Zaidi, mantiki ya kwamba imani zisizo sahihi zinaweza kusaidia kuishi inaleta swali jingine gumu kwa naturalism: Kwa nini tuamini akili zetu? Kwa kuwa hakuna uhusiano wa lazima kati ya ukweli na kuishi, na kwa kuwa imani zisizo sahihi pia zinaweza kusaidia kuishi, basi tunawezaje kuamini uwezo wetu wa kufikiri ikiwa ungeweza kujengeka kupitia mchakato wa mabadiliko unaoongozwa na imani zisizo sahihi?
Hamu yetu ya kugundua pia inaleta tatizo kwa mageuzi. Hakuna sababu kwa mageuzi kuzaa uwezo unaotuwezesha kuelewa sheria za fizikia au kushiriki katika hisabati. Haina maana kwamba tungeishia na akili zenye uwezo wa kuelewa ulimwengu. Mende na wadudu aina ya beetle wanaishi vizuri sana, na wamefanya hivyo kwa mamilioni ya miaka, lakini hatuwaoni wakiketi juu ya kahawa wakijadili maana ya kuwepo na mantiki ya kutokuamini Mungu (au jambo lingine lolote). Fikiria kwa dakika moja: fikiria roketi iliyobeba kilo 500,000 za mafuta, inayokaribia kurushwa angani kwa kasi ya maili 17,500 kwa saa. Ni nini kinachomsukuma mwanaanga kupanda chombo hiki, bila kujua kama atarudi au hata kama atafika angani? Je, hamu hii ya kuchunguza na kugundua inachangia kuishi kwake?
Ni nini kinachomsukuma mpandaji kupanda Mlima Everest, akivumilia baridi kali na hali ngumu, bila kujua kama atafika kileleni? Je, hakuumbwa kuweka kuishi kwake mbele? Ni nini kinachomsukuma mtawa kujitenga, kubaki bila kuoa na kujitoa kutafuta amani ya ndani? Je, hili halipingani kabisa na kuishi na kuzaliana? Kwa hakika, hamu ya kugundua ina nguvu sana kwa binadamu na mara nyingi huzidi hamu ya kuishi. Tunaona watu wengi wakijitenga na mambo yale yale yanayochangia kuishi kwao, na kwa kufanya hivyo wanapata furaha na amani ya kweli. Basi, tunawezaje kueleza hamu yetu ya kugundua, inayozaa shughuli zenye madhara kwa kuishi? Jibu ni kwamba hatuwezi. Hamu hizi hazina maana iwapo mtu atakubali mageuzi ya kinaturalisti. Kwa kumalizia, viwango vyetu vya juu vya akili na hamu ya kujifunza mara nyingi hutufanya tutumie muda katika shughuli za "ziada" ambazo hazisaidii kuishi wala kuzaliana, kama vile sanaa, roho, falsafa au kubuni mbinu mpya za kuzuia mimba. Uteuzi asilia ungepaswa kuwa umeondoa yote haya, kwa sababu tabia kama hizo hazina faida yoyote ya kubadilika. Kwa kuwa mfumo wa mageuzi wa Darwin unaeleza "kuishi na kuzaliana" pekee, hauwezi kueleza uwezo wetu wa kufikiri, wala sifa yake inayoonekana zaidi: hamu ya kugundua. Kutokana na matatizo haya mawili, ni wazi kwamba nadharia ya mageuzi ya Darwin, ambayo imelenga kuishi, si ukweli, ni maelezo yasiyotosha ya uwezo wetu wa kufikiri na hamu yetu ya kugundua. Wasomi wametambua matatizo haya na wametoa kauli za kushangaza. Mwanabiolojia John Gray anasema: "Ikiwa akili ya binadamu imebadilika kwa kufuata mahitaji ya kuishi, kuna sababu gani ya kuamini kwamba inaweza kupata maarifa ya uhalisia, wakati yote yanayohitajika ili kuzaliana kwa spishi ni kwamba makosa na udanganyifu wake usiwe mbaya?" Falsafa ya kinaturalisti pekee haiwezi kueleza maarifa ambayo tunaamini tunayo.70 Mgunduzi wa DNA Francis Crick alisema, "Ubongo wetu ulioendelezwa sana, baada ya yote, haukubadilika chini ya shinikizo la kugundua ukweli wa kisayansi, bali ili tuwe werevu wa kutosha kuishi na kuacha wazao." 71 Mwanasayansi wa utambuzi Steven Pinker aliandika, "Ubongo wetu uliundwa kwa ajili ya kufaa, si kwa ajili ya ukweli. Wakati mwingine ukweli una faida, lakini wakati mwingine si hivyo." 72 Ingawa Sam Harris, mwanasayansi wa neva na mpinzani wa wazi wa imani ya Mungu, anaamini kwamba sayansi itatupatia majibu hatimaye, anakiri kwamba "…intuitions zetu za kimantiki, kihisabati na kimwili hazikubuniwa na uteuzi asilia ili kufuatilia Ukweli." 73 Kwa muhtasari, pale wanaoamini kwamba hakuna Mungu wanapodai kwamba wametumia uwezo wao wa kufikiri kuthibitisha kwamba Mungu hayupo, hiyo ni aina ya unafiki wa kiakili. Ili kuhesabu ukweli kwamba wana akili ya busara, wanapaswa kukataa kutokuamini Mungu au kukataa busara yenyewe. Kejeli ya kiakili ni kwamba uwezo wao wa kufikiri kwa busara unaelezeka vizuri zaidi kwa kuwepo kwa Mungu.
