Bu argüman, dinî alanda genel olarak ve İslam düşüncesi alanında özellikle birçok adla anılır. Hepsi, var olmadan var olan her şeyin, yokluğu yerine varlığını tercih eden bir nedene sahip olması gerektiği merkezî fikri etrafında döner. Ayrıca, mümkün olan her şeyin, onu yaratan zorunlu olmayan bir nedene mutlaka bağlı olduğu fikrini de içerir.122 Bu neden Allah'tır. Bu argümanın bazı adları şunlardır: yaratılış argümanı, icat argümanı, ilk hareket ettirici argümanı, kelam argümanı, evrensel nedensellik, ilk sebep argümanı, nedensellik argümanı, kâinat argümanı, kozmolojik argüman ve diğerleri.

This argument has multiple names in the religious space generally, and in the Islamic domain in particular. They all revolve around the central idea that whatever comes into existence after having been non-existent must have a cause that preferred its existence over its non-existence. They also comprise of the idea that whatever is possible is most definitely contingent on a non-contingent cause that created it.122 That cause is Allah . Some of the names for this argument are: the argument from creation, the argument from invention, the prime mover argument, the kalam argument, universal causation, the argument from first cause, the causal argument, the argument from the universe, the cosmological argument, and others.

Bu delili üzerinde düşünen kişi, Allah'a delalet eden tüm işaretler arasında en basit olanını bulacaktır. Bu, bu delilin tüm medeniyetlerde, kültürlerde ve milletlerde yaygın olmasının nedenini açıklar. Bunun ardındaki itici güç, gözlemlenen ve algılanan geçici olayların sebebini arayan içgüdüsel bir sorudur. Senaryoları ve isimleri çeşitli olsa da, temeli son derece açık iki öncüle dayanmaktadır:

One who ponders over this proof will find it to be the simplest of all the indicators that are suggestive of Allah . This explains why this argument is widespread across all civilisations, cultures, and nations. The motivation behind it is an instinctive question seeking the cause of observable and perceived temporal events. Though its scenarios and names are varied, its basis lies in two extremely clear propositions:

• Birinci önerme: Zamansal olaylar vardır. Zamansal bir olay, yokluğunun ardından var olan veya bir başlangıcı olan her şeydir.

• First proposition: Temporal events exist. A temporal event is that which was preceded by its non-existence, or anything that has a beginning.

• İkinci önerme: Zamansal olaylar bir sebebin varlığına işaret eder.

• Second proposition: Temporal events point to the existence of a cause.

• Sonuç: Varlıkta bulunan zamansal olaylar bir nedene sahip olmalıdır ve bu neden Allah'tır.

• Conclusion: Temporal events in existence must have a cause, which is Allah .

Kelamı Açıklamalar Kitabında (al-Kashf ʿan Manāhij al-Adillah) Ibn Rushd (Averroes) el-Hafîd, bu delilin temelini açıklarken şöyle dedi: Yaratma delili, varlığı hayvanları, bitkileri ve gökleri kapsar. Bu yöntem, bütün insanların fıtrî yatkınlığında sağlam biçimde bulunan iki ilkeye dayanır. Birincisi, mevcut olan bu varlıkların yaratılmış olduğudur. Bu, hayvanlar ve bitkiler hakkında kendiliğinden bilinen bir şeydir. Nitekim Allah şöyle buyurur: "Allah'ın dışında yalvardığınız o putlar, bir sinek bile yaratamazlar; hepsi bir araya gelseler bile." Cansız cisimlerin içinde hayat yaratıldığını görüyoruz. Bunları yaratan ve onlara hayat bağışlayan bir varlığın bulunduğunu kesin olarak biliyoruz; bu varlık Allah'tır. Göklere gelince, onların aksamadan süren hareketlerinden, dünyada olanlara bakmakla emrolunduklarını ve bizim faydamıza boyun eğdirildiklerini biliyoruz. Boyun eğdirilmiş olan bir şey, zorunlu olarak yaratılmış ve başka bir şey tarafından emredilmiştir. İkinci ilke ise her yaratılmış şeyin bir yaratıcısı olduğudur. Dolayısıyla bu iki öncülden, varlıkta bulunan bir şeyin, onu var eden bir fail bulunduğu doğru biçimde çıkarılabilir.126

Explaining the foundation of this argument in al-Kashf ʿan Manāhij al-Adillah (Revealing the Methodologies of the Arguments), Ibn Rushd (Averroes) the grandson123 said, As for the argument from invention, it captures the existence of fauna, flora, and the heavens. This method is based on two principles that are firmly present in the innate predispositions of all people. The first is that these existing entities are invented. This is something automatically known from fauna and flora, as He  said, “…those idols you invoke besides Allah can never create so much as a fly, even if they all were to come together for that.”124 We see inanimate bodies in which life is created. We definitely know that there is an entity that creates and favours them with life here, which is Allah . As for the heavens, we know from their unfaltering movements that they have been commanded to look after what is here in the world, and that they have been subjugated for our benefit. Something that is subjugated is, by necessity, invented and commanded by something else. As for the second principle, it is that every invented thing has an inventor. Therefore, one can correctly deduce from these two propositions that something in existence125 has a doer that originated it.126

Ibn Rüşd'ün yaptığı şu gözlemi not edebiliriz: Hayvanların ve bitkilerin hâdis olduğuna işaret etmelerini ile göklerin aynı şeye işaret etmesini birbirinden ayırmıştır. Birincisini kendiliğinden açık sayarken, ikincisi için onların boyun eğdirilmiş olmalarını, yaratılmış olduklarının delili olarak kabul etmiştir. Buna dayanarak, Allah'a delalet eden hâdis olguların iki düzeyde olduğunu söyleyebiliriz. Bu ayrım, hâdis olguların duyularla ve gözlemle yakalanabilmeye ne kadar yakın ya da uzak olmalarına ve ortaya çıktıklarında duyular tarafından gözlemlenebilir ve algılanabilir olma potansiyellerine dayanmaktadır.

We can note the observation that Ibn Rushd makes. He differentiated between how fauna and flora are indicative of origination, vesus how heavens are indicative of the same. For the former, he considered it self-evident; for the latter he considered the sign of their subjugation as the sign for their origination. Based on this, we can say the indicators of temporal events for Allah  are of two levels. This is based on how close or remote temporal events are from being capturable by the senses and observation, and the potential of them being observable and perceptible to the senses when emerging:

Bireysel olarak gözlemlenebilen yaratılmışların zamansal ortaya çıkışı.

• The temporal emergence of individually observable creations.

Dünyanın zamansal ortaya çıkışı (zamansal olayların cinsi).

• The temporal emergence of the world (the genus of temporal events).

Kur'an'ın bu meseleyi ele alış biçimini düşündüğümüzde, birinci düzeyin daha belirgin olduğunu görürüz. Bunun sebebi, duyularla algılanabilmesi ve böylece maksada, uzun önermelere, geniş felsefi tartışmalara veya var olmayan ya da gözlemlenemeyen bir şeyin ispatına ihtiyaç duymadan en hızlı yoldan ulaşılmasıdır. Kur'an'ın yöntemini açıklayan ve gözlemlenebilir zamansal olayların zamansallıklarını göstermek için delile ihtiyaç duymadığını vurgulayan İbn Teymiyye şöyle der: "Kur'an'da zikredilen yöntem, insanın ve diğer varlıkların zamansallığını -ki bu zamansallık gözlem ve benzeri yollarla bilinir- delil getirerek Yaratıcı'nın varlığını ortaya koymaktır. Yaratıcı, insanın yaratılmış oluşundan hareketle ispat edilebilir. İnsanın yaratılmışlığı, onu değişimle, zamansallıkla ya da zamansal olayların sonlu olmasının zorunluluğuyla ilişkilendirerek delillendirilmek zorunda değildir."

When we contemplate the nature of how revelation dealt with this argument, we notice that the first level is more present. This is because it is perceptible by the senses, which is the quickest way to acquiring the aim without the need for lengthy propositions, expansive philosophical argumentation, or proving something that is not present or observable. Explaining the Qur’anic method here, and highlighting that observable temporal events are not in need for evidence to demonstrate their temporality, Ibn Taymiyyah states, ‘The method mentioned in the Qur’an is by reasoning for the temporality of man and other beings – whose temporality is known by observation and similar means – in order to demonstrate the existence of the Creator . The Originator can be argued for by the origination of man. Man’s origination does not need to be reasoned by associating him with change, temporality, or the necessity of temporal events being terminal.

Onun zamansallığı üzerinde akıl yürütmekle, onun zamansallığı için akıl yürütmek arasındaki fark açıktır. Kur'an'da bulunan birincisidir, ikincisi değildir. Allah şöyle buyurur: "Yoksa onlar hiçbir şeyden mi yaratıldılar, yoksa kendileri yaratıcı mıdır?"127 Buna göre, hayvanların, bitkilerin, madenlerin, yağmurun, bulutların ve benzerlerinin salt zamansal olarak ortaya çıkışı zorunlu olarak bilinir; aslında gözlemlenir ve kanıta ihtiyaç duymaz. Yalnızca duyularla zorunlu olarak bilinmeyen şey kanıtla öğrenilmelidir. Bu varlıkların zamansallığı, kanıt gerektirmeyen içgüdüsel bir bilgidir. Ya duyularla ya da içgüdüsel olarak bilinir; ya içgüdüsel bilgi verebilen bir haber alma yoluyla ya da zorunlu bilginin diğer yollarıyla. İnsanın meniden ortaya çıkışı, meyvelerin ağaçlardan ve bitkilerin topraktan çıkışı gibidir, vb. Bu aynı meyvenin, daha önce olmayıp sonradan var olduğu duyularla bilinir; insan ve diğerleri için de durum aynıdır. Allah şöyle buyurur: "İnsan, daha önce bir hiç iken kendisini yarattığımızı hatırlamaz mı?"128 Ve şöyle buyurur: "Melek dedi ki: 'Öyle olacak! Rabbin şöyle buyurur: "Bu, Bana kolaydır; daha önce bir hiç iken seni yarattığım gibi."'129"130

The difference between reasoning through his temporality and reasoning for his temporality is evident. What is in the Qur’an is the first, not the second. Allah  says, “Or were they created by nothing, or are they their own creators?”127 Consequently, the mere temporal emergence of fauna, flora, metals, rain, clouds, and similar is known by necessity; it is in fact witnessed and does not need proof. Only that which is not necessarily known through the senses is to be learned via proof. The temporality of these beings is instinctive knowledge that does not require evidence. It is known either sensorily or instinctively, whether by way of being informed that can offer instinctive knowledge, or by other ways of necessary knowledge. The emergence of man from seminal fluid is like the emergence of fruits from trees and flora from the Earth, etc. It is sensorily known that this same fruit is emergent, coming into existence after having not occurred; the same applies to man and others. Allah  states, “Do such people not remember that We created them before, when they were nothing?”128, and He  says, “An angel replied, ‘So will it be! Your Lord says, “It is easy for Me, just as I created you before, when you were nothing!”129’130

