د شمالي امریکا ۱۳ ایالتونه په ۱۷۷۶ کال کې د برتانیې په ضد د امریکا د خپلواکۍ په جګړه کې د بریا وروسته د متحده ایالاتو د امریکا یوه اتحاد جوړ کړ. د «تقدیر ښکاره» (مینیفیسټ ډیسټیني) په اساس متحده ایالات پراخ شو، تر دې چې نږدې ۵۰ ایالتونه د دې اتحاد برخه شول. د ۱۸۶۵ کال امریکايي کورنۍ جګړې د ملت او د هغې د اقتصادي نظام برخلیک ټاکلی. د کورنۍ جګړې د وسلو اړتیاوو د امریکا د عصري صنعتي اقتصاد بنسټ کیښود. د جګړې اړتیاوو تولید ډېر هڅاوه، او د اوسپنې، بخار او برېښنا د کارونې، همدارنګه د علم او اختراع د پرمختګ پر بنسټ اقتصادي پروسه چټکه شوه. د ۱۸۸۰ مو کلونو له منځنۍ برخې راهیسې متحده ایالات هر کال د نړۍ ترټولو لوی اقتصاد دی.

13 federal states of North America formed United States of America in 1776 after defeating Britain in the American war of independence. Through manifest destiny the USA expanded until nearly 50 states became part of the union. The American civil war of 1865 sealed the destiny of the nation and its economic system. The armament needs of the civil war laid the groundwork for the modern US industrial economy. War needs had enormously stimulated manufacturing, speeding an economic process based on the exploitation of iron, steam, and electric power, as well as the forward march of science and invention. Since the middle of the 1880’s the USA has been the world’s largest economy every year.

دا متحده ایالات د شمالي امریکا په براعظم کې د مهاجرینو د یوې ټولنې څخه داسې هیواد ته واوښت چې نن ورځ د بل څلورو هیوادونو په ټولیز ډول له تولید شوې شتمنۍ څخه ډیره شتمنۍ تولیدوي. په نظامي برخه کې متحده ایالات په نړۍ باندې واک لري او د نړۍ سمندرونه کنټرولوي. په سیاسي برخه کې متحده ایالات د ډیرو نړیوالو مسایلو او شخړو کې ښکیل دی. د امریکا شرکتونه د نړیوالې اقتصاد ډیری برخې کې تسلط لري، او د امریکا برانډونه او سمبولونه د نړۍ په ډیرو سیمو کې تر ټولو پیژندل شوي دي.

The US turned from a nation of immigrants in the North American continent to a nation today that produces more wealth then the next four nations combined. Militarily the US dominates the world and controls the world’s oceans. Politically the US is involved in most international issues and disputes. US companies dominate most sectors of the global economy and US brands and symbols are some of the most recognised across the globe.

د دوهمې نړیوالې جګړې د پای په نږدې کیدو سره امریکا یوه نړیواله ځواکمنه طاقت شو. د جګړې د پاسیفیک سیمې کې د امریکا ګډون او د متحدینو لپاره د ډلي صنعتي ماشینونو او نظامي وسایلو د تولید توان هغه بنسټیز عامل و چې جګړه یې په پای ورسوله، په داسې حال کې چې برتانیه د آلماني جنګي هڅو له امله بالکل ستړې شوې وه. امریکا په نیمو میلیونو سرتېرو سره جاپان ونیو او د آلمان د نیولو ونډه یې له روسیې او برتانیې سره شریکه کړه.

America emerged a world power as WW2 drew to a close. US participation in the Pacific zone of the conflict and its ability to produce on mass industrial machinery and military equipment for the allies was decisive in bringing the war to its conclusion when Britain had been completely consumed due to the German war effort. The US occupied Japan with half a million of its troops and shared the occupation of Germany with Russia and Britain.

د امریکا پراختیا تاریخي لحاظ سره د جګړې په مرکز کې راځي. جارج فریډمن په خپل کتاب The Next 100 Years کې دا خبره داسې بیان کړې ده: «نږدې د نړۍ ټول صنعتي لوی هیوادونه د شلمې پېړۍ په ترڅ کې ویجاړونکې جګړې وګټلې. متحده ایالاتو جګړې کړې، خو امریکا پخپله هیڅکله د جګړې تجربه نه ده کړې. نظامي ځواک او جغرافیایي واقعیت یوه اقتصادي واقعیت جوړ کړ. نور هیوادونه د جګړو څخه د رغېدو لپاره وخت له لاسه ورکوي. متحده ایالات داسې نه دي. په حقیقت کې دا د جګړو له امله وده کړې ده.»2

