Musa da Al-Khadir
Moses And Ai-khadir
Allah, Maɗaukakin Sarki, ya ce:
Allah, the Almighty says:
{Kuma (ka tuna) lokacin da Musa ya ce wa yaronsa: "Ba zan daina tafiya ba har sai na isa mahaɗar tekuna biyu, ko kuwa in ɗauki shekaru da shekaru ina tafiya." Amma da suka isa mahaɗar tekuna biyu, suka manta da kifinsu, sai ya nemi hanyarsa cikin teku kamar a cikin rami. To, da suka wuce (wurin da aka ƙayyade), sai Musa ya ce wa yaronsa: "Kawo mana abincin safiyarmu; lalle mun sha wahala sosai a wannan tafiyarmu." Ya ce: "Shin ka tuna lokacin da muka koma kan dutse? Lalle na manta da kifin, kuma ba wani sai Shaiɗan ya sa ni mantawa da ambatonsa ba; ya bi hanyarsa cikin teku ta wata hanya ta ban mamaki!" [Musa] ya ce: "Wannan ne abin da muke nema;" Sai suka koma suna bin hanyarsu ta baya; Sai suka sami ɗaya daga cikin bayinmu, wanda muka yi wa rahama daga gare Mu, kuma muka koyar da ilimi daga gare Mu; Musa ya ce masa (Al-Khadir): "Ko zan iya bin ka don ka koyar da ni wani abu daga wannan ilimi (shiriya da tafarki madaidaici) da aka koyar da kai (daga wurin Allah)?" Ya ce: "Lalle ba za ka iya haƙuri tare da ni ba! Yaya kuma za ka yi haƙuri a kan abin da ba ka sani ba?" Musa ya ce: "In Allah ya so, za ka same ni mai haƙuri, kuma ba zan saɓa maka a komai ba;" Ya ce: "To, idan za ka bi ni, kada ka tambaye ni a kan kowane abu har sai ni da kaina na ambaci shi a gare ka;" Sai suka ci gaba da tafiya tare, har lokacin da suka hau jirgin ruwa, sai ya (Al-Khadir)
{And (remember) when Musa (Moses) said to his boy-servant: "I will not give up (travelling) until I reach the junction of the two seas or (until) I spend years and years in travelling." But when they reached the junction of the two seas, they forgot their fish, and it took its way through the sea as in a tunnel. So when they had passed further on (beyond that fixed place), Musa (Moses) said to his boy-servant: "Bring us our morning meal; truly, we have suffered much fatigue in this, our journey." He said: "Do you remember when we betook ourselves to the rock? I indeed forgot the fish,; none but Shaitan (Satan) made me forget to remember it, it took its course into the sea in a strange (way)!" [Musa (Moses)] said: "That is what we have been seeking;" So they went back retracing their footsteps; Then they found one of Our slaves, on whom We had bestowed mercy from Us, and whom We had taught knowledge from Us; Musa (Moses) said to him (Al-Khadir): "May I follow you so that you teach me something of that knowledge (guidance and true path) which you have been taught (by Allah)?" He (Al-Khadir) said: "Verily you will not be able to have patience with me! And how can you have patience about a thing which you know not;" Musa (Moses) said: "If Allah wills, you will find me patient, and I will not disobey you in aught;" He (Al-Khadir) said: "Then, if you follow me, ask me not about anything till I myself mention of it to you;" So they both proceeded, till, when they embarked the ship, he (Al-Khadir)
ya huda shi; Musa (Moses) ya ce: "Shin ka huda shi ne domin ka nutsar da mutanensa? Lalle ka aikata wani abu mai girma (wani abu na ƙi, mummuna, abin tsoro); " Shi (Al-Khadir) ya ce: "Ban fada maka ba cewa ba za ka iya haƙuri da ni ba?" [Musa (Moses)] ya ce:
scuttled it; Musa (Moses) said: "Have you scuttled it in order to drown its people? Verily, you have committed a thing Imr (a Munkar -evil, bad, dreadful thing); " He (Al-Khadir) said: "Did I not tell you, that you would not be able to have patience with me?" [Musa (Moses)] said:
