Misyoner hareketi, Avrupa'da 18. yüzyılda Sanayi Devrimi'nin patlak vermesinden önce başlamış ve Osmanlı Devleti'nin 1924'te ortadan kaldırılmasına kadar devam etmiştir. 16. yüzyılın sonlarına doğru Malta'da büyük bir misyoner merkezi kuruldu. Bu merkez, Müslüman dünyasına yönelik misyoner saldırılarını yürüttükleri karargâh görevi gördü; ancak 1625'te el-Şam'a taşındılar ve orada da misyoner faaliyetleri kurmaya çalıştılar. Misyonerler birkaç okul kurmanın ve birkaç dini konuda kitap yayımlamanın ötesinde pek bir başarı elde edemediler; nihayet 1773'te faaliyetleri durdurulup Malta'ya geri döndüklerinde başarısızlığa boyun eğdiler.

The missionary movement actually started before the Industrial Revolution erupted in Europe in the 18th Century, and it continued until the Islamic State was dismantled in 1924. A huge missionary centre was established in Malta towards the end of the 16th century. This acted as the headquarters from which they conducted their missionary onslaught on the Muslim world, but in 1625 they moved to al-Sham and tried to establish missionary movements there as well. The missionaries did not find much success beyond establishing a couple of schools and publishing few a books on religious matters, finally succumbing to failure in 1773 when their activities were shut down and they returned to Malta.

Missiyonerler için gerçek atılım 19. yüzyılda, İslam Devleti'nin Tanzimat adı verilen çeşitli reformlara girişmesiyle gerçekleşti. Bu reformlar çoğunlukla Batı'dan gelen artan baskıyı hafifletmek amacıyla yapılmıştı. Reformlar toprak, vergilendirme ve gayrimüslimlerin hakları da dahil olmak üzere birçok alanı etkiledi. Bunların bazıları İslam'a açıkça aykırı olmakla birlikte, o dönemdeki İslam Devleti gerçekten de içtihada başvurdu ve bu reformların Şeriat'a aykırı olmadığı sonucuna vardı. Dolayısıyla, Müslümanların zihninde bu önlemler Şeriat'a aykırı görülmediği için, onların küfür yasalarını uyguladığı söylenemez.

The real breakthrough for the missionaries was made during the 19th Century when the Islamic State started to introduce various types of reforms, known as Tanzimat, mostly aimed at diffusing the increasing pressure from the West. These reforms affected many areas, including land, taxation and the rights of non-Muslims. Although some of them were clearly contradictory to Islam, the Islamic State at that time did actually refer to ijtihad and it concluded that these reforms did not contradict the Shari‘ah. So one cannot say that they implemented Kufr laws because in the minds of the Muslims, these measures did not contradict Shari‘ah.

Bu reformların bir kısmı, İslam Devleti'ndeki Hristiyan vatandaşlara daha geniş bir özerklik tanımayı içeriyordu. Halifeler, Rusya ve Fransa gibi ülkelere Hristiyanlarla ilgili sorunları ele alma konusunda neredeyse serbest bir el verdi ve bu ülkeler bu fırsatı İslam Devleti'ne sızmak için kullandılar. Bu fırsat penceresi, misyonerlik faaliyetlerinin daha da hızlanmasına yol açtı ve 1820'de Beyrut'ta bir misyoner merkezinin kurulmasının önünü açtı. Bu merkez, İslam Devleti'nin her yerine yayılan öldürücü bir kanser gibi işlev görecek ve ‘Osmanlı Hilafeti'nin gerilemesinde bir katalizör rolü oynayacaktı.

Parts of these reforms included a greater autonomy for the Christian citizens of the Islamic State. The Khulafa’ gave countries like Russia and France an almost free hand in dealing with problems relating to Christians, and these countries used this opportunity to infiltrate the Islamic State. This window of opportunity led to a greater vigour in missionary work and paved the way for the establishment of a missionary centre in Beirut in 1820. This centre was to act as the deadly cancer that spread all over the Islamic State, acting as a catalyst in the decline of the ‘Uthmani Khilafah.