Ibn Teymiyye'nin işaret ettiği ince bir nokta, bir olayın gözlemlenmesine dair alışkınlık ya da alışkınlıktan yoksunluk durumu ve bu durumun, bir insanın kendisine kolayca ulaşılabilir olan delillere karşı gaflete düşmesi üzerindeki etkisidir. Ibn Teymiyye şöyle der: "Bu yüzden yaratılışın fıtratı öyle düzenlenmiştir ki, gök gürültüsü, şimşek ve depremler gibi yeni ortaya çıkan bir olay gördüklerinde Allah'ı hatırlar ve yüceltirler. Bunun nedeni, bu tekrarın kendiliğinden gerçekleşmediğini, onu var eden bir Yaratıcı bulunduğunu bilmeleridir. Aynı şeyin yeni ortaya çıkan diğer bütün olaylar için de geçerli olduğunu bilseler de, alışık oldukları olaylar zaten kendilerine tanıdık gelmiştir; nadiren tekrarlanan olaylar ise böyle değildir. Aksi takdirde, nadir olan olaylar ortaya çıktığında çoğunlukla Allah'ı hatırlayıp yücelten insanlar, nadir olaydan çok daha büyük olan, sık sık tekrarlanan Allah'ın işaretlerini zaten görmüş olurlardı. Allah insanı yaratmaktan başka hiçbir şey yapmasaydı bile, bu tek başına en büyük ayet olurdu. Herkes bilir ki insan kendi kendini, ana babasını ya da insanlardan bir başkasını yaratmamıştır. Herkes bilir ki onun bir yaratıcısı olmalıdır. Herkes bilir ki onu yaratan bir Yaratıcı vardır ve O, mevcut, diri, her şeyi bilen, her şeye gücü yeten, her şeyi işiten ve her şeyi gören bir Yaratıcıdır. Başka canlıları yaratan, yaşamaya daha layıktır; başka şeylere bilgi veren, bilgiye daha layıktır; başka şeyleri güçlü kılan, güce daha layıktır. Ayrıca bilinir ki oradaki ustaca tasarım, Yapanın ilmini, özel tasarım ise Yapanın iradesini gösterir. Yaratma eylemi, yaratıcının gücü olmadan gerçekleşemezdi. İnsanın kendi özel, şahsi ve bireysel benliğini bilmesi, ona bu ilahi anlamların ve diğer şeylerin bilgisini verir; nitekim Allah şöyle buyurur: '…Sizin kendi nefislerinizde de (ayetler vardır). Hiç görmüyor musunuz?'"132

One subtle point that Ibn Taymiyyah alluded to is the state of familiarity or the lack thereof vis-à-vis observing a particular event, and the impact this state has on a person becoming heedless of the indicators that are easily accessible to him. Ibn Taymiyyah  says, ‘This is why the fiṭrah of the creation is wired so that whenever they see a newly emerging event – such as thunder, lightning, and earthquakes – they remember and glorify Allah. This is because they know that this recurrence did not recur by itself, but rather there was an Originator who caused it to originate. Though they know the same is applicable to all other newly emerging events, the events they are used to are already familiarised to them, as opposed to the rarely recurring ones. Otherwise, those who mostly remember and glorify Allah when newly emerging events that are rare appear would have already seen those oft-recurring signs of Allah that are far greater than the rare event. Had Allah done nothing other than create man, that alone would be the greatest of signs. Everyone knows that man was not created by himself, his parents, or anyone else from humankind. Everyone knows that he must have had an originator. Everyone knows he must have had a Creator that created him, and that He is present, alive, omniscient, omnipotent, all-hearing, and all seeing. One who creates other living things is worthier of being alive; one who grants other things knowledge is worthier of knowledge; one who makes other things powerful is worthier of power. It is also known that the masterful design therein denotes the knowledge of the Doer, and that the special design denotes the will of the Doer. The process of origination per se could not have occurred without the originator’s power. A person’s knowledge of his own specific, personal, and individual self would offer him the knowledge of these godly meanings and other things, as Allah  states, “…as there are within yourselves. Can you not see?”131’132

Kur'an'ın zamansal olayları ortaya koyan pek çok ayetinin, yalnızca Yaratıcı'nın varlığını kanıtlamak için değil, daha geniş bir noktayı göstermek için getirildiğine dikkat edilmelidir; tıpkı İbn Teymiyye'nin önceki sözünü bitirdiği iki ayet gibi. Bu ayetlerin bağlamı, onların Allah'ın mutlak kudretine delil sunmak ve O'nun Diriliş'i gerçekleştirmeye muktedir olduğunu bildirmek için indirildiğini gösterir. Başka bir ifadeyle, şeyleri yoktan var eden, onları yeniden biçimlendirmeye daha da layıktır. Bu durum, daha önce de belirtildiği gibi, Kadir olan'ın var olduğunu ima eder, açık ve kendiliğinden anlaşılır biçimde; ve O'nun varlığı, yaratılışın yoktan ortaya çıkmasının kendisiyle de işaret edilmiş olur. Bu akli delili taşıyan en meşhur ayet, Allah'ın şu sözüdür: "Yoksa onlar hiçbir şeyden mi yaratıldılar, yoksa kendi yaratıcıları mı oldular?"133

It should be noted that most Qur’anic passages that reveal the temporal nature of events were brought to demonstrate a wider point, not to merely prove the existence of the Creator, like the two verses Ibn Taymiyyah concluded his previous statement with. The context in these verses show that they were revealed to offer reasoning for the perfect power of Allah , and that He is able to bring about the Resurrection. In other words, one who created things out of nothing is a fortiori able to refashion them. This amount, as mentioned before, implicitly yet self-evidently suggests that the Omnipotent exists, and that His existence is suggested by the mere emergence of the creation out of nothing. The most famous verse that carries this rational argument is Allah’s statement: ‘Or were they created by nothing, or are they their own creators?’133

Bu mesele açısından, bu etkileyici ayet Kur'an'daki en kalıcı delildir. Ayet, büyük teolojik gerçeği, olası ihtimalleri ortaya koyarak tartışmayı odaklayarak başlatır; ardından tüm seçeneklerin imkânsız olduğunu, yalnızca tek gerçek seçeneğin, yani insanın kendisini yaratan bir Yaratıcısının olduğunun doğru olduğunu gösterir. Ayet, akıl sahibi insanlara şu soruyu yöneltir: "Onlar hiçbir yaratıcı olmaksızın mı var edildiler? Yoksa kendileri mi yaratıcıydılar?" Bunların hiçbiri değildir; çünkü onları yaratan ve hayat veren, daha önce kayda değer hiçbir şey değilken, Allah'tır.134

For the issue we are dealing with here, this awe-inspiring verse is the most enduring proof in the Qur’an. The verse starts off by setting out the great theological reality by focusing the discussion to what are the possibilities, after which it proceeds to demonstrate why all the options are impossible save for the only true option: Man has a Creator Who created him. The verse poses a question to rational people: ‘Were they brought into existence without anyone causing it? Or did they bring themselves into existence? It is neither, for it is Allah Who created them and gave them life, having previously been nothing worth mentioning.’134

Bu tartışmayı açıklarken İbnu'l-Kayyim şöyle der: Yaratma terimindeki tekrara ve delili en basit ve en etkili biçimde ortaya koyan kısıtlamaya dikkat et. Allah, şöyle demektedir: "Bu yaratıklar, var olmadan, bir Yaratıcı olmaksızın nasıl yaratılmış olabilir? Akıl ve kavrayışı olan herkes için, bir yapıcısı olmayan bir şeyin, ya da bir yaratıcısı olmayan bir şeyin yaratılmış olması imkânsızdır." Bir kimse, bina olmayan bir çölden geçse, sonra tekrar geçtiğinde sağlam binalar ve kaleler görse, bunların bir yapıcısı olduğundan şüphe etmeyecektir. Sonra Allah şöyle buyurur: "Yoksa onlar hiçbir şeyden mi yaratıldılar, yoksa kendi yaratıcıları mı?" Bu da benzer şekilde, bir kulun kendini icat edip yaratmasının imkânsız olduğunu gösterir. Yokluktan nasıl kendini yaratabilir? Yaşamına bir saat bile ekleyemez; yaşamın bütün imkânlarına sahip olduğu halde parmağını, tırnağını ya da saçının tek bir telini bile uzatamaz. Her iki seçenek de yanlış olduğuna göre, geriye tek seçenek kalır: Onları yaratan bir Yaratıcının ve şekillendiren bir Şekillendiricinin olması. Hakkıyla ibadet ve şükre layık olan gerçek ilah O'dur. Onları yaratan tek varlık O iken, O'ndan başka bir ilaha nasıl şükredebilirler? Eğer, "Bu delil içinde, 'Yoksa gökleri ve yeryüzünü onlar mı yarattılar? Hayır, onlar kesin bir inanca sahip değiller'136 ayetinin yeri nedir?" denirse, şöyle cevap verilir: "En uygun yerdedir. İlk birkaç bölümde, onların bir Yaratıcısı ve Şekillendiricisi olduğunu ve kendilerinin yaratılmış olduğunu açıklamıştır. Üçüncü bölümde ise, kendileri yaratılmış ve var edilmiş olduklarından, yaratmaya güç yetiremediklerini açıklamıştır. Kendilerini yaratmamışlardır. Gökleri de yeryüzünü de yaratmamışlardır." Onları yaratan, bir olan, mutlak güç sahibi olan, hakkında "Ondan başka ne bir ilah ne de bir rab vardır" denilen Oydu. Gökleri ve yeri yaratan Oydu. Yukarı ve aşağı alemleri ve içlerindeki her şeyi yaratarak, hem mekânı hem de mekânda olanı yaratan yalnız O'dur."137

Detailing this argument, Ibn al-Qayyim says, Contemplate the phrasal repetition of the creation term, and the restriction that comprises of establishing evidence in the simplest and most eloquent manner. Allah  is essentially saying, “How could have these creations – having not been in existence – been created without a Creator? This would be considered impossible by anyone with understanding and rationality, that there can be something made without a maker, or something created without a creator.” If a person passes by a wasteland without any building, then he passed by it again and saw solid buildings and castles, he would have no doubt that these had a maker. Then Allah said, “Or were they created by nothing, or are they their own creators?”135 This, likewise, shows that it is impossible that a servant invents and creates himself. How can someone be able to create himself out of non-existence? He cannot even increase his own life, not even by an hour, even though he has all the facilities of life. He cannot even extend his finger, fingernail, or even one strand of his hair. Given that both options are false, the only option that remains is that they have a Creator Who created them, and a Fashioner Who fashioned them. He is the True Divine Who is worthy of their worship and thanks. How can they thank a god other than Him when He is the one and only being that created them? If it is said, “What is the place of Allah’s statement ‘Or did they create the heavens and the Earth? In fact, they have no firm belief in Allah’136 in this evidence?”, it would be said in response: “The best place. Through the first couple of segments, He explained that they have a Creator and Fashioner, and that they are created. With the third segment, He explained that they are unable to create, having been created themselves and brought into existence. They did not create themselves. They did not create the heavens or the Earth. It was the One, the Omnipotent, the One described as ‘There is neither any god nor lord besides Him’ Who created them. He created the heavens and the Earth. By creating the upper and lower dominions and everything therein, He alone is the one Who created both residence and resident.”’137

Cubeyr İbn Mut'im şöyle rivayet etmiştir: "Peygamber ﷺ'in akşam namazında et-Tûr suresini okuduğunu işittim. Ona: 'Yoksa onlar hiçbir şeyden mi yaratıldılar, yoksa kendi yaratıcıları mı?' {Yoksa onlar hiçbir şeyden mi yaratıldılar, yoksa onlar yaratıcı mıdırlar?} ayeti geldiğinde kalbim neredeyse uçacaktı."138 Allah'ın rububiyetini inkâr edip onu kendilerine ait sayanlarla Peygamberlerin yaptığı tartışma yöntemini inceleyen kimse, Peygamberlerin, Allah'ın rububiyetini ve buna bağlı olarak yalnızca O'na ibadet edilmesinin hak olduğunu akli bir yöntemle savunmak üzere onlara bu yolu öğrettiklerini fark edecektir.