Dokezo kuhusu Uaminifu wa Mageuzi (Evolutionary Reliabilism)
Wanaturalisti wengi wanakiri kwamba hakuna uhusiano wa lazima kati ya kuishi na ukweli. Wanashikilia kwamba kuna uwezekano mkubwa kwamba zilikuwepo hali na shinikizo za kibiolojia zilizozaa uwezo wa kiakili unaotegemeka, unaozalisha imani za kweli. Uwezo huu lazima ulisaidia kuongeza uwezo wa kuishi kibiolojia (fitness), na baadaye uchaguzi asilia uliupendelea. Mtazamo kwamba mageuzi ya Darwin yanaweza kueleza uwezo wetu wa kiakili unaotegemeka kwa ukweli unajulikana kama evolutionary reliabilism.
Ili evolutionary reliabilism iwe na msingi wa kuaminika, uwezekano wa uchaguzi asilia kupendelea uwezo wa kiakili unaotegemeka kwa ukweli lazima uwe mkubwa kuliko uwezekano wa kupendelea uwezo usiotegemeka unaozalisha imani za uongo. Dhana kuu ya hoja hii ni kwamba uwezo wa kiakili unaotegemeka kwa ukweli ulikuwa wenye kuongeza uwezo wa kuishi zaidi (wenye kuchangia kuishi na kuzaliana) kuliko uwezo usiotegemeka uliozalisha imani za uongo. Hata hivyo, kwa kuzingatia mjadala wetu hadi sasa, dhana hii inadhoofishwa. Kuna sababu nyingine kwa nini dhana hii haina msingi wa kutosha; baadhi yake zimejadiliwa hapa chini.
The fact that false beliefs can lead to survival raises another difficult question for naturalism: Why should we trust our minds? Since there is no necessary link between truth and survival—and that false beliefs can also lead to survival—then how can we trust our rational faculties if they could have been based on an evolutionary process driven by false beliefs? Our desire to discover also poses a problem for evolution. There is no need for evolution to result in abilities that allow us to understand the laws of physics or engage in mathematics. It just does not make sense that we should end up with minds that have the ability to understand the universe. Cockroaches and beetles survive extremely well, and have done so for millions of years, yet we do not see them sitting over coffee discussing the existential and logical implications of atheism (or anything else). Think about this for a moment: Imagine a rocket containing 500,000 kilogrammes of fuel, about to be blasted into space at 17,500 miles per hour. What drives an astronaut to board this shuttle, unknowing of whether or not he will return or even reach space? Is this desire to explore and discover conducive to his survival? What drives a climber to ascend Mount Everest, enduring cold and harsh conditions, not knowing if he will reach the summit? Isn’t he designed to put his survival first? What drives a monk to isolate himself, remain celibate and devote himself to discovering inner peace? Does not this go completely against survival and reproduction? Indeed, the desire to discover is powerful in humans and in many cases overrides our desire to survive. We see many cases of people cutting themselves off from the very things that are conducive to their survival, and in doing so achieve true happiness and peace. So, how can we explain our desire to discover, resulting in activities that are detrimental to survival? The answer is we cannot. These desires do not make sense if one adopts naturalistic evolution. In conclusion, our higher levels of rationality and desire to learn often lead us to spend time in ‘superfluous’ activities which do not aid survival and reproduction, such as art, spirituality, philosophy or designing novel contraceptive techniques. Natural selection should have eliminated all of these, because such behaviours have no adaptive benefits. Because the Darwinian evolutionary mechanism explains only “survival and reproduction”, it cannot account for our ability to reason, or for its most conspicuous characteristic: the desire to discover. It should be clear from these two problems that the Darwinian theory of evolution, which is geared towards survival, not truth, is an inadequate explanation of our ability to reason and desire to discover. Academics have recognised these problems and have made some startling remarks. Biologist John Gray states: “If the human mind has evolved in obedience to the imperatives of survival, what reason is there for thinking that it can acquire knowledge of reality, when all that is required in order to reproduce the species is that its errors and illusions are not fatal? A purely naturalistic philosophy cannot account for the knowledge that we believe we possess.”70 DNA discoverer Francis Crick said, “Our highly developed brains, after all, were not evolved under the pressure of discovering scientific truths, but only to enable us to be clever enough to survive and leave descendants.”71 Cognitive scientist Steven Pinker wrote, “Our brains were shaped for fitness, not for truth. Sometimes the truth is adaptive, but sometimes it is not.”72 Although Sam Harris, outspoken atheist and neuroscientist, believes that science will eventually give us answers, he admits that “…our logical, mathematical, and physical intuitions have not been designed by natural selection to track the Truth.”73 In summary, when atheists claim to have used their rational faculties to prove that God does not exist, it is a form of intellectual hypocrisy. To account for the fact that they have a rational mind, they have to deny atheism or deny reason itself. The intellectual irony is that their ability to reason is best explained by the existence of God. A Note on Evolutionary Reliabilism Many naturalists admit that there is no necessary link between survival and truth. They maintain that it is highly likely that there were biological conditions and pressures that gave rise to reliable cognitive faculties that produce true beliefs. These faculties must have been conducive to biological fitness and were subsequently preferred by natural selection. The view that Darwinian evolution can explain our truth-reliable cognitive faculties is referred to as evolutionary reliabilism. In order for evolutionary reliabilism to be justified the probability of natural selection favouring truth-reliable cognitive faculties must be greater than the probability of favouring unreliable cognitive faculties that produce false beliefs. The main premise for this argument is that truth-reliable cognitive faculties were more fitness enhancing (conducive to our survival and reproduction) than unreliable cognitive faculties that produced false beliefs. However, based on our discussion so far, this premise is undermined. There are additional reasons why this premise is unwarranted; some of these are discussed below.