ابن القیم (رحمه الله) گفت:

Ibn al-Qayyim (may Allah have Mercy on him) said:

«رسیدن به آنچه می‌خواهی، به قطع عادت‌ها و دل‌بستگی به هر چیز دیگری بستگی دارد.

“Getting what you want depends on cutting off habits and attachment to anything else.

عادات آن است که انسان به آنچه آرام‌بخش‌تر است گرایش پیدا کند، مانند نظام‌ها و رسوم‌هایی که مردم به آنها خو گرفته‌اند و آنها را هم‌رتبهٔ شریعت قرار می‌دهند. در واقع، ممکن است این عادات را با احترام بیشتری از شریعت تلقی کنند و کسانی را که به آنها پایبند نیستند سرزنش کنند، حتی چنین شخصی را کافر، بدعت‌گذار یا گمراه بخوانند، و او را به سبب مخالفت با این رسوم و عادات تحریم و مجازات کنند.

Habits are when one leans towards what is more relaxing, such as the systems and traditions that people are accustomed to and place at the same level as the Shari’ah. In fact, they might even treat these habits with greater reverence than the Shari’ah, and reprimand those who do not abide by them - even declaring such a person to be a disbeliever, innovator, or misguided, and boycotting and punishing him for going against these traditions and habits.

به خاطر این سنت‌ها، سنت‌های پیامبر ﷺ را از بین می‌برند و سنت‌های خودشان را همچون شریکانی برای او می‌سازند، و دوستی و دشمنی را بر پایه آن‌ها اعلام می‌کنند. پس نیکو در نظرشان آن است که با این سنت‌ها سازگار باشد، و بد آن است که با آن‌ها در تضاد باشد.

For the sake of these traditions, they kill off the traditions of the Prophet (peace be upon him), and make their own traditions as partners with him (peace be upon him) – declaring alliance and enmity for them. So, the good in their eyes is what goes along with these traditions, and the bad is what contradicts them.

این عادات و سنت‌ها بر گروه‌های گوناگون فرزندان آدم چیره شده‌اند: پادشاهان، رهبران، فقیهان، صوفیان، تهی‌دستان، صاحبان قدرت و توده‌ی مردم. از این رو کودکان از کم‌سالی بر آن‌ها تربیت می‌شوند و پیران بر آن‌ها بزرگ می‌شوند، و با آن‌ها همچون سنت رفتار می‌شود. بلکه نزد پیروان آن‌ها، این عادات از سنت‌ها مهم‌تر است. هرکس که به چنین عادت‌هایی پایبند شود، زندانی می‌شود، از حق بریده می‌شود، به مصیبت بزرگی دچار می‌گردد و سرانجام قرآن و سنت را برای آن‌ها رها می‌کند.

These habits and traditions have taken over various groups of the children of Adam – the kings, the leaders, the jurists, the Sufis, the impoverished, the authority figures, and the general populace. So, the young are taught them at an early age, and the old are raised upon them, and they are treated like sunan. Rather, they are more important in the eyes of those who abide by them than sunan. Whoever is restrained by such habits is imprisoned, cut off, afflicted with great misfortune, and end up abandoning the Qur’an and Sunnah for them.

هر کس که به دنبال هر نوع عزتی نزد ایشان باشد، نزد خداوند نادان است، و هر کس که به جای قرآن و سنت از ایشان پیروی کند، خداوند آن را نمی‌پذیرد. اینها بزرگ‌ترین موانع و سدهای راه بنده در مسیرش به سوی خداوند و پیامبرش ﷺ هستند.

Whoever seeks any type of honor with them is a fool with Allah, and whoever follows them instead of the Qur’an and Sunnah will not be accepted by Allah. These are the greatest barriers and obstacles for the slave on his journey to Allah and His Messenger (peace be upon him).

این موانع همان انواع گوناگون مخالفت‌های ظاهری و باطنی با شریعت است که دل را در سیرش به سوی خداوند آسیب می‌زند و آن را از حرکت باز می‌دارد و در راهش از رفتن بازمی‌دارد. این موانع سه چیزند: شرک، بدعت و گناه. پس مانع شرک با چنگ زدن به توحید برطرف می‌شود، و مانع بدعت با به‌کارگیری سنت برطرف می‌شود، و مانع گناه با توبه‌ی راستین برطرف می‌شود. این موانع برای بنده آشکار نمی‌شوند مگر وقتی که واقعاً سفر خود به سوی خداوند و آخرت را آغاز کند. تنها در آن هنگام است که این موانع به چشم می‌آیند، و او به میزان شدت و دقت پیمودن این راه، اثر بازدارنده‌ی آن‌ها را درمی‌یابد. وگرنه، او به سادگی در جای خود ساکن می‌ماند و آثار پنهان آن‌ها را احساس نمی‌کند.