Jubayr ibn Muṭʿim  has a beautiful narration revealing the greatness of this Qur’anic verse. He said, ‘I heard the Prophet  read al-Ṭūrin the Maghrib prayer. When he reached this verse: “Or were they created by nothing, or are they their own creators?”138, my heart almost flew out.’139 The one contemplating the method of the Prophets in debating those who denied the lordship of Allah  and claimed it for themselves will note that the Prophets instructed them with this rational method to argue for the lordship of Allah , and subsequently His worthiness to be worshipped alone.

Allah'ın rububiyetini inkar eden en ünlü kişi Firavun'dur. O şöyle demişti: "Ben sizin en yüce rabbinizim!"140 Bu nedenle Mûsâ'nın onunla yaptığı tartışmanın bir parçası, Allah'ın kudretinin etkilerini ona karşı bir delil olarak kullanmaktı. Allah şöyle buyurur: "Firavun, 'Peki âlemlerin Rabbi de nedir?' diye sordu."141

The most infamous person who denied the lordship of Allah  was Pharaoh. He said, ‘I am your lord, the most high!’140 As thus, part of the discussion Mūsā had with him was to use the effects of the power of Allah  as an evidence against him. Allah  says, ‘Pharaoh asked, “And what is ‘the Lord of all worlds’?”’141

Mûsâ, Firavun'a birçok cevap ve delil sundu. Ona, fıtrî bir sezgiyi hatırlattı: Allah'ın varlığı, herhangi bir tanımın gerekliliğinden çok daha açık bir şekilde bilinmektedir. Allah'ın bütün yaratıklarının varlıkları itibarıyla O'na muhtaç olduğunu açıkladı; gökler, yer ve bunların arasında bulunan her şey, yaratılış, rızık ve yardım bakımından Allah'a muhtaçtır. Onun, "Doğunun ve batının Rabbi"142 sözü, bütün olayların O'na bağlı olduğuna dair ek bilgi ve vurgudur. Yukarınızda ve aşağınızda olan, doğuda ve batıda olan ve önünüzde ve arkanızda bulunan her şey ve bunların arasındaki her şey O'na muhtaçtır.

Mūsā  offered a variety of answers and proofs. He reminded Pharaoh of the innate instinct, that Allah is far more recognisable than the need for some definition. He explained that all of Allah’s creation is existentially dependent on Him – all the heavens, the Earth, and everything in between is in need of Allah  for creation, sustenance, and assistance. His statement ‘Lord of the east and west’142 is additional information and emphasis that all events are dependent on Him, . Everything above and beneath you, everything in the east and the west, and everything in between that is in front of you and behind you is dependent on Him .

İbn Teymiyye, Musa ile Firavun arasındaki münazarayı incelemiştir:

Ibn Taymiyyah analysed the debate between Mūsā and Pharaoh:

Firavun, inkarını ve reddini soru şeklinde bir retorik sorunun içine gizledi. Zaten kabul ettiği bir Rabbin sıfatlarını sormuyordu; çünkü O'nu inkar ediyor ve reddediyordu. Bu yüzden tartışmanın sonlarına doğru şöyle demişti: "Benden başka bir ilah edinirsen, mutlaka seni zindana attırırım."143

Pharaoh shrouded his denial and rejection in the form of a rhetorical question. He was not asking about the attributes of a Lord he had already acknowledged, as he was in denial of Him and rejected Him. This is why towards the end of the discussion, he said, “If you take any other god besides me, I will certainly have you imprisoned.”143

Ayrıca şöyle dedi: “…Doğrusu ben onu (Mūsā'yı) bir yalancı sanıyorum.”144 Onun sorusu aslında inkarını ve reddini dile getirmek içindi. Yani şunu kastediyordu: “Dünyanın sizi gönderen bir rabbi yok. Bu da kim?” – bir inkâr ifadesi olarak. Mūsā ise, O'nun (Allah'ın) hem kendisi hem de divanda bulunanlar tarafından bilindiğini, O'nun âyetlerinin açık, net ve inkâr edilemez olduğunu açıkladı. Bunların dillerinin, içgüdüsel olarak doğru olduğunu bildikleri şeyi inkâr ettiğini belirtti. Kur'ân'ın başka bir yerinde anlatıldığı gibi, Mūsā Firavun'a şöyle dedi: “Bu âyetleri, basiret olarak, göklerin ve yerin Rabbinden başkasının indirmediğini çok iyi biliyorsun.”145 Allah şöyle buyurdu: “Kalpleri bu âyetlerin doğru olduğuna kanaat getirdiği hâlde, zulmederek ve büyüklenerek onları inkâr ettiler. Artık bozguncuların sonunun nasıl olduğuna bir bak!”146 Firavun, “Âlemlerin Rabbi kimdir?” demedi; çünkü “men” (kim) belirli bir varlık hakkında soru sorarken kullanılır. Bu kelime, genel kimliği bilinen belirli ve kesin bir varlığın sorgulandığı sorularda kullanılır. Tıpkı birine “Seni kim gönderdi?” diye sorulması gibi. “Mā” ise tanımlamaya yönelik sorularda kullanılır. Firavun şunu demek istiyordu: “Bu nedir? Ve ‘Âlemlerin Rabbi’ dediğin bu şey nedir?” Bunu O'nu inkâr ve reddetme amacıyla söyledi. Mūsā, bu küçümseyici soruya karşılık, O'nun inkâr edilemeyecek kadar tanınır ve şüphe edilemeyecek kadar açık olduğunu belirtti. Şöyle dedi: “Eğer kesin bir inanca sahip olsaydınız, O, göklerin, yerin ve ikisi arasındakilerin Rabbidir.”147 “Falan ya da filan şeye kesin inanç” diye sınırlandırmadı; ifadeyi açık bıraktı. Özetle, bir şeye kesin olarak inanıyorsanız, kesin bildiklerinizin başında bu Rabbe iman gelmelidir. Tıpkı Peygamberlerin kavimlerine, “Allah hakkında şüphe mi var?”148 demesi gibi. Eğer “Hiçbir şeyden emin değiliz” dersen… Aslında, "bütün bilgi elimizden alındı" diyorsa, bu genel bir safsata iddiasıdır. Bu iddiayı ileri süren kişinin yalan söylediği açıktır, çünkü bilgi her insanın özünde vardır. Akıllı her insanın bazı bilgilere sahip olması gerekir. Bu yüzden akıl tanımında, akıllı hiçbir kişinin yoksun olmadığı, içgüdüsel bilgi olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla Firavun, "Size gönderilen elçiniz kesinlikle delidir"149 dediğinde, bu Elçi hakkında bir yalandı. Onlar övülmeye değer geleneklerini terk etmişlerdi ve bu yüzden Elçileri delilikle nitelendirdiler. Ayrıca Yaratıcı'yı inkâr ettiler veya Ondan şüphe ettiler. Bu, onların avamının ve dinlerinin durumuydu. Bu, gözlerinde iyi bir dindi ve itaat ettikleri ilah Firavun'du: "Size gönderilen elçiniz kesinlikle delidir."150 Bunun üzerine Musa, faydalı akıldan yoksun bırakılmış olanın kendisi olduğunu ve bu nitelemeye daha layık olanın da bu olduğunu ona açıkladı. Şöyle dedi: "Akıl erdirirseniz, O doğunun ve batının ve bunların arasındaki her şeyin Rabbidir."151 Akıl, içgüdüsel ve kesin bilgiyi gerektirir ki fıtrattaki en büyük bilgi, Yaratıcı'yı tanımaktır. Sonra da O'nu tasdik etmenin mantıksal bir sonuç olduğunu açıklamaya devam etti. Ancak faydalı bilgi, ona sahip kişi onunla amel ettiğinde övgüye değerdir. Eğer onunla amel etmezse, aklından yoksun olduğu söylenir. Ayrıca kesin olduğuna inandığı şeyi takip etmeyen kişinin aslında kesinliğe sahip olmadığı da söylenir. Kesinlik, kalbe yerleşmiş bilgi anlamına da gelebilir; bu bilgiyle amel etmek anlamına da gelebilir. Bu nedenle, "mü'min" (kesin olan) terimi yalnızca hem bilginin hem de amelin kalbine yerleştiği kimseler için söylenir. Firavun'un kavmi bildikleri halde uymadılar. Bu yüzden ne akıllarına ne de kesinliklerine sahip oldular. Mûsâ'nın sözü her iki noktayı da ifade eder: Eğer kesin bilgiye sahipseniz, O'nu bilirsiniz; eğer akıl sahibiyseniz, O'nu bilirsiniz. Eğer kesin bilginiz ya da akılnız olmadığını iddia ediyorsanız, aynı şekilde halkınız da öyledir. Bu durumda bu, sizin tarafınızdan insanlığınızın elinizden alındığının bir kabulü olur. Bu haldeki biri ilahlık iddia etmeye layık değildir. Sizin tarafınızdan bu iddia yanlış olsa da, yine de O'na inanırsınız. Allah'ın buyurduğu gibi: "Kalpleri bu ayetlerin doğru olduğuna kanaat getirdiği halde, zulmen ve büyüklenerek onları inkâr ettiler."152 Sizde O'nu tanıyabileceğiniz akıl vardır. Ancak nefsanî istekleriniz, aklın emrettiğine uymanızı engeller. Yeryüzünde büyüklenmek ve bozgunculuk yapmak istiyorsunuz. Dolayısıyla bu açıdan bakıldığında, sizde akıl yoktur.153

