Çin: Pretender mı, Contender mı?
China: Pretender Or Contender
2009, Çin Devrimi'nin 60. yıldönümüydü. Çin, Japonya'dan bağımsızlığını kazandı ve milliyetçileri yenerek Sosyalist Halk Cumhuriyeti Çin'i kurdu. Son on yılda birçok analist, Çin'in yükselişini Amerika'nın en büyük meydan okuması olarak değerlendirdi ve bazı düşünürler, Çin'i yakın bir gelecekte dünyanın süper gücü olarak öngörüyor. Çin'in son 20 yılda siyasi haritada hızla yükselmesi birçoklarını şaşırttı, diğerlerini şaşkına çevirdi ve bazılarına göre küresel gücün Batı'dan Doğu'ya kaydığının işaretidir. Çin hiçbir zaman dünya gücü olmadı; yakın tarihi, Japonya'nın acımasız işgalinden oluşuyor ve bu işgalin hafızası, II. Dünya Savaşı sonrası Çin'i tanımlamıştır. Dünyanın en kalabalık ulusu için 60. yıldönümü, tarihinde eşsiz bir gerçekliğe işaret ediyor, çünkü ilk kez bir dünya gücü olarak kabul ediliyor.
2009 was the 60th anniversary of the Chinese revolution. China gained independence from Japan and defeated the nationalists to establish the Socialist people’s republic of China. In the last decade many analysts have viewed the rise of China as America's biggest challenge and some thinkers foresee China as the world’s superpower in the not so distant future. The rapid rise of China on the political map in the last 20 years has shocked many, bewildered others and for some marks the shift of global power from West to East. China has never been a world power and its recent history consists of a brutal occupation by Japan, whose memory defined post WW2 China. The 60th anniversary for the world’s most populated nation marks a unique reality in its history as for the first time it is counted as a world power.
Çin'in kalkınması 1978'de başladı ve bilim ve teknolojinin gelişimine askeri kaygıların egemen olmasından kaynaklanmaktadır. Bu durum Mao dönemine kadar izlenebilir. Mao, diğer tüm ihtiyaçların önüne geçen bir "militarizasyon" kompleksi oluşturma hedefini açıkça dile getirdi. Bu "militarizasyon" Deng Xiaoping'in politikasının temelini oluşturdu. Deng'in amacı, Çin ekonomisini çeşitlendirmekti; böylece Çin'in sanayi tabanı yalnızca ulusal savunmaya değil, aynı zamanda ekonomik büyümeye ve sivil refaha da katkıda bulunacaktı. Deng'in 1980'lerin başındaki ünlü on altı karakterlik yönergesi bunu açıkça ortaya koydu: "Askeri ve sivil üretimi bütünleştirmek; ancak askeri gereksinimleri dengelemek, askeri kapasiteyi korumak ve sivil ekonomiyi askeri modernizasyona hizmet ettirmek."6 Bundan önce, Sovyet tarzı merkezi planlı ekonomi kullanılmış, ancak sınırlı sonuçlar elde edilmişti. Bunun ardından Deng, özellikle Guangdong, Fujian ve Hainan'da bulunan Özel Ekonomik Bölgelerde (ÖEB) daha piyasa odaklı bir ekonomi uyguladı. Sonuçlar olağanüstüydü. Çin ekonomisini kökten değiştirerek düşük kaliteli basit ihracat ürünleri üreten bir yapıdan sofistike yüksek teknoloji ürünlerine geçti. Ülke, içe dönük ve geri kalmış bir ekonomiden küresel bir ihracat makinesine dönüştü; Çin'in ihracatı on kat arttı. Bugün Çin, yılda bir trilyon doların üzerinde ihracat yaparak Almanya'yı geçip dünyanın en büyük ihracatçısı oldu.