"Kada ka kama ni da laifin abin da na manta, kuma kada ka tsananta mini saboda al'amarina (da kai)." Sai suka ci gaba da tafiya, har suka haɗu da wani yaro, sai (Al-Khadir) ya kashe shi. Musa (Moses) ya ce: "Shin ka kashe mutum marar laifi wanda bai kashe kowa ba? Lallai ka aikata abu mai munanan gaske (wani mummunan abu da aka haramta, abin ƙyama mai ban tsoro)!" (Al-Khadir) ya ce: "Ban ce maka ba cewa ba za ka iya yin haƙuri da ni ba?" [Musa (Moses)] ya ce: "Idan na sake tambayarka wani abu bayan wannan, kada ka ƙyale ni in ci gaba da zama tare da kai; lallai ka karɓi uzuri daga gare ni." Sai suka ci gaba da tafiya, har suka isa wajen mutanen wani gari, suka nemi abinci daga gare su, amma suka ƙi karɓar baƙuncinsu. Sai suka tarar da wani bango a cikinsa yana shirin rushewa, sai (Al-Khadir) ya miƙe shi daidai. [Musa (Moses)] ya ce: "Da ka so, lallai za ka iya karɓar ijara a kansa!" (Al-Khadir) ya ce: "Wannan ne rabuwa tsakanina da kai. Zan faɗa maka ma'anar (waɗannan) abubuwan da ba ka iya yin haƙuri a kansu ba. Dangane da jirgin ruwan kuwa, na matalauta ne da ke aiki a cikin teku. Don haka na so in yi masa ɓarna, domin akwai wani sarki a bayansu wanda ke ƙwace kowane jirgi da ƙarfi. Dangane da yaron kuwa, iyayensa mumunai ne, kuma mun ji tsoro kada ya wahalshe su da tawaye da kafirci. Saboda haka muka nufa Ubangijinsu ya musanya masa wani wanda ya fi shi tsarki da kusanci ga rahama. Dangane da bangon kuwa, na wasu marayu biyu ne a cikin garin; kuma akwai dukiya a ƙarƙashinsa tasu; mahaifinsu kuma mutumin kirki ne, Ubangijinka kuwa ya nufa su kai ga cikakkiyar ƙarfinsu, su fitar da dukiyarsu a matsayin rahama daga Ubangijinka. Ban aikata su da ra'ayina ba. Wannan ita ce ma'anar waɗancan (abubuwan) da ba ka iya yin haƙuri a kansu ba." (Al-Kahf, 60-82)
"Call me not to account for what I forgot,4 and be not hard upon me for my affair (with you);" Then they both proceeded, till they met a boy, and he (Al-Khadir) killed him; Musa (Moses) said: "Have you killed an innocent person who had killed none? Verily, you have committed a thing Nukr (a great Munkar prohibited, evil, dreadful thing)!" (Al- Khadir) said: "Did I not tell you that you can have no patience with me?" [Musa (Moses)] said: "If I ask you anything after this, keep me not in your company, you have received an excuse from me; " Then they both proceeded, till, when they came to the people of a town, they asked them for food, but they refused to entertain them; Then they found therein a wall about to collapse and he (Al-Khadir) set it up straight; (Musa (Moses)] said: If you had wished, surely, you could have taken wages for it!" (Al-Khadir) said: "This is the parting between me and you, I will tell you the interpretation of (those)things over which you were unable to hold patience. As for the ship, it belonged to Masakin (poor people) working in the sea. So I wished to make a defective damage in it, as there was a king behind them who seized every ship by force. And as for the boy, his parents were believers, and we feared lest he should oppress them by rebellion and disbelief. So we intended that their Lord should change him for them for one better in righteousness and nearer to mercy. And as for the wall, it belonged to two orphan boys in the town; and there was under it a treasure belonging to them; and their father was a righteous man, and your Lord intended that they should attain their age of full strength and take out their treasure as a mercy from your Lord. And I did them not of my own accord. That is the interpretation of those (things) over which you could not hold patience}. (Al-Kahf, 60-82)
Wasu daga cikin Ahlul Kitab sun ce: wanda ya haɗu da Al-Khadir shi ne Musa ɗan Misha ɗan Yusuf ɗan Ya'ub ɗan Ishaq ɗan Ibrahim, mahaifin Annabawa.
Some of the People of the Book said: the one who met Al-Khadir was Musa Ibn Misha Ibn Yusuf Ibn Ya` ub Ibn Ishaq Ibn Ibrahim, father of the Prophets.
Amma, ra'ayin da ya fi inganci shi ne cewa shi ne Musa ɗan 'Imran, Annabin da Allah ya aiko zuwa ga Banu Isra'ila.