İbrahim ile Nemrud arasında, Musa ile Firavun arasında geçene benzer bir karşılaşma olmuştur. Allah şöyle buyurmaktadır: "Rabbi hakkında İbrahim ile tartışanı görmedin mi? Çünkü Allah ona hükümranlık vermişti. İbrahim: 'Benim Rabbim, diriltip öldüren Rabbimdir' demişti. O da: 'Ben de diriltir ve öldürürüm' demişti. İbrahim: 'Allah güneşi doğudan getirir, sen onu batıdan getir' demişti. Böylece o kâfir şaşkına döndü. Allah zalim topluluğu doğru yola iletmez."154 Bu münazaranın bölümlerini ve Nemrud'un durumunu açıklayan İbn Kesir şöyle demiştir: Bunun sebebi, kendisinden başka ilah olduğunu inkâr etmesidir; tıpkı Firavun'un kavmine, "Ey ileri gelenler! Sizin için kendimden başka bir ilah bilmiyorum" demesi gibi.155 Onu zulmüne, büyük küfrüne ve şiddetli inatlaşmasına götüren yalnızca kibri ve uzun süren hükümranlığıydı. Bu yüzden Allah, "Çünkü Allah ona hükümranlık vermişti" buyurmuştur.156 Sanki İbrahim'den, çağrısını yaptığı Rabbin varlığına dair delil istemiştir. İbrahim, "Benim Rabbim, diriltip öldüren Rabbimdir" demiştir.157 Bununla şunu kastetmiştir: "Onun varlığına delil, bu gözlemlenebilir şeylerin daha önce yokken var olmaları ve var olduktan sonra yok olmalarıdır. Bu, kendiliğinden meydana gelmeyecekleri için, yaratan ve dileyen bir Zatın varlığının kendiliğinden kanıtıdır. Dolayısıyla bunları var eden bir varlığın bulunması zorunludur. Bu, ibadetine çağırdığım, tek ve ortağı olmayan Rabbdir." Bu noktada muhatap olan Nemrud, "Ben de diriltir ve öldürürüm" demiştir.158 Katade, Muhammed b. İshak, Suddi ve başkaları şöyle demişlerdir: "Bakın, şimdi bana idam cezasını bekleyen iki kişi getirildi. Bunlardan birinin öldürülmesini, diğerinin affedilmesini emrediyorum." Bu, hayat verip öldürmenin anlamıdır.” Görünen o ki – Allah en iyisini bilir – Nemrud’un kastettiği bu değildi, çünkü bu, İbrahim’e doğrudan bir cevap değildir ve onun sorusuyla ilgili de değildir; zira bir Yaratıcının varlığını ortadan kaldırmamaktadır. Bunun yerine Nemrud’un kastettiği, inatçılığı ve kibri yüzünden kendisi için bu makamı ilan etmekti. Bunu yapmakla hayat ve ölümü veren kişinin kendisi olduğunu iddia ediyordu. Firavun da ona bu konuda uydu: “Ey ileri gelenler! Sizin için kendimden başka bir ilah bilmiyorum.”159 Bu yüzden bu boş iddiayı ortaya koyduğunda İbrahim ona şöyle dedi: “Allah güneşi doğudan doğurur. Sen de onu batıdan doğur.”160 Bununla şunu kastetti: “Eğer hayat ve ölüm verdiğini iddia ediyorsan, bunu yapan, yarattığı seçkin varlıklar aracılığıyla iradesini varlıkta yerleştiren ve gezegenleri ve hareketlerini boyunduruk altına alan Zat’tır. Bu güneş her gün doğudan doğar – eğer iddia ettiğin gibi hayat ve ölüm veren bir ilahsan, onu batıdan getir.” Yapamayacağını ve bir cevap veremeyeceğini anlayınca, bu durumda artık övünemeyeceğini fark etti ve şaşkınlık içinde kaldı. Allah şöyle buyurdu: “Allah zalim topluluğu doğru yola iletmez.”161 Yani onları herhangi bir delile ya da kanıta yöneltmez. Bilakis onların delilleri Rableri katında boştur. Üzerlerine gazap vardır ve şiddetli bir azaba uğrayacaklardır. Bu anlama göre yapılan yorum, mantıkçıların çoğunun dile getirdiği görüşten çok daha üstündür; yani İbrahim’in birinci meseleden ikinci meseleye geçişinin, daha açık seçik bir delilden başka bir delile geçiş olduğu görüşünden. Bazı mantıkçılar bu geçişi çirkin bir ifadeyle anmışlardır. Oysa durum onların söylediği gibi değildir. Bilakis birinci mesele, ikinci meseleye bir öncüldür ve hem birinci hem de ikinci meselede Nemrud’un iddia ettiği şeyin yanlışlığını ortaya koymaktadır. Hamd ve şükür yalnızca Allah’adır.162

• Birinci önerme: Zamansal olaylar vardır.

• First proposition: Temporal events exist.

• İkinci önerme: Her zamansal olayın onu meydana getiren bir failinin olduğu.

• Second proposition: Every temporal event has someone who caused it.

• Sonuç: Allah, zamansal olayların sebebidir.

• Conclusion: Allah  is the cause of temporal events.

Bu iki önermenin delili ve bunların yukarıda sözü edilen sonuca nasıl vardığı gereklidir.

Evidence for these two propositions, and how they lead to the aforementioned conclusion, is required.

Bu önermenin kanıtı duyular ve gözlemdir; Gazali, İbn Rüşd, İbn Teymiyye ve başkalarının algılanabilir, zamansal olaylar bakımından dikkat çektiği de budur. Evrenin (ve içindeki her şeyin) zamansallığı üzerine, hem varlığı hem de yokluğu tasavvur edilebilir; dolayısıyla varlığı zorunlu görülmez, yalnızca olumsaldır. Olumsal varlıklar kesinlikle zamansaldır, çünkü var olabilmeleri için olumsal olmayan bir varlığın var olmasını gerektirirler. Evrenin zamansallığı, Allah'ın izniyle bir sonraki bölümde daha ayrıntılı ele alınacaktır.

The proof of this proposition is the senses and observation, which is what Ghazālī, Ibn Rushd, Ibn Taymiyyah, and others pointed out in relation to perceptible temporal events. On the temporality of the universe (and everything within it), both its existence and non-existence can be envisaged, and thus its existence is not considered necessary – it is only contingent. Contingent entities are most certainly temporal, as they require the existence of a non-contingent being for them to come into existence. The temporality of the universe will be discussed in more detail in the next section, by the permission of Allah.

Duyular bilişsel aktarıcılardır, bilişsel hakemler değildir. İnsanın etrafında gözlemlediği ve hissettiği hâdis şeyleri tanıması gereklidir. İbn Teymiyye şöyle demiştir: "Zamansal olduğu gözlemlenebilen şeyle delil getirme yöntemi Kur'an'dadır ve eski âlimler ile imamlar bunda ittifak etmişlerdir; ancak bu, içgüdü ve duyularla birlikte yapılmaktadır. Bununla birlikte, emsali görülen şeylerin hâdis olduğuna dair delil sunmaya gerek yoktur. Emsali görülen şeylerin hâdis olduğunu şüpheli görmek, her türlü bilginin imkânını ortadan kaldıran safsataya yol açar. Bu da akıl sağlığı yerinde olan kişi ile deli arasında bir eşitlik doğurur."

The senses are cognitive transmitters, not cognitive arbiters. A man’s recognition of the emerging things he witnesses and senses around him is necessary. Ibn Taymiyyah  said, The method of bringing evidence by using that whose temporality is observable is in the Qur’an, and the ancient scholars and Imams have agreed to it, though in conjunction with instinct and the senses. With this, there is no need to offer evidence for the temporality of specific Doubting the temporality of those things whose emergence can be observed leads to sophism, which shuts down the possibility of any knowledge. It results in the equalisation of a sane person and a madman.

Bunun delili, nedensellik ilkesinde temsil edilen akli içgüdüselliktir. Bu, kendiliğinden bilinen ve içgüdüsel bir meseledir; karşıt bir durumu tasavvur etmek mümkün değildir: Bir yaratılmış varlığın, onu ortaya çıkaran bir sebebin bulunduğunu bilmeden var olduğunu düşünmek mümkün değildir. İbn Teymiyye şöyle demiştir: "Yaratılmış bir varlığın bir yaratıcısı olması gerektiğini bilmek, fıtrî ve içgüdüsel bir bilgidir." Dolayısıyla bu, delil temellendirmeli bir akıl yürütme sürecini gerektirmeyen bir meseledir. Aksine, temel bir bilgi olduğu ve teorik bilginin dayandığı zemin olduğu için bir gerçek olarak kabul edilir. Akli zorunluluklar başka şeyler için delil olarak kullanılır; kendileri ispatlanmak için değil, oradadırlar. Kesinliklerini fıtrî olmalarından alırlar. Bu zorunlulukların içgüdüselliğini kabul etmeden, bilginin temeli sonsuz bir zincire dönüşür ve herhangi bir bilginin elde edilmesi imkânı çöker. Bu nedenle, delil temellendirmeli akıl yürütme sürecinin üzerine kurulduğu bazı temel gerçekler – veya bilişsel kavramlar – bulunmalıdır. Bu içgüdüsel bilişsel kavramlardan biri de nedensellik ilkesidir.

The proof for this is rational instinctiveness, as represented in the principle of causality. It is a self-evident and instinctive issue whose opposite scenario cannot be envisaged: It is not possible to imagine the existence of a temporal matter without knowing there was a cause that brought about its emergence. Ibn Taymiyyah said, ‘Knowing that an originated entity must have an originator is innate and instinctive knowledge.’164 Therefore, this is an issue that does not require a process of evidence-based reasoning. Rather, it would be accepted as fact, for it is basic knowledge, upon which theoretical knowledge is based. Rational necessities are to be used as evidence for other things. They are not there to be proven. They acquire their decisiveness from their innateness. Without affirming their instinctiveness, the basis of knowledge would become an infinite series, causing the collapse of the possibility of gaining any knowledge. Therefore, there must be some basic facts – or cognitive concepts – upon which the process of evidence-based reasoning is founded. One of these instinctive cognitive concepts is the principle of causality.