China's development began in 1978 and has been due to military considerations dominating the development of science and technology. This can be traced back to the Mao era. Mao stated his objective of forming a ‘militarization’ complex above all other needs. This ‘militarization’ formed the basis of Deng Xao Ping’s policy. Deng's aim was to diversify the Chinese economy in order for China's industrial base to contribute not just to national defence but also economic growth and civilian prosperity. Deng's famous 16 character guidance in early 1980’s made this clear: ‘integrating military and civilian production; but making sure to balance the military requirements; maintaining military capability; using the civilian economy to serve military modernization.’6 Prior to this the Soviet-style centrally planned economy, was utilized but achieved limited results. Deng then utilized a more market-oriented economy, particularly in the Special Economic Zones (SEZ) located in the Guangdong, Fujian, and Hainan. The results were spectacular. China radically changed its economy moving from producing low quality simple exports to sophisticated high technology goods. The country has changed from an inward backward economy to a global exporting machine, Chinese exports have grown tenfold. Today China has surpassed Germany as the world’s largest exporter, exporting over $1 trillion a year.
1978'den bu yana Çin, Sovyet tarzı merkezi planlı bir ekonomiden, Çin Komünist Partisi'nin sağladığı siyasi çerçeve içinde daha çok piyasa odaklı bir ekonomiye geçiş için ekonomik reformlar yürütmektedir. Bu sistem "Çin özelliklerine sahip sosyalizm" olarak adlandırılmakta olup karma ekonominin bir türüdür. 1978'den itibaren başlatılan bu reformlar, milyonlarca insanın yoksulluktan kurtulmasına yardımcı olmuş ve yoksulluk oranını 1981'de nüfusun %53'ü iken 2001 yılına gelindiğinde %8'e düşürmüştür.
Since 1978, China has been reforming its economy from a Soviet-style centrally planned economy to a more market-oriented economy but within the political framework, provided by the Communist Party of China. This system has been called “Socialism with Chinese characteristics” and is one type of mixed economy. These reforms started since 1978 has helped lift millions of people out of poverty, bringing the poverty rate down from 53% of population in 1981 to 8% by 2001.
Çin'in dış politikasının uygulanması, Pekin'in geçmişteki dar ve tepkisel küresel işler yaklaşımından önemli bir evrimi temsil etmektedir. Çin, 150 yıllık utanç ve aşağılanma yaşamanın uzun süre benimsediği mağdur zihniyetini terk etmekte ve bunun yerine büyük güç zihniyetini (daguo xintai) benimsemektedir. Bunun doğal uzantısı, Çin'in küresel meselelerdeki artan rolüdür. Bu durum, Çin devrimi sırasında doğmamış olan Komünist Parti'nin önde gelen üyeleri tarafından yönlendirilmiştir ve bu nedenle dünyaya Çin'in tarihi perspektifinden bakmamaktadırlar. Mevcut cumhurbaşkanı Hu Jintao gibi, devrimden sadece birkaç yıl önce doğan liderler, 1949'da milliyetçilerin yenilgiye uğratıldığı, bilinen Uzun Yürüyüş'e katılmamış ilk Çin lideridir. Mağdur zihniyetinin terk edilmesine ve büyük güç zihniyetinin benimsenmesine inanan da tam olarak bu liderlerdir; Çin'i dünyanın büyük güçlerine giderek daha fazla benzer biçimde görenler de bu liderlerdir.
The execution of China's foreign policy represents an important evolution from Beijing's narrow and reactive approach to global affairs in the past. China is abandoning its long-held victim mentality of 150 years of shame and humiliation and adopting instead a great power mentality (daguo xintai). The natural extension of this is the increasing role of China in global issues. This has been driven by leading members of the Communist party who were not born during the Chinese revolution and hence do not view the world from the perspective of China's history. Leaders, such as the current president Hu Jintao, who was born only a few years before the revolution, was China's first leader not to have taken part in the infamous long march, where the nationalists were defeated in 1949. It is such leaders who believe in the abandonment of China's victim mentality and the adoption of a great power mentality, it is such leaders who are increasingly seeing China more akin to the world’s major powers.