As for these obstacles, they are the many types of outer and inner contradictions to the Shari’ah that injure the heart upon its journey to Allah and render it immobile, and they cut it off on its path. They are three things: shirk, innovation, and sin. So, the obstacle of shirk is overcome by grasping onto Tawhid, and the obstacle of innovation is overcome by implementing the Sunnah, and the obstacle of sin is overcome by true repentance. These obstacles do not become evident to the slave until he actually begins his journey to Allah and the Hereafter. Only then are these obstacles noticed, and he will notice their handicapping effect in accordance with how intensely and attentively he is traversing this path. Otherwise, he will simply remain still, not feeling their hidden effects.

آنچه باید از آن بریده شود، پیوندهایی است که دل می‌تواند به هر چیزی جز الله و رسولش (صلی الله علیه وسلم) وابسته و متصل شود؛ از لذت‌ها و خواهش‌های این دنیا، شهرتی که به همراه دارد، و روابط با دیگران. راهی برای بریدن و دور کردن این سه چیز وجود ندارد، مگر با نیرومندی پیوند و وابستگی به هدفی والاتر. در غیر این صورت، بریدن این امور بدون وابسته شدن به چیزی دیگر ناممکن است. نفس آنچه را دوست دارد و بدان مشتاق است رها نمی‌کند، مگر آنکه خود را به چیزی متصل کند که نزد او محبوب‌تر و بزرگ‌تر از چیزی باشد که رها کرده است. هرچه پیوند او با آنچه می‌جوید قوی‌تر شود، پیوندش با هر چیز دیگر ضعیف‌تر می‌گردد، و برعکس. پیوند با معشوقی که جستجو می‌شود، در اشتیاق شدید به آن نمودار می‌شود، و این بر اساس میزان شناختی است که از آن معشوق وجود دارد، و بزرگی و برتری آن معشوق بر هر چیز دیگر.44

As for the connections to cut off, these are to anything that the heart can be attached and connected to in place of Allah and His Messenger (peace be upon him) - of the pleasures and desires of this world, the fame it offers, and relationships with others. There is no way to cut off and push away these three things except with the strength of the connection and attachment to a higher goal. Otherwise, cutting these things off without attaching yourself to something else is impossible. The soul does not abandon the object it loves and desires except to attach itself to what is even more beloved and greater in importance to it than what it has abandoned. The stronger its connection becomes to what it seeks, the weaker its connection becomes to anything else, and vice versa. The connection to the object that is sought is manifested in the intense desire for it, and this is in accordance with how much is known of this object, how noble that object is, and its virtue over everything else.”44

و همان‌گونه که ابن القیم گفته است، رسیدن به مقصود مطلوب مستلزم آن است که انسان عادت‌های باطل خود را رها کند، پیوندهایش با هر چیز دیگری را قطع نماید، و موانع رسیدن به آن را از میان بردارد. و همان‌گونه که او گفته است، این امر بستگی به شدت وابستگی و اشتیاق انسان به هدفی والاتر دارد. بنابراین، هرچه اشتیاق انسان به چیزی بیشتر شود، فداکاری‌ای که از خود نشان می‌دهد آسان‌تر به نظر می‌آید و احساس می‌کند که گویی به آنچه می‌جوید، پیش‌تر رسیده است.

And it is just as Ibn al-Qayyim said, as reaching your desired destination requires that you abandon your false habits, cut off connections to anything else, and overcome the obstacles to doing so. And it is just as he said in that it depends on the strength of your attachment and desire for a higher goal. So, the more your desire for something increases, the easier the sacrifice you put forth seems, and you feel as if you’ve already reached what you’re seeking.

