Anthony Wallace şöyle diyor:

Anthony Wallace says:

Bilimsel bilginin giderek artan yeterliliği ve yaygınlaşması sonucunda, doğaüstü güçlere inanç dünya genelinde yok olmaya mahkûmdur (Wallace, 1966, s.264-5).

Belief in supernatural powers is doomed to die out, all over the world, as a result of the increasing adequacy and diffusion of scientific knowledge (Wallace, 1966, p.264-5).

Bilimsel bilginin gelişmesi insanları doğaüstü inançlardan uzaklaştırıyor mu?

But are developments of scientific knowledge driving people away from the supernatural?

Batı'da gözlemlenen dinden uzaklaşma eğilimini anlamaya yönelik pek çok girişimde bulunulmuştur. Bu eğilimin sosyolojik nedenlerinin kapsamlı bir açıklaması bu makalenin kapsamı dışındadır. İncelenen temel soru, Yeni Ateist bilimsel argümantasyonun bu eğilim üzerindeki etkisinin ne ölçüde olduğudur. İngiltere'de dinsizliği incelemeye yönelik ilk sosyolojik girişimlerden biri, Susan Budd tarafından yürütülmüş ve *Varieties of Unbelief* (1977) adlı eserde anlatılmıştır. Budd, seküler ve etik kuruluşların 200

Numerous attempts were undertaken to understand the irreligious trajectory witnessed in the West. An exhaustive explication of sociological reasons for this are beyond this paper’s scope. The main question under investigation is the extent to which New Atheist scientific argumentation has impacted this trend with one of the first sociological attempts to investigate irreligiosity in England conducted by Susan Budd and described in Varieties of Unbelief (1977). Budd used obituaries from secular and ethical organisations of 200

biyografiler 1850-1960 arasında (Sheard, 2014, s.1), inançsızlığın üç nedenini belirlemektedir: "İncil'i ve akılcılık klasiklerini okumak, din adamlarına karşı duyulan güvensizlik ve kızgınlık ile ölümsüzlük inancının eleştirilmesi" (Budd, 1977, s.106). Bilim ve Darwinizm bu tabloda dikkat çekici biçimde yer almamaktadır. 1958-1974 yılları, Batı dünyasında dinsizliğe doğru demografik hareketin belki de en çarpıcı olduğu dönemdir.

biographies between 1850-1960 (Sheard, 2014, p.1) identifying three causes for unbelief, including ‘reading the Bible and rationalist classics, a distrust and resentment towards clergy members and a criticism of belief in immortality’ (Budd, 1977, p.106). Science and Darwinism are conspicuously absent here. The periods between 1958-1974 were perhaps most dramatic in demographic movement towards irreligiosity in the Western world.

İngiliz bağlamını ayrıntılandırırsak, Hugh McLeod bireycilik, sosyalizm, bilimcilik, feminizm, dinî eleştiri, "cinsel devrim" ve savaş sonrası refah artışını dinsizliğe yönelişin nedenleri arasında sayar (McLeod, 2005, s.206). McLeod'a göre (ve bu dönemi inceleyen sosyologların çoğuna göre), aile içi dinsiz sosyalleşme yetişkinlikte dinsizliğin birincil nedeni olarak öne çıkar (McLeod, 2005, s.228). Bu dönemin dinsizliğe geçişteki kritik önemi Callum Brown tarafından sert bir biçimde ifade edilmiştir:

Elaborating on the British context Hugh McLeod mentions individualism, socialism, scientism, feminism, religious criticism, the ‘sexual revolution’ and post-war affluence as reasons for an irreligious direction (McLeod, 2005, p.206). An irreligious family socialisation was indicated by McLeod (and most sociologists studying this period) as a primary reason for irreligiosity in adulthood (McLeod, 2005, p.228). The criticality of this period in altering to irreligiosity is toughly stated by Callum Brown:

Britanya'yı Hristiyanlığa kazandırmak birkaç yüzyıl sürdü (tarihçilerin eskiden "Karanlık Çağlar" dediği dönemde), ancak ülkenin bundan vazgeçmesi kırk yıldan az bir sürede gerçekleşti (Brown, 2009, s. 1).

It took several centuries (in what historians used to call the Dark Ages) to convert Britain to Christianity, but it has taken less than forty years for the country to forsake it (Brown, 2009, p.1).

Kanada bağlamında 836 öğrenciyi inceleyen Bruce Hunsberger, dinsizliğin en belirgin etkeninin ev ortamındaki birincil toplumsallaşma olduğunu tespit etmektedir (Hunsberger, 1984, s. 1).

Analysing 836 students in a Canadian context, Bruce Hunsberger identifies primary socialisation in the home as the most salient factor for irreligiosity (Hunsberger, 1984, p.1).

1987-2012 yılları arasını Amerikan bağlamında inceleyen ve Davis ve Smith'in (1992) Genel Sosyal Anket'ini (General Social Survey) kullanarak sonuçlarını destekleyen Michael Hout ve Claude Fischer, artan siyasi kutuplaşmayı dinsizliğin öne çıkan bir nedeni olarak göstermekte ve şöyle belirtmektedir:

Surveying the time period from 1987-2012 from an American context and using the General Social Survey (Davis and Smith, 1992) to inform their results, Michael Hout and Claude Fischer link increased political polarisation as a salient reason for irreligiosity, stating:

Siyasi liberaller dini bir tercih belirtmeme eğilimlerinde önemli ölçüde arttı, orta görüşlüler ise bunu biraz daha fazla yaptı, siyasi muhafazakârlar ise (Hout ve Fischer, 2014, s.438).

Political liberals became substantially more likely to express no religious preference, moderates became somewhat more likely to do so, and political conservatives (Hout and Fischer, 2014, p.438).

Hout ve Fischer, "özerklik" kavramına özellikle dikkat çekerek şunu iddia eder:

Hout and Fischer make special mention of ‘autonomy’ claiming:

Bu makalede, daha fazla özerkliğe ve geleneksel otoriteden uzaklaşmaya doğru bir değer kaymasını öneriyoruz. Hipotezimizi oluştururken, 1950'lerdeki sosyal psikoloji araştırmalarından yararlandık; bu araştırmalar, "özerklik" olarak adlandırdığımız, kendi kendine düşünmeye yönelik olumlu bir eğilimin ortaya çıkışını tespit etmişti. Bu eğilime dair kanıtların çoğu, anket katılımcılarından bir çocuğun öğrenmesinin önemli olabileceği şeyleri sıralamalarını isteyerek derlenmiştir; bu sıralamada "kendi kendine düşünmek" ve "itaat etmek" gibi diğer potansiyel olarak arzu edilen niteliklerin yanında yer alıyordu (Hout ve Fischer, 2014, s.433).

Original to this paper, we invoke a value shift toward greater autonomy and away from traditional authority. In formulating our hypothesis we have drawn on social psychological research in the 1950s that identified the emergence of a positive bias in favor of thinking for oneself we refer to as “autonomy.” Most evidence has been compiled by asking survey respondents to rank things it might be important for a child to learn, including “to think for him or herself” and “to obey” among other potentially desirable qualities (Hout and Fischer, 2014, p.433).

Ayrıca Amerikan bağlamında General Social Survey (Davis ve Smith, 1992) kullanan Stephen Merino şu sonuca varmaktadır:

Furthermore, using the General Social Survey (Davis and Smith, 1992) in an American context, Stephen Merino concludes:

En son dinsiz yetiştirilmiş kuşaklar daha da liberaldir – yüzde ..., kendini muhafazakâr olarak tanımlayan yaklaşık yüzde 20'ye kıyasla. Benzer şekilde, dinsiz yetiştirilmiş daha yeni kuşaklar, kiliselere ve dini kuruluşlara güven duymadıklarını ifade etme olasılığı çok daha yüksektir (Merino, 2012, s.10).

The most recent cohorts raised with no religion are even more liberal – percent, compared with roughly 20 percent who self-identify as conservative. Likewise, more recent cohorts raised with no religion are much more likely to express a lack of confidence in churches and religious organizations (Merino, 2012, p.10).

