د فوری فهم (بداهة) مالک ہونا یعنی کسی مسئلے پر بہت جلد فہم کی بنیاد پر فیصلہ کرنا ہے۔ مثال کے طور پر، جب کوئی پوچھتا ہے: "آپ کہاں سے ہیں؟" تو تم اس کا مقصد اور اس سوال کے پیچھے چھپی بات کو فوراً سمجھ جاتے ہو۔ اس طرح تم نے اس سوال پر فوری فیصلہ کر لیا ہوتا ہے۔

Possessing spontaniety is to issue judgements on matters promptly, based on a very quick understanding. As an example, when somebody asks, “Where are you from?” you understand promptly his aim from the question and what lies behind his question. Thus, you would have judged on the question promptly.

په دې حالت کې تاسو بې‌ساختې فکر (spontaneity) کارولی دی. د همدې بې‌ساختې فکر پر بنسټ تاسو په دې حالت کې اړین ځواب ورکولی شئ. بل مثال: کله چې تاسو د یوه چارواکي د یو هیواد ته د سفر خبر اورئ، نو تاسو په چټکۍ سره د دې سفر موخه له دې خبر اورېدو څخه پوهیږئ. له همدې امله ویلی شو چې تاسو بې‌ساختې فکر لرئ. د همدې بې‌ساختې فکر پر بنسټ تاسو په دې اړه اړین تدبیرونه نیسئ. همدارنګه، کله چې تاسو د یوې ناڅاپه لیدنې څخه حیران شئ، نو تاسو په چټکۍ سره د دې علت پوهیدلی شئ. په دې ترتیب تاسو به بې‌ساختې فکر ولرئ؛ او د بې‌ساختې فکر پر بنسټ هغه تدبیرونه نیولی شئ چې د دې چټک پوهاوي سره سمون لري.

In such a case, you have used spontaniety. Based on this spontaniety, you can give the answer required in such a situation. As another example, when you hear of the visit of an official to a country, then you will promptly understand the aim of the visit from hearing this news. Thus, you can be said to have spontaniety. Based on this spontaniety, you take the necessary measures in this regard. Also, when you are surprised by an unexpected visit, you can promptly understand the reason for this. Thus, you would have spontaniety; based on spontaniety you can take the measures that conform to this quick understanding.

د سپونټانیټي (spontaneity) اصل معنا دا ده چې موضوعات ژر پوهیدل، یا ژر فکر کول. خو باید دا په یوه ژر پریکړه کې پای ته ورسیږي، هغه پریکړه چې د همدې ژر پوهیدو پر بنسټ وي، هغه موضوع په اړه چې تاسو ورسره مخ یاست.

Spontaniety, in origin, means understanding issues quickly, or quick thinking. However, it should result in a quick judgement on the matter that you are faced with, based on quick understanding.

اگرچہ اس کی اصل میں اس کا مطلب فوری فہم یا فوری سوچ ہے، تاہم اس کا مقصد امور پر جلد فیصلہ کرنا ہے۔ اس طرح، بے ساختگی امور پر فوری فیصلہ ہے۔ اس کی وجہ یہ ہے کہ امور پر فیصلہ کرنا فہم یا سوچ بھی ہے، اور ساتھ ہی فہم یا سوچ کا نتیجہ بھی ہے۔

Though in origin, it means quick understanding or quick thinking, its aim however, is to make judgements quickly. Thus, spontaniety is quick judgement on matters. This is because judgement on matters is comprehension, or thinking, as well as being the result of understanding or thinking.

دا وجہ ده چې البدیہہ (فوري او ابتدائي فہم) د فطري معنی لري۔

Thus, al-badeehah (initiative insight) means the innate (fitri)

د پوهې یا طبیعي (طبعي) پوهې.

understanding or the natural (tabee’ee) understanding.

بغض النظر عن المعنى اللغوي لکلمۀ «البدیهۀ» یا «البدَاهۀ»، فإنها تعني في هذا السیاق الحکم الفطري أو الطبیعي، والفهم الفطري أو الطبیعي. وسُمّیت فطریة أو طبیعیة لأنها لا تحتاج إلى تأمل مُتعمَّد ولا إلى فحصٍ دقیق، بل تأتي تلقائياً وبصورة آلية. وکأن مجرد سماع الخبر أو السؤال أو المفاجأة قد وفّر بذاته کل ما یلزم للفهم أو التفکیر، فیمکن إصدار الحکم فوراً. ولهذا فإن البداهة أو سرعة الحکم لا تتنافى مع التفکیر العمیق أو المستنیر، وإن کانت تتنافى مع التفکیر البطيء، لأن المهم هو سرعة الفکر لا مصدره. فمثلاً، في مثال السؤال «من أین أنت؟»، تفکّر بسرعة في السائل، وفي صیاغة السؤال، وکذلک في سیاق السؤال، فتستنتج بذلک غرض السؤال. وهذا التفکیر عمیق، لأنه لیس سهلاً أن تفکّر في السؤال والسائل والسیاق الذي ورد فیه، ومن الصعب تحدید الغرض من هذا السؤال. فهذه البداهة إذن تنبع من التفکیر العمیق. وفي مثال سماع زیارة مسؤول، تفکّر بسرعة في الزائر، والدولة التي یمثّلها، وما جرى قبل هذه الزیارة، وما سینتج عنها. ومن ذلک تستنتج غرض هذه الزیارة. وهذا تفکیر مستنیر، لأنک فکّرت في الأمور المحیطة بالحدث وما یتصل به، ثم أصدرت الحکم. فالبداهة هنا نشأت من التفکیر المستنیر.

Regardless of the linguistic meaning of the badeehah or badaahah, it means, in this context, the natural or innate judgement and the natural or innate understanding. It is said to be natural or innate because it does not need deliberateness and close examination. It rather comes spontaneously and in an automatic way. It is as if just hearing the news or the question or the surprise had provided, by itself, everything required for understanding or thinking, so judgement can be issued instantly. Therefore, spontaniety or quick judgement is incompatible with slow thinking, though it is not incompatible with deep or enlightened thinking. This is because what matters is speed of thought, not the source. So, in the example of the question, “where are you from?” you think quickly about the questioner, the wording of the question and also the context of the question, thus you deduce the aim of the question. This thinking is deep, because it is not easy to think about the question, the questioner and the context in which the question came. It is difficult to ascertain the purpose of this question. Thus, this spontaniety comes from deep thinking. In the example of hearing of the visit of an official, you think quickly about the visitor, the state he represents, what took place before this visit and what will result from it. From this you deduce the aim of this visit. This is enlightened thinking because you thought of the matters that surrounded the event and what relates to it; then you issued the judgement. So, spontaniety here came from enlightened thinking.

