Spontanlık ve çabuk fark etme, ikisi de tek bir şeyden, yani çabuk kavrayıştan gelir. Ancak spontanlık, sonuçlarıyla birlikte gelir; örneğin kadının Ömer'e kocasının geceleri ayakta namaz kıldığını ve gündüzleri oruç tuttuğunu söylemesi gibi. Bir de kadının elmayı Resûlullah ﷺ'a vermesi ve onun elmayı ikiye bölüp kadına bir parçasını vermesi gibi. Ömer'e şikâyet eden kadın örneğinde, Ömer'in yanındaki Bedevi, kadının kocasından şikâyet ettiğini anladı ve onu övmedi.

Spontaniety and quick observance both come from one matter, which is quick understanding. However, spontaniety comes together with its results, such as when the woman said to Omar that her husband stood the night praying and fasted the day; also when the woman gave the apple to the Messenger  and he divided it into two parts and gave her one part. In the example of the woman that complained to Omar, the Bedouin who was with Omar understood that she complained about her husband and did not praise him.

Bu sözün bir şikâyet olduğunu, övgü olmadığını anlamak ani kavrayıştır. Elma veren kadın ise Peygamber'e (ﷺ) gelince, adet hali hakkında bilgi edinmek niyetindeydi; Peygamber (ﷺ) de onun amacını anladı ve ona cevap verdi. Bu örnek ani kavrayış değil, hızlı fark etmedir. Çünkü Peygamber (ﷺ) elmadan kadının adeti kastettiğini anlamıştır; bu da hızlı kavrayışa dayansa da hızlı fark etme sayılır.

The understanding that this is a complaint and not praise is spontaniety. As for the woman who gave the apple to the Messenger , she intended to know about menstruation, so the Messenger understood her purpose and answered her. This example is quick observance and not spontaniety. This is because the Messenger understood from the apple that she meant menstruation, so this was quick observance, though it was based on quick understanding.

Hızlı kavrayış (sür'atü'l-fehm), konuşanın ya da işi yapanın maksadını çabuk anlamaktır; sezgisel anlayış (bedâhe) ise konuşanın ve yapanın maksadını da çabuk anlamakla birlikte bir farkla anlamaktır. Sezgisel anlayışta kişi, konuşanın maksadını sözünden anlar. Ancak söz birçok anlama gelebilir; kişi doğru olan anlamı kavradıysa bu sezgisel anlayıştır. Hızlı kavrayışta ise konuşan ya da işi yapan kişi sözünü bilerek muğlâk kılar, oysa asıl kastettiği tek bir belirli anlam vardır ve sen onu yakalarsın.

Quick observance is to understand the purpose of the speaker or the doer quickly, whereas spontaniety is to understand the purpose of the speaker and the doer quickly but with a difference. In spontaniety, one understands the purpose of the speaker from the speech. However, the speech may have many meanings, if one understood the correct meaning then this is spontaniety. While quick observance is that the speaker or the doer obscures his speech, while he aims at one particular meaning that you grasp.

Böylece, onu anlamanız bir çabukluk ile kavrama (sür'at-ı fehm) olur, ani kavrayış (bedahe) değil. Böylece, söz ya da fiil çabuk anlaşılır; ani kavrayış ile çabuk kavrama bu yönden birbirine benzer, ancak sonra birbirinden ayrılırlar. Eğer konuşanın ya da fiili yapanın maksadı yalnızca tek bir şeyse, ama sözünü ya da fiilini muğlak hale getiriyorsa, bu çabuk kavramadır. Ancak, maksadı birçok mesele ise ve bu meseleleri muğlak bırakıyorsa, çabuk kavrama değil, ani kavrayış (bedahe) kullanmanız gerekir. Dolayısıyla sözü ya da fiili muğlak kılmak çabuk kavramaya, maksadı muğlak kılmak ise ani kavrayışa yol açar.

Thus, your understanding of him is quick observance and not spontaniety. Thus, the speech or the action is understood quickly; spontaniety and quick observance share that aspect, but they then depart from each other. If the purpose of the speaker or the doer is only one thing, but he obscures his words or action, then this is quick observance. However, when he means many matters, but he obscures these matters, then you should use spontaniety and not quick observance. Thus, obscuring the speech or the action leads to quick observance, while obscuring the purpose leads to spontaniety.

Spontanelik ve hızlı kavrayış, ancak çabuk düşünmeyle var olabilir. Bu nedenle ikisi de yalnızca zeki insanlarda bulunabilir. Ancak bu çabuk anlayış yalnızca bir şeye yol açar: ya hızlı kavrayışa ya da spontanelige. Eğer kapalılık ya da belirsizlik sözün veya eylemin kendisinde olsaydı, bu hızlı kavrayış olurdu. Eğer kapalılık veya belirsizlik sözün ya da eylemin amacında olsaydı, bu spontanelik olurdu.

The two matters, spontaniety and quick observance, can’t exist except with quick thinking. Therefore, both can only exist in intelligent people. However, this quick understanding only leads to one thing, either to quick observance or to spontaniety. If the obscurity or vagueness were in the speech or the action itself, it would be quick observance. If the obscurity or vagueness were in the purpose of the speech or action, it would be spontaniety.

Bu nedenle, kadının Ömer'e kocasıyla ilgili sözünde, kadın niyetini gizledi ve belirsiz bıraktı. Oysa Resûlullah'a elma veren kadın, eylemi gizledi ama niyetini gizlemedi. Bu nedenle, kadının Resûlullah ile olan durumundaki eylem, hızlı uyma (sür'atü'l-imtisâl) idi; Ömer ile olan kadının durumundaki eylem ise doğallık (ṣâhiliyye/ kendiliğindenlik) idi. Bu, niyeti belirsizleştirmek ile sözü ya da işi belirsizleştirmek arasındaki farktır: birincisi doğallık, ikincisi hızlı uyma olur. Umulan, hızlı uymanın değil, doğallığın geliştirilmesidir.

Therefore, in her statement to Omar about her husband, the woman obscured her purpose and made it vague. While the woman who gave an apple to the Messenger obscured the action but did not obscure the purpose. Therefore, the action regarding the woman with the Messenger was quick observance, while the action regarding the woman with Omar was spontaniety. This is the difference between making the purpose vague, so it would be spontaniety, and making the speech or the work vague, so it would be quick observance. What is hoped for is the development of spontaniety and not quick observance.