But, the most authentic view is that he was Musa Ibn `Imran, the Prophet sent by Allah to the Children of Israel.
Imam Al-Bukhari ya ruwaito: Al-Hamidi ya gaya mani, daga Sufyan, daga 'Amr Ibn Dinar, daga Sa'id Ibn Jubair, wanda ya ce: Na ce wa Ibn 'Abbas: "Nauf Al-Bakali yana cewa Musa (abokin Al-Khadir) ba Musa ne na Banu Isra'ila ba, amma wani Musa ne daban." Ibn 'Abbas (Allah ya yarda da shi) ya ce:
Narrated Imam Al-Bukhari: I was told by Al-Hamidi after Sufyan after `Amr Ibn Dinar after Sa`id Ibn Jubair as saying: I said to Ibn `Abbas: "Nauf AI-Bakali claims that Moses (the companion of AI-Khadir) was not the Moses of Banu Israel but he was another Moses." Ibn `Abbas (May Allah be pleased with him)
Ya ce abokin gaba na Allah (Nauj) maƙaryaci ne. An ruwaito daga Ubai bin Ka'b:
remarked that the enemy of Allah (Nauj) was a liar. Narrated Ubai bin Ka `b:
Manzon Allah ﷺ ya ce: "Wata rana Annabi Musa ya tashi tsaye ya yi jawabi ga Banu Isra'ila. Aka tambaye shi: "Wane ne mafi sani a cikin mutane?" Ya ce: "Ni ne mafi sani." Allah ya yi wa Musa tsawa saboda bai danganta cikakken sani ga Shi (Allah) ba. Sai Allah ya yi masa wahayi, "A wurin da tekuna biyu suka haɗu akwai wani bawa nawa wanda ya fi ka sani." Musa ya ce: "Ya Ubangijina! Ta yaya zan iya haduwa da shi?" Allah Madaukakin Sarki ya ce: "Ka ɗauki kifi a cikin babban kwando (ka tafi), kuma za ka same shi a wurin da za ka rasa kifin." Sai Musa ya tafi tare da yaronsa, Yusha' ɗan Nun, yana ɗauke da kifi a cikin babban kwando har suka isa wani dutse, inda suka kwantar da kawunansu (watau suka kwanta) suka yi barci. Kifin ya fito daga cikin kwandon ya nufi teku kamar a cikin rami. Don haka abu ne mai ban mamaki ga Musa da yaronsa. Suka ci gaba da tafiya sauran daren nan da ranar gobe. Da safiya ta waye, Musa ya ce wa yaronsa: {Ka kawo mana abincin safiyarmu. Lallai mun sha wahala sosai a wannan tafiya}. Musa bai gajiya ba sai da ya wuce wurin da aka faɗa masa. A nan yaron ya ce wa Musa: {Ka tuna lokacin da muka koma wurin dutsen, lallai na manta da kifin}. Musa ya ce: ﷺ
The Prophet (Peace be upon him) said: "Once Prophet Moses stood up and addressed Banu Israel. He was asked: "Who is the most learned man amongst the people?" He said: "I am the most learned." Allah admonished Moses as he did not attribute absolute knowledge to Him (Allah). So Allah inspired to him, "At the junction of the two seas there is a slave of mine who is more learned than you." Moses said: "O my Lord! How can I meet him?" Allah Almighty said: "Take a fish in a large basket (and proceed) and you will find him at the place where you will lose the fish." So Moses set out along with his (servant) boy, Yusha` bin Nun and carried a fish in a large basket till they reached a rock, where they laid their heads (i. e. lay down) and slept. The fish came out of the basket and it took its way into the sea as in a tunnel. So it was an amazing thing for both Moses and his (servant) boy. They proceeded for the rest of that night and the following day. When the day broke, Moses said to his (servant) boy: {Bring us our early meal. No doubt, we have suffered much fatigue in this journey}. Moses did not get tired till he passed the place about which he was told. There the (servant) boy told Moses: {Do you remember when we betook ourselves to the rock, I indeed forgot the fish}. Moses remarked:
{Wannan ne abin da muke nema}, sai suka koma baya suna bin sawunsu, har suka isa dutsen. A can suka ga wani mutum an lulluɓe da tufa (ko kuma yana lulluɓe kansa da tufarsa). Musa ya gaishe shi. Al-Khadir ya amsa yana cewa: "Ta yaya mutane suke gaisuwa da juna a ƙasarku?" Musa ya ce: "Ni Musa ne." Ya tambaya: "Musa na Banu Isra'ila?" Musa ya amsa da cewa eh, ya ƙara da cewa: "Ko zan iya bin ka don ka koya mini wannan ilimin da aka koya maka." Al-Khadir ya amsa: "Lallai! Ba za ka iya haƙuri da ni ba, ya Musa! Ina da wani ɓangare na ilimin Allah wanda Ya koya mini, wanda kai ba ka sani ba, kai kuma kana da wani ɓangare na ilimi wanda Allah Ya koya maka, wanda ni ban sani ba." Musa ya ce: "In Allah Ya yarda, za ka same ni mai haƙuri, kuma ba zan sabe ka da komai ba." Don haka su biyun suka fara tafiya a gefen teku, domin ba su da jirgi. A lokacin wani jirgi ya wuce su, suka roƙi ma'aikatan jirgin su ɗauke su a ciki. Ma'aikatan jirgin sun gane Al-Khadir, suka ɗauke su a cikin jirgin ba tare da biyan kuɗi ba.
