Mutanen Rami
People Of The Ditch
Allah Maɗaukakin Sarki ya ce:
Allah the Almighty says:
{Ina rantsuwa da sama mai ɗauke da taurari masu girma. Kuma da Ranar da aka yi alkawarinta (watau}
{By the heaven holding the big stars. And by the Promised Day (i.e.
Ranar Tashi (Ranar Kiyama)! Kuma da Ranar Shaida (wato Juma'a), da kuma wadda ake shaida (wato Ranar 'Arafa, ranar Hajji, tara ga watan Dhul-Hijjah)]. An la'anci mutanen Rami (a cikin labarin Yaron da Sarki). Na wuta mai ci da itace. Lokacin da suke zaune kusa da ita. Suna kuma kallon abin da suke yi wa muminai (wato suna konasu). Ba su da wani laifi face sun yi imani da Allah, Mai Girma, Mai Cikakken Yabo! Wanda mulkin sammai da ƙasa nasa ne! Allah kuma Shaida ne a kan komai. Lallai waɗanda suka jarrabi muminai maza da muminai mata (ta hanyar azabtar da su da konasu), sannan ba su tuba ba, to lallai za su sami azabar Jahannama, kuma za su sami azabar wuta mai ci}. (Al-Buruj, 1-10)
the Day of Resurrection). And by the Witnessing day (i.e. Friday), and by .the Witnessed day (i.e. the Day of 'Arafat (Hajj) the ninth of Dhul- Hijjah]. Cursed were the people of the Ditch (in the story of the Boy and the King). Of fire fed with fuel. When they sat by it (fire). And they witnessed what they were doing against the believers (i.e. burning them). And they had no fault except that they believed in Allah, the All- Mighty, Worthy of all Praise! To Whom belongs the dominion of the heavens and the earth! And Allah is Witness over everything. Verily, those who put into trial the believing men and believing women (by torturing them and burning them), and then do not turn in repentance (to Allah), then they will have the torment of Hell, and they will have the punishment of the burning Fire}. (Al-Buruj, 1-10)
Muhammad Ibn Ishaq ya yi iƙirarin cewa sun rayu bayan zuwan Yesu (Aminci ya tabbata a gare shi), amma sauran malamai sun saba masa, suna cewa sun rayu kafin shi (Aminci ya tabbata a gare shi). Duk da haka, malamai da yawa sun ambata cewa wannan lamari ya maimaita fiye da sau ɗaya. Akwai wani Hadisi na Annabci da ya ba da labarin waɗanda aka ambata a cikin Alkur'ani mai girma. Imam Ahmad ya ce: Harnrnad Ibn Salamah ya gaya mini bayan Thabit bayan 'Abdur Rahman Ibn Abu Laila yana cewa: Suhaib (Allah Ya yarda da shi) ya ruwaito cewa Manzon Allah ﷺ ya ce: "Akwai wani sarki a gabaninku, kuma yana da boka (na fada-a-ji) a fadarsa. Yayin da boka ya tsufa, ya ce wa sarki: Na tsufa, ka aiko mini da wani yaro ƙarami domin in koya masa sihiri. Sai sarki ya aiko masa da wani yaro ƙarami domin ya horar da shi a sihiri. A hanyarsa (zuwa wajen bokan) yaron ya tarar da wani malamin addini (rahib) zaune a can. Ya saurari maganar malamin, kuma ta burge shi. Ya zama al'adarsa ya wuce ta wajen malamin, ya zauna tare da shi yana sauraren koyarwarsa, sannan ya koma wajen boka a makare. Boka ya dake shi saboda jinkiri. Ya kai ƙorafi ga malamin, shi kuma ya ce masa: Idan ka ji tsoron boka, ka ce: 'Iyalina ne suka riƙe ni.' Idan kuma ka ji tsoron iyalanka, ka ce: 'Boka ne ya riƙe ni.' Sai ya faru cewa wata babbar dabba mai farauta ta zo, ta toshe hanyar mutane, sai yaron ya ce: 'Yau zan san ko boka ya fi ko malamin ya fi.' Sai ya ɗauki dutse ya ce: Ya Allah..."