War historically has been central to America’s development. George Friedman outlined this in his book: The Next 100 Years: “Virtually every other industrialised power in the world experienced devastating warfare in the 20th century. The United States waged war, but America itself never experienced it. Military power and geographical reality created an economic reality. Other countries have lost time recovering from wars. The United States has not. It has actually grown because of them.”2

دا امریکا وه چې د جنګ وروسته نړۍ یې جوړه کړه. د هغه وخت تر ټولو پرمختللې وسله، یعنې ایټمي وسلې کارولو سره چې د دویمې نړیوالې جګړې پای یې په یوه ګام کې ټاکلی و، امریکا په ښه حالت کې وه چې د جنګ وروسته نړۍ شرایط وټاکي، یوازې شوروي اتحاد یو خنډ ښکاریده. د ۱۹۴۵ کال د یالټا کنفرانس د ګټو وېش د بریالیو ترمنځ وکړ، په داسې حال کې چې د بریټن ووډز کنفرانس نړیوال پیسو صندوق، نړیوالې بانک او د ماليې او تعرفو عمومي توافقنامه (GATT) جوړه کړه، او دا یې هم وکړه چې ډالر د نړۍ ذخیره ارزښت شي. دا ټول د امریکا نفوذ نهادي کړ، چې اروپا یې د جګړې له امله ویجاړ شوې وه ځکه منله. د بروکینګز مؤسسې په یوه راپور کې تایید کړ: «امریکا ټول کثیرالجانبه سازمانونه، په شمول د نړیوال بانک، د بهرنۍ پالیسۍ داسې وسیلې ګڼلي چې د ځانګړو امریکایي موخو او اهدافو د ملاتړ لپاره کارول کېږي… د نړۍ اقتصاد باید څنګه تنظیم شي، سرچینې باید څنګه وویشل شي او د پانګونې پریکړې باید څنګه وشي، د امریکا نظریات په بانک کې د دې منشور او عملیاتي پالیسیو کې ساتل شوي.»3

It was the United States that constructed the post war world. Having used the most technologically advanced invention at the time – nuclear weapons, to bring to an end in one stroke to WW2, America was well placed to dictate the terms of the post war world, only the Soviet Union presented any obstacle. Whilst the Yalta conference in 1945 distributed the spoils amongst the victors the Bretton Woods conference created the International Monetary Fund, the World Bank and the General Agreement on taxes and Tariffs (GATT), it also made the Dollar the world’s reserve currency – all this institutionalised US influence, which Europe accepted as it was devastated by the war. The Brookings institute confirmed in a report: "The United States has viewed all multilateral organisations including the World Bank, as instruments of foreign policy to be used in support of specific US aims and objectives…US views regarding how the world economy should be organised, how resources should be allocated and how investment decisions should be reached were enshrined in the Charter and the operational policies of the bank."3

د وروسته‌ني جګړې د ودانۍ جوړونې دوران کې یوه نوې جګړه پیل شوه — د سړې جګړې جګړه. امریکا او شوروي اتحاد یو له بل سره سیالي کوله. امریکا، د جاپان او جرمني ړنګولو پر ځای، دا غوره وګڼله چې دواړه هېوادونه د کمونیزم د پراختیا د مقابلې لپاره په بریالي سرمایه‌دارو هېوادونو بدل کړي. په داسې حال کې چې اروپا د مارشل پلان له لارې د بیارغونې مرستې ترلاسه کړې، جاپان او جرمني د ځینو لسیزو لپاره د امریکا ټکنالوژۍ ته لاسرسی ومومه، کوم چې د دوی د چټک اقتصادي پراختیا په ډېره پراخه کچه مرسته وکړه.4

As the post –WW2 architecture was being constructed a new war was beginning – the cold war. The US and the USSR competed with each other, the US rather then deconstructing both Japan and Germany decided to turn them into successful Capitalist nations as a counter weight to the expansion of Communism. Whilst Europe received aid through the Marshall plan for reconstruction, Japan and Germany for decades received access to US technology which significantly aided their rapid economic development.4

سرد جنگ د پام وړ نظامي پرمختګونه رامینځته کړل، چې متحده ایالات یې د سوویت اتحاد سره د وسلو او فضايي سيالۍ کې مشري وکړه. متحده ایالاتو د لوېديځ بلاک جوړ کړ، چې د ختيځ بلاک په وړاندې د توازن د ځواک په توګه د نړۍ د ډېرو ليبرال ډيموکراسيو څخه جوړ شو. دې کار متحده ایالاتو ته اجازه ورکړه چې خپل کلتور په ټوله نړۍ کې خپور کړي. هالیوډ د امریکايي ژوند طرز مرکزي برخه شو او د نړيوال ليدونکي ذهنونو ته ننوت. امریکايي مصرف کوونکی د امریکايي خوب لپاره ستاینه شو، چې د تعقيب وړ ګڼل کېده، او امریکايي فيلسوفانو او مفکرينو په سياسي او فلسفي نظرياتو کې لاره وښوده.