{That is what we have been seeking. So they went back retracing their footsteps}, till they reached the rock. There they saw a man covered with a garment (or covering himself with his own garment). Moses greeted him. Al- Khadir replied saying: "How do people greet each other in your land?" Moses said: "I am Moses." He asked: "The Moses of Banu Israel?" Moses replied in the affirmative and added: "May I follow you so that you teach me of that knowledge which you have been taught." Al-Khadir replied: "Verily! You will not be able to remain patient with me, 0 Moses! I have some of the knowledge of Allah which He has taught me and which you do not know, while you have some knowledge which Allah has taught you which I do not know." Moses said: "Allah willing, you will find me patient and I will not disobey you in aught. So both of them set out walking along the seashore, as they did not have a boat. In the meantime a boat passed by them and they requested the crew of the boa(. to take them on board. The crew recognized Al-Khadir and took them on board without fare.
Sai wani gwaggon tsuntsu ya zo ya tsaya a gefen jirgin ruwan, ya tsoma bakinsa cikin teku sau ɗaya ko sau biyu. Al-Khadir ya ce: "Ya Musa! Ilimina da iliminka ba su rage ilimin Allah ba face kamar yadda wannan gwaggon tsuntsu ya rage ruwan teku da bakinsa." Al-Khadir ya je wani daga cikin katakan jirgin ya ciro shi. Musa ya ce: "Waɗannan mutane sun ba mu hawan kyauta, amma kai ka karya jirgin nasu ka nutsar da shi, don ka nutsar da mutanensa." Al-Khadir ya amsa: "Ban fa gaya maka cewa ba za ka iya yin haƙuri da ni ba?" Musa ya ce: "Kada ka kama ni da laifin abin da na manta." Uzurin farko na Musa shi ne cewa ya manta. Sannan suka ci gaba da tafiya, suka iske wani yaro yana wasa da wasu yara. Al-Khadir ya kama kan yaron daga sama ya ciro shi da hannayensa (watau ya kashe shi). Musa ya ce:
Then a sparrow came and stood on the edge of the boat and dipped its beak once or twice in the sea. Al-Khadir said: "O Moses! My knowledge and your knowledge have not decreased Allah's knowledge except as much as this sparrow has decreased the water of the sea with its beak." Al-Khadir went to one of the planks of the boat and plucked it out. Moses said: "These people gave us a free lift but you have broken their boat and scuttled it so as to drown its people." Al-Khadir replied: "Didn't I tell you that you will not be able to remain patient with me." Moses said: "Call me not to account for what I forgot." The first (excuse) of Moses was that he had forgotten. Then they proceeded further and found a boy playing with other boys. Al-Khadir took hold of the boy's head from the top and plucked it out with his hands (i.e. killed him). Moses said:
"Shin ka kashe rai marar laifi wanda bai kashe kowa ba?" Sai Al-Khadir ya amsa: "Ban ce maka ba cewa ba za ka iya haƙuri da ni ba?" Sai suka ci gaba har suka isa wurin mutanen wani gari, suka nemi abinci daga wurinsu, amma suka ƙi karɓar baƙuncinsu. Sai suka tarar a wurin wani katanga da ke shirin rushewa. Al-Khadir ya gyara ta da hannunsa. Musa ya ce: "Da ka so, lallai da ka iya karɓar ladan aikin." Al-Khadir ya amsa: "Wannan shi ne rabuwa tsakanina da kai." Annabi (Muhammad ﷺ (Aminci ya tabbata a gare shi))