Muhammad Ibn Ishaq claimed that they lived after the advent of Jesus (Peace be upon him), but other scholars disagreed with him claiming them to live before him (Peace be upon him). However, many scholars mentioned that this incident was repeated more than once. There is a Prophetic Hadith narrating the story of those mentioned in the Glorious Qur'an. Imam Ahmed said: I was told by Harnrnad Ibn Salamah after Thabit after' Abdur Rahman Ibn Abu Laila as saying: Suhaib (May Allah be pleased withhim) reported that Allah's Messenger (Peace be upon him) thus said: 'There lived a king before you and he had a (court) magician. As he (the magician) grew old, he said to the king: I have grown old, send some young boy to me so that I should teach him magic. He (the king) sent him a young boy so that he should train him (in magic). And on his way (to The magician) he (the young boy) found a monk sitting there. He listened to the monk's lalk and was impressed by it. It became his habit to pass by the monk and spent the time with him listening to his teachings and then leave to the magician late. He (the magician) beat him because of delay. He made a complaint of that to the monk and he said to him: When you feel afraid of the magician, say: Members of my family had detained me. And when you feel afraid of your family you should say: The magician had detained me. It so happened that there came a huge beast (of prey) and it blocked the way of the people, and he (the young boy) said: I will, come to know today whether the magician is superior or the monk is superior. He picked up a stone and said: 0
Ya Allah, idan al'amarin malamin addini ya fi son Ka a kan al'amarin mai sihirin, to ka sa wannan dabba ta mutu domin mutane su iya tafiya cikin 'yanci. Sai ya jefe ta da dutse, ya kashe ta, mutane kuma suka fara tafiya cikin 'yanci (a kan hanya). Sai ya je wajen wannan malamin ya sanar da shi, malamin kuwa ya ce: Ɗana, yau ka fi ni daraja. Al'amarinka ya kai matakin da nake ganin ba da daɗewa ba za a jarrabe ka, kuma idan an jarrabe ka, kada ka bayyana ni. Wannan saurayi ya fara warkar da makafi da masu cutar kuturta. Hakika ya fara warkar da mutane daga (kowace irin) cuta. Sai wani abokin sarki wanda ya makance ya ji labarinsa, ya zo wajensa da kyaututtuka masu yawa, ya ce: In ka warkar da ni, duk waɗannan abubuwan da aka tara a nan naka ne. Ya ce: Ni da kaina ba na warkar da kowa. Allah ne Yake warkarwa, idan kuwa ka yi imani da Allah, zan yi wa Allah addu'a ya warkar da kai. Sai ya yi imani da Allah, Allah kuma ya warkar da shi, ya koma wajen sarki ya zauna a gefensa kamar yadda yake zama a dā. Sarki ya ce masa: Wane ne ya mayar maka da ganinka? Ya ce: Ubangijina! Sarki ya yi mamaki: Ko yana nufin Ubangijinka wani neban da ni? Ya ce: Ubangijina da Ubangijinka Allah ne. Sai (sarki) ya kama shi ya azabtar da shi har sai ya bayar da bayani game da wannan yaro. Aka kira wannan saurayi, sarki ya ce masa: Ya yaro, an isar mini cewa ka ƙware sosai a sihirinka har kana warkar da makafi da masu cutar kuturta, kuma kana yin irin waɗannan abubuwa. Yaron ya ce: Ni ba na warkar da kowa; Allah ne Yake warkarwa. Sarki ya kama shi ya fara azabtar da shi. A ƙarshe yaron ya bayar da bayani game da malamin. Aka kira malamin, aka ce masa: Ya kamata ka juya daga addininka. Amma ya ƙi yin hakan. Ya umarta a kawo zato, sannan (idan an gama) ya sanya shi a tsakiyar kansa, ya yanke shi har sai wani ɓangare ya faɗi. Sai aka kawo wazirin sarki aka ce masa: Ka juya daga addininka. Sai ya ƙi yin hakan, sai aka sanya zato a tsakiyar kansa, aka yanke shi har sai wani ɓangare ya faɗi.
Allah, if the affair of the monk is dearer to Thee than the affair of the magician, cause death to this animal so that the people should be able to move about freely. He threw that stone towards it and killed it and the people began to move about (on the path freely). He (the young man) then came to that monk and informed him and the monk said: Sonny, today you are superior to me. Your affair has come to a stage where I find that you would be soon put to a trial, and in case you are put to a trial don't give my clue. That young man began to treat the blind and those suffering from leprosy. He in fact began to cure people from (all kinds) of illness. When a companion of the king who had gone blind heard about him, he came to him with numerous gifts and said: If you cure me, all these things collected together here would be yours. He said: I myself do not cure anyone. It is Allah Who cures and if you affirm faith in Allah, I shall also supplicate Allah to cure you. He affirmed his faith in Allah and Allah cured him and he came to the king and sat by his side as he used to sit before. The king said to him: Who restored your eyesight? He said: My Lord! The king got astounded: should it mean that your Lord is another One besides me. He said: My Lord and your Lord is Allah, so he (the king) took hold of him and tormented him till he gave a clue of that boy. The young man was thus summoned and the king said to him: 0 boy, it has been conveyed to me that you have become so much proficient in your magic that you cure the blind and those suffering from leprosy and you do such and such things. The boy said: I do not cure anyone; it is Allah Who cures. The king took hold of him and began to torment him. Eventually the boy gave a clue of the monk. The monk was thus summoned and it was said to him: You should turn back from your religion. He, however, refused to do so. He (ordered) for a saw to be brought (and when it was done) he (the king) placed it in the middle of his head and tore it into parts till a part fell down. Then the courtier of the king was brought and it was said to him: Turn back from your religion. And he refused to do so, and the saw was placed in the midst of his head and it was torn till a part fell down.