د یوه چارواکي د ناڅاپي لیدنې په مثال کې، چې د وخت له کبله تاسو حیران کوي، دا حیرانتیا یوازې تاسو د لیدنې د موخې په لور لارښوونه کوي. دا فکر کول عادي دي؛ دا ژور یا روښانه فکر نه دی. خو د فیصلې د صادرولو چټکتیا، چې د پوهیدو یا فکر کولو د چټکتیا پر بنسټ ده، هغه ده چې ناڅاپیتوب پیدا کوي، نه څنګه والی یا د فکر ډول. نو ناڅاپیتوب د چټک فکر څخه راځي، د فکر له ډول پرته، که ژور وي، که روښانه یا عادي. له همدې امله مهمه چټکتیا ده، نه د فکر سرچینه.

With the example of an unexpected visit by an official, which surprises you by its timing, this surprise alone will guide you to the purpose of the visit. This thinking is normal; it is not deep or enlightened. However, the speed of issuing the judgement, based on the speed of understanding or thinking, is what produces spontaniety and not the thinking itself or its type. Therefore, spontaniety results from quick thinking, regardless of the type of thinking, whether it is deep, enlightened or normal. So what is important is the speed and not the source of thinking.

بناءً على ذلک، فإن الفوری والتلقائی لا یتوافق مع التفکیر البطیء، لکنه لا یتعارض مع التفکیر العمیق أو المستنیر أو العادی.

Thereupon, spontaniety is incompatible with slow thinking, but not incompatible with the deep, enlightened or normal thinking.

هغه څه چې مهم دي یوازې سرعت دی نه ژوروالی. ژوندۍ ګړندیتوب (سپونټانیټي) د خلکو او ملتونو لپاره اړین دی، او هغو ډلو، ګوندونو او افرادو لپاره هم چې د دغو ملتونو برخه دي. دا ځکه چې ژوند ته مخ اړول، که له نورو افرادو سره وي، یا له نورو خلکو او ملتونو سره، یا د چارو په سرته رسولو کې، ګړندیتوب ته اړتیا لري. ځکه د ژوندي چارو په ترسره کولو کې بریالیتوب دوه شیان غواړي: لومړی، په مسایلو د قضاوت د صادرولو سرعت، او بیا د هغو په اړه د لازمو تدابیرو نیول.

What is important is the speed only and not the depth. Spontaniety is necessary for peoples and nations and for the individuals, groups and parties who are part of these peoples and nations. This is because spontaniety is necessary to engage in life, whether with other individuals, or with other peoples and nations, or with discharging the affairs. This is because success in undertaking life affairs requires two matters: firstly, the speed of issuing judgements on matters and then taking the necessary measures towards them.

که تاسو دا کار ونه کړئ، نو به ناکام شئ او داسې ستونزو سره به مخ شئ چې ستاسو د برداشت له ظرفیت څخه بهر وي. د وخت په تیریدو سره بار نور هم درنیږي او خنډونه زیاتیږي. دا به د ژوند په بهیر کې د ناکامۍ سبب وګرځي.

If you do not do this, you will fail and face matters beyond your capability to bear. As time passes the burden becomes heavier and obstructions increase. This will lead to failure in the course of life.

دوهم، هغه فرصتونه چې یو شخص ته وړاندې کیږي، هغه دي چې پرمختګ ته ژر ټیل کوي، تر دې چې اوږدې واټنونه ترې تیر شي.

Secondly, the opportunities offered to a person are the ones which force progress forward quickly, such that long distances are covered.

که تاسو یوه فرصت ونه نیسئ، نو هغه به له لاسه ورکړئ. دا ممکن بیرته رانستانه نشي، نو تاسو به د دې فرصت له ګټې اخیستنې څخه محروم شئ. که د فرصتونو له ورکولو دا عمل تکرار شي، نو تاسو به د یوې حالت څخه بل ته د لیږدیدو سرعت له لاسه ورکړئ. تاسو به په همدې ځای کې پاتې شئ او په دې ډول بې حرکته به شئ، چې د ژوند په لاره کې یوه ناکامي ده. د دې ټولو سبب به د بې ساري چټکتیا نشتوالی وي.

If you do not seize an opportunity, you will lose it. It may not return, so you would lose the use of this opportunity. If the loss of opportunities were repeated, you would lose the speed of transferring from one situation to another. You would stay in the same place and thus become motionless, a failure in the course of life. The reason for all of this would be the lack of spontaniety.

لہٰذا، زندگی کے سفر میں کامیابی کے لیے بروقت حرکت ضروری ہے۔ اگر تعلیم اور سوچ بچار خود، تیاری، ایجاد اور محنت، تجارت اور زراعت اور دیگر امور زندگی کے سفر میں کامیابی کی خاطر ہیں، تو یہ امور اور خود زندگی بے معنی ہیں اگر بروقت حرکت کے ساتھ انجام نہ پائیں۔ اس لیے ریاستیں، قومیں اور اقوام جن امور پر اپنے دشمنوں کے خلاف جدوجہد میں توجہ دیتی ہیں، ان میں سے ایک یہ ہے کہ دشمن کے اعمال کو مفلوج کر دیا جائے۔ اس معاملے میں بروقت حرکت سے زیادہ خطرناک کوئی چیز نہیں۔ اس لیے ریاستیں، قومیں اور اقوام اپنے دشمن سے بروقت حرکت کو چھین لینے کا خیال رکھتی ہیں تاکہ اسے مفلوج کر دیں اور اس سے کام میں پیداواری صلاحیت چھین لیں، نیز یکے بعد دیگرے مواقع ضائع کروا دیں۔ پھر دشمن کو تباہ کرنا، اس پر قبضہ اور غلبہ حاصل کرنا، اور اس کے علاقوں پر اثر و رسوخ بڑھانا آسان ہو جاتا ہے۔ اگرچہ مغرب نے اسلامی ممالک اور اسلامی ریاست کے شہریوں پر ثقافتی یلغار اس کے بعد شروع کی جب وہ ان پر اپنا اقتدار قائم کر چکا تھا، تو اس نے ان کو ذہن و فکر میں بہکانے سے آغاز کیا۔ اس کا مقصد یہ تھا کہ وہ بروقت حرکت کھو دیں اور انہیں سوچ بچار میں مصروف رکھا جائے۔ اس میں اس کی کامیابی بے مثال رہی، یہاں تک کہ مسلمان تقریباً مفلوج ہو گئے۔ تمام لوگ غور و فکر، تامل اور انتظار میں ڈوب گئے، یہاں تک کہ وہ زندگی کے سفر میں ناکام ہو گئے؛ وہ استعماریت کے اقتدار اور اس کے اثر کو ختم کرنے میں بھی ناکام رہے، باوجود ان انقلابات اور جنگوں کے جو انہوں نے اس کے خلاف لڑیں۔ ان میں سے ہر ایک، ہر چھوٹے یا بڑے مسئلے میں، غور و فکر اور سوچ بچار کا سہارا لینے لگا، یہاں تک کہ وقت گزر گیا اور میسر موقع ضائع ہو گیا۔ بہت سے مواقع بغیر پکڑے ضائع ہو گئے۔ یوں وہ ایک حالت سے دوسری حالت کی تیز منتقلی سے محروم رہ گئے، یہاں تک کہ وہ "خودکار" فلسفوں (الفلسفۃ العالیہ) میں غرق ہو گئے۔ هغوی په دې کې بوخت وو، نو کار د دوی لپاره ناڅرګند شو او د خپل تشویش له امله چې د خودکاره فلسفو په اړه وو، روښانتیا یې له لاسه ورکړه. په حقیقت کې ځینې داسې مسایل شتون لري چې باید په اړه یې فلسفي بحث وشي، هغه نه چې ساده دي، بلکې هغه چې ژور دي، لکه بیا ژوندي کېدل (نهضه)، آزادي (تحریر)، سیاسي او نظامي چلونه او نور دې ته ورته مسایل. دا مسایل باید فلسفي بحث او ژورې څیړنې ته وسپارل شي، او په ظاهري بڼو یې قناعت ونه شي.

