada geliştirilen analiz açısından alakasızdır. Ayrıca, nedensellige dayalı her itirazın yalnızca belirtilen beş kanıtın sonuncusuyla ilgili olacağı unutulmamalıdır, çünkü ilk dördü nedenselliğe dayanmaz. Nedensel şüphecilik (hatta nedensel hiççilik) argümanlarımız için bir tehdit oluşturmasa da, makul bir metafiziksel ikame olmaksızın bu itirazı ciddiye almanın doğurduğu sonuçlar da vurgulanmalıdır. Zira o zaman bilimsel yöntemin kendisini ciddi biçimde sorgulamak gerekir, çünkü ‘bu tür bilginin bilimde vazgeçilmez olduğu inkâr edilemez’. 97 Tıpkı düzenlilik gibi, nedensellik de bilim tarafından keşfedilmez; bilimin önceden kabul ettiği bir şeydir. Pastoral açıdan bakıldığında, bu konuyu bir ateistle tartışan kişi, muhtemelen onun Darwinci evrime inandığını varsayabilir. Evrim gibi bilimsel teoriler nedensellik gerektirir; dolayısıyla evrim teorisine bağlı bir ateist, nedensellik karşıtı bir şüpheci olamaz.

A vernacular dictionary definition of causation is something which produces an effect. A more formal definition runs as follows: ‘C is a cause of E if, and only if, C and E are actual and C, cetereis paribus, is sufficient for E’.93 A cause does not need to be one directional, or indeed bound by time at all; only some conceptions of causation are envisioned like this. John Mackie refers to this specific type of causality as ‘causal priority’.94 On the issue of directionality, John Mackie states that ‘it is conceivable that there should be evidence for backwards causation, with A being causally prior to P and P temporally prior to A’.95 These conceptions of retro causality require additional evidence. As Karl Popper states, ‘If a stone dropped into a pool, the entry of the stone will explain the expanding circular waves. This would demand a vast number of distant coherent generators of waves – the coherence of which, to be explicable, would have to be shown as operating from one centre’.96The possibility of this proposition (or the lack thereof) depends on one’s conception of the direction of time. William Craig dedicates much of his argumentative effort into arguing against a static theory of time. Since the arguments presented in the previous chapter relating to causation did not have a time element, the issues of backward causation are irrelevant for the analysis articulated here. It must be also remembered that any cause based objection will only be relevant to the last of the five proofs mentioned in the previous chapter, as the first four do not rely on causation. Though causal scepticism (or even causal nihilism) does not pose a threat to our arguments, one must also highlight the implications of taking this objection seriously without a reasonable metaphysical substitute. For one then must call into serious question the scientific method itself, as it ‘can hardly be denied that such knowledge is indispensable in science’.97 Like regularity, causality is presupposed by science, not discoverable by it. Pastorally, if one is discussing the issue with an atheist, it is likely that they believe in Darwinian evolution. Scientific theories like evolution require causality, and so an atheist who is committed to evolutionary theory cannot be a causal sceptic.

Hiçbir şey bir şeyin yokluğu olarak tanımlanamaz. Yeni Ateist Lawrence Krauss, "A Universe from Nothing" (Hiçlikten Bir Evren) adlı bir kitap yazdı. Bu eserde o, "hiçlik" terimini "boş uzay" ile birbirinin yerine geçen bir anlamda kullanır. Eserinin önemli bir bölümünde şöyle der:

Nothing can be defined as the absence of something. New Atheist Lawrence Krauss wrote a book entitled A Universe from Nothing. In this work, he uses the term ‘nothing’ as interchangeable with ‘empty space’. In an important passage of his work, he states:

Özetlemek gerekirse: evrenin düz olduğu ve bugün yerel Newtoncu çekim enerjisinin esasen sıfır olduğu gözlemi, evrenimizin enflasyon adı verilen bir süreçle ortaya çıktığını güçlü biçimde düşündürmektedir. Bu süreçte boş uzayın (hiçliğin) enerjisi bir şeyin enerjisine dönüşür; bu sırada evren, gözlemlenebilir tüm ölçeklerde giderek tam olarak düz hale gelecek şekilde sürüklenir.98

To summarize then: the observation that the universe is flat and that the local Newtonian gravitational energy is essentially zero today strongly suggests that our universe arose through a process of inflation, a process whereby the energy of empty space (nothing) gets converted into energy of something, during a time when the universe is driven closer and closer to being essentially exactly flat on all observable scales.98

Krauss, bu sayfalarda kendi önceki yorumunu özünde çürütüyor. Şöyle diyor: "Enflasyon, enerji ile donatılmış boş uzayın görmekte olduğumuz her şeyi, üstelik inanılmaz derecede büyük ve düz bir evreni nasıl etkili biçimde yaratabileceğini gösterse de, enflasyonu yönlendiren enerji ile donatılmış boş uzayın gerçekte hiçbir şey olmadığını öne sürmek dürüst olmaz. Bu tabloda uzayın var olduğunu ve enerji depolayabildiğini varsaymak gerekir… Dolayısıyla burada durursak, modern bilimin hiçliğden bir şey elde etmenin nasıl gerçekleşeceğini gerçekten ele almaktan hâlâ çok uzak olduğunu iddia etmekte haklı olabiliriz. Ancak bu yalnızca ilk adım. Anlayışımızı genişlettikçe, enflasyonun hiçliğin kozmik bir buzdağının yalnızca görünen ucu olabileceğini göreceğiz."99