Sai aka kawo wannan yaron, aka ce masa: Ka juyo daga addininka. Ya ki yin haka, sai aka mika shi ga wata ƙungiya daga cikin ma'aikatansa.
Then that young boy was brought and it was said to him: Turn back from your religion. He refused to do so and he was handed over to a group of his courtiers.
Sarki ya yi hukunci: "Ku kai shi wani dutse kaza, ku sa shi ya hau wannan dutse, idan kun kai saman dutsen (ku ce masa ya ƙi addinin sa), amma idan ya ƙi yin hakan, to ku jefa shi (daga kan dutsen)." Sai suka kama shi, suka sa shi ya hau dutsen, sai ya ce: "Ya Allah, ka tseratar da ni daga gare su (ta kowace hanya) da Ka ga dama." Nan take dutsen ya fara girgiza, dukansu suka fāɗi ƙasa, sai wannan mutum ya zo yana tafiya zuwa wurin sarki. Sarki ya ce masa: "Me ya faru da abokan tafiyarka (fadawansa)?" Ya ce: "Allah ya tseratar da ni daga gare su." Sai sarki ya sake mika shi ga wasu daga cikin fadawansa, ya ce: "Ku ɗauke shi, ku sa shi a cikin ƙaramin jirgi, idan kun kai tsakiyar teku (ku ce masa ya ƙi addinin sa), amma idan bai ƙi addininsa ba, to ku jefa shi (cikin ruwa)." Sai suka ɗauke shi, yaron kuma ya ce: "Ya Allah, ka tseratar da ni daga gare su da abin da suke so su yi mini." Ba da daɗewa ba jirgin ya kife, suka nutse baki ɗaya, sai ya zo yana tafiya zuwa wurin sarki. Sarki ya ce masa: "Me ya faru da abokan tafiyarka (fadawansa)?" Ya ce: "Allah ya tseratar da ni daga gare su." Ya kuma ce wa sarki: "Ba za ka iya kashe ni ba sai ka yi abin da na roƙe ka ka yi." Sarki ya ce: "Menene hakan?" Ya ce: "Ka tara mutane a fili, ka rataye ni a jikin gangar wata bishiya. Sannan ka ɗauki kibiya daga cikin kwarin kibiyoyinka, ka ce: 'Da sunan Allah, Ubangijin talikai,' sannan ka harba kibiya, idan ka yi haka, to za ka iya kashe ni." Sarki ya tara mutane a wani fili budadde, ya ɗaure yaron a jikin gangar bishiya, sannan ya ɗauki kibiya daga kwarinsa, ya sa kibiyar a baka, ya ce: "Da sunan Allah, Ubangijin yaron nan;" sannan ya harba kibiya, sai ta same shi a gefen kansa. Yaron ya sa hannayensa a wurin gefen kansa inda kibiyar ta same shi, sai ya mutu. Mutanen suka ce: "Mun yi imani da Ubangijin wannan matashi, mun yi imani da Ubangijin wannan matashi, mun yi imani da Ubangijin wannan matashi." Fadawa suka zo wurin sarki, aka ce masa: Ka ga Allah ya yi ainihin abin da kake nufin hanawa.
The king ruled: Take him to such and such mountain,' make him climb up that mountain and when you reach its top (ask him to renounce his faith) but if he refuses to do so, then throw him (down the mountain). So they took him and made him climb up the mountain and he said: 0 Allah, save me from them (in any way) Thou likest and the mountain began to quake and they all fell down and that person came walking to the king. The king said to him: What has happened to your companions (the courtiers)? He said: Allah has saved me from them. He again handed him to some of his courtiers and said: Take him and carry him in a small boat and when you reach the middle of the ocean (ask him to renounce) his religion, but if he does not renounce his religion throw him (into the water). So they took him and the boy said: 0 Allah, save me from them and what they want to do. It was quite soon that the boat turned over and they were drowned and he came walking to the king, and the king said to him: What has happened to your companions (the courtiers)? He said: Allah has saved me from them, and he said to the king: You cannot kill me until you do what I ask you to do. And he said: What is that? He said: You should gather people in a plain and hang me by the trunk (of a tree). Then take hold of an arrow from the quiver and say: In the name of Allah, the Lord of the worlds, then shoot an arrow and if you do that then you would be able to kill me. The king called the people in an open plain and tied the boy to the trunk of a tree, then he took hold of an arrow from his quiver and then placed the arrow in the bow and then said: In the Name of Allah, the Lord of the young boy; he then shot an arrow and it bit his temple. He (the boy) placed his hands upon the temple where the arrow had bit him and he died and the people said: We affirm our faith in the Lord of this young man, we affirm our faith in the Lord of this young man, we affirm our faith in the Lord of this young man. The courtiers came to the king and it was said to him: Do you see that Allah has actually done what you aimed at averting.