"Have you killed an innocent soul who has killed none." AI-Khadir replied: "Did I not tell you that you cannot remain patient with me?" Then they both proceeded till when they came to the people of a town, they asked them for food, but they refused to entertain them. Then they found there a wall on the point of collapsing. Al-Khadir repaired it with his own hands. Moses said: "If you had wished, surely you could have taken wages for it." Al-Khadir replied: "This is the parting between you and me." The Prophet (Muhammad (Peace be upon him))
"Allah ya yi rahama ga Musa! Da ma ace ya yi haƙuri sosai don ya koyi ƙarin labarinsa da Al-Khadir." (Sahih Al-Bukhari)
added: "May Allah be Merciful to Moses! Would that he could have been more patient to learn more about his story with Al-Khadir." (Sahih Al-Bukhari)
Allah Maɗaukakin Sarki yana cewa: {Kuma game da bangon, na wasu yara marayu biyu ne a cikin birnin}. Kamar yadda As-Suhaili ya ce: su ne Asram da Sarim, ɗiyan Kashih. {Kuma a ƙarƙashinsa akwai dukiya tasu}, watau dukiyar zinariya ce, ko wani irin ilimi. Sai dai ra'ayin da ya fi kusa da gaskiya shi ne cewa wani irin ilimi ne da aka rubuta a kan allon zinariya.
Allah the Almighty says: {And as for the wall, it belonged to two orphan boys in the town}, As Suhaili said: they were Asram and Sarim sons of Kashih. {And there was under it a treasure belonging to them}, i.e. the treasure was gold, or some kind of knowledge. However, the most likely view is that it was some kind of knowledge inscribed on a golden board.
Al-Bazzar ya ce: Ibrahim Ibn Sa'id Al-Jauhari ya ba ni labari bayan Bishr Ibn Al-Mundhir, bayan Al-Harith Ibn 'Abdullah Al-Yahbasi, bayan 'Iyad Ibn `Abbas Al-Ghassani, bayan Ibn Hujairah, daga Abu Dharr, wanda ya ce: "Dukiyar da aka ambata a Littafin Allah (Alkur'ani mai girma) allo ne na zinariya mai ƙarfi, wanda aka rubuta a kansa: Ina mamakin wanda ya tabbatar da imani ga ƙaddarar Allah sannan ya yi ƙoƙari; kuma ina mamakin wanda ya tuna Wutar Jahannama sannan ya yi dariya; kuma ina mamakin wanda ya tuna mutuwa sannan ya zama mai sakaci game da ma'anar 'Babu abin bautawa sai Allah.'" Irin wannan ya karɓu daga Al-Hasan Al-Basri, `Umar bawan 'Afrah da Ja`far As-Sadiq.
Al-Bazzar said: I was told by Ibrahim Ibn Sa'id Al-Jauhari after Bishr Ibn Al- Mundhir ufter Al Harith Ibn 'Abdullah Al- Yahbasi after 'Iyad Ibn `Abbas Al- Ghassani after Ibn Hujairah after Abu Dharr as saying: "The treasure mentioned in Allah's Book (the Glorious Qur'an) was a solid golden board where it was inscribed: I wondered at the one who affirmed faith in the Divine Decree and then he exerted himself; and I wondered at the one who remembered Hell-Fire and then he laughed; and I wondered at the one who remembered death and then he became heedless of the meaning of 'There is no god but Allah.'" The like was narrated by Al-Hasan Al-Basri, ` Umar the freed slave of `Afrah and Ja`far As-Sadiq.
Ma'anar faɗin Allah: {Ubansu kuwa mutum ne nagari}, watau kakansu na bakwai ko na goma. Sai dai wannan yana nuna cewa nagartar uba tana amfanar 'ya'yansa da nasu 'ya'yan.
Allah's Saying: {And their father was a righteous man}, i.e. their seventh or tenth grandfather. However, this proves that the righteousness of the father benefits his own children and their children.
Maganar Allah: {a matsayin rahama daga Ubangijinka}, wannan hujja ce ta nassi cewa Al-Khadir annabi ne, kuma bai aikata komai da son ransa ba, sai dai kamar yadda Allah Madaukaki ya umarce shi.