The Cold War resulted in numerous military developments which the US led in its arms and space race with the Soviet Union. The US created the Western bloc which consisted of most of the liberal democracies around the world as a counter weight to the Eastern bloc. This allowed the US to disseminate its culture around the world. Hollywood became central to the American way of life infiltrating the minds of the global audience. The US consumer became idolised for the American dream that could be pursued and American philosophers and thinkers led the way on political and philosophical ideas.

د شلمې پېړۍ په پای کې متحده ایالات د نړۍ بې‌ساري واک‌من ځواک و. هغه کمونیزم ماتولی و، ناتو یې د نړۍ د امنیت اصلي ادارې په توګه تثبیت کړې وه، او د نړیوالې اقتصاد په سر ولاړ و. له همدې امله دا ډېره احتمالي بلل کېده چې نړۍ به راتلونکو لسیزو کې هم د متحده ایالاتو د لاس‌ته‌راوړنو په اړه لیکنه او چاپ کوي.

At the end of the 20th century the US was the unrivalled world power, having defeated Communism, established NATO as the world’s default security organisation and dominated the world economy, it was considered very likely that the world would be writing and printing about US prowess for decades to come.

په ۲۱ مه پېړۍ کې امریکا بیا هم د ۲۰ مې پېړۍ له امریکا سره ډېر توپیر لري، یو بل ډول نړیواله ځواک دی.

The US in the 21st century however is a very different global power to the one of the 20th century.

امریکہ آج عراق اور افغانستان میں دو کھلے زخموں سے خون بہا رہا ہے، جن کے ٹھیک ہونے کے آثار نظر نہیں آتے۔ دونوں جنگیں اب دوسری عالمی جنگ سے بھی زیادہ عرصہ جاری رہ چکی ہیں۔ امریکی فوج، جو تاریخ کی سب سے زیادہ ٹیکنالوجی سے لیس فوج ہے، 1960ء کی دہائی میں تیار شدہ ہتھیاروں سے لڑنے والے ایک گروہ کو شکست دینے میں ناکام رہی ہے۔ اس کے نتیجے میں اسے رسوائی سے بچنے کے لیے مختلف پراکسی گروہوں پر انحصار کرنا پڑا ہے۔ عراق اور افغانستان کی جنگوں اور امریکہ کے ان سے نکلنے میں ناکامی کا موازنہ 1899ء کی بوئر جنگ سے کیا گیا ہے، جسے برطانوی سلطنت کے زوال کا آغاز سمجھا جاتا ہے۔ جنگ کی تفصیلات امریکہ کی عراق اور افغانستان میں صورتِ حال سے کافی مشابہت رکھتی ہیں۔

Today America is bleeding from two open wounds in Iraq and Afghanistan that show no signs of abating. Both wars have now lasted longer than WW2. The US army, the most technologically advanced in history has been unable to defeat a band of fighters using weapons developed in the 1960’s. As a result it has to rely on a variety of surrogates to avoid embarrassment. The Iraq and Afghan wars and the fact that the US has been unable to extricate itself has been compared to the Boer war of 1899, which is considered the beginning of the end of the British empire. The details of the war bear a similar resemblance to the US in Iraq and Afghanistan.

په سوډان کې د ام درمان جنګ په بریالیتوب سره پای ته ورسید، په داسې حال کې چې د برتانوي لښکر شمېر د دښمن په پرتله دوه ځلې کم و. برتانیې، لکه د متحده ایالاتو په څېر، د خپل جنګ دلیلونه وړاندې کړل. امپراتورۍ استدلال وکړ چې د انګلیسي ژبو خلکو حقونه، چې د دوهم درجې شهریانو په توګه ورسره چلند کېده، باید وساتل شي. په حقیقت کې بوئران، کرنیزه کسان، د الماسو په ساحو واکمني کوله، او په ۱۸۸۶ کال کې د سرو زرو د موندنې سره، ډېری بهرني کسان د نن ورځې سویلي افریقا ته په لاس راوړنې ته ورغلل، ترڅو د هغې د سرو زرو په ژور کې برخه واخلي. په ۱۸۹۹ کال کې د سویلي افریقا د بوئرو سیمه د نړۍ د سرو زرو ۲۵ سلنه تولیدوله.