Therefore, spontaniety is necessary for success in the course of life. If education and thinking themselves, together with preparation, invention and industry, trading and farming and other matters are for the sake of success in the course of life, then these matters and life itself are pointless if not accomplished with spontaniety. Therefore, one of the matters that the states, peoples and nations pay attention to, in their struggle against their enemies, is to cause paralysis in their actions. There is nothing more dangerous than spontaniety in this matter. Therefore, the states, peoples and nations take care in removing spontaniety from their enemy so as to cause him paralysis and cause him to lose the ability to be productive in work, as well as to miss the opportunities one after the other. It then becomes easy to destroy the enemy, colonise and dominate him, extending influence over his territories. Though the West started the cultural invasion of the Islamic countries and the citizens of the Islamic State, only after it had already extended its authority over it, it started by seducing them in mind and thinking. This aimed to make them lose spontaniety and preoccupy them with thinking. Its success in that was unmatched until they, the Muslims, were almost paralysed. All the people were engrossed in deliberation, pondering and waiting, until they failed in the course of life; they even failed in removing the authority of imperialism and its influence, despite the revolutions and wars they entered against it. Each one of them, in every small or big problem, started to resort to pondering and thinking, until the time passed and the available opportunity was lost. Many opportunities were lost without being seized. So they missed the quick transfer from a situation to another until they immersed themselves in the “automatic” philosophies (al-falsafah al-aaliyyah). They were engaged in them, so that the matter became obscure to them and they lost clarity because of their concern about the automatic philosophies. Indeed, there are matters that need to be philosophised, which are not the simple ones but the deep ones, such as revival (nahdah), liberation (tahreer), the political and military manoeuvres and the like. These matters must be philosophised and studied in depth, without being satisfied with their apparent forms.

دا روښانه مسالې چې فکر ته اړتیا نه لري، په هغو کې فلسفه کول یوازې د دوی ابهام او بې‌ثباتي زیاتوي، لکه کرسۍ، پیاله، پلیټ او نور شیان. د داسې مسالو او شیانو په اړه فکر کول او فلسفه کول سم نه دي؛ بلکه دوی لکه چې دي، همداسې منل کیږي، هغه مهال چې دوی یا د دوی نومونه یادېږي. دا هغه څه دي چې ورته «الفلسفة الآلية» (ماشیني فلسفه) ویل کیږي. ماشیني فلسفه یا ماشیني فکر، نو د ښکاره شي فلسفه ده چې په هغه کې هیڅ پټ نه وي؛ دا شی یوازې د نوم د یادولو په واسطه پوهیدل کیږي. نو کرسۍ کرسۍ ده. که تاسو یې فلسفه کړئ یا په اړه یې فکر وکړئ، نو لا زیات ابهام به کې پیدا شي او تاسو به یې نه شئ پوهیدای. څومره چې تاسو موضوع فلسفي کړئ، هومره به تاسو په ابهام کې ډوب شئ. لویدیځ عقل، فکر، څېړنه، مطالعه، حساب او نور داسې شیان ستایلي، تر دې چې موږ خپل بې‌ساخته والی له لاسه ورکړ. موږ حتی له دې هم تېر شو او ماشیني فلسفې ته ورسیدو. یو تن ته وویل شول: "یو کار پیل کړه؛ ولې خطر نه کوې؟" خطر دا دی چې عمل پرته له دې کړل شي چې لومړی حساب وشي. خو دغه خلکو خطر هم د ماشیني فلسفې په بڼه فلسفي کړ. نو ویې ویل: "موږ بې‌فکره کار نه کوو؛ بلکه موږ د حساب شوي یا مطالعه شوي کار لپاره چمتو یو." دا خبره د کار فلسفي کول دي، او دا د ماشیني فلسفې یوه ډول ده. دا ځکه چې که کار حساب او مطالعه شوی وای، نو بیا خطر نه وای. نو د کار د فلسفي کولو هڅه یې مفهوم بدل کړ او له حقیقت څخه یې لرې کړ. نو که خلک پخپله د ماشیني فلسفې پیروي پیل کړي، نو بې‌ساخته والی به له دوی څخه لرې شي.

However, with the clear matters that do not need thinking, trying to philosophise in them only increases their ambiguity and vagueness, such as a chair, cup, plate and the like. With these matters and things, it is not correct to think and philosophise about them; they are rather taken as they are, once they or their names were mentioned. This is what is called the automatic philosophy (alfalsafah al-aaliyyah) The automatic philosophising or the automatic thinking thus is the philosophising of the apparent object, of which nothing is hidden; this thing is not understood except by mentioning its name. So the chair is a chair. If you philosophised it or thought about it, it would increase in obscurity and you would become unable to understand it. The more you philosophise the subject, the more you will plummet into vagueness. The West praised the mind, thinking, deliberation, study and calculation and the like until we lost spontaniety. We even went beyond that to the automatic philosophising. It was said to some people; “carry out a venture; why do you not undertake a risk?” Risk means to carry out an action without first making calculation. However, these people philosophised the risk in a form of automatic philosophy. So they said; ‘we do not undertake a reckless venture; we are rather ready to undertake a calculated or studied venture.’ This statement is philosophising the venture, which is a form of automatic philosophy. This is because if the venture was calculated and studied, it would not then be a venture. Thus the attempt to philosophise the venture changed its concept and removed it from its reality. So if the people by themselves started to follow the automatic philosophy, then spontaniety will be far from them.