Çin - ABD İlişkileri
Sino - US Relations
ABD politika yapıcıları, Çin'e yönelik stratejilerini ilk kez 1994-99 mali yılları için hazırlanan Savunma Planlama Rehberi'nde (DPG) ortaya koydu. Bu belge, Sovyet sonrası dönemde ABD'nin stratejik hedeflerinin resmi olarak ilk ifadesiydi: "Konsolide bir kontrol altında küresel güç üretmeye yetecek kaynaklara sahip herhangi bir bölgeyi, düşman bir gücün hâkimiyeti altına girmesini önlemeye çalışmalıyız."7 George W. Bush göreve geldiğinde, Amerika Birleşik Devletleri'ne yeni bir süper güç olma iddiasıyla meydan okuyabilecek tek ülke Çin'di; hem ekonomik hem de askerî kapasiteye sahip olan yalnızca oydu. ABD, Çin ile doğrudan rekabet etmek yerine, ABD kaynaklarını tüketecek bir çevreleme politikası geliştirdi; amaç Çin'i kendi sınırları içinde tutmak ve bölgede hiçbir ülkenin onunla birlikte yer almamasını sağlamaktı. Bu politika, Bush'un Teksas eyaleti valisi olduğu dönemde, 2000 başkanlık seçim kampanyası sırasında danışmanı olarak görev yapan Condoleezza Rice tarafından açıkça dile getirildi. Rice, Foreign Affairs dergisindeki bir makalesinde şöyle yazdı: "Çin, özellikle Tayvan konusunda çözülmemiş hayatî çıkarları olan büyük bir güçtür; Çin ayrıca ABD'nin Asya-Pasifik bölgesindeki rolünden rahatsızdır." Bu nedenlerle, dedi, "Çin bir 'statüko' gücü değil, Asya'nın güç dengesini kendi lehine değiştirmek isteyen bir ülkedir. Bu tek başına onu, Clinton yönetiminin bir zamanlar adlandırdığı 'stratejik ortak' değil, stratejik bir rakip yapar. Birleşik Devletler, Japonya ve Güney Kore ile iş birliğini derinleştirmeli ve bölgede güçlü bir askerî varlık bulundurma taahhüdünü sürdürmelidir." Washington ayrıca "Hindistan'ın bölgesel dengedeki rolüne daha yakından dikkat etmeli ve bu ülkeyi Çin karşıtı bir ittifak sistemine dâhil etmelidir" şeklinde önerilerde bulundu.8
US policy makers spelled out their strategy for China initially in the Defence Planning Guidance (DPG) for fiscal years 1994-99, the first formal statement of US strategic goals in the post-Soviet era "we [must] endeavour to prevent any hostile power from dominating a region whose resources would, under consolidated control, be sufficient to generate global power."7 By the time George W Bush came to office only China possessed the economic and military capacity to challenge the United States as an aspiring superpower. The US developed a policy of containment rather than outright competition with China which would expend US resources, to restrain China within its borders ensuring no-one shares the region with her. This policy of containment was spelt out by Condoleezza Rice while serving as a foreign-policy adviser to George W Bush, then governor of the state of Texas, during the 2000 presidential campaign in a Foreign Affairs article she stated "China is a great power with unresolved vital interests, particularly concerning Taiwan, China also resents the role of the United States in the Asia-Pacific region." For these reasons, she stated, "China is not a ‘status quo' power but one that would like to alter Asia's balance of power in its own favour. That alone makes it a strategic competitor, not the 'strategic partner' the Clinton administration once called it. The United States must deepen its cooperation with Japan and South Korea and maintain its commitment to a robust military presence in the region". Washington should also "pay closer attention to India's role in the regional balance, and bring that country into an anti-Chinese alliance system."8