Allah's Saying: {as a mercy from your Lord} , this is a textual proof that Al-Khadir was a Prophet and that he did not do anything out of his own desire but as ordered by Allah the Almighty.
Sunan da Nasabin Al-Khadir da Annabcinsa: Shin Yana Raye Har Yanzu?
Al-Khadir's Name, Lineage and Prophethood: Is He Still Alive?
Sunan, nasaba da matsayin Al-Khadir ba su da tabbaci sosai. Wannan na iya ƙara zuwa ga muhimmiyar tambaya: shin har yanzu yana raye?
The real name, lineage and status of Al-Khadir are controversial. This can be added to the very important question: is he still alive?
Al-Hafiz Ibn `Asakir ya ce: An ce shi ne Al-Khadir, ɗan Adam. Ibn Qutaibah ya ce: Sunansa Balya -ko Aylya- Ɗan Malakan, Ɗan Faligh, Ɗan `Abir, Ɗan Shalikh, Ɗan Arfakhshadh, Ɗan Sam, Ɗan Nuhu (Aminci ya tabbata a gare shi).
Al-Hafiz Ibn `Asakir said: He is said to be Al-Khadir son of Adam. Ibn Qutaibah said: His name was Balya -or Aylya -Ibn Malakan Ibn Faligh Ibn `Abir Ibn Shalikh Ibn Arfakhshdh Ibn Sam Ibn Noah (Peace be Upon him).
Isma'il Ibn Abu Uwais ya ce: Sunansa shi ne Al-Mu'amir Ibn Malik Ibn 'Abdullah Ibn Nasr Ibn Lazd.
Isma`il Ibn Abu Uwais said: His name was Al-Mu`amir Ibn Malik Ibn `Abdullah Ibn Nasr Ibn Lazd.
Wasu sun ce: Shi ne Khadrun Ibn `Amyaiyl Ibn Al-afiz Ibn AI-`Iys Ibn Ishaq Ibn Annabi Ibrahim (amincin Allah ya tabbata a gare shi). Akwai wasu ra'ayoyi masu yawa game da sunansa da nasabarsa.
Others said: He is Khadrun Ibn `Amyaiyl Ibn Al-afiz Ibn AI-`Iys Ibn Ishaq Ibn Prophet Ibrahim (Peace be upon him). There are so many other views pertaining to his name and lineage.
Imam Al-Bukhari ya ce: Muhammad Ibn Sa'id Al-Asbahani ya gaya mini daga Ibn Al-Mubarak, daga Mu`amir, daga Hammam, daga Abu Hurairah (Allah ya yarda da shi), cewa Annabi ﷺ ya ce: "An sanya wa Al-Khadir suna haka ne saboda ya zauna a kan wata farar ƙasa marar amfani, sai ta zama kore da shuke-shuke bayan zamansa a kanta." Qabisah ya ruwaito daga Ath-Thauri, daga Mansur, daga Mujahid, ya ce: An sanya wa Al-Khadir suna haka ne saboda duk abin da ke kewaye da shi yakan zama kore idan ya tsaya yin salla. An riga an ambata cewa Musa da Yusha` (Aminci ya tabbata a gare su) sun koma suna bin hanyarsu, har suka isa dutsen. A can suka ga wani mutum sanye da kayan kore (ko yana rufe kansa da tufafinsa). Musa ya yi masa sallama. Al-Khadir ya amsa yana cewa: "Ta yaya mutane suke yi wa juna sallama a ƙasarku?" Musa ya ce: "Ni Musa ne." Ya tambaya: "Musa na Banu Isra'ila?" Musa ya amsa da cewa eh, ya kara da cewa: "Ko zan iya bin ka don ka koya mini daga cikin ilimin da aka koya maka... da sauransu."
Imam Al-Bukhari said: I was told by Muhammad Ibn Sa'id Al-Asbahani after Ibn Al-Mubarak after Mu`amir after Hammam on the authority of Abu Hurairah (May Allah be pleased with him) that the Prophet (Peace be upon him) said: "Al- Khadir was named so because he sat over a barren white land, it turned green with plantation after (his sitting over It)." Qabisah narrated on the authority of Ath-Thauri after Mansur after Mujahid as saying: Al-Khadir was named so because everything around him used to turn into green when he stands for prayer. It was stated earlier that Moses and Yusha` (Peace be upon them) went back retracing their footsteps, till they reached the rock. There they saw a man covered with a green garment (or covering himself with his own garment). Moses greeted him. Al-Khadir replied saying: "How do people greet each other in your land?" Moses said: "I am Moses." He asked: "The Moses of Banu Israel?" Moses replied in the affirmative and added: "May I follow you so that you teach me of that knowledge which you have been taught... etc."