یقیناً فکر و تأمل ناگزیر ہیں، اور جیسا کہ پہلے کہا گیا ہے "جلد بازی شیطان کی طرف سے ہے"، لیکن یہ بات صرف ان معاملات کے بارے میں ہے جن میں مطالعے اور غور و فکر کی ضرورت ہو، نہ کہ ان معاملات میں جن میں اس کی ضرورت نہ ہو۔ مزید یہ کہ وہ معاملات جن میں مطالعے اور غور و فکر کی ضرورت ہو، اگر ابھی وقت باقی ہو یا حالات مناسب ہوں تو ان کا مطالعہ اور جائزہ لیا جاتا ہے۔ تاہم اگر حالات سوچ بچار کے لیے سازگار نہ ہوں اور ایسی سوچ موقع ضائع کر دے یا خلل کا باعث بنے، تو پھر فوری ردعمل کے سوا کوئی چیز صورتحال کو نہیں بچا سکتی۔ لہٰذا اقوام و ملتوں، گروہوں اور جماعتوں کے لیے زندگی کے سفر میں کامیاب ہونے کے واسطے بروقت اقدام ناگزیر ہے۔ بلکہ زندگی کے سفر میں کامیابی کے لیے اس کی موجودگی ضروری ہے؛ یہ اس کامیابی کی شرائط میں سے ایک ہے۔

It is true that thinking is indispensable and pondering is necessary, as it was said in the past “haste is from Shaitan”. But this is only in the matters that need study and scrutiny, not in matters that do not need it. Moreover, matters that need study and scrutiny are studied and examined if there is still time to do so, or if the circumstances are suitable. However, if the circumstances are not suitable for thinking and such thinking would squander the opportunity or it would lead to disruption, then nothing would save the situation except spontaniety. Therefore, spontaniety is indispensable for nations and peoples, groups and parties in order to succeed in the course of life. Rather its presence is necessary for success in the course of life; it is one of the conditions of this success.

زندګۍ کې حالتونه او مسلې ډیرې او مختلفې دي، د دې لارې بیلابیلې دي، ناهمواره او هواره، اسانه او ستونزمنې دي. په ورته وخت کې "وخت سرۍ زر دی"؛ په حقیقت کې دا له سرو زرو هم ډیر ارزښت لري. نو دا ډیره مهمه ده چې حالت، شرایط او په لاس کې اخیستې مسله په پام کې ونیول شي. په دې اساس، که مسله فکر کولو ته اړتیا ولري، نو پکار دی چې په اړه یې فکر وشي، که د ژر عمل (بې ساري خوځښت) ته اړتیا ولري، نو پکار ده چې ژر عمل وشي. همدارنګه هر حالت د خپلو اړتیاوو سره سم وڅیړل کیږي. موږ نه وایو چې هرڅه ژر عمل ته اړتیا لري. ډیرې داسې مسلې شتون لري چې ژر عمل ته اړتیا نه لري؛ په دې اړه فکر کول ډیر مهم دي. مګر نورې داسې مسلې هم شتون لري چې فکر کول یې زیانمنوي، ځکه دوی ژر عمل ته اړتیا لري. د مثال په توګه، تعریفونه، الهي احکام او تخنیکي مسلې یوازې د فکر په کولو سره حل کیږي.

The conditions and matters of life are numerous and diverse, its paths are various, rugged and flat, easy and difficult. At the same time, ‘time is gold’; it is in fact more valuable than gold. So it is very important to take into account the situation, condition and the matter at hand. Accordingly, if the matter requires thinking, then it is necessary to think about it, if it requires spontaniety, then it is necessary to have spontaniety. Thus, every situation is dealt with according to its requirements. We do not say that everything needs spontaniety. There are many matters that do not need spontaniety; thinking is rather important regarding them. However, there are other matters that are harmed by thinking because they need spontaniety. As an example, the definitions, the divine rules and the technical matters are not solved except with thinking.

دې ته د ځواب ورکولو لپاره ژوندی فکر نه کوي؛ بلکه دا بد دی چې ناڅاپیت پکې راشي. په بل لوری، د ناڅاپي پیښو، ټول هغه شرارتي پوښتنو لپاره چې په قصد پوښتل کیږي، او ټولو ناڅاپي مسایلو لپاره، ناڅاپیت ضروري دی. فکر کول په دې حالاتو کې نا منل شوی نه دی؛ بلکه باید له دې څخه ليرې وساتل شي. که فکر پکې داخل شي، نو ممکن دی د هغو ابهام زیات شي، خلکو ته فرصت له لاسه ورکړي، د فکر کونکي حقیقت ښکاره شي یا د دې له امله زیان ورسیږي. په ژوند کې داسې مسایل هم شته چې فکر ورته ضروري دی، او داسې مسایل هم شته چې ناڅاپیت ورته ضروري دی، او په هغو باندې فکر کول سم نه دي. نو ژوند د حالت له مخې چلیږي او د هغه بهیر په مناسب ډول پیل کیږي. که بلاغت د خبرې هغه موافقت وي چې حالات یې غواړي، نو د ژوند بهیر ته لاس اچول هم د عمل هغه موافقت دی چې حالات یې غواړي.

Spontaniety has nothing to do with them; it is rather wrong for spontaniety to enter them. On the other side, for the surprises, all the mischievous questions that are asked purposefully and all the hasty matters, spontaniety is indispensable for all of them. Thinking is unacceptable in them; it rather should be distanced from them. If thinking entered them, then it is possible to increase their vagueness, to remove the opportunity from the people, expose the reality of the thinker or be harmed because of that. Life has matters for which thinking is indispensable, as well as matters for which spontaniety is indispensable and it is incorrect to think regarding them. So, life is conducted and its course is engaged according to the situation. If balaaghah (eloquence) is the agreement of speech with what the circumstances require, then taking up the course of life is the agreement of action with what the circumstances require.

که دا کار فکر کولو ته اړتیا لري، نو فکر وکارول شي، او که دا کار ناڅاپي عمل ته اړتیا لري، نو ناڅاپیت وپلټل شي۔ لکه څنګه چې فکر د ژوند د بهیر لپاره، د ټولو ډولونو سره، اړین دی، همداسې ناڅاپیت هم د ژوند لپاره اړین دی۔ موږ فکر نه نیوکه کوو، ځکه هغه د ژوند لپاره اړین دی۔ بلکې موږ هغه خودکار رجوع چې هر وخت فکر ته کیږي، او د ژوند څخه د ناڅاپیت نشتوالی نیوکه کوو۔

If it requires thinking, then thinking is used. If it requires spontaniety, then spontaniety is followed. As thinking is necessary for the course of life, with all of its types, spontaniety is also necessary for life. We do not criticise thinking, for it is necessary for life. We rather criticise the automatic resort to thinking and the absence of spontaniety from life.