Öte yandan, Çin'in yükselişini bir tehdit olarak görenler, Çin'i kuşatmak ve çevrelemek amacıyla ABD yönetiminin Çin karşıtı bir halka oluşturmasını talep etmiştir. ABD, Japonya ile güvenlik ilişkilerini yükseltmiş ve Japonya'nın nükleer geliştirme çağrılarını desteklemiştir; bu, on yıllardır süregelen anayasal savunma politikasının terk edilmesi anlamına gelecektir. ABD açısından bu, Çin'in doğu kanadında bir askeri denge unsuru işlevi görecektir. Batı kanadında ise Hindistan ekonomik anlaşmalarla, nükleer teknoloji transferiyle ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde daimi üyelik hedefiyle kendisine yaklaşılmaktadır. ABD benzer bir biçimde, tarihsel çatışmayı gömerek Vietnam ile normal ilişkiler kurmuş ve onunla ikili ortaklıklar oluşturmuştur. ABD, Vietnamlıları kendisiyle etkileşimi artırmaya başarıyla yönlendirmiş ve Çin'in Pasifik bölgesiyle olan köklü bağlarını kırmıştır. Vietnam, kuzey sınırında Çin ile hâlâ toprak anlaşmazlığı yaşamaktadır. ABD ayrıca Kuzey Kore ile olan çatışmasını Çin'i çevrelemek için kullanmıştır. ABD, İran'a kıyasla Pyongyang'ın nükleer ilerlemesi konusunda oldukça sessiz kalmıştır; Çin ise arka bahçesinin ateşe verilmemesini sağlamak amacıyla Altılı Görüşmeler'i sürdürmektedir. Bu görüşmelerden çıkan açıklamalar çelişkili olmuştur: Çin, ABD ile konular üzerinde mesafeli ve karamsar görüşmeler yapıldığını belirtirken, ABD başarılı müzakereler yürütüldüğünü açıklamıştır. Bu durum, Güney Kore'deki ABD'nin sürekli ve önemli ölçüde varlığı için uygun bir gerekçe sunmaktadır. ABD ayrıca Eylül 2009'da Myanmar (Birmanya) konusunda bir politika değişikliği ilan etmiştir. Plana göre mevcut yaptırım rejimi aşılarak askeri yönetimle doğrudan temas kurulacaktır. Myanmar, Çin'in denizaşırı enerji stratejisinde merkezi bir rol oynamakta olup ABD, doğrudan temas yoluyla Asya'da Çin'in etki alanının genişlemesini en aza indirmeye çalışmaktadır.
On the other hand those who view China's rise as a threat have pushed for the US administration to develop an anti-Chinese ring around China to contain it. The US has upgraded security relations with Japan and has supported Japanese calls for nuclear development, this would mean abandoning the decades old constitutional defensive policy; for the US this would act as a military counter weight on China’s Eastern flank. On the Western flank India has been wooed with economic deals, the transfer of nuclear technology and ambitions of permanent Security Council status. The US in a similar manner has normalised relations with Vietnam burying its historical conflict and forming bilateral partnerships with it. The US has successfully manoeuvred the Vietnamese to increase interaction with it, breaking the age old Chinese links to the pacific region. Vietnam continues to have a territorial dispute on its northern border with China. The US has also used its conflict with North Korea to contain China. The US has been considerably silent to the nuclear progress in Pyongyang compared to Iran, whilst China has been pursuing six party talks trying to ensure its back door is not set on fire. The statements from such meetings have been contradictory where China has been remarking pessimistic talks with distance on issues to the US remarking successful negotiations. This gives a suitable justification for sustained and substantial US presence in South Korea. The US has also announced in September 2009 a shift in policy towards Myanmar (Burma). It plans to move beyond the current sanctions regime to include direct engagement with the military government. Myanmar is playing a central role in China's overseas energy strategy and through direct engagement the US is attempting to minimise the expansion of a Chinese sphere of influence in Asia.
Çin'in İç Boyutu
China’s Internal Dimension
Çin'in 5000 yıllık tarihinde hiçbir zaman bir süper güç olmamış ve küresel güç dengesini hiçbir zaman etkilememiştir. Komünizmi benimsediğinde bile bunu sınırlarının ötesine taşımamış ve dünyanın hiçbir bölgesini etkilememiştir. Çin'in 5000 yıllık tarihinin büyük bölümü, vatanı birleştirmek amacıyla yapılan iç savaşlardan ve mücadelelerden oluşmaktadır. Çin'in dış politikası, iç ekonomik kalkınmaya ve bu hedeflere ulaşmak için gerekli tüm hammaddeleri temin etmeye odaklanmıştır. Çin, ABD'nin Çin'i çevrelemek için kullanmaya çalıştığı ülkeleri zayıflatmaya çalışarak Amerika'nın çevreleme politikasına meydan okumuştur. Bunu, ticaret yoluyla ve Avustralya, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi ülkelerle ikili ilişkiler geliştirerek ABD'nin bu ülkelerle olan ilişkilerini gevşetme yoluyla yapmaktadır.