Sun tabbatar da imaninsu ga Ubangiji. Sarki ya umarce a tona ramuka a wasu wurare a hanya. Lokacin da aka tono wadannan ramuka, aka kuma kunna wuta a cikinsu, aka ce (da mutane): Duk wanda bai juya baya daga addinin (yaron) ba, za a jefa shi cikin wuta, ko kuma a ce musu su yi tsalle a cikinta. (Mutanen sun yi watsi da rayuwarsu, amma ba su watsar da addini ba.)
They (the people) have affirmed their faith in the Lord. The king commanded ditches to be dug at certain points in the path. When these ditches were dug, and the fire was lit in them it was said (to the people): He who would not turn back from his (the boy's) religion would be thrown in the fire or it would be said to them to jump in it. (The people courted death but did not renounce religion)
har wata mace ta zo tare da ɗanta, sai ta ji shakku wajen tsalle cikin wuta, sai yaron ya ce mata: "Ya uwata, ki yi haƙuri (da wannan jarrabawar) domin ita ce Gaskiya." (Imam Ahmad, Imam Muslim da An-Nasa'i ne suka ruwaito shi daga Hadisin Hammad Ibn Salamah).
till a woman came with her child and she felt hesitant in jumping into the fire and the child said to her: 0 mother, endure (this ordeal) for it is the Truth." (Transmitted by Imam Ahmed, Imam Muslim and An-Nasa'i from the Hadith of Hammad Ibn Salamah).
Wasu malamai sun yi iƙirarin cewa lamarin rami (na Khandaƙ) ya sake faruwa ko an maimaita shi a baya fiye da sau ɗaya. Ibn Abu Hatim ya ce: Mahaifina ya gaya mini daga Abul Yaman, daga Safwan Ibn 'Abdur Rahman Ibn Jubair, yana cewa:
Some scholars claimed that the incident of the ditch was recurred or repeated in the past more than once. Ibn Abu Hatim said: I was told by my father after Abul Yaman after Safwan Ibn 'Abdur Rahman Ibn Jubair as saying:
Lamarin ramin ya faru a Yaman a lokacin rayuwar Tubba'.
the incident of the ditch took place in the Yemen during the lifetime of Tubba'.
Hakanan ya faru ne a Konstantiniyya a lokacin rayuwar Konstantin wanda ya kunna wuta wacce ya jefa a cikinta Kiristoci wadanda suke manne da addinin Isa (Tauhidin Musulunci). Haka kuma ya faru ne a kasar Iraki, a kasar Babila a lokacin rayuwar Bikhtinassar wanda ya kafa gunki ya umarci mutane su yi sujada gare shi. Daniyel, Uzairu da Mishayil suka ki, sai ya kunna wuta mai girma ya jefa su a cikinta. Sai dai Allah Madaukaki ya tsare su daga wutar, ya sa mutum tara da suka yi musu zalunci suka fada cikin wutar da su kansu suka yi.
And, it took place in Constantinople during the lifetime of Constantine who set the fires in which he threw the Christians who were sticking to the religion of Jesus (Islamic Monotheism). It also took place in Iraq, in the land of Babylon during the lifetime of Bikhtinassar who erected an idol and ordered the people to prostrate themselves before it. Daniel, 'Izrya and Mashayl refused and thereupon, he set a great fire and threw them into it. However, Allah Almighty saved them from the fire and caused the nine men who transgressed over them to fell into the fire they themselves made.
Dangane da faɗar Allah cewa: {An la'anta mutanen Rami}, As-Sadiy ya ce: An samu ramuka uku: ɗaya a Sham (Siriya), wani kuma a Iraƙi, na uku kuma a Yaman. (Ibn Abu Hatim ne ya ruwaito)
Concerning Allah's Statement that reads: {Cursed were the people of the Ditch}, As-Sadiy said: There were three ditches: one in Sham (Syria), another in Iraq, and the third in the Yemen. (Narrated by Ibn Abu Hatim)