تا رسیدن به آن مدت زمان چندان زیادی به نظر نمی‌رسد، تنها چند روز است و تنها چند آرزو که باید از آن‌ها دست کشید؛ آرزوهای دروغینی که مانند سراب هستند. همان‌گونه که الإمام أحمد (رحمه الله) فرمود: «اگر انسان به یاد مرگ باشد، هر چیزی از این دنیا در نظرش ناچیز جلوه می‌کند. این تنها یک نوع غذا به جای نوع دیگر است، یک نوع لباس به جای نوع دیگر، و روزهای باقی‌مانده نیز اندک است.» پس طالب علم کسی است که باید اشتیاق بزرگی به آخرت و آنچه نزد الله است داشته باشد و به هدف بالاتر دل ببندد. دانش برای بازداشتن از لذت‌ها و زرق و برق این زندگی کافی است، و روزهای باقی‌مانده تنها اندک است.

The time to get there seems like just a few days, just a few desires to give up – false desires that are like a mirage – just like al-Imam Ahmad (may Allah have Mercy on him) said: “If one remembers death, everything from this world seems insignificant. It is just one type of food instead of another, one type of dress instead of another, and the remaining days are only few.” So, the student of knowledge is one who should have a great desire for the Hereafter and what is with Allah, and a strong attachment to the higher goal. Knowledge is enough of a preoccupation from the pleasures and glitter of this life, and the remaining days are only few.

الأشعث أبو الربيع روى أنّ شعبة قال له: «أنت لزمتَ تجارتك فأصبتَ الغنى والثروة، وأنا لزمتُ الحديث فافتقرتُ». وروى سفيان بن عُيينة أنّ شعبة قال: «من طلب الحديث افتقر».

“al-Ash’ath Abu ar-Rabi’ narrated that Shu’bah said to him: “You stuck with your business, and you became wealthy and successful. I stuck with Hadith, and I became poor.” Sufyan bin ‘Uyaynah narrated that Shu’bah said: “Whoever studies Hadith will become poor.

من آنقدر فقیر شدم که دیگِ مادرم را به هفت دینار فروختم.» زبیر بن ابی بکر گفت: «دخترخواهرم به خانوادهٔ ما گفت: "عمویم بهترین مرد برای خانوادهاش است. او نه زن دومی گرفته و نه کنیزی خریده است." پس من گفتم: "همسرم می‌گوید این کتاب‌های من برای من حواس‌پرتی‌ای بیشتر از سه زن دیگر است."»45

I became poor to the point that I sold a pot that belonged to my mother for seven dinars.” az-Zubayr bin Abi Bakr said: “My niece said to our family: “My uncle is the best to his family. He didn’t take a second wife or purchase a slave.” So, I said: “My wife says that these books of mine are more distracting for me than three other wives would be.”””45

گفت الطحّان:

at-Tahhan said:

با گفته‌ی خود، شعبه می‌خواست واقعیت آنچه بر او گذشته بود را نشان دهد و به شاگردانش – شاگردان حدیث – که مطالعاتشان تمام وقتشان را می‌گیرد، اندرز دهد. آنان نمی‌توانند درآمدی به دست آورند که نیازهای خودشان و نیازهای کسانی را که تحت سرپرستی‌شان هستند برآورده کند، و در نتیجه بار سنگینی بر دوش مردم می‌شوند، و این با آنچه در سنت پاک (پیامبر ﷺ) فرمان داده شده مخالف است. و از سخنان شعبه نباید چنین فهمیده شود که او از دستاوردهای دنیوی‌ای که از دست داده بود پشیمان بود، زیرا او انسانی بزرگوار و زاهد بود، تا آن حد که مهدی ۳۰ هزار درهم به او هدیه داد و او بی‌درنگ آن را میان مردم توزیع کرد.

“With his statement, Shu’bah meant to show the reality of what happened to him, and to advise his students – the students of Hadith – whose studies drain all of their time. They are unable to earn the money that will fulfill their needs and the needs of those under their care, causing them to become a burden on people, and this is contrary to what is commanded in the pure Sunnah. And it should not be understood from the words of Shu’bah that he regretted the worldly gains he missed out on, as he was a noble and abstinent person, to the point that al-Mahdi gave him 30,000 dirhams as a gift, which he immediately distributed.