فکر کول د ژوند له اړتیاوو څخه دی. که دا خبره سمه ده چې انسان هغه ژوی (مخلوق) دی چې د خبرو کولو وړتیا لري، نو دا خبره هم سمه ده چې انسان یو فکر کوونکی ژوی (مخلوق) دی. هغه څه چې انسان له نورو مخلوقاتو څخه بېلوي، فکر کول دي. عقل په خپل حقیقي مانا کې فکر کول دي. ژوی که څه هم دماغ لري، خو فکر نه کوي، ځکه چې عقل نه لري. دا ځکه چې یوازې د دماغ شتون د فکر کولو د پروسې د شتون لپاره کافي نه دی؛ بلکې نور شرطونه هم اړین دي. له همدې امله، فکر کول پخپله د انسان له ځانګړتیاوو څخه دی. پدې ترتیب، انسان له فکر کولو، یعنې له عقل پرته نشي شتون لرلی. فکر کول پخپله له انسان څخه نشي ورکېدای. له همدې امله، د فکر کولو پر وړاندې بریدونه بې ځایه دي. بریدونه بلکې د ورو فکر کولو پر وړاندې دي، یعنې د چټکتیا (فوري پرېکړې) نشتوالي پر وړاندې. دا ځکه چې چټک فکر یا فوري پرېکړه د ژوند په لاره کې د پرمختګ لپاره اړینه ده، همدارنګه د دې لارې کې د بریا د ترلاسه کولو لپاره هم.

Thinking is one of life’s necessities. If it is true that man is an animal (creature) endowed with the faculty of speaking, it is also true that man is a thinking animal (creature). What distinguishes man from other creatures is thinking. The mind, in its true meaning, is thinking. The animal, although it has a brain, does not think, for it does not have a mind. This is because the presence of the brain alone is not enough for the thinking process to exist; rather there are other requirements. Therefore, thinking itself is one of the characteristics of man. Thus, there could not be a man without thinking, i.e. without the mind. Thinking itself can’t be absent from man. Therefore, attacking thinking is irrelevant. The attack is rather focused on the slow thinking, i.e. on the lack of spontaniety. This is because quick thinking or spontaniety is necessary to proceed in the course of life, as well as to achieve success in this course.

د ظاهري ژوندون شتمنی درې څیزونه دي: لومړی، دا څه شی دی؟

Spontaniety has three matters to discuss: Firstly, what is it?

دوهم، د دې عملي حقیقت څه دی؟ که څه هم د دې تعریف یا دا پوهیدل چې دا څه شی دی، عملي حقیقت ته لارښوونه کوي؛ خو دا له حقیقت څخه توپیر لري. مثلاً کله چې تاسو په یوه داسې موضوع حیران شئ چې تاسو ته د هغې په اړه خپل موقف ټاکل پکار وي، نو په دې حالت کې ناڅاپیت ډیر ښکاره دی، خو دا ناڅاپیت نه دی. دا ځکه چې په ناڅاپیت کې تاسو ته د هغې په اړه ژر او ډیر چټک حکم ورکول پکار دي، داسې ډول چې دا موقف هغه تدابیر ټاکي چې د دې حیرانتیا په وړاندې باید ونیول شي. مثلاً د هغه پوښتنې په وړاندې حیرانتیا چې تاسو یې اټکل نه وو کړی، یا د دښمن په یوه داسې ځای کې موندل چې تاسو یې تمه نه درلوده، یا د یوې داسې ستونزې سره مخ کیدل چې تاسو یې د پیښېدو تمه نه درلوده. حیرانتیا یا حقیقت د عمل یا ناڅاپیت موضوع ده، خو دا پخپله ناڅاپیت نه دی. دریمه خبره داده چې د دې دواړو لپاره د ژوند څخه مثالونه وړاندې شي، هغه حقیقت په اړه چې په کې ناڅاپیت پېښ شو او په خپل ناڅاپیت په اړه. د داسې حالاتو کې نیول شوو تدابیرو مثالونه، که څه هم ګټور دي، خو اړین نه دي. دا ځکه چې تدابیر د حقیقتونو د توپیر سره یا په ورته موضوع کې د ناڅاپیت سره توپیر کولی شي.

Secondly, what is its practical reality? Although its definition or knowing what it is guides to its practical reality; but this is different from the reality. When you are, for example, surprised with a matter that requires you to determine your position towards it, then in this case spontaniety is quite evident, but it is not spontaniety. This is because in spontaniety you need to issue a judgement regarding it swiftly and very quickly, in a way that this position determines the measures that have to be taken towards this surprise. For example the surprise at a question that you did not anticipate, or finding an enemy in a place you did not expect, or of a problem you did not expect to occur. The surprise or the reality is the subject of action or spontaniety, but it is not spontaniety itself. The third matter is to provide examples about these two from life, about the reality in which spontaniety took place and about spontaniety itself. As for examples of measures taken in such cases, though they are beneficial they are not necessary. This is because the measures can vary with varying realities, or with the spontaniety in the same issue.

د سپونтانیٹي او فکر کولو ترمنځ توپیر پوهیدو وروسته، دا ضروري ده چې په خلکو کې سپونتانیٹي څنګه پیل کړو، یعنې څنګه د خلکو ترمنځ سپونتانیٹي وده وکړو. دا په ځانګړې توګه هغو کسانو ته اړینه ده چې سپونتانیٹي نه لري. د دې مسئلې ځواب پدې پورې تړلی دی چې خلک دوه ډوله دي۔ لومړی، د علمي څیړنې خلک او د دوی ورته کسان دي. د دې خلکو دنده فکر کې بوخت کیدل دي، لکه د علمي څیړنې خلک او غیر دودیز سیاستوالان۔ دوهم، عادي خلک دي، یعنې له لومړي ډول پرته نور خلک، که زده کړې وي یا نه، او همداراز دودیز سیاستوالان۔ دا ځکه چې د امت د خلکو اصلي دنده یا فکر دی یا مادي عملونه، پرته له دې چې بل څه پکې شامل وي۔ د دې دوو ډولونو هر یو وضعیت له بل سره توپیر لري. نو د هر ډول سره عمل باید بېل وي، که د هغو سره د سپونتانیٹي پیلول وي یا د هغو سره د سپونتانیٹي وده وي. دا ځکه چې هغه څوک چې فکر ته عادت لري د هغه څخه توپیر لري چې فکر د هغه لپاره نوی دی. له همدې امله، کار به د دوی سره توپیر ولري۔ څه په عادي خلکو، پشمول د دودیزو سیاستوالانو، کې د سپونتانیٹي پیلول له هغو کسانو په پرتله اسانه دي چې اصلي دنده یې فکر دی. دا ځکه چې د دې خلکو لپاره فکر نوی دی او اصلي نه دی۔