In the following pages, Krauss essentially refutes his own earlier comment by stating: While inflation demonstrates how empty space endowed with energy can effectively create everything we see, along with an unbelievably large and flat universe, it would be disingenuous to suggest that empty space endowed with energy, which drives inflation, is really nothing. In this picture, one must assume that space exists and can store energy…so if we stop here, one might be justified in claiming that modern science is a long way from really addressing how to get something from nothing. This is just the first step, however. As we expand our understanding, we will next see that inflation can represent simply the tip of a cosmic iceberg of nothingness.99

Türkçe çevirisi: Bu bölümde ele aldığım itirazlar, saha çalışmamda karşılaştığım en yaygın itirazlardır. Beş tanesini kısa ve öz olması açısından andım; bunun, Burhan'ın (ya da sunduğum argümanların) daha sofistike başka sunumlarının bulunmadığı anlamına gelmediğini belirtmek isterim. Bununla birlikte, saha deneyimime dayanarak söyleyebilirim ki muhatabımın bu beş itirazdan birini (ya da birkaçının bir kombinasyonunu) kullanma olasılığı yüksektir. Nedensellikte geriye dönüş konusunda Richard, nedensellik sürecini ve işleyişini gölgelemek için kuantum mekaniğini kullanabilir. Örneğin büyükbaba paradoksunu kullanarak, gelecekteki nedenlerin geçmişteki sonuçları yaratabileceğini savunabilir. Büyükbaba paradoksu şöyle der: Bir torun zamanda geriye gidip büyükbabasını öldürürse, bu onun kendi varoluşunu imkânsız kılmalıdır. Bunu evrene uygulayan Richard, evrenin kendini yaratmış olabileceğini ileri sürmek isteyebilir. Bu tür bir şeyin mantıksal gerekçelerle imkânsız olduğu savunulabilir; tıpkı bir annenin kendisini doğurması gibi. Ancak geriye dönük nedensellik, geriye dönük bağımlılık ya da geriye dönük koşulluluk ile aynı şey değildir. Sonuncular, evrenin kendine sürekli bir bağımlılığını ima eder. Richard bu noktayı öne sürerse, evrenin bağımsız ve kendi kendine yeterli olduğunu kabul etmiş olur; ki bu, bu kitapta sunulan argümanlara göre savunulamaz bir konumdur. Betty ise argümanları olduğu gibi kabul edip zorunlu bir varlığın bulunduğunu öne sürebilir. "Peki Tanrı'nın diğer dini sıfatları ne olacak?" diye sorabilir. "Sevgi, merhamet ve bağışlama ne olacak?" Bu sıfatların ayrıntılarının, Tanrı'nın kendisini dünyaya bildirdiği dini bir metin aracılığıyla anlaşıldığı söylenebilir. Elbette Betty'nin bu metnin Tanrı tarafından ilham edildiğine ikna edilmesi gerekir, ancak bu bu kitabın kapsamının ötesindedir. Betty'yle onun birinci şahıs öznel deneyimlerinden yola çıkarak deneysel bir düzeyde ilgilenmek faydalı olabilir. Aşk, çoğu insan için açıklanması zor bir şeydir; peki kaynağı nedir? Dini anlatılar, aşkın kaynağının zorunlu varlığın kendisi olduğunu ortaya koymaktadır. Bunun nedeni, bir varlığın sahip olmadığı bir niteliği başka bir varlığa vermesinin genellikle mümkün olmamasıdır. Örneğin, cansızlıktan canlılığın doğabileceğini ileri süren birine bir açıklama yapılması gerekir.

The kind of objections I tackle in this chapter are the most common ones I have encountered in the field. I have mentioned the top-5 for the sake of brevity and conciseness not because other more sophisticated renditions of the Burhan (or arguments I have presented) do not exist. Having said this, based on my experience in the field, the likelihood that an interlocutor will use one of the five objections (or a combination of more than one of them) is high. On the point of retro-causality, Richard may use quantum mechanics to cast aspersions on the process and function of causation. He may argue, using the grandfather paradox for example, that future causes can create prior effects. The grandfather paradox states that if a grandson goes back in time and kills his grandfather, this should make his own existence impossible. Applying this to the universe, Richard may want to argue that the universe may have caused itself. One can argue that this kind of thing is impossible on logical grounds just as in the case of a mother giving birth to herself. Retro-causation, however, is not the same as retro-contingency or retro-dependence. The latter imply a perpetual reliance of the universe on itself. If Richard makes this point, one agrees that the universe is independent and self-sufficient, which is an untenable position as per the arguments presented in this book. Betty may accept the arguments on face value and suggest that there is a necessary existence. ‘What about the other religious attributes of God?’ she may ask. ‘What about love, mercy and forgiveness?’. It could be said that details of the divine attributes are understood through a religious text wherein God has revealed who he is to the world. Of course, Betty needs to be convinced that such text is inspired by God, but this goes beyond the scope of this book. It may be useful to engage Betty experientially, drawing upon her first-person subjective experiences. Love, for example, is inexplicable to most people but from whence did it come? Religious narratives would indicate that the source of love is the necessary existence itself. This is because an entity which is deplete of something cannot usually cause another entity to have a quality that it doesn’t have. An explanation must be given, for example, for someone who wants to suggest that life can emerge from lifelessness.