In China’s 5000 year history it has never been a superpower and has never influenced the global balance of power. Even when it adopted Communism it never carried this beyond its borders and never influenced any of the regions of the world. Much of China's 5000 year history is composed of internal wars and struggles in order to unify the homeland. China’s foreign policy is centred on domestic economic development and procuring all the necessary raw materials to achieve such aims. China has challenged America’s containment policy by attempting to weaken the nations the US is attempting to use to contain China. This is through using trade and developing bilateral ties to loosen US relations with the likes of Australia, India, Japan and South Korea.
Bu gerçeklik nedeniyle Çin, dikkatini bölgesine yöneltmiş ve bugüne kadar bölgesinin ötesinde pek bir hırs göstermemiştir. Çin'in "İnci Dizisi" (String of Pearls) politikası, bölgesinin ötesine yönelik ilk girişimidir. Bu politika, ABD hükümeti tarafından şöyle tanımlanmıştır: "'İnci Dizisi', Çin'in yükselen jeopolitik etkisinin; liman ve hava alanlarına erişimi artırma, özel diplomatik ilişkiler geliştirme ve Güney Çin Denizi'nden Malakka Boğazı'na, Hint Okyanusu'na ve Basra Körfezi'ne uzanan askeri güçlerini modernize etme çabalarıyla kendini göstermesini ifade eder."10 Deniz yolları, Bab-ül Mendeb Boğazı, Malakka Boğazı, Hürmüz Boğazı ve Lombok Boğazı gibi stratejik darboğazlardan ve Pakistan, Sri Lanka, Maldivler ve Somali kıyılarındaki diğer stratejik deniz çıkarlarından geçmektedir. Bunların tamamı petrol ve doğal gaz için kilit stratejik rotalardır ve bu durum kaçınılmaz olarak ABD ile bir çatışmaya yol açacaktır.
Due to this reality China has focussed on its region and as of yet has shown little ambition beyond the region. China’s string of pearls policy is its first venture beyond the region. The policy was described by the US government as follows: “The “String of Pearls” describes the manifestation of China’s rising geopolitical influence through efforts to increase access to ports and airfields, develop special diplomatic relationships, and modernize military forces that extend from the South China Sea through the Strait of Malacca, across the Indian Ocean, and on to the Persian Gulf.”10 The sea lines run through the strategic choke points of Strait of Mandab, Strait of Malacca, Strait of Hormuz and Strait of Lombok as well as other strategic naval interests along Pakistan, Sri Lanka, Maldives and Somalia. All of these are key strategic routes for oil and gas and will inevitably lead to a clash with the US.

Yüzyıllardır Çin, siyasi merkezileşme ve parçalanma dönemlerine rağmen geniş, çok kültürlü ve çok etnikli bir ulusu bir arada tutmaya çalışmaktadır. Ancak dengesiz büyüme ve servetin büyük ölçüde yanlış dağılımı nedeniyle kültürel ve dilsel farklılıklar daha da kötüleşmiştir. Fiziksel kötü muamele, hapsetme, gevşek işçi yasaları ve acınacak ölçüde düşük ücretler ile Çin hükümetinin nüfusun büyük çoğunluğunun ekonomik ihtiyaçlarını ele almadığının görülmesi, iç çatışmalara ve siyasi değişim çağrılarına yol açmaktadır. 2005 yılında Çin, 87.000 toplumsal huzursuzluk vakasıyla başa çıkmıştır; bunlar kamu düzensizlikleri, gösteriler ve iç çatışmalardır. İç açıdan Çin, her an patlayabilecek bir bomba gibidir.
For centuries, China has attempted to hold together a vast multi-cultural and multi-ethnic nation despite periods of political centralization and fragmentation. But cultural and linguistic differences have worsened due to uneven growth and a massive misdistribution of wealth. Physical mistreatment, imprisonment, lax labour laws and pitiful pay and the fact that the Chinese government is seen not to have addressed the economic needs of the vast bulk of the population is causing internal strife and calls for political succession. In 2005 China handled 87,00012 cases of social unrest; this is public disturbances, demonstrations and civil strife. Domestically China is a bomb that could go off at any time.
Çin'de iç yönetim Komünizm ile yürütülmekte ve bu yüzden hâlâ tek partili bir sistem sürmektedir; ancak ekonomik olarak ülke giderek daha fazla serbest piyasaya doğru ilerlemektedir. Aynı zamanda Çin, milliyetçiliğin yönlendirdiği bir devlettir ve bu durum bazı bölgelerde ayrılma çağrılarına yol açmıştır. Çin, ulusal kimliğinin ne olduğuna karar verene kadar ülke farklı yönlere çekilmeye devam edecek ve dünyanın süper gücü için bir tehdit oluşturamayacaktır. Han etnik grubunun diğer etnik gruplar üzerinde kurduğu baskı da sorunu daha da büyütmektedir. Amerika Birleşik Devletleri, Çin'in çıkarlarına acil bir tehdit oluşturduğunu düşünürse, azınlık gruplardan birini kolayca destekleyerek Çin'de iç sorunlara yol açabilir.
China domestically is ruled by Communism, this is why it still has a one party system, but economically it is moving more and more towards the free market. At the same time China is nationalist led which has led to calls for separation by some regions. Until China decides what its national identity is, the nation will continue to be pulled in different directions and China will never be able to pose a threat to the world's superpower. The imposition of the ethnic Hans over the other ethnicities only contributes towards the problem. If the US felt China poses an immediate threat to its interests it could with much ease support one of the minority groups and cause internal problems for China.
Sonuçlar
Conclusions
Çin bugün ABD için ekonomik bir meydan okuma oluşturmaktadır; bu nedenlerle birçok ticaret anlaşmazlığının içindedir. ABD, Çin'den yapılan lastik ithalatına kısıtlamalar getirmiştir ve Çin şu anda Dünya Ticaret Örgütü'ne (DTÖ) yöneltilmiş, rekabet karşıtı uygulamalara ilişkin birçok davanın muhatabıdır.
China currently posses an economic challenge to the US, for these reasons they are engaged in a number of trade disputes. The US has placed restrictions on Chinese tyre imports, and currently China is on the receiving end of a number of World Trade Organisation (WTO) cases into anti-competitive practices.
Amerika Birleşik Devletleri için Çin, Güneydoğu Asya'da bir tehdit oluşturuyor ve bu nedenle ABD, Çin'in olası siyasi hırslarını sınırlamak istiyor; ancak aynı zamanda 1,4 milyar kişilik iç pazardan yararlanmak da istiyor. ABD merkezi istihbarat tahminleri ve dört yılda bir yapılan savunma stratejisi incelemeleri, Çin tehdidi karşısında askeri harcamaların artırılmasını sürekli olarak öneriyor. Ancak Çin'in, şimdilik çıkarlarını ve hırslarını kendi bölgesiyle sınırladığı düşünüldüğünde, ABD için bir tehdit olarak görülmesi abartılıyor; hiçbir zaman dünya gücü olmamış, sınırlarının ötesine hiç genişlememiş bir ulusun küresel hırsları olup olmadığı da tartışmalı. Çin, ekonomisini dış odaklı yapıdan iç kalkınmaya kaydırmak için güçlü bir konumda; nüfusunun büyüklüğü ise ekonomik ikileminin çözümünü sağlayacak nitelikte.
For the US China posses a threat in South East Asia and hence the US wants to restrict potential Chinese political ambitions but at the same time wants to benefit from the 1.4 billion domestic market. US central intelligence estimates and quadrennial reviews constantly propose the US to increase military expenditure in the face of Chinese threats. China as a threat to the US is overblown when China has for the moment restricted its interests and ambitions to its region – it is questionable whether a nation that has never been a world power, who never expanded beyond its borders, even has global ambitions. China is in a strong position to shift its economy from external focus to domestic development, the size of its population would solve its economic dilemma.
Günümüzde Çin, ABD için ekonomik bir meydan okuma oluşturmaktadır; bu nedenle Çin'in yakın zamanda dünyanın süper gücü olarak ABD'nin yerini alması pek olası görünmemektedir.
Currently China poses an economic challenge to the US, therefore it is unlikely China will be replacing the US as the worlds superpower any time soon.