After understanding the difference between spontaniety and thinking, it is necessary to know how to initiate spontaniety in people, i.e. how to develop spontaniety in the people. This is particularly the case with those who do not have spontaniety. The answer to this matter depends on the fact that people are of two types. Firstly, there are the people of scientific research and their like. The task of these people is the involvement in thinking, such as the people of scientific research and the non-conventional politicians. Secondly, there are ordinary people, i.e. other than the first type, whether they were educated or not, as well as the conventional politicians. This is because the original task of the people in the Ummah is either thinking or material actions, without the presence of something else. The position of each of these two types differs to the other. Thus the action with each type should be different, regarding initiating spontaniety with it or developing spontaniety with it. This is because the one who is used to thinking is different from the one for whom thinking is new. Therefore, the work will vary with them. As for the ordinary people, including the conventional politicians, the work towards initiating spontaniety in them is easier than with those whose original task is thinking. This is because with these people the thinking is new and not original.

چونکه دوی په فطري ډول مفکر دي، ځکه انسان یو فکر کوونکی مخلوق دی، نو د دوی سره کار یوازې عادت کول دي، یعنی د بدیهه (فوري فکر) د عادت پیل کول. نو دا یو طبیعي پروسه کیږي، حتی د دوی په عادي کار کې هم. مثلاً نجاران، معماران، کارګران، صنعتګران، کروندګران، ساده خلک او د دوی په څیر نور، ټول اړتیا لري چې د خپل کار یا مسلک څخه داسې مثالونه ورکړل شي چې دوی یې سره تړاو ولري. بیا دا پروسه په تدریجي ډول د نورو پیچلو مثالونو په ورکولو سره، په تکراري ډول زیاتیږي. دا به په دوی کې بدیهه عادي او طبیعي کړي. مثلاً ورته ویل کیږي: "که په خپل کار کې له یوې ناڅاپي ستونزې سره مخ شوې، نو څنګه یې حل کوې؟" که ځواب ډیری وارې سم وي، نو بیا پیچلو پوښتنو ته لیږد اسانه کیږي. که یوازې یو ځواب ورکړل شي، سم یا غلط، خو تکرار نشي، نو باید د سم ځواب په اړه ورسره موافقه وشي ترڅو تکرار شي، یا د غلط ځواب سمون وشي ترڅو تکرار نشي. دا تکرار دومره دوام کوي تر څو چې مسأله پخه شي، او بیا کار د پیچلو مثالونو په اړه ترسره کیږي. د ناڅاپي ستونزې پوښتنې تل په لفظي ډول نه وي اړین؛ بلکې کیدای شي په توضیحي یا لیکلي ډول وي. اصل خبره د خلکو ته په ټولیز ډول د افکارو وړاندې کولو له لارې روزنه ده، او د انفرادي ډول روزنې څخه ډډه کول. هر هغه څه چې ټولیزه روزنه یا د خلکو ته د افکارو وړاندې کول رامینځته کوي، باید تعقیب شي، که دا لیکلي بڼه ولري، لکه پاڼې، کتابونه، لیکونه او کتابچې او نور، یا لفظي وي، لکه خبرې کول، وینا، ګفتګو، نصیحت، لارښوونه او نور. دواړه دغه بڼې د خلکو ته د افکارو وړاندې کولو او ټولیزې روزنې اجازه ورکوي. په دې کې اصل خبره د خبرو موضوع یا د لیکنې موضوع ده، چې باید په هغې فکر وشي، او بیا د دې فکر سره سم عمل وشي. بې شکه دا باید داسې فکر وي چې د وړاندې کوونکي او خلکو ترمنځ د بحث تابع نه وي. یوه خبره باید په دواړو لوریو کې بې شکه سمه وي. یعنی دا باید یو مفهوم وي (یعنی ښه پوهیدل شوی) نه یوازې یو نظر. دا ځکه چې موخه د نظر قانع کول نه دي، بلکې دا ګوره چې انسان څنګه عمل کوي، او دا چې څنګه هغه نظریات اخلي چې په هغو سره ستونزې درملنه کوي او حل کوي. نو هغه طریقه چې انسان پرې عمل کوي او هغه ډول چې نظریات اخلي، د درملنې موضوع ده. په بل عبارت، دا هغه موضوع ده چې په هغې یا د هغې له لارې د سمون احساس یا د تېروتنې احساس پیژندل کیږي. سره له دې، تکرار، مکث، د تکرار مرستې او بیا د ډېرو سختو او پیچلو پوښتنو ته تلل هم ورسره دي. عامه خلکو ته د دې ضرورت نه لري چې په کې د ناڅاپي عمل پیل پیدا کړي، پرته له دې چې دا د دوی لپاره یوه عادت یا طبیعي کار شي. بیا به ناڅاپیتوب په خلکو کې موجود وي. غوره دا ده چې نظر تفصیلي او ټاکلی وي، نه پټ او ناڅرګند، لکه دا پوښتنه چې "که تاسو کومې ستونزې سره مخ شئ، نو څنګه یې حل کوئ؟" پر ځای یې، مثلاً بزګرانو ته ویل کیږي: "که باران ونه اوریدي، او تاسو صنعتي اوبه ورکول نه شئ کولی، نو ستاسو د فصلونو په اړه څه کوئ؟" که هغه ژر ځواب ووایي، نو هغه ناڅاپیتوب لري. که ځواب ونه وایي، یا ځنډ سره، خو د مطالعې څخه وروسته ځواب ووایي، نو هغه ناڅاپیتوب نه لري. په داسې خلکو سره د پوښتنې دا تفصیل غوره دی. خو په عامو خلکو کې دا مهم نه دی، ځکه خلک مسایل پرته له پیچلتیا اخلي او د ناڅرګندو او پټو شیانو هغه برخه پوهیږي چې کولای شي. نو هغه څه چې مهم دي د دوی ځواب دی یا د دوی د ځواب تعقیب. له همدې امله، خلک ناڅاپیتوب ته په عادت کولو او په دوی کې د هغه پیدا کولو کې ستونزه نشته.

Since they are thinkers innately, for man is a thinking creature, the task with them is simply habituation, i.e. to initiate the habit of spontaniety. So it becomes a natural process, even in their normal work. For example, the carpenters, the masons, the labourers, the craftsmen, the farmers, the simple people and their like, all need to be given examples from their work or profession to which they can relate. Then the process is gradually increased in them through more complicated examples, given in a repetitive way. This would make spontaniety in them habitual and natural. It is, for example, said to them, “if you faced a surprise in your work, how do you solve it?” If the answer were correct many times, then it would become easy to move to more complicated questions. If only one answer was given, right or wrong, but was not repeated, then one needs to agree with him about the right answer so that it is repeated, or to correct the wrong answer so that it is not repeated. This repetition is continued until the matter becomes sound and then the task is carried out related to more complicated examples. Questions about a sudden problem need not always be verbal; it could rather be in illustration or writing. What matters is the training through presenting thoughts to the people collectively and to avoid training them as individuals. Everything that produces collective training or presentation of thoughts to the people should be followed, whether this is in a written form, such as leaflets, books, letters, and booklets and the like, or it is verbal, like talking, speeches, conversation, advice, direction and the like. Both of these two forms allow presentation of thoughts to the people and collective training. What matters in this is the subject of talking or the subject of writing, where it should be thought, and then action in accordance with this thought. Undoubtedly, it should be a thought that is not subject to argument between the presenter and the people. It should rather be indisputably correct for both of them. In other words it should be a concept (i.e. well understood) and not merely a thought. This is because the aim is not to convince of the thought. It is rather to see how one acts, and how one takes the thoughts by which one treats and solves the problems. Thus, the way according to which one acts and the manner by which one takes the thoughts is the subject of treatment. In other words, it is the matter about which or through which the sense of correctness or the sense of error is known. Along with this is the repetition, pausing, help on repetition, then moving to more difficult and complicated questions. The common people do not need the initiation of spontaniety in them except by making it a habit or natural for them. Then spontaniety will exist in the people. It is preferable that the thought is detailed and defined, not obscure or vague - such as asking, “If you faced a problem, how do you solve it?” Instead it is said to the farmers, for example, “if there was no rain, and you can not undertake industrial irrigation, what do you do regarding your crops?” If he answered quickly, then he has spontaniety. If he did not answer, or answered slowly but after study, then he has no spontaniety. This detail in the question is preferable with such people. But with the ordinary people, it is not important because the people take the matters without complication and they understand what they can of the ambiguous and the vague. So what matters is their answer or the follow up of their answer. Therefore, there is no difficulty in customizing the people to spontaniety and in creating it in them.

مګر د نورو خلکو سره ستونزې شتون لري، یعنې د هغو کسانو سره چې په علمي څیړنو (اکاډمیکو) کې کار کوي او د غیرعادي نظریاتي سیاستوالو سره. ستونزه د هغو کسانو سره شتون لري چې کار یې فکر یا علم دی، نه مادي عملونه. دوی ته د ډېر پام اړتیا ده، او همدارنګه په دوی کې د خپلسرۍ (سپونټینیټي) پیل کولو ته هم. دا ځکه چې که څه هم دا خصوصیت په ځینو کې شتون لري، خو د دوی کار بنسټ هغه څه دي چې مادي شتون نه لري.

However, difficulties exist with other people, i.e. with those who work in scientific research (academics) and unconventional ideological politicians. The difficulty exists with those whose work is thought or science and not the material actions. They need great attention regarding them and regarding initiating spontaniety within them. This is because, though it may exist in some of them, the basis of their work is in that which has no material existence.

له همدې امله، د دوی موضوع باید وڅېړل شي، ځکه دا د بحث ټکی دی.

Therefore, their subject must be discussed, for it is the discussion point.

داسې ښکاري چې په لومړي نظر کې، د خطرونو سره د انسان مخامخ کیدل د ناڅاپي عمل د شتون سبب دی، ځکه چې ناڅاپي پېښې ډېرې پېښېږي او داسې کارونه ډیر دي چې ناڅاپي عمل ته اړتیا لري.

It may appear at first that man’s facing of danger is the reason for the existence of spontaniety, due to the frequency of surprises and the abundance of the occurrence of matters that need spontaniety.

یہ بھی ممکن ہے کہ گمان ہو کہ مشق یا تربیت اور عادت ہی وہ چیزیں ہیں جو بے ساختگی کو پیدا کرتی ہیں۔ یہ درست ہے کہ یہ دونوں چیزیں بے ساختگی کو پیدا کرنے میں مدد دیتی ہیں، لیکن نہ ان میں سے کوئی ایک اور نہ دونوں مل کر اسے پیدا کرتے ہیں۔ یہ بات ان لوگوں کے بارے میں بھی ایسے ہی ہے جو فکری کام کرتے ہیں، جیسے ڈاکٹر، انجینئر، استاد اور ان جیسے دیگر، اور نہ ہی ان لوگوں کے بارے میں جو جسمانی کام کرتے ہیں، جیسے بڑھئی، لوہار، مزدور اور ان جیسے دیگر۔ اس کی وجہ یہ ہے کہ انسان کا خطرات میں زندگی گزارنا بے ساختگی کو مدد دیتا ہے۔ اس کی مشق کرنا اور اس کا عادی ہونا اسے فطری بناتا ہے، اسے نشوونما دیتا ہے اور اس کے پیدا ہونے میں مدد کرتا ہے۔ تاہم ان میں سے کوئی بھی چیز اسے بے ساختگی یا فوری سوچ کے طور پر پیدا نہیں کرتی۔

It may also seem that practice or training and habits are the matters that initiate spontaniety. It is true that these two matters help in initiating spontaniety, but neither one of them nor both combined, initiate it. This is not the case with those who work with thought, like doctors, engineers or teachers and their like, nor with those who carry out physical work, like the carpenters, blacksmiths, labourers and their like. This is because man’s living in dangers aids spontaniety. Practicing it and being accustomed to it make it natural and develop it and help in initiating it. However, none of these ever initiate it as spontaniety or as quick thinking.