Bir İngiliz bağlamında Linda Woodhead, "bireysel özgürlük" ve "liberal demokrasiyi" bir "belirleyici etken" olarak öne sürer (Woodhead ve Catto, 2012, s.253) ve şöyle der:

In a British context, Linda Woodhead cites ‘individual freedom’ and ‘liberal democracy’ as a ‘salient factor’ (Woodhead and Catto, 2012, p.253), stating:

Benim savım şudur: 1970'lerden bu yana Britanya'daki artan çoğulculaşma ve liberalleşme, dinde zıt eğilimlerle karşılaşmıştır ve 'hiçbir din yok' seçeneğinin giderek hızlanan yükselişini açıklamaya yardımcı olan da bu çatışmadır. Bu, bazı eski sekülerleşme kuramcılarının ve 'Aydınlanma ateistlerinin' düşündüğü gibi, din veya maneviyatın tek başına 'modern insan' için itici hale gelmiş olması değildir; geç modern Britanya'da sunulan belirli din türlerinin, genç insanların onayladığı ve arzuladığı sosyal, manevi ve ahlaki değerleri sunamamış olmasıdır (Woodhead ve Catto, 2012, s.258).

My argument is thus that growing pluralisation and liberalisation in Britain have, since the 1970s, been met by opposite tendencies in religion, and that it is this clash which helps to explain the increasingly rapid rise of ‘no religion’. It’s not that religion or spirituality per se have become objectionable to ‘modern man’, as some older secularisation theorists and ‘enlightenment atheists’ liked to think, but that the particular kinds of religion on offer in late modern Britain have not offered the social, spiritual and moral goods which younger people affirm and desire (Woodhead and Catto, 2012, p.258).

Woodhead, seküler­leşme teorilerini etkili biçimde çürütür ve şöyle der:

Woodhead effectively refutes theories of secularisation, stating:

"Dinsizlik" olgusunun dünya genelinde düzensiz dağılımı, tüm ülkelerin modernleşmenin karşı konulamaz güçleriyle aynı seküler varış noktasına sürüklendiğini düşünen basitleştirici seküler laşma anlatılarını zayıflatmaktadır (Woodhead, 2012, s.254).

The patchy global distribution of ‘no religion’ undermines simplistic accounts of secularisation that imagined all countries propelled to the same secular destination point by the irresistible forces of modernisation (Woodhead, 2012, p.254).

Woodhead'in İngiltere'de her on yılda bir toplanan nüfus sayımı verilerinin sınırlılıklarına ilişkin değerlendirmesi faydalıdır; çünkü bu verilerin hanehalkı reisleri tarafından toplanması nedeniyle ortaya çıkan veri çarpıklığını hesaba katmaktadır (Woodhead, 2012, s.246). Woodhead, katılımcının ateizm derecesini ölçen anket soruları oluşturarak bu sorunları azaltmaya çalışmaktadır (Woodhead, 2012, s.49-50). Bu çalışma, "dinsizlerin" (nones) yalnızca yüzde 13'ünün güçlü biçimde seküler olduğunu ve bunun nüfusun yüzde 5'inin altında kaldığını (Woodhead, 2012, s.250) ve "din yok" grubunun büyümesinin "Yeni Ateistler"in savunduğu seküler görüşün büyümesiyle karıştırılamayacağını (Woodhead, 2012, s.250) sonucuna varmaktadır. Fahmi (2018), Amerikalıların yaklaşık yüzde 90'ının bir "yüce güce" inandığını, buna karşın yüzde 26'sının dini olmadığını beyan ettiğini bildirerek (Pew Research, 2019) bu bulguları desteklemektedir. Buna göre, dini "hiçbiri" olmayanların yalnızca azınlığı "kesin bir şekilde" ateisttir.

Woodhead’s appreciation of census data limitations (collected each decade in England) is useful as it accounts for data skewing due to its collection by heads of households (Woodhead, 2012, p.246). Woodhead mitigates these issues by creating survey questions which scale the extent of a participant’s atheism (Woodhead, 2012, p.49-50), concluding that ‘only 13 percent of ‘nones’ are strongly secular—amounting to under 5 per cent of the population’ (Woodhead, 2012, p.250) and that ‘the growth of ‘no religion’ cannot be conflated with the growth of the secularism championed by the ‘New Atheists’ (Woodhead, 2012, p.250). Fahmi (2018) supports these findings reporting that approximately 90% of Americans believe in a ‘higher power’ despite 26% claiming to have no religion (Pew Research, 2019). Accordingly, only a minority of religious ‘nones’ are ‘confidently’ atheistic.

Bu veri dikkate değerdir, çünkü İngiltere'deki "kendinden emin ateistlerin" sayısının (%5) Müslümanların sayısına yakın olduğunu etkili bir biçimde ortaya koymaktadır.

This data is noteworthy as it effectively suggests that the number of ‘confident atheists’ in Britain (5%) is similar to the number of Muslims.