Labarin ya nuna annabcinsa ta fuskoki huɗu:
The Story Indicated His Prophethood In Four Aspects:
Da farko: Allah Maɗaukakin Sarki ya ce: {Sai suka tarar da ɗaya daga cikin bayinmu, wanda muka yi wa rahama daga gare Mu, kuma muka koya masa ilimi daga gare Mu}. (Al-Kahf, 65)
First: Allah the Almighty says: {Then they found one of Our slaves, on whom We had bestowed mercy from Us, and whom We had taught knowledge from Us}. (Al-Kahf, 65)
Na biyu: Musa ya ce wa shi (Al-Khadir):
Second: Moses says to Al-Khadir: {Musa (Moses) said to him (Al-Khadir):
"Shin zan iya bin ka don ka koya mini wani abu daga cikin wannan ilimi (shiriya da hanya madaidaiciya) wanda aka koya maka (daga wurin Allah)?" Ya ce: "Lallai ba za ka iya haƙuri tare da ni ba! Kuma ta yaya za ka yi haƙuri a kan abin da ba ka sani ba?" Musa ya ce: "In Allah ya so, za ka same ni mai haƙuri, kuma ba zan saɓa maka a kome ba." Ya ce: "To, idan za ka bi ni, kada ka tambaye ni a kan kome har sai ni da kaina na ambata maka shi." (Al-Kahf, 66-70) Saboda haka, da ba annabi ba ne, Musa ba zai yi masa magana haka ba, kuma ba zai amsa wa Musa haka ba. Musa ya nemi zama tare da shi domin yana so ya samu wani ɓangare na ilimin da Allah ya ba Al-Khadir, da kuma abin da Musa bai samu ba. Da Al-Khadir ba annabi ba ne, da ba zai zama maras kuskure ba. Don haka, Musa ba zai yi ƙwazon bin sa ba, domin shi kansa Musa annabi ne mai daraja kuma manzo maras kuskure.
"May I follow you so that you teach me something of that knowledge (guidance and true path) which you have been taught (by Allah)?" He (Al-Khadir) said: "Verily you will not be able to have patience with me! And how can you have patience about a thing which you know not." Musa (Moses) said: "If Allah wills, you will find me patient, and I will not disobey you in aught." He (Al-Khadir) said: "Then, if you follow me, ask me not about anything till I myself mention of it to you"). (Al-Kahf, 66-70) So, were he not a Prophet, Moses would not address him that way, and he would not answer Moses that way as well. Moses sought his company because he wanted to get some of the knowledge Al-Khadir was given by Allah and that which Moses did not get. Were Al-Khadir anything but a Prophet, he would not be infallible. Thus, Moses would not be keen to accompany him because Moses himself was an honorable Prophet and an infallible Messenger.
Idan Al-Khadir ba annabi ba ne, da Musa ba zai wahala ba wajen neman sa tsawon shekaru tamanin. Lokacin da Musa ya haɗu da Al-Khadir, Musa ya girmama shi sosai, kuma ya bi shi cikin biyayya don ya samu sanin ilimin Allah daga gare shi gwargwadon iko.
Shin Al-Khadir yana raye har yanzu?
Is Al-khadir Still Alive?
Mafi yawan malamai sun ce: "Al-Khadir yana raye har yanzu, domin shi ne ya binne Adam (Peace be upon him) bayan Ambaliya, don haka ya sami albarka daga addu'ar Adam cewa duk wanda ya binne shi zai daɗe da rai." Wasu mutane kuma sun ce: "yana raye har yanzu domin ya sha daga maɓuɓɓugar rai." Akwai labarai da tatsuniyoyi masu yawa waɗanda waɗanda suka yi imani da cewa Al-Khadir yana raye a yau suka dogara da su wajen kafa ra'ayinsu. Sai dai, dukkan labaran da Hadisan da suka shafi wannan batu suna da rauni, an ƙirƙire su, kuma waɗanda suka ruwaito su ba su da kariya daga kuskure.