İlginç olan, delile dayalı akıl yürütme sürecinin rasyonel zorunluluğun kabul edilmesini gerektirmesidir. Delil ile işaret ettiği şey arasındaki bağlantı bu kuralla yönetilir, çünkü delil, işaret ettiği şey hakkında bilgi edinmenin sebebidir. Karşı tarafın nedensellik ilkesini çürütme girişimi, kendisinin bu ilkeyi örtük olarak kabul ettiğinin bir göstergesidir. Bu ilkenin insan aklının yapısı üzerindeki derin etkisi hakkında İbn Teymiyye şöyle demiştir: "Allah'ın kullarını açık mantıkla yarattığı fıtrat ile bilinir ki, meydana gelen bir olay, onu var eden bir şey olmadan oluşmaz ve zamansal bir olayın bir yaratıcısı olmaksızın meydana gelmesi, kendiliğinden yanlış olarak reddedilebilir. Bu, Adem'in bütün çocuklarında, hatta küçük çocuklarda bile yerleşmiştir. Bir çocuk vurulup, 'Bana kim vurdu?' diye sorsa ve kendisine, 'Kimse' denilse, aklı, vuruşun onu gerçekleştiren biri olmadan gerçekleştiğini kabul etmezdi. Bu yüzden biri, yazının, inşanın, dikilmenin ya da benzerlerinin, bunları yapan biri olmadan meydana gelebileceğini öne sürse, akıllı insanlar onu ya deli ya da safsatacı sayarlardı, tıpkı apaçık olanı ve içgüdüsel bilgiyi inkar eden biri gibi."165

Bu delil, zamansallık delili, kelam delili, evren delili veya kozmolojik delil olarak bilinir. Bu delilin önermeleri ve sonucu, az önce ele aldığımız birinci düzeyin önermelerine ve sonucuna benzerdir:

This proof is known as the argument from temporality, the kalam argument, the argument from the universe, or the cosmological argument. The propositions and conclusion of this proof are similar to those of the first level that we just dealt with:

• Birinci önerme: Başlangıcı olan her şeyin bir sebebi olmalıdır.

• First proposition: Anything with a beginning must have a cause.

• İkinci önerme: Evrenin bir başlangıcı vardır.

• Second proposition: The universe has a beginning.

• Sonuç: Bu nedenle evrenin bir nedeni olmalıdır.

• Conclusion: Therefore, the universe must have a cause.

Varlığını yokluğuna tercih eden sebep Allah'tır.

The cause that preferred its existence over its non-existence is Allah .

Aslında, bu akıl yürütme yöntemi felsefe ve kelam alanında yeni değildir. Hatta bu, kelamın Allah'ın varlığı meselesine girdiği en meşhur giriş noktasıdır. Bu yüzden, bu akıl yürütmeyi çağdaş Batı çevresinde kullanan bazı kişiler – örneğin ünlü Hristiyan münazaracı William Lane Craig gibi – buna "kelam kozmolojik argümanı" adını vermişlerdir; onun aynı adı taşıyan bir kitabı da vardır. Bu kitabın başında şu önemli tespiti yapmaktadır: "Kozmolojik argüman tarihindeki hiçbir bölüm, Arap kelamcıları ve filozoflarınınki kadar önemli – ya da evrensel olarak göz ardı edilmiş – olmayabilir. Onlarda, kozmolojik argümanın en önemli iki versiyonunun, yani zamansal gerileme argümanının ve olumsallık argümanının kökenini ve gelişimini bulsak da, bu İslam düşünürlerinin katkısı Batı antolojilerinde ve konuyla ilgili kitaplarda neredeyse hiç dikkate alınmamıştır."168

In actuality, this method of reasoning is not new in the philosophy or kalam space. In fact, it is the most famous entry point of kalam into the issue of the existence of Allah . This is why even some of those who have used this reasoning within the contemporary Western arena – such as the famous Christian debater William Lane Craig – have called it the ‘kalam cosmological argument’; he also has a book with the same name. In the beginning of this book, he makes the following important acknowledgement: ‘Probably no chapter in the history of the cosmological argument is as significant – or as universally ignored – as that of the Arabic theologians and philosophers. Although we find in them the origin and development of two of the most important versions of the cosmological argument, namely the argument from temporal regress and the argument from contingency, the contribution of these Islamic thinkers is virtually ignored in western anthologies and books on the subject.’168

Kozmoloji tarihinin ilk aşamalarında, evrenin doğasıyla ilgili iki temel kavram üzerinde bir tür uzlaşı vardı:

During the early stages of the history of cosmology, there was an agreement of sorts on two fundamental notions related to the nature of the universe:

1. Evren homojendir; aynı özelliklere sahiptir; bütün bileşenlerinde aynıdır.

1. The universe is homogeneous with the same characteristics – it is the same across all its constituent parts.

2. Evren sabit ve değişmez bir düzen içindedir.

2. The universe is in a fixed and constant pattern.

Einstein ortaya çıkıp görelilik kuramını sunduğunda, bu iki varsayım, onun ortaya koyduğu görelilik yasasının ilk biçimiyle çelişiyor gibi görünüyordu. Bu sorunu çözmek için, yerçekiminin etkisini dengelemek amacıyla kozmolojik sabit adını verdiği sabit bir katsayı önerdi. Böylece, önerdiği yeni evren kuramında denge sağlanmış olacaktı; bu kurama göre evren durağandı. O dönemde bilim çevrelerinin çoğunda genel kabul gören görüş de buydu: Evren durağan ve değişmez olarak nitelendiriliyordu.

When Einstein came and introduced relativity, these two assumptions appeared to contradict the first iteration of the law of relativity that he theorised. To deal with this problem, he proposed a constant coefficient he called the cosmological constant in order to counterbalance the effect of gravity. That way, there would be balance in the new theory of the universe that he had proposed, which was that the universe is static. This was the generally accepted view on the universe in most scientific circles back then: The universe was characterised as being static and constant.

Daha sonra, Belçikalı Katolik rahip ve fizikçi Georges Lemaître ile Rus bilim insanı Alexander Friedmann sahneye çıktı. Evren için yeni bir teori ortaya attılar: Evren genişlemekte ve son derece yoğun ve sıkışık bir halden başlamıştır. Evrenin genişleyen teorisine temel destek Edwin Hubble'dan geldi. 1929'da önemli bir keşif yaptı: Etrafımızdaki galaksiler, aralarındaki mesafeye uygun bir hızla bizden uzaklaşmaktadır; mesafe arttıkça hızları da artmaktadır. Genişleme, bu galaksilerin ışık tayfı aracılığıyla tespit edildi; kırmızımsı görünmeleri, bir şeyin bize yaklaştığında gözlemciye mavimsi bir hale sahip görünmesinin aksine, uzaklaştıklarını göstermektedir. 1946'da George Gamow, evrenin genişlemesi ve sıcaklığın düşmesiyle birlikte fotonların maddeden başarıyla ayrıldığını kuramsallaştırdı. Bu, var olduğunu varsaydığı ve evrene yayılmaya devam ettiğini öne sürdüğü bir ışık ışını biçiminde temsil edildi. Bu, Arno Penzias ve Robert Wilson tarafından tesadüfen keşfedildi. Bu olgu daha sonra kozmik mikrodalga arka plan ışıması olarak adlandırıldı ve Büyük Patlama teorisinin en güçlü kanıtlarından birini oluşturdu. Bu ışıma, galaksiler arasında olağandışı yüksek sıcaklık düzeylerinin varlığını ortaya çıkardı ve uzayın mutlak sıfır sıcaklığında olmadığını gösterdi. Aksine, uzayın sıcaklığı yaklaşık 3 Kelvin civarındadır; bu ışıma Büyük Patlama'nın ısı artığıdır. Bu keşfin bir sonucu olarak, iki araştırmacı 1978'de Fizik dalında Nobel Ödülü'nü kazandı. Bu nokta, bilim camiasında bir dönüm noktası oldu: Büyük Patlama'nın reddi yerini genel kabule bıraktı. Bu keşiflerinin tesadüfen gerçekleşmiş olması dikkat çekicidir. Şöyle dediler: "Ya evrenin doğumunu gördük ya da (bir astrofizik halk masalının anlattığı gibi) bir kümeyi gördük. 81"

1990'lı yılların ortalarında bilim insanları, evrendeki tüm geri dönüşsüz süreçleri açıklayan bir kuralı ortaya çıkarmaya çalıştılar. Bu çabaların sonucunda termodinamiğin ikinci yasası keşfedildi. Bunu gerçekleştirmenin ilk adımı, ısının her zaman daha sıcak bir cisimden daha az sıcak olan bir cisme aktarıldığını ve bağlantılı tüm cisimler ısıl dengeye ulaşana kadar ısı aktarımının sürdüğünü fark etmekti. Gerçek şu ki, ısı aktarımı, denge kavramı ya da doğanın dengesi olarak tanımlanabilecek birçok örnekten yalnızca biridir. Aynısı, dengeye ulaşmak için gazların yayılmasında, elektrikte ve diğer durumlarda da görülebilir. Doğada bu olaylar meydana gelmeseydi, yaşam imkânsız olurdu. Bu olgu sayesinde hava, örneğin, oksijenin odanın yalnızca bir tarafında, azotun ise diğer tarafında toplanacak şekilde ayrışmaz. Bu yasanın şekillenmesindeki önemli gelişmelerden biri, onun entropi kavramıyla bağlantısıdır. Entropi, kaosun miktarını ifade etmek için kullanılan teknik bir terimdir. Bir sistemde düzensizlik ölçeğinde bir artış olduğunda, sistemdeki entropilerin toplamı yükselir; aynı şekilde düzensizlik ölçeği azaldığında entropilerin toplamı düşer. Bu nedenle termodinamik yasasının, sistemlerin düşük entropiden yüksek entropiye geçme eğiliminde olduklarını belirten bir hükmü vardır. Başka bir deyişle, sistemler düzenden düzensizliğe geçerler. Burada bizi ilgilendiren, bu yasanın evrenle bağlantısıdır. Evren kapalı bir sistemdir. Bu yüzden termodinamiğin ikinci yasası ona uygulanabilir. Kapalı bir sistem olarak evren, birçok alanda denge durumuna ulaşmaya çalışır. Isı, denge sağlanana kadar yayılır; aynı şekilde enerjinin, entropinin ve diğerlerinin dağılımında da aynı durum yaşanır.

In the mid-90s, scientists attempted to uncover a rule that explains all irreversible processes in the universe. As a result of those efforts, the second law of thermodynamics was discovered. The first step to realising this was to note that heat always transfers from a more heated body to a less heated one, and heat keeps on transferring until all connected bodies reach thermal equilibrium. The fact of the matter is that the thermal transfer is just one example of many, which can be described as the equilibrium concept or the balance of nature. The same can be seen vis-à-vis the spread of gases to achieve equilibrium, electricity, and other cases as well. Had these phenomena not occurred in nature, life would have been impossible. By this phenomenon, the air – for example – does not separate out so that oxygen gathers only on one side of the room and nitrogen on the other side. One significant development in the shaping of this law is its connection with the concept of entropy. It is a technical term used to denote the amount of chaos. Anytime there is an increase in the scale of disorder within a system, the sum of the entropies rises therein; likewise, when there is a disorder scale decrease, the sum of the entropies decreases. This is why the law of thermodynamics has within it a provision that states that systems are inclined to switch from low entropy to higher entropy. In other words, they switch from order to disorder. What concerns us here is the connection of this law to the universe. The universe is a closed system. This is why the second law of thermodynamics is applicable to it. As a closed system, the universe strives to achieve equilibrium in multiple fields. Heat spreads until it reaches equilibrium, and likewise the same occurs in the distribution of energy, entropy, and others as well.