جو کچھ ہم پہلے کہہ چکے ہیں، یعنی جسمانی کام کرنے والوں کے ساتھ، جو کہ لوگوں یا قوم کی عظیم اکثریت ہیں، بے ساختگی کی ابتدا اجتماعی تربیت کے ذریعے ہوتی ہے۔ دوسرے لفظوں میں، یہ ان خیالات کو شروع کرنے سے ہوتی ہے جو اسے جنم دیتے ہیں، جیسے کسی شخص سے پوچھنا کہ وہ کیا کام کرتا ہے یا اسے کسی بات پر حیرت کیوں ہوئی؟ اس کے علاوہ اسی قسم کے دوسرے سوالات بھی۔ جو لوگ فکر کے ساتھ کام کرتے ہیں، جیسے اساتذہ اور نظریاتی سیاست دان، ان کے ساتھ اس کی ابتدا آسان ہے۔ یہ محض انہیں بے ساختگی اختیار کرنے کی ترغیب دینے سے ہو جاتا ہے۔ اگرچہ بے ساختگی ان گہرے امور میں سے ہے جن میں فلسفے اور غور و فکر کو شامل کرنا درست ہے، تاہم یہ ساتھ ہی روزمرہ کے امور میں سے بھی ہے، یعنی یہ روزمرہ کے فلسفے کے دائرے میں آتی ہے۔ لہٰذا انہیں بس اسی طرح کہنا کافی ہے، یعنی فکر کے ساتھ کام کرنے والوں سے کہا جائے کہ ان کے لیے بے ساختگی رکھنا ضروری ہے۔ پھر وہ خود سمجھ جائیں گے کہ بے ساختگی سے کیا مراد ہے اور وہ کیا ہے، اس کے لیے تفصیلات میں جانے، سوالات کے جواب دینے، یا بے ساختگی کے معنی بیان کرنے کی بھی ضرورت نہیں۔ اس کی وجہ یہ ہے کہ یہ لوگ فکر کے ساتھ اور فکر ہی میں کام کرتے ہیں۔ چونکہ ان کے کام کا بڑا حصہ فکر، علم اور دانش سے متعلق ہوتا ہے، اس لیے وہ اس کے عادی ہو جاتے ہیں، چنانچہ ہر مسئلے کے حل کے لیے غور و فکر کا سہارا لینے کی اسی عادت کے سبب ان میں اکثر سوچ کی سستی یا ایسی دھیمی سوچ ظاہر ہوتی ہے جو مطالعے، جانچ پڑتال اور حساب کتاب کا تقاضا کرتی ہے۔ جب ان سے کہا جائے کہ ان کے لیے بے ساختگی رکھنا ضروری ہے، تو وہ سوچ میں تیزی اختیار کرتے ہیں، اور یوں اسی سوچ کی تیزی سے ان میں بے ساختگی پروان چڑھتی ہے۔

We said before that initiating spontaniety with those who carry out physical work, who are the great majority of the people or the nation, is by collective training. In other words, it is by initiating the thoughts that initiate it, such as asking a man about what he does or why a surprise occurred to him? This is beside similar questions. Initiating it with those who work with thought, such as the teachers and the ideological politicians, is easy. It is simply done by urging them to use spontaniety. Though spontaniety is one of the profound matters, in which it is valid to involve philosophy and thinking, nevertheless it is at the same time, of the routine matters, i.e. it falls within the routine philosophy. Therefore, it is enough to be requested as such, i.e. it is said to those who work with thought that it is necessary that they have spontaniety. Then they would understand from spontaniety what it means and what it is, without the need for entering into the details or answering to questions, or even the need for explaining the meaning of spontaniety. This is because these people work with and in thought. Due to the fact that much of their work is in thought, science and knowledge, they become used to that; so it manifests in them due to this habit of resorting to thinking for solving every problem. Therefore, slowness of thinking or slow thinking that requires study, scrutiny and calculation, manifests often in them. If it said to them, it is necessary that they have spontaniety, they hasten in thinking and thus spontaniety develops with them from this speed in thinking.

لہٰذا، فکری کام کرنے والوں کو تیز فکری کا حامل بنانے کے لیے صرف اتنا کافی ہے کہ انہیں بداہت کا حامل ہونے کا حکم دیا جائے۔ یہ کام اس طرح کیا جاتا ہے کہ ایسے لوگوں سے کہا جائے کہ ان کے اندر بداہت ہونی چاہیے۔ یوں اساتذہ، نظریاتی سیاست دانوں اور ان جیسے لوگوں میں، جو فکر کے ساتھ اور فکر میں کام کرتے ہیں، بداہت پیدا ہو جاتی ہے، جب انہیں بداہت اختیار کرنے کی ترغیب دی جائے۔ دوسرے لفظوں میں، ان سے یہ کہنا کافی ہے کہ ان کے اندر بداہت ہونی چاہیے، تاکہ بداہت وجود میں آ جائے۔ انہیں زیادہ مشقت یا نئی باتوں کی ضرورت نہیں ہوتی، کیونکہ وہ فکر میں اور فکر کے ساتھ کام کرتے ہیں، اس لیے انہیں کسی اور چیز کی ضرورت نہیں۔ چونکہ وہ یہی کام کرتے ہیں اور یہی ان کا روزمرہ کا کام ہے، اس لیے عادت اور تربیت کے باعث ان میں غور و فکر کی صفت یا سست فکری کی خصوصیت پیدا ہو جاتی ہے۔ چنانچہ وہ ہر اس چیز کے بارے میں، جو ان کے سامنے پیش کی جائے، کہتے ہیں: "اس پر مطالعہ، جانچ اور تحقیق کی ضرورت ہے"، حالانکہ معاملہ ایسا نہیں ہوتا۔ تاکہ وہ تیز فکری کے عادی ہو جائیں اور اس چیز میں امتیاز کر سکیں جس پر مطالعے کی ضرورت ہے اور جس پر نہیں، ان سے تیز فکری کا حامل ہونے کا مطالبہ کیا جاتا ہے، یعنی ان سے بداہت کا حامل ہونے کی درخواست کی جاتی ہے۔ تیز فکری خود بداہت ہے۔ یہ تیز فکری، اگر کسی رکاوٹ سے مانع نہ ہو، تو فوراً اس معاملے پر جلد ہی حکم صادر کر دیتی ہے۔

Therefore, it is enough merely to encourage those who work in thought to have quick thinking. This is done by saying to them that they must have spontaniety. Thus, spontaniety is created in such people who work with and in thought, like the teachers and the ideological politicians and their like, by urging them to use spontaniety. In other words, it is enough to tell them that they must have spontaniety, for spontaniety to exist. They do not need much difficulty or new matters. They rather work in and with thought, so they do not need anything else. It is because they practice this work and it is their daily work, so they develop, due to the habit and training, the attribute of thinking or the characteristic of slow thinking. Thus, they say about everything presented to them, “this requires study and examination and investigation,” though it might not be the case. In order that they become used to quick thinking and they distinguish between that which needs study and that which does not need study, they are asked to have quick thinking, i.e. they are requested to have spontaniety. Quick thinking itself is spontaniety. This quick thinking, if not obstructed by a barrier, would produce, immediately, the judgement on the matter quickly.

دې ته پوهیدل به وي چې دا بې‌ساختګي یا د بې‌ساختګۍ څخه ده، هغه څه په اړه چې مطالعې یا څیړنې ته اړتیا نه لري. که چیرې په موضوع کې کوم مانع یا خنډ وای، نو به پوهیده چې دا مطالعې او څیړنې ته اړتیا لري، ځکه دا د هغو موضوعاتو له ډولونو نه نه دی چې بې‌ساختګي ته اړتیا ولري.

One would know then that this is spontaniety or from spontaniety regarding that which does not need study or scrutiny. If there were a barrier or an obstruction in the issue, he would know then that it needs study and scrutiny, because it is not among the type of issues that require spontaniety.