The majority of scholars said: "Al-Khadir is still alive because he was the one who buried Adam (Peace be upon him) after the Deluge and thus he was affected by the invocation of Adam that he who buries him will live long." Some people said: "he is still alive because he drank of the spring of life." There are so many narrations and stories on which those who viewed the existence of Al-Khadir today based their opinion. But, all the narrations and Hadiths pertaining to that issue are weak and invented and those who narrated them are not infallible.
ʿAbdur Razzaq ya ce: Mu'ammar ya ba ni labari cewa Abu Sa'id Al-Khudri ya ce:
'Abdur Razzaq said: I was told by Mu' amir that Abu Sa'id AI-Khudri said:
"Wata rana Manzon Allah ﷺ ya ba mu wani dogon labari game da Ad-Dajjal, kuma daga cikin abubuwan da ya ba mu labari akwai: 'Ad-Dajjal zai zo, kuma za a hana shi shiga hanyoyin tsaunukan Madina. Zai sauka a daya daga cikin wuraren gishiri da ke makwabtaka da Madina, sai wani mutum ya bayyana gare shi, wanda zai zama mafi alheri ko daya daga cikin mafi alherin mutane. Zai ce: 'Ina shaida cewa kai ne Ad-Dajjal wanda labarinsa Manzon Allah ﷺ ya ba mu.' Ad-Dajjal zai ce (ga masu sauraronsa): 'Duba, idan na kashe wannan mutum sannan na sake rayar da shi, za ku yi shakka game da da'awata?' Za su amsa: 'A'a.' Sannan Ad-Dajjal zai kashe wannan mutum, sannan ya sake rayar da shi. Mutumin zai ce: 'Ta Allah, yanzu na fi sanin ka fiye da kowane lokaci!' Ad-Dajjal zai sake yunkurin kashe shi, amma ba za a ba shi ikon yin hakan ba.' Mu'amir ya ce: An gaya mini cewa mutumin da ya tsaya wa Dajjal shi ne Al-Khadir, kuma wuyansa a wannan rana zai kasance an lullube shi da tagulla."
"One day Allah's Messenger (Peace be upon him) narrated to us a long narration about Ad-Dajjal and among the things he narrated to us, was: 'Ad-Dajjal will come, and he will be forbidden to enter the mountain passes of Medina. He will encamp in one of the salt areas neighboring Medina and there will appear to him a man who will be the best or one of the best of the people. He will say: 'I testify that you are Ad-Dajjal whose story Allah's Messenger has told us. 'Ad Dajjal will say (to his audience): 'Look, if I kill this man and then give him life, will you have any doubt about my claim?' They will reply: 'No.' Then Ad Dajjal will kill that man and then will make him alive. The man will say: 'By Allah, now I recognize you more than ever! 'Ad-Dajjal will then try to kill him (again) but he will not be given the power to do so. ", Mu'amir said: I was told that the man who stands against the Dajjal is Al-Khadir and that his neck on that day would be covered with brass.
4 Abu Hurairah (Allah ya yarda da shi) ya ruwaito: Annabi ﷺ ya ce:
4 Narrated Abu Hurairah (May Allah be pleased with him): The Prophet (Peace be upon him) said:
"Allah yana gafarta wa al'ummata ta ta waɗannan (mugayen ayyuka) da zukatansu za su iya yi musu raɗa ko su sa musu a rai, muddin ba su aikata su ba ko su faɗa su." (Sahih Al-Bukhari) An ruwaito daga Abu Hurairah (Allah ya yarda da shi): Annabi ﷺ ya ce: "Idan wani ya ci wani abu da mantuwa alhali yana azumi, to ya cika azuminsa, domin Allah ne ya ciyar da shi ya kuma shayar da shi." (Sahih Al-Bukhari).
"Allah forgives my followers those (evil deeds) their own selves may whisper or suggest to them as long as they do not act (on it) or speak." (Sahih Al-Bukhari) Narrated Abu Hurairah (May Allah be pleased with him): The Prophet (Peace be upon him) said: "If somebody eats something forgetfully while he is fasting, then he should complete his fast, for Allah has made him eat and drink." (Sahih Al-Bukhari).
5 Watau, kusa da Sidrat-ul-Muntaha (wata bishiyar lote ce a iyakar ƙarshe a sama ta bakwai, wadda babu wanda zai ƙetare ta). (Mai fassara)
5 I.e. Near Sidrat-ul-Muntaha (a lote-tree of the utmost boundary over the seventh heaven beyond which none can pass). (Translator)