هر کس بخواهد دربارهٔ بزرگواری و زهد او بیشتر بخواند، به «حلیة الأولیاء» ابونعیم (۷/۱۴۴-۱۴۷) مراجعه کند. همچنین از سخن او نباید چنین فهمیده شود که می‌خواسته مردم را از فراگیری حدیث بازدارد. بلکه می‌خواسته آنان را به فراگیری حدیث تشویق کند، در عین حال که از راه کسب و کار هم امرار معاش کنند.»۴۶ سفیان بن عُیینه گفت: «این دوات‌ها به خانهٔ هیچ مردی وارد نمی‌شود، جز آنکه زندگی را برای همسر و فرزندانش سخت می‌کند.» طَحّان گفت: «دوات‌هایی که در اینجا مورد نظر است، همان‌هایی است که اهل حدیث با خود به هر جا که می‌رفتند می‌بردند تا روایاتی را که می‌شنیدند بنویسند.

Whoever wishes to read more about his nobility and zuhd, let him refer to Abu Nu’aym’s ‘Hilyat al-Awliya’’ (7/144-147). Likewise, it should not be understood from his words that he sought to discourage people from studying Hadith. Rather, he wanted to encourage them to study Hadith while simultaneously earning a living.”46 Sufyan bin ‘Uyaynah said: “These ink jars do not enter the home of any man except that they make life hard for his wife and children.” at-Tahhan said: “The ink jars referred to here are the ones used by the people of Hadith that they’d take with them wherever they went in order to write down the narrations they heard.

و منظور سفیان این بود که بیشتر اهل حدیث به‌سبب نوشتن و فراگیری، از کسب معاش برای خانواده‌هایشان بازمی‌ماندند. در نتیجه، همسران و فرزندانشان دچار نیاز می‌شدند و به‌خاطر این دوات‌ها که مانع کسب معاش شده بودند، در وضعیت سختی قرار می‌گرفتند.» ابن جماعه گفت:

And what Sufyan meant was that most of the people of Hadith were preoccupied with writing and studying from earning a living for their families. As a result, their wives and children would be left in need, and would be left in a situation of hardship because of these ink jars that were the cause of preoccupation from earning a living.” Ibn Jama’ah said:

طالبِ علم باید جوانی و اوقات فراغت خود را در زندگی‌اش به‌کار گیرد تا هرچه بیشتر بیاموزد، و نباید فریبِ وسوسه‌ی به تأخیر انداختنِ کارها به روز دیگر را بخورد.

“The student of knowledge should utilize his youth and free time in his life to gain as much as he can, and he should not be deceived by the temptation to put things off for another day.

هر ساعتی از عمرش که می‌گذرد حیاتی است و جایگزین ندارد. او باید آنچه از روابط پرت‌کننده و موانع بازدارنده را که سر راه دانشی که می‌جوید قرار دارند بتواند، قطع کند، و در عوض انرژی و توانش را صرف به دست آوردن هرچه بیشتر کند، زیرا این موانع همچون سدهایی بر سر راه او هستند.

Every hour that passes of his life is crucial and will not be replaced. He should cut off what he can of the distracting relationships and preventative obstacles that are in the way of the knowledge he seeks, and should instead exert his energy and power in gaining as much as he can, since these obstacles are like roadblocks in his way.

این است که سلف ترجیح می‌دادند از خانواده و سرزمین خود دور شوند، زیرا اگر دغدغه‌های انسان پراکنده شود، از کشف جزئیات و حقایقی که در غیر این صورت به آن‌ها دست می‌یافت، بازخواهد ماند، و خداوند برای هیچ انسانی دو قلب در سینه‌اش قرار نداده است. خطیب بغدادی در «جامع» خود نقل کرده است که برخی از ایشان گفته‌اند: «این دانش جز به کسی داده نمی‌شود که کارخانه‌اش را تعطیل کند، باغش را ویران سازد، دوستانش را رها کند و نزدیکانش مرده باشند، چنان‌که مجبور نباشد در تشییع جنازه‌ای حاضر شود.» اگرچه این سخن ممکن است تا حدی مبالغه‌آمیز باشد، مقصود آن است که انسان باید افکار و تمرکز خود را برای این دانش گرد آورد.47

This is why the Salaf preferred to move far from their families and homelands, because if one’s concerns become spread out, he will miss out on discovering details and realities that he would’ve otherwise come across, and Allah did not give a man two hearts in his chest. al- Khatib al-Baghdadi mentioned in his ‘Jami’’ that some of them said: “This knowledge is not granted except to he who shuts down his factory, destroys his garden, abandons his friends, and whose closest relatives have died, such that he does not have to attend a funeral.” While this may contain some degree of exaggeration, the point is that one must gather his thoughts and concentration for this knowledge.”47