Allah'ın varlığını inkar eden kimse, bu delilin fıtrî olarak işaret ettiği sonucu kabul etmez; bunun yerine ona yönelik bir dizi şüphe ileri sürer. Bu şüpheler ya delilin birinci öncülüne, ya ikinci öncülüne ya da sonuca dayanır. Burada, sıralanmış olan en önemli şüphe ve itirazları zikredeceğim.

One who denies the existence of Allah  would not accept the instinctive indication of this argument, and would instead cast a set of doubts on it. These doubts either go back to the argument’s first proposition, second proposition, or conclusion. Here, I shall mention the most important doubts and objections that have been listed.

Bu önermeye yöneltilen başlıca itiraz, bir şeyin hiçbir sebep olmadan var olabileceği ve sebepsiz bir şeyin var olmayı yokluk yerine tercih edebileceği iddiasıdır. Buna göre evren, bir sebep olmaksızın kendiliğinden var olmuş olabilir; dolayısıyla onu var olmaya tercih eden bir sebebe ihtiyacı yoktur. Bu iddia doğru olsaydı, bağımsız bir yaratıcının gerekliliği de anlamını yitirirdi. Bu görüşün en ünlü savunucusu, insan zihnindeki içgüdüsel unsuru ortadan kaldırmaya çalışan şüpheci argümandır. Söz konusu içgüdü, nedensellik ilkesini ifade eder. Daha önce vurgulandığı gibi bu ilke, dış bir doğrulamaya ihtiyaç duymayan, içgüdüsel ve apaçık bir akli kavramdır. Bu ilkenin en meşhur şüphecisi İngiliz filozof David Hume'dur. Hume, insan bilgisinin tek kaynağının duyular olduğunu savunan deneyci okulun öncülerindendir. O şöyle der:

The main way of casting doubt to this proposition is through the claim that something can come into existence without any cause, and that it is possible for a contingent entity to be chosen for existence – versus non-existence – without a chooser. Based on this, it is possible that the universe just came into existence without cause; therefore, it is not in need for a cause that preferred it to exist. As thus, this claim would make the need for an independent creator irrelevant. The most famous sceptic argument strives to negate man’s instinctive element. That instinct denotes the principle of causality. It has been previously highlighted that this principle is an instinctive and self-evident rational concept that does not require external veracity. The most famous sceptic of this principle is the English philosopher David Hume. He is a pioneer of the empiricist school, that declares that only the senses can be the source for human knowledge. He states.

Bu nedenle güç ya da zorunlu bağlantı fikrini tam olarak kavrayabilmek için, onun izlenimini inceleyelim; ve izlenimi daha kesin biçimde bulabilmek için, bu fikrin türemiş olabileceği bütün kaynaklarda arayalım. Dış nesnelere bakıp nedenlerin işleyişini düşündüğümüzde, tek bir örnekte bile, sonucu nedene bağlayan ve birinin diğerinin kaçınılmaz bir sonucu olmasını sağlayan herhangi bir güç ya da zorunlu bağlantı keşfedemeyiz. Yalnızca birinin gerçekten, fiilen diğerini izlediğini görürüz. Bir bilardo topunun çarpması, ikincisinde bir hareketle sonuçlanır. Dış duyulara görünen budur. Zihin, nesnelerin bu ardışıklığından hiçbir duygu ya da içsel izlenim almaz; sonuç olarak, neden ve sonucun herhangi tekil, belirli bir örneğinde güç ya da zorunlu bağlantı fikrini akla getirecek hiçbir şey yoktur.176

To be fully acquainted, therefore, with the idea of power or necessary connexion, let us examine its impression; and in order to find the impression with greater certainty, let us search for it in all the sources, from which it may possibly be derived. When we look about us towards external objects, and consider the operation of causes, we are never able, in a single instance, to discover any power or necessary connexion; any quality, which binds the effect to the cause, and renders the one an infallible consequence of the other. We only find, that the one does actually, in fact, follow the other. The impulse of one billiard-ball is attended with motion in the second. This is the whole that appears to the outward senses. The mind feels no sentiment or inward impression from this succession of objects: consequently, there is not, in any single, particular instance of cause and effect, anything which can suggest the idea of power or necessary connexion.176

Büyük Patlama teorisinin yerine geçmesi amaçlanan alternatif görüşlerin, bu çalışmadaki en önemli itirazı oluşturduğu söylenebilir. Bu itiraz, evrenin statik model gibi ezelî olduğunu ileri sürer ya da Büyük Patlama'ya bizim evrenimize göre bir başlangıç olduğu, ancak mutlak bir başlangıç olmadığı anlamında evrimsel bir yaklaşım atfeder. Bu tür alternatif kuramları ileri sürme girişiminin, Büyük Patlama'nın teorik sonuçlarını reddetme ideolojisiyle hareket ettiği görünmektedir. Bir fizikçi, bu kurama duyduğu derin rahatsızlığı dile getirmiş ve sanki dinî temelli bir komplo gibi görmüştür. Ona göre, ‘Bunun altında yatan saik elbette Tanrı'yı yaratıcı olarak içeri sokmaktır. Bilim, on yedinci yüzyılda akıl sahibi insanların zihinlerinden dini tahtından indirmeye başladığından beri Hristiyan teolojisinin beklediği fırsat gibi görünüyor.’184 Büyük Patlama fikri başlangıçta Einstein'ı rahatsız etmişti; çünkü bunun ima ettiği, bugün gördüğümüz haliyle evrenin bir başlangıcının olduğu idi. O şöyle demiştir: ‘Bu durum (yani genişleyen bir evren), beni rahatsız ediyor.’ Robert Jastrow şunu not eder: ‘Einstein, Büyük Patlama fikrini hiçbir zaman sevmedi; çünkü bu fikir bir başlangıcı ve bir yaratılışı, yaratılış da bir Yaratıcı'yı akla getiriyordu.’ Eddington'dan şöyle alıntı yapar: ‘Bir bilim insanı olarak, mevcut düzenin bir patlamayla başladığına hiçbir zaman inanmadım.’ Jastrow şunu ekler: ‘Evet, oradaki benzetme şuydu: Artık evrenin bir başlangıcı olduğunu biliyoruz ve bu evrende var olan her şey – hayat, gezegenler, yıldızlar – o başlangıca kadar izlenebilir; bu, bilimden çıkan şaşırtıcı derecede teolojik bir sonuç. Bunu yazarken aklımdaki imge, bir dizi dağ zirvesine tırmanan ve en yüksek zirveye, en tepeye ulaşan bilim insanları ve astronomlardı; orada, yüzyıllardır onları bekleyen bir grup teologla karşılaşırlar.’185

The most significant objection here is the attempt to offer alternative viewpoints that would replace the traditional theory of the Big Bang. The objection firstly entails – and maintains – the notion that the universe is pre-eternal, like the static model, or that it assigns an evolutionary angle to the Big Bang in the sense that it was the beginning relative to our universe, but not the absolute beginning. It would appear that the attempt to propose such alternative theories is ideologically driven by the rejection of the theoretical implications of the Big Bang. We have one physicist express deep resentment of this theory, as if it were a religiously driven conspiracy. He said, ‘The underlying motive is, of course, to bring in God as creator. It seems like the opportunity Christian theology has been waiting for ever since science began to depose religion from the minds of rational men in the seventeenth century.’184 The idea of the Big Bang made Einstein initially uncomfortable, as its implication was that the universe – as we see it today – has a beginning. He said, ‘This circumstance (i.e., of an expanding universe) irritates me.’ Robert Jastrow notes: Einstein never liked the idea of a big bang because it suggested a beginning and a creation, and a creation suggested a Creator.’ He quoted Eddington by saying, ‘As a scientist I simply do not believe that the present order of things started off with a bang.’ Jastrow adds: ‘Oh yes, the metaphor there was that we know now that the universe had a beginning, and that all things that exist in this universe – life, planets, stars – can be traced back to that beginning, and it’s a curiously theological result to come out of science. The image that I had in my mind as I wrote about this was a group of scientists and astronomers who are climbing up a range of mountain peaks and they come to the highest peak and the very top, and there they meet a band of theologians who have been sitting for centuries waiting for them.185

Salınımlı evren modeli, evrenin bir süre genişlediği, ardından çöktüğü ve büzüldüğü, sonra yeniden genişlediği fikrine dayanır. Bu süreç kendini tekrarlar ve bir "çökme ve sıçrama"ya benzer. Bu görüşe göre evren özünde başlangıcı kesin olmayan, ezelî bir yapıdadır; ancak genişleme ve büzülme arasında sürekli bir değişkenlik halindedir. Bu modelin pek çok sorunu vardır. Buna ek olarak, evrenin ezelîliğine dair yaygın ama kanıtlanmamış bir zihniyeti de taşır. Bu zihniyet, John Gribbin'in şu sözlerinde görülebilir:

The oscillating universe model is based on the idea that the universe expands for a period, then collapses and contracts, and then expands again. The process repeats itself, resembling a ‘crunch and bounce’. This view states that the universe at its core is pre-eternal without any definitive beginning, but it is in a constant state of volatility of expansion and contraction. This model has a number of problems. In addition, it carries the pervading yet unsubstantiated mentality of the pre-eternality of the universe. One can detect this in what John Gribbin said:

Evrenin kökeni hakkındaki Büyük Patlama teorisinin en büyük sorunu felsefidir – belki de teolojik: patlamadan önce ne vardı? Bu sorun tek başına Sürekli Durum teorisine büyük bir ilk ivme kazandırmıştı; ancak bu teori, şimdi üzücü biçimde gözlemlerle çelişmektedir. Bu ilk güçlüğü aşmanın en iyi yolu ise evrenin bir tekillikten genişlediği, sonra yeniden çöktüğü ve döngüyü süresiz olarak tekrarladığı bir modelle sağlanmaktadır.190

The biggest problem with the Big Bang theory of the origin of the Universe is philosophical – perhaps even theological – what was there before the bang? This problem alone was sufficient to give a great initial impetus to the Steady State theory; but with that theory now sadly in conflict with the observations, the best way round this initial difficulty is provided by a model in which the universe expands from a singularity, collapses back again, and repeats the cycle indefinitely.190

Osilasyon yapan evren teorisine yöneltilen bir itiraz, büyülü bir tartışma konusu olan kasılma kavramının bilim camiasında büyük bir tartışma alanı olduğudur. Alan Guth ve Marc Sher, 'The Impossibility of a Bouncing Universe' (Sıçrayan Bir Evrenin İmkânsızlığı) başlıklı bilimsel bir makale yazmışlardır; bu makalede, evrenin kasıldığı varsayılsa bile başka bir büyük patlamayı tekrarlayamayacağını belirtmişlerdir.