Misyonerler başlangıçta büyük zorluklarla karşılaştılar, ancak faaliyetlerine devam ettiler.

The missionaries initially faced great difficulties but they persisted with their activities.

Onların ilk ilgi alanı dini vaaz ve dini kültürdü; eğitim programları sınırlı ve zayıf kaldı. Lübnan'ın A‘ntoura köyünde bir kolej açmayı başardılar. Amerikan misyonu, kitaplarını basıp dağıtabilmek için matbaasını Malta'dan Beyrut'a taşıdı ve 1834 yılına gelindiğinde Şam bölgesinin tamamına nüfuz etmişlerdi.

Their first area of concern was religious preaching and religious culture; their education programme remained limited and weak. They managed to open a college in the village of A‘ntoura in Lebanon. The American mission transferred its print shop from Malta to Beirut in order to print and distribute its books, and they penetrated the entire region of al-Sham by 1834.

Bu dönemin dikkat çekici misyonerlerinden biri, Malta'da misyon matbaasının sorumlusu olarak gönüllü çalışan Amerikalı Eli Smith'tir. Eli Smith 1827'de Beyrut'a vardı, ancak bir yıl sonra korku ve sıkıntı onu oradan uzaklaştırdı ve Malta'ya geri döndü. Daha sonra 1834'te yeniden Beyrut'a döndü ve eşiyle birlikte bir kız okulu açtı. Çalışma alanı genişledi ve hayatını el-Şam'da, özellikle de Beyrut'ta çalışmaya adadı.

One notable missionary from this period was the American Eli Smith, who had been working in Malta as a volunteer in charge of the mission press. Eli Smith arrived in Beirut in 1827 but a year later fear and boredom drove him out and he returned to Malta. He next returned to Beirut in 1834 and together with his wife opened a school for girls. His area of work broadened and he devoted his life to working in al-Sham, Beirut in particular.

Ibrahim Paşa'nın Suriye'de yeni bir ilkokul müfredatını benimseyip uygulamaya koymasıyla misyonerler için bir fırsat daha doğdu. Bu müfredatın kökleri Mısır eğitim sistemine uzanıyordu; Mısır sistemi ise Fransız liberal sisteminden alınmıştı. İbrahim ayrıca düzenli vergilendirmeyi zorunlu kıldı; bu da gayrimüslimlerin devlet görevlerinde yer almasının yolunu açtı ve kanun önünde bütün vatandaşların eşitliğine dair Avrupai görüşü ilan etti. Misyonerler bu fırsattan yararlanarak faaliyetlerini yoğunlaştırdı ve bu süreçte basımevlerini genişletti. 1773'te Papa tarafından tarikatı askıya alınan Cizvitler güçlü biçimde geri döndü; İngiliz ve Amerikalı Protestan misyonerler ise 1839'da Suriye Protestan Kilisesi'ni kurarak sağlam bir yer edindi. Bunu izleyerek, bugün Amerikan Beyrut Üniversitesi olan Suriye Protestan Koleji 1866'da kuruldu ve Cizvit faaliyetleri 1874'te Beyrut'taki Saint-Joseph Üniversitesi ile doruğa ulaştı.

A further opportunity came for the missionaries when Ibrahim Pasha adopted and implemented a new primary education syllabus in Syria. The roots of this syllabus lied in the Egyptian educational system which in turn was taken from the French libertian system. Ibrahim also enforced regular taxation, opening the way for the non-Muslims to hold posts in the government, and proclaimed the European view of equality of all citizens before the law. The missionaries took advantage of this opportunity and intensified their activities, expanding their printing works in the process. The Jesuits, whose order had been suspended by the Pope in 1773, returned in force, and British and American Protestant missionaries established a firm foothold by establishing the Protestant Church of Syria in 1839. Following on from this the Syrian Protestant College, now the American University of Beirut, was established in 1866 and Jesuit activity culminated in Universite Saint-Joseph in Beirut in 1874.