After successfully concluding the war of Omdurman in Sudan where the British army was outnumbered two to one. Britain just like the US presented their reasons for the war, the Empire argued the rights of the English speaking people, who were treated as second class citizens had to be protected. In reality the Boers – farmers, resided over diamond fields and with the discovery of Gold in 1886, many foreigners hurried to what is today South Africa to participate in its Gold rush. In 1899 the Boer area of South Africa was producing 25% of the world’s gold.

د امپراتورۍ مخ په مخ شو له شاوخوا ۴۵,۰۰۰ بزګرانو سره چې د ټرانسوال او د اورنج آزاد دولت څخه وو، او دوی پوهیدل چې خپله ځمکه څنګه وساتي. دوی د ډیری بومي ولس ملاتړ درلود او د چریکي تاکتیکونو څخه یې کار اخیست، چې د انګلیس د امپراتورۍ لپاره، هغه وخت چې په ځمکه کې یې لوی لښکر درلود، د مهار کول ناممکن وو. په پایله کې امپراتورۍ وحشيانه لارې ونیولې، لکه د ټولو کلیو سوزول، د ولس لپاره د تمرکزي کمپونو جوړول او د لنډو اعدامونو ته مراجعه کول.

The Empire faced around 45,000 farmers the Transvaal and the Orange Free State who knew how to defend their land, they had the support of most of the indigenous population and utilised guerrilla tactics which was impossible to contain when the British Empire had such a large army on the ground. As a result the Empire resorted to brutal tactics that included burning down whole villages, creating concentration camps for the population and resorting to summery executions.

بوړ تر ۱۹۰۲ پورې مقاومت وکړ، او بالاخره تسلیم شول. په حقیقت کې برتانیا جګړه وګټله، په دې توګه چې دښمن یې ماتې کړ، خو په حقیقت کې دا جګړه یې بایللې وه. د جګړې په پای کې برتانیا په ځمکه باندې ۴۵۰،۰۰۰ سرتیري درلودل چې یوازې ۴۵،۰۰۰ کسیزه ملیشیا سره جګړه کوله. برتانیا ۴۵،۰۰۰ سرتیري له لاسه ورکړل او د جګړې په لګښت کې یې ډیر زیات مصرف وکړ، او خپل پوځ یې تر ماتې ټکي پورې پراخ کړ. خو د هغې وحشیانه تګلارې د برتانیا قضیه په کور او بهر دواړو ځایونو کې د تل لپاره کمزورې کړه. کله چې د هغې وخت ټولو لویو ځواکونو د برتانیا تګلاره افشا کړه، په کور کې د نړۍ کې د برتانیا رول تر پوښتنې لاندې راغی، کله چې تاسو د خلکو د ازادۍ په نامه ډلې ډلې وژنه کوئ.

The Boers held out until 1902 when they eventually surrendered. Whilst Britain actually won the war as they defeated the enemy in reality they had lost. By the wars end Britain had 450,000 troops on the ground fighting a mere militia of 45,000. Britain lost 45,000 troops and had massively overspent in the war effort and has stretched its military to breaking point. However its brutal tactics undermined the British cause forever at home and abroad. Whilst all the powers of the day exposed British tactics, domestically Britain’s role in the world was questioned when you kill the masses in order to give them freedom.

په نن ورځ کې ورته والی ډېر ښکاره دی: امریکا د کشتار وسلو (WMD) په اړه دروغ وویل، چټک بریالیتوب د اوږدمهاله قبضو ته ولاړ، او دا قبضې د لوړو سطحو فساد او بې کفایتۍ ته لارې شوې. امریکا ته لګښت ډېر زیات و او تر اوسه دوام لري. ګوانتانامو بې د شل کلونو زیات وخت راهیسې د امریکا اصلي صادرات، یعنې د بشري حقونو ارزښت، کمزوری کړی دی. همدارنګه د امریکا پوځ ډېر ډک او زیات بار لاندې ښکاري، او د امریکا حالت د ساتلو نه وړ ګڼل کیږي.

Fast forward to today and the similarities are striking, the US lied about weapons of mass destruction, and quick victory gave way to long occupations, which has seen corruption and incompetence at the highest level. The cost to the US has been massive and continues. Guantanamo bay has undermined America’s chief export for over a quarter of a century – human rights. Similarly the US military is viewed as overstretched and America’s position is seen as untenable.