One objection to the oscillating universe theory is that the notion of contraction is an area of great debate in the scientific community. Alan Guth and Marc Sher wrote a scientific paper titled ‘The Impossibility of a Bouncing Universe’, in which they mentioned that even if it is assumed that the universes contracts, it would be unable to repeat another bang.

Bu model, Büyük Patlama teorisinin evrimleşmiş bir versiyonudur. Evrenimizin bir başlangıcı olduğunu kabul eder, ancak bunun tüm madde ve enerjinin mutlak başlangıcı olduğu anlamına gelmediğini ekler. Bu görüşe göre madde ve enerji ezelîdir. Açıklamak gerekirse, bu teori evrenin bileşen parçalarının farklı hızlarda genişleyip daraldığını öne sürer. Bu parçalar çeşitli evrenler, yani çoklu evren (multiverse) olarak ele alınabilir. Evrenimizin bir başlangıç noktası olması mümkün olsa da bu, bütün evrenlerin böyle olduğu anlamına gelmez. Bilim insanları bu teorinin de bir dizi sorunla karşı karşıya olduğunu belirtmiştir. Bu nedenle kozmolog Andrei Linde, bu modelin karşılaştığı sorunu çözmek amacıyla, yeni enflasyon (new inflation) adı verilen geliştirilmiş bir versiyonunu önermiştir. Ancak o, bunda da kusurlar bulunduğunu belirtmiş ve bunun sonucunda en ünlü modeli olan kaotik enflasyonu (chaotic inflation) ortaya koymuştur. Kısaca, bu model bir “ana evren” (mother universe) bulunduğunu ve bundan birçok yeni evrenin doğduğunu, bunlardan da başka evrenlerin baloncuklar gibi oluştuğunu öne sürer. Bu süreç sonsuza kadar devam eder. Bu teoriye göre yeni evrenlerin bir başlangıcı vardır, ancak asıl evrenin bir başlangıcı yoktur. Linde, evrenin genel olarak ezelîliği hakkında şunları söylemiştir: “Bu problemin en zor yanı tekilliğin (singularity) varlığı değil, tekilliğin öncesinde ne olduğu sorusudur… Bu problem fizik ile metafizik arasındaki bir sınırda yer almaktadır.” Bu sorun nedeniyle ve fizik alanının ötesindeki herhangi bir şeyi doğrulamak için bir itki bulunmadığından, Linde zamanın bir başlangıcını ve sonunu reddeden bir model benimsemiştir. Ana evrenin ezelî olduğu gibi, yeni evrenlerin de sonsuza dek üretilmeye devam edeceğini savunmuştur. Böylece tekillik kavramından ve bununla birlikte gelen a priori sorulardan kaçınabilmiştir. Başka bir deyişle, evrenin ortaya çıkışının bir nedenini aramaktan kaçınmış ve onu (bir ölçüde) öncesiz-ebedi kabul eden bir model kurmuştur. Bu modeli – ve daha önceki bütün modelleri – incelediğimizde, bunların hiçbirinin bilime dayanmadığını görürüz. Bunlar en iyi ihtimalle varsayımlardır. Hatta evrenin mutlak bir başlangıcı olması sorununu önlemek için tasarlanmış sadece hipotezlerdir. Bu yüzden birçok fizikçi, bu teorilerin geçerliliğini kanıtlarla göstermenin – hele ki test etmenin – imkânsız olduğuna inanmaktadır.

This model is an evolved version of the Big Bang theory. It affirms that our universe has an origin, but it adds that this does not mean that this is the absolute beginning of all matter and energy. This view states that matter and energy are pre-eternal. To clarify, this theory proposes that the constituent parts of the universe expand and contract at varying rates. It is possible to treat these parts as various universes, or the multiverse. Though it could be the case that our universe has an origin point, this does not mean that all universes are like this. Scientists have noted that this theory has also been beset by a number of problems. This is why the cosmologist Andrei Linde attempted to solve the problem facing this model by offering a refined version of it, called new inflation. However, he himself noted that there are faults in this, which led him to propose his most famous model called chaotic inflation. In brief, it proposes that there is a ‘mother universe’ from which many new universes are spawned, and from them other universes are born – like bubbles. This process would continue forever. This theory suggests that though the new universes have a beginning, the principal universe does not. Speaking on the overall pre-eternality of the universe, he said, ‘The most difficult aspect of this problem is not the existence of the singularity itself, but the question of what was before the singularity…This problem lies somewhere at the boundary between physics and metaphysics.’194 Because of this problem, and because of the lack of impetus to affirm anything beyond the realm of physics, Linde assumed a model that negated a beginning and end for time. Just as the principal universe is pre-eternal, he argued that new universes would endlessly continue to be made. As thus, he could escape the notion of singularity and the a priori questions that come with it. In other words, he evaded searching for a cause for the emergence of the universe by making it (somewhat) pre-eternal. When we analyse this model – and all previous models – we can see that none of them are based on science. They are at best assumptions. In fact, they are just hypotheses that are designed to avoid the problem of an absolute beginning for the universe. This is why many physicists believe it is impossible to demonstrate – let alone test – the validity of these theories through evidence.

Arka plan şudur: Dünyanın ortaya çıkışının arkasında bir sebep olduğu varsayılsa bile, bu sebebin neden otomatik olarak Allah olduğu kabul edilsin? Bu, ateistlerin en meşhur itirazlarından biridir. İlginç olan şu ki, Richard Dawkins, meşhur kitabı The God Delusion'da Allah'ın varlığına dair zamansallık argümanını tartışırken yalnızca bu itirazı dile getirmiştir.

The background to this objection is this: Even if it is assumed that there is a cause behind the emergence of the world, how is Allah then automatically assumed to be that cause? This is one of the most famous objections of atheists. What is strange is that when Richard Dawkins discussed the argument from temporality for the existence of God in his infamous book The God Delusion, he offered only this objection:

Sonsuz gerilemeye kadar uzanan bir sonlandırıcıyı keyfi olarak var etme ve ihtiyacımız olduğu için ona bir ad verme gibi tartışmalı bir lüksü kabul etsek bile, o sonlandırıcıya Tanrı'ya normalde atfedilen özelliklerden hiçbirini bağlamak için hiçbir sebep yoktur: her şeye gücü yetme, her şeyi bilme, iyilik, tasarımda yaratıcılık; dua dinleme, günahları bağışlama ve içten düşünceleri okuma gibi insani niteliklerden bahsetmeye bile gerek yok.199

Even if we allow the dubious luxury of arbitrarily conjuring up a terminator to an infinite regress and giving it a name, simply because we need one, there is absolutely no reason to endow that terminator with any of the properties normally ascribed to God: omnipotence, omniscience, goodness, creativity of design, to say nothing of such human attributes as listening to prayers, forgiving sins and reading innermost thoughts.199

Ardından o, Allah'ın sıfatlarına odaklanıyor ve bunların nasıl O'nun sıfatları olabileceğini tartışıyor. Daha yakından incelendiğinde, onun ve genel olarak ateistlerin bu tutumu, tartışılan asıl noktadan kaçınmanın stratejik bir yoludur; konuyu tamamen başka bir meseleye kaydırmaktır. Bunu delil olarak kullanan kimse, zorunlu varlığın varlığını ispat etmek için kullanmış olur, sıfatlarını değil. Tartışmanın merkezî noktasından, savunucuları tarafından ele alınmamış bir konuya geçmek, ya tarafsızlıktan yoksunluğu ya da münazara ve felsefî tartışma kurallarına karşı bilinçli bir cehaleti yansıtır. Şunu göz önünde bulundurun:

Then he focuses on the attributes of Allah , and how it is possible for these to be His attributes. Upon further analysis, this strategy on his part – and by atheists in general – is a strategic evasion of the point under discussion, landing it onto a completely separate issue. Whoever uses this in evidence would be doing so to prove the existence of the non-contingent being, not its attributes. Jumping from the central point of the argument to an issue not tackled by its proponents reflects either a lack of impartiality or wanton ignorance of the rules of debate and philosophical discussion. Consider the following:

Atteistlerin şu itirazı iyi bilinmektedir: "Teistlerin 'Dünyanın ortaya çıkışının sebebi nedir?' sorusuna verdikleri 'Allah' cevabı, nedensellik konusundaki cehaletlerinin bir göstergesidir. Sanki teistler, bilgi boşluklarını böyle bir cevapla dolduruyorlar. Teistler bu cahil tutumlarını cehaletten yapılan bir delille vurgulamakta ve karşıtlarının bunu çürütemeyişini kanıt olarak kullanmaktadır; bunun ötesinde, ifadelerinin delil değerine sahip olduğunu kanıtlayacak hiçbir şey sunmamaktadırlar." Bu söylem de atteistlerin bir başka hatasıdır. Yaratıcının varlığını kabul etmemiz, evrenin nihai sebebini açıklayamamamıza dayanmaz; ayrıca, cevabını bulamadığımız bir problemi çözmek için Tanrı kavramını içine sıkıştırdığımız kör bir inanç sıçraması da değildir. Aksine inancımız, bu sonuca ulaştıran bir dizi akli ve fıtri önermenin neticesidir. Allah'ın evrenin varlığının sebebi olduğuna dair inancımız cehalete değil, bilgiye dayanmaktadır. Daha önce ispat edildiği üzere evren hadistir. Dolayısıyla ya arkasında bir sebep bulunan bir hadistir ya da sebepsiz bir hadistir; sebepsiz olması imkânsızdır, çünkü hadis varlıkların bir sebebi olması gerekir. Bu sebep ya hadis varlığın kendisi olur ya da ondan başka bir şey; birincisi imkânsızdır, zira o varlık ortaya çıkmadan önce yokken, kendisine var olma özelliği olmayan bir şey, başkasına var olma veremez. Dolayısıyla evren ayrı bir sebepten meydana gelmişse, bu sebebin kendisi ya hadis ya da kadim olmalıdır; hadis ise bu silsilenin kadim bir sebepte son bulması gerekir, çünkü sonsuz nedensellik imkânsızdır. Buradan açıkça anlaşılmaktadır ki bizim görüşümüz, cehaletin bıraktığı boşluğu doldurma arzusundan ibaret değil, öz-evidan önermelere dayanan, düşünülmüş ve akılcı bir cevaptır.

This is a well-known objection. Atheists say, ‘The theists’ answer to the question “What is the cause for the emergence of the world?” with Allah is ignorance of causality. It is as if theists are filling in the gaps of their ignorance with such an answer. Theists emphasise this ignorant stance of theirs by appealing to ignorance, and thus use as evidence the opponent’s inability to dismantle it – nothing more. They fail to offer any proof for the evidentiary veracity of their statement.’ This rhetoric is another error on the part of atheists. Our affirmation of the existence of the Creator is not based on our inability to explain the ultimate cause of the universe, nor is it merely a blind leap of faith in which we shoved in the concept of God to solve a problem for which we have no answer. Rather, our belief is a result of a set of rational and instinctive propositions that offers this conclusion. Our belief of Allah being the cause for the existence of the universe is based on knowledge, not ignorance. As proven earlier, the universe is temporal. It is therefore either temporal with a cause behind it, or without a cause; the latter is impossible as temporal entities must have a cause. A cause would be either the temporal entity itself or something different; the former is impossible as it would have been non-existent before emergence – something that does not possess existence for itself cannot confer existence onto something else. Therefore, as it emerged from a separate cause, that cause must in itself be temporal or atemporal; if the former, this series must end at an atemporal cause, as infinite causality is impossible. Therefore, it becomes clear that our position is not merely the desire to fill in the gap left by ignorance, but is rather a considered and rational answer that relies on self-evident propositions.