باید یادآور شد که با بریدن از دنیا، نباید کسانی را که تحت سرپرستی انسان هستند نادیده گرفت، یا از تلاش برای امرار معاش دست کشید و به امید بخشش یا محرومیت کسانی نشست که به او چیزی می‌دهند یا از او دریغ می‌کنند. الشافعی گفت: «با کسی که در خانه‌اش آرد ندارد مشورت مکن، زیرا از منطق سالم بی‌بهره است.» بلکه مقصود از بریدن از مشغولیت‌ها، ترک آن چیزهایی است که به آن‌ها نیازی نداری، همراه با اعتدال در کسب روزی و آزاد ساختن دل و انرژی برای طلب علم. چنان‌که ابویوسف القاضی گفت: «علم حتی یک ذره از خود را به تو نمی‌دهد مگر آنکه تمام وجودت را به آن بدهی.» و پیامبر خدا ﷺ، چنان‌که ثوبان روایت کرده، فرمود: «بهترین دیناری که انسان خرج می‌کند دیناری است که بر خانواده‌اش خرج می‌کند، و دیناری که در راه خدا برای چارپای خود خرج می‌کند، و دیناری که در راه خدا برای یارانش خرج می‌کند.» ابوقلابه (یکی از راویان) گفت: «او از خانواده آغاز کرد. چه کسی پاداشی بزرگ‌تر دارد از کسی که بر فرزندانش خرج می‌کند تا آنان را حفظ کند، و خداوند به واسطه او برای آنان سود می‌رساند و بی‌نیازشان می‌گرداند؟»48

It should be mentioned that by cutting himself off, one is not supposed to neglect those under his care or sit back from working to make a living, living at the mercy of those who would give or withhold from him. ash-Shafi’i said: “Do not consult one who does not have flour in his home, as he is devoid of sound logic.” Rather, what is meant by cutting yourself off from distractions is those things you are not in need of, while being balanced in seeking a living and freeing your heart and energy for seeking knowledge. It is as Abu Yusuf al-Qadi said: “Knowledge is something that will not give you even a fraction of itself until you give it all of yourself.” And the Messenger of Allah (peace be upon him) said, as Thawban narrated: “The best dinar is one that a person spends on his family, and the dinar which he spends on his animal for the Sake of Allah, and the dinar he spends on his companions for the Sake of Allah.” Abu Qilabah (one of the narrators) said: “He started with family. Who has greater reward than the one who spends on his children to preserve them, and through whom Allah brings profit for them and makes them rich?”48

و ابوهریره (رضی الله عنه) روایت کرده که رسول الله ﷺ فرمودند: «از دیناری که در راه خدا انفاق می‌کنی، برای آزاد کردن برده، یا به‌عنوان صدقه به نیازمندی می‌دهی، یا برای نفقه خانواده‌ات خرج می‌کنی، آن دیناری که برای خانواده‌ات خرج می‌کنی، بزرگ‌ترین پاداش را دارد.»49

And Abu Hurayrah (may Allah be Pleased with him) narrated the Messenger of Allah (peace be upon him) as saying: “Of the dinar you spend as a contribution for Allah's Sake, to set free a slave, as a charity given to a needy, or to support your family, the one with the greatest reward is that which you spend on your family.”49

خیثمه گفت: «در حالی که نزد عبدالله بن عمر نشسته بودیم، قهرمانش وارد شد. ابن عمر از او پرسید: "آیا به بردگان جیره‌شان را داده‌ای؟" پاسخ داد: "نه." پس گفت: "برو و به آنان بده، زیرا رسول خدا ﷺ فرمود: "برای انسان همین گناه بس است که جیره کسانی را که زیر دستش هستند، بازدارد."»۵۰ النووی گفت: «و قهرمان، خزانه‌دار و مسئول امور مردم است، همانند نماینده یا وکیل، و این واژه‌ای فارسی است.»51

Khaythamah said: “While we were sitting in the company of 'Abdullah bin 'Umar, his qahraman entered. Ibn 'Umar asked him: “Have you given the slaves their provision?” He replied: “No.” Upon this, he said: “Go and give it to them, as the Messenger of Allah (peace be upon him) said: “It is enough of a sin for a man that he withholds provision from those under his authority.””50 an-Nawawi said: “And a qahraman is a treasurer that is responsible for the affairs of the people, much like a delegate or representative, and this is a Persian word.”51

و سفیان الثوری، اگر کسی برای طلب علم نزد او می‌آمد، می‌پرسید: «آیا راهی برای تأمین معاش خود داری؟» اگر به اندازه‌ای داشت که خود را سرپا نگه دارد، به او اجازه می‌داد که علم بیاموزد. و اگر نداشت، به او می‌گفت که نخست برود و کسب معاش کند.52

And Sufyan ath-Thawri, if a man came to seek knowledge with him, would ask: “Do you have some way of sustaining yourself financially?” If he had enough to support himself, he would allow him to study. If he didn’t, he would have him go earn a living first.52

اگر چنین است، پس باید سخنان سلف را دربارهٔ تحمّل فقر در طلب علم چنین تفسیر کنیم که آنان به همان اندازه داشتند که خود و خانوادهٔ خویش را سیر کند، و آنچه از آن پرهیز می‌کردند این بود که ساعت‌ها در پی دنیا و زرق‌وبرق آن غرق شوند. در حقیقت، سلف چنان به علم عشق می‌ورزیدند که این عشق بر جنبهٔ دنیایی زندگی‌شان نیز اثر می‌گذاشت، چنان‌که بخاری از ابوهریره روایت کرده که گفت: «می‌گویید ابوهریره از رسول خدا ﷺ بسیار حدیث نقل می‌کند، و می‌پرسید چرا مهاجران و انصار به اندازهٔ ابوهریره از رسول خدا ﷺ روایت نمی‌کنند؟ برادران مهاجرم سرگرم تجارت خود در بازار بودند، و من همواره ملازم رسول خدا ﷺ بودم، به همان اندازه که شکمم سیر شود، و آنجا حاضر بودم که آنان نبودند، و اگر آنان فراموش می‌کردند، من به خاطر می‌سپردم. برادران انصارم سرگرم اموال خود بودند، و من مردی تهیدست از اهل صفّه بودم که روایاتی را که آنان فراموش می‌کردند به یاد می‌داشتم. و رسول خدا ﷺ فرمود: "هیچ‌کس جامه‌اش را نمی‌گستراند تا من این سخن را تمام کنم و سپس آن را به سوی خود جمع کند، مگر اینکه هرچه من می‌گویم به یاد خواهد سپرد." پس جامهٔ رنگین‌ام را که بر تن داشتم گستردم تا رسول خدا ﷺ سخنش را به پایان برد، سپس آن را به سینه‌ام جمع کردم. پس از این روایات هیچ‌یک را فراموش نکردم.»53

If this is so, we should then interpret the texts of the Salaf withstanding poverty to seek knowledge to mean that they had just what they needed to sustain themselves and their families, and that what they tried to avoid was spending hours drowning in the pursuit of the dunya and its glitter. In fact, the Salaf loved knowledge so much that this affected the worldly aspect of their lives, as al-Bukhari reported that Abu Hurayrah said: “You say that Abu Hurayrah narrates too much from the Messenger of Allah (peace be upon him), and you ask why the Mujahirin and Ansar do not narrate from the Messenger of Allah (peace be upon him) as much as Abu Hurayrah does? My brothers from the Muhajirin were busy with their business in the marketplace, and I would stick with the Messenger of Allah (peace be upon him), content with what filled my stomach, and I was there when they were not, and I would memorize if they would forget. My brothers from the Ansar were busy with their wealth, and I was a poor man of the people of as-Suffah, remembering the narrations that they used to forget. And the Messenger of Allah (peace be upon him) said: “Nobody spreads his garment until I have finished this speech and then gathers it to him except that he will remember whatever I say.” So, I spread my colored garment which I was wearing until Allah's Messenger (peace be upon him) had finished his statement, and then I gathered it to my chest. So, I did not forget any of these narrations.”53

او همچنین گفت: «من همراه پیامبر ﷺ بودم تا شکمم را سیر کنم، و آن زمانی بود که نان پخته نمی‌خوردم و لباس آراسته نمی‌پوشیدم. هیچ مرد یا زنی به من خدمت نمی‌کرد، و سنگ‌ها را بر شکمم می‌بستم و از کسی می‌خواستم که آیه‌ای از قرآن را برایم بخواند، با آنکه خودم آن را می‌دانستم.»54

He also said: “I used to accompany the Prophet (peace be upon him) to fill my stomach, and that was when I did not eat baked bread or wear decorated clothes. No man or woman would serve me, and I used to bind stones over my belly and ask somebody to recite a verse from the Qur’an for me, even though I knew it.”54

و البخاری در بخش علم از «صحیح» خود بابی با عنوان «باب حفظ العلم» گشود و داستان ابوهریره را در آن آورد: «مردم می‌گویند ابوهریره زیاد حدیث روایت می‌کند. اگر دو آیه در کتاب خدا نبود، یک حدیث هم روایت نمی‌کردم:

And al-Bukhari titled a chapter in the section on knowledge in his ‘Sahih’ ‘Chapter: the Memorization of Knowledge,’ and he included in it the story of Abu Hurayrah: “The people say that Abu Hurayrah narrates too much. Were it not for two verses in the Book of Allah, I wouldn’t have narrated a single hadith:

{«همانا کسانی که دلایل روشن و هدایتی را که نازل کردیم پس از آنکه آن را برای مردم در کتاب بیان کردیم، پنهان می‌کنند، آنان کسانی هستند که خدا و لعنت‌کنندگان ایشان را لعنت می‌کنند، مگر کسانی که توبه کنند و عمل صالح انجام دهند و حقیقتی را که پنهان کرده بودند آشکارا بیان کنند. اینان‌اند که توبه‌شان را می‌پذیرم و من توبه‌پذیر و مهربانم.»}55

{“Verily, those who conceal the clear proofs, evidences, and guidance which We have sent down after We have made it clear for the people in the Book, they are the ones cursed by Allah and cursed by the cursers, except those who repent and do righteous deeds, and openly declare the truth which they concealed. These, I will accept their repentance, and I am the One Who accepts repentance, the Merciful.”}55

إنَّ إخواننا من المهاجرين كانوا يشغلهم الصفق بالأسواق، وإنَّ إخواننا من الأنصار كان يشغلهم العمل في أموالهم، وأما أبو هريرة فكان يلزم رسول الله ﷺ، يرضى بما في بطنه، ويحضر ما لا يحضرون، ويحفظ ما لا يحفظون.56

Indeed, our brothers from the Muhajirin were busy with the marketplace, and our brothers from the Ansar were busy with their wealth, and Abu Hurayrah stuck with the Messenger of Allah (peace be upon him), content with what was in his stomach, attending what they did not attend, and memorizing what they did not memorize.”56

الحافظ ابن حجر (رحمه الله) گفت:

al-Hafidh Ibn Hajar (may Allah have Mercy on him) said:

او در این باب چیزی درباره هیچ‌کس جز ابوهریره نیاورده است، و این به سبب آن است که او از میان صحابه بیشترین حدیث را حفظ کرده بود. الشافعی گفت: «ابوهریره از میان همه راویان زمان خود بیشترین را حفظ کرده بود.» و ابن عمر در جنازه‌اش ایستاد و برایش طلب رحمت الهی کرد و گفت: «او سخنان پیامبر ﷺ را برای مسلمانان حفظ می‌کرد.»57

“He did not include in this chapter anything regarding anyone but Abu Hurayrah, and this is because he was the Companion who memorized the most hadith. ash-Shafi’i said: “Abu Hurayrah memorized the most out of all the narrators of his time.” And Ibn ‘Umar stood at his funeral, invoking Allah’s Mercy for him, saying: “He would memorize the statements of the Prophet (peace be upon him) for the Muslims.””57

امام النووی (رحمه الله) فرمودند:

an-Nawawi (may Allah have Mercy on him) said:

«قولُه: «…راضياً بما في بطنِه…» يعني أنّه لازمَ النبيَّ ﷺ، قانعاً بما يسدُّ حاجتَه ويقيمُ به نفسَه، ولم يكن يهتمُّ بجمعِ المالِ للادّخار.»58

“His saying “…content with what was in his stomach…” means that he stuck with the Prophet (peace be upon him), satisfied with what he needed to sustain himself, and was not concerned with gathering money to save up.”58

ابن کثیر از سعید بن هند روایت کرده که ابوهریره گفت: پیامبر ﷺ به او فرمود: «آیا از من درباره‌ی این غنیمت جنگی نمی‌پرسی که یارانت از من پرسیده‌اند؟» پس ابوهریره گفت: «از تو می‌خواهم که از آنچه خداوند به تو آموخته است به من بیاموزی.»59

Ibn Kathir repored from Sa’id bin Hind that Abu Hurayrah said that the Prophet (peace be upon him) said to him: “Will you not ask me about this war booty that your companions have asked me about?” So, Abu Hurayrah said: “I ask you to teach me from what Allah has taught you.”59

ابوهریره (رضی الله عنه) با وجود کوتاهیِ مدتی که همراه پیامبر ﷺ بود، بیشترین احادیث را از میان صحابه حفظ کرد. آنچه بیشتر پذیرفته شده این است که او در سال هفتم پس از هجرت، میان رویدادهای صلح حدیبیه و خیبر، اسلام آورد. در آن هنگام حدود سی سال داشت و تا زمان وفات پیامبر ﷺ همواره همراه رسول خدا ﷺ بود. بنابراین، با آنکه بیش از سه سال همراه پیامبر ﷺ نبود، بیشترین حدیث را حفظ کرد و روایت نمود. این همه از آن روست که او با اخلاص به این علم می‌پرداخت، زنجیرهای دنیا را از خود دور کرده بود و دلش را از دیگر دغدغه‌ها و مشغله‌ها آزاد ساخته بود.

Abu Hurayrah (may Allah be Pleased with him) memorized the most hadith of the Companions of the Prophet (peace be upon him) despite the short time in which he accompanied him (peace be upon him), as what is commonly accepted is that he accepted Islam in the 7th year after the Hijrah, sometime between the incidents of al-Hudaybiyah and Khaybar. He was around 30 years of age at the time, and he was always with the Messenger of Allah (peace be upon him) until he died. So, he memorized and narrated the most, despite the fact that he only accompanied the Prophet (peace be upon him) for not more than three years. This was all because he was sincere with this knowledge, threw off the shackles of this world, and freed his heart from all other distractions and concerns.

«پس طالب علم باید همه‌ی تعلقات و سرگرمی‌ها را کنار بگذارد، زیرا اگر توجهش میان این و آن پراکنده شود، بسیاری از چیزها را از دست خواهد داد. سلف، علم را بر هر چیز دیگری مقدم می‌داشتند. برای نمونه، روایت شده که الإمام أحمد (رحمه الله) تا پس از چهل سالگی ازدواج نکرد! و کنیزی به ابوبکر الأنباري هدیه داده شد. روزی که آن کنیز نزد او رفت، او در میانه‌ی تلاش برای رسیدن به نتیجه‌گیری در یک مسئله بود و در این کار دچار دشواری شده بود. پس گفت: «او را نزد فروشنده‌اش برگردانید.» کنیز پرسید: «چرا؟ مگر چه کرده‌ام؟» پاسخ داد: «هیچ، جز این که دلم به خاطر تو پریشان شد، و تو ارزش آن را نداری که از دانشم بازداشته شوم.»60

“So, the student of knowledge should cut off all distractions, because if one’s concentration is spread here and there, he will miss out on discovering many things. The Salaf would put preference to knowledge over and above everything else. For example, it was narrated that al-Imam Ahmad (may Allah have Mercy on him) did not get married until after he was 40! And a slave girl was given as a gift to Abu Bakr al-Ambari. When she entered upon him one time, he was in the middle of trying to come to a conclusion on an issue, and had trouble doing so. So, he said: “Take her back to the trader.” She asked: “Why? What did I do?” He replied: “Nothing, except that my heart was distracted by you, and you are not worth me being prevented from my knowledge.”60

امام شافعی (رحمه الله) فرمود: «کسی که در حالی که ثروتمند و دارای جایگاه بالاست، این علم را بجوید، موفق نخواهد شد. بلکه کسانی موفق می‌شوند که در حالی که فروتن‌اند، سطح زندگی پایینی دارند و به عالمان خدمت می‌کنند، آن را می‌جویند.» و ابن وهب روایت کرده است که مالک بن انس (رحمه الله) فرمود: «هیچ‌کس به آنچه از این علم می‌خواهد نخواهد رسید، مگر آنکه فقری را تجربه کند که او را وادار کند آن را بر هر چیز دیگری ترجیح دهد.»61

ash-Shafi’i (may Allah have Mercy on him) said: “Nobody who seeks this knowledge while he is wealthy and high in status will succeed. Rather, those who seek it while they are humble, having a low standard of living, and are serving the scholars will succeed.” And Ibn Wahb narrated that Malik bin Anas (may Allah have Mercy on him) said: “Nobody will get what he wants from this knowledge until he experiences poverty that causes him to prefer it over anything.”61