Bu itiraz aslında bir yandan bilimin tanımının aşırı derecede daraltılması, diğer yandan da bu tanımın abartılmasının bir birleşimidir. Ateistler varoluşsal felsefelerini tamamen maddeci bir bakış açısından türetirler: Yalnızca ampirik bilimlerin dayattığına inanırlar ve olaylar için yalnızca doğal, maddi açıklamaları kabul ederler. Dolayısıyla hiçbir doğaüstü ya da metafizik açıklamaya yer yoktur. Ateist Scott Todd'un ne dediğine bakın; bu görüşün ne anlama geldiğini açık bir biçimde şöyle ifade etmiştir: "Bütün veriler akıllı bir tasarımcıya işaret etse bile, böyle bir hipotez bilimden dışlanır, çünkü doğalcı değildir."202

This objection is actually a combination of a gross restriction of the definition of science on the one hand, and an exaggeration of it on the other. Atheists draw their existential philosophy from a purely material view: They have faith in only what the empirical sciences dictate, and they accept only natural material explanations for phenomena. As thus, there is no room for any supernatural or metaphysical explanation. Check what the atheist Scott Todd said – he stated in clear terms what this outlook meant: ‘Even if all the data point to an intelligent designer, such a hypothesis is excluded from science because it is not naturalistic.’202

Darvinist ve ateist Richard Lewontin şöyle demiştir: "Bilimsel iddiaları sağduyuya aykırı olsa bile kabul etmeye olan isteğimiz, bilim ile doğaüstü arasındaki gerçek mücadeleyi anlamanın anahtarıdır. Bilimin bazı yapılarının açık bir saçmalığına, sağlık ve yaşam konusundaki abartılı vaatlerinin birçoğunu yerine getirememesine ve bilim camiasının kanıtlanmamış 'tam da böyle oldu' türünden hikâyelere gösterdiği hoşgörüye rağmen bilimin tarafını tutuyoruz; çünkü önceden bir bağlılığımız var, maddeciliğe bir bağlılık. Bilim yöntemlerinin ve kurumlarının fenomenal dünyaya ilişkin maddi bir açıklamayı kabul etmemizi bir şekilde zorunlu kıldığı söylenemez; aksine, maddi nedenlere önsel bağlılığımız bizi, ne kadar sezgilere ters ve acemiler için ne kadar gizemli olursa olsun, maddi açıklamalar üreten bir araştırma aygıtı ve bir kavram dizisi yaratmaya zorlamaktadır. Üstelik maddecilik mutlaktır, çünkü kapıdan içeri bir İlahi Ayak sokmaya izin veremeyiz."203

The Darwinist and atheist Richard Lewontin said, Our willingness to accept scientific claims that are against common sense is the key to an understanding of the real struggle between science and the supernatural. We take the side of science in spite of the patent absurdity of some of its constructs, in spite of its failure to fulfil many of its extravagant promises of health and life, in spite of the tolerance of the scientific community for unsubstantiated just-so stories, because we have a prior commitment, a commitment to materialism. It is not that the methods and institutions of science somehow compel us to accept a material explanation of the phenomenal world, but, on the contrary, that we are forced by our a priori adherence to material causes to create an apparatus of investigation and a set of concepts that produce material explanations, no matter how counter-intuitive, no matter how mystifying to the uninitiated. Moreover, that materialism is absolute, for we cannot allow a Divine Foot in the door.203

Bu fikir son zamanlarda ateist çevrelerde yaygınlaştı. Yaratılış ve icat argümanına karşı temel bir itiraz hâline geldi. Bu itiraz, evrenin kendi kendine yeterli olduğunu ve bir kurucuya bağlı olmadığını, ya da kendini yaratma gücüne sahip olduğunu, ya da bir hiçlikten ortaya çıkmış olabileceğini ileri sürüyor. Bu görüşü Bertrand Russell, *Neden Hristiyan Değilim* adlı kitabında ortaya attı. Ünlü teorik fizikçi Stephen Hawking ile Leonard Mlodinow'un birlikte yazdığı *The Grand Design* (Büyük Tasarım) kitabında ise geniş biçimde ele alınmıştır. Ünlü ateist Lawrence Krauss da *A Universe From Nothing* (Hiçlikten Bir Evren) adlı kitabında aynı iddiayı dile getirir. Krauss, modern fizik ışığında evrenin, bu ortaya çıkışı açıklayacak dışsal bir varlığa ihtiyaç duymadan, hiçlikten ortaya çıkabileceğini savunur; yani evrenin ortaya çıkışı hiçlikten gerçekleşmiştir. *The Grand Design*'ın başında, kitabın yanıtlamaya çalıştığı soru türleri ve bu yanıtlara bilgi sağlayan kaynak üzerine bir tartışma yer alır:

This idea has spread across atheist circles recently. It has become a key objection to the argument from creation and invention. This objection claims the universe to be self-sufficient and not dependent on a founder, or that it has the power to make itself, or that it is possible it emerged from nothing. This notion was proposed by Bertrand Russell in his book Why I Am Not a Christian, and is covered extensively in The Grand Design, co-authored by the famous theoretical physicist Stephen Hawking and Leonard Mlodinow. It is the same claim made by the famous atheist Lawrence Krauss in his book A Universe From Nothing, in which he claims that the universe – in light of modern physics – can emerge from nothing without the need for an external entity that would explain this emergence; rather, the emergence of the universe is from nothing. In the beginning of The Grand Design, there is a discussion on the type of questions that the book seeks to offer an answer to, and the source of information that feeds into these answers:

Her birey yalnızca kısa bir süre var olur ve bu süre içinde evrenin ancak küçük bir parçasını keşfeder. Ama insan merak eden bir türdür. Düşünür, cevaplar arar. Kimi zaman nazik, kimi zaman zalim olan bu geniş dünyada yaşayan ve başının üzerindeki muazzam gökyüzüne bakan insanlar, her zaman çok sayıda soru sormuşlardır: İçinde bulunduğumuz dünyayı nasıl anlayabiliriz? Evren nasıl işler? Gerçekliğin doğası nedir? Bütün bunlar nereden geldi? Evrenin bir yaratıcıya ihtiyacı var mıydı? Çoğumuz zamanımızın çoğunu bu sorular üzerinde düşünerek geçirmeyiz, ama neredeyse hepimiz zaman zaman bunlar hakkında kaygılanırız. Geleneksel olarak bu sorular felsefenin konusu olmuştur, ancak felsefe ölmüştür. Felsefe, özellikle fizikteki modern gelişmelerin gerisinde kalmıştır. Bilgi arayışımızda keşif meşalesini taşıyanlar artık bilim insanları olmuştur. Bu kitabın amacı, son dönemdeki keşiflerin ve kuramsal ilerlemelerin önerdiği cevapları vermektir. Bunlar bizi, geleneksel olandan çok farklı ve hatta yirmi, otuz yıl önce çizebileceğimiz resimden bile farklı, evrenin ve bizim onun içindeki yerimizin yeni bir tablosuna götürür.209

Bu, ateistlerin inananlara karşı yönelttiği en ünlü itirazlardan biridir ve ateist söylemde teizme karşı temel bir akılcı şüphe olarak kabul edilir. Üzerinde biraz düşünüldüğünde, bunun yalnızca tartışma amaçlı bir retorik olduğu görülür; başka bir şey değildir. Onların bütün inanç sistemi, Allah'ın dünyayı yaratmadığı fikrine dayanmaktadır. Bu nedenle "Peki Allah'ı kim yarattı?" itirazı, inananların deneyimlerinde sıkça karşılaşılan bir şeydir. Çoğu bağlamda bunlar, sonuçsuz bir tartışma ve itiraz için kullanılan araçlardan başka bir şey değildir.

This is one of the most famous atheist objections against believers. It is a key rational doubt against theism in atheist discourse. Upon contemplation, it is just sparring rhetoric – nothing more. Their entire belief system rests upon the notion that Allah did not create the world. Therefore, their objection ‘So who created Allah?’ would be typical of believers’ experiences. In most contexts, these are simply tools for unfruitful quarrel and objection.

Birçok ateist şahsiyeti incelediğimizde, bu itirazın ne kadar çok kişide bulunduğunu ve bu sorunun nasıl bir baskı kurup birçok zihni nasıl ele geçirdiğini kolayca görebiliriz. Bu, insanların birçoğunda ateizme yönelmeye yol açan en önemli şüphelerden biridir. John Stuart Mill, Bertrand Russell, David Hume ve Stephen Hawking, bu sorunun teizmde bir problem olduğunu belirtmiş ve bu nedenle sonunda ateizmi benimsemiş veya ateizme ikna olmuşlardır. Bu sorunun The God Delusion kitabının da merkezindeki soru olduğu not edilmektedir. Neredeyse her durumda bu soru, Yeni Ateizm söyleminde yoğun biçimde mevcuttur ve öne çıkmaktadır; bunu yazılarını, makalelerini, tartışmalarını ve diğer materyallerini inceleyerek fark etmek mümkündür. Bu sorunun doğurduğu problemler, aşağıdaki noktalarla giderilebilir:

When studying the many atheist personalities that have gone by, we can easily uncover how many had this objection, and how this question took control and pressurised many minds. It is one of the most important doubts that introduced the inclination to atheism in many people. John Stuart Mill, Bertrand Russell, David Hume, and Stephen Hawking have all stated that this question represents a problem in theism, which ultimately led them to adopt, or become convinced by, atheism. It is noted that this is also the central question in the book The God Delusion. In almost every instance, this question is heavily present in, and at the forefront of, New Atheism discourse, which one can detect by studying its writings, articles, debates, and other materials. The problems brought about by this question can be dispelled by the following points:

1. Bu soru açıkça yeni bir soru değil. Aslında insanların düşünmesi oldukça doğal bir sorudur. Sonuçta şeytanın kötü telkinlerinden biridir ve son derece yanlış bir öncüle dayanmaktadır. 2. Bu soru, ateist söylemin yaptığı bir hataya dayanmaktadır. İnanç sahiplerinin sunduğu akli delilin tam niteliğinin büyük bir yanlış anlaşılmasıdır. Soru, Allah'ın varlığını desteklemek için yaratılış ve icat argümanına dair şu kavramsallaştırmayı içermektedir: