6.7 O‘rganish mavzulari va bosqichlari
6.7 Study subjects and stages
Yuqorida aytib o‘tganimizdek, maktab ta’limi 36 o‘quv choragiga bo‘lingan bo‘lib, ular talabalarning yoshiga ko‘ra 3 bosqichga taqsimlangan, shunda har bir bosqich tegishli shar’iy qoidalar bilan tartibga solinadi. O‘quv fanlari bo‘yicha, har bir bosqichda alohida fanlar hamda o‘tish va muvaffaqiyatsizlik (bir kursdan keyingisiga o‘tish) bilan bog‘liq alohida qoidalar mavjud. Har bir bosqichdagi o‘quv fanlari ikkiga bo‘linadi: asosiy fanlar va ko‘nikma hamda faoliyat fanlari.
As we have said before, the school education is divided into 36 school terms distributed between 3 stages according to student ages such that each stage is regulated by the relevant Shari’ah rules. With respect to study subjects, each stage has specific subjects together with specific rules related to failure and progress (transferring from one course to the next). Study subjects in each stage are divided into two: Basic subjects and Skills and Activities Subjects.

Birinchi bosqich maktabda ikki o‘qituvchi birinchi choragidan boshlab o‘quvchilarga dars bera boshlaydi. Birinchisi ularga islomiy madaniyat va arab tilini o‘rgatadi, ikkinchisi esa fanlar va matematikani o‘qitadi. Ikkalasi ham ko‘nikma va faoliyatni o‘qitishda birgalikda ishtirok etadi. O‘qituvchi bu bosqichda o‘z o‘quvchilari bilan kamida uch ketma-ket maktab choragi davomida qolishi kerak.
In the 1st school stage, two teachers begin teaching students from the first term. The first teaches them Islamic culture and Arabic language, the second teaches them sciences and mathematics. Both share in teaching skills and activities. The teacher should remain with his students in this stage for at least three consecutive school terms.
Ko‘nikmalar fanida o‘qituvchi bolaga bog‘lash va fikrlash qobiliyatini rivojlantirish uchun mashg‘ulotlar beradi, masalan, narsalarni yig‘ish va ajratish. Bu mashg‘ulotlarni va ko‘nikmalarni chorak davomida o‘rganiladigan asosiy fanlar bilan bog‘lashga ehtiyot bo‘lish kerak.
In the skills subject, the teacher gives the child activities to develop his ability to link and think e.g. building and dismantling of things. Care must be taken to relate these activities and skills to the term’s basic adopted subjects.

"Umumiy fanlar" nomli ushbu bosqichdagi fan kimyo, biologiya, fizika va geografiya asoslarini o‘z ichiga oladi.
The “General Sciences” subject in this stage includes principles of chemistry, biology, physics and geography.
Uchinchi maktab bosqichi:
Third School Stage:
Ushbu bosqich 25-36 muddatlarni o‘z ichiga oladi. Bu bosqichda barcha talabalar 25-30 muddatlarda faqat bir xil o‘quv fanlarida qatnashadilar. Shundan so‘ng, 31-36 muddatlarda talabalar o‘zlari afzal ko‘rgan ixtisoslik yo‘nalishlariga (furu’) qo‘shiladilar. Bu yo‘nalishlar quyidagilardir:
This stage covers the terms 25 to 36. In this stage, all students participate in the same study subjects in terms 25 to 30 only. Thereafter, in terms 31 to 36 students join the optional branches (furoo’) they prefer. These options are:
- Madaniy variant - Ilmiy variant - Sanoat yoki texnik variant (kompyuter fanlari, mexanika, elektr, aloqa, kartografiya va boshqalar)
- Cultural Option - Scientific Option - Industrial or Technical Option (computing, mechanics, electrical, communications, cartography etc.)
- Qishloq xo‘jaligi yo‘nalishi - Savdo yo‘nalishi - Uy xo‘jaligi yo‘nalishi (ayollar uchun)
- Agricultural Option - Commerce Option - Domestic Option (for females)
Quyidagi jadvalda ushbu variantlarning har birida o‘rganiladigan fanlar ko‘rsatilgan:
The following chart shows the subjects studied in each of these options:


Uchinchi bosqichning madaniy yo‘nalishida talaba Islom madaniyati va arab tili fanlari bo‘yicha kengaytirilgan mavzularni o‘rganadi. Mutaxassislar fiqh, usul, tafsir, ulum al-hadis, tarix va boshqa islom madaniyati yo‘nalishlaridagi talablarni belgilaydi. Shuningdek, bu bosqich uchun zarur bo‘lgan arab tili yo‘nalishlarida, masalan, balog‘at (notiqlik san’ati), adabiy matnlar va boshqalar bo‘yicha maxsus kurslarni (manohij) qabul qiladilar.
In the cultural option of the third school stage, the student takes extended topics in both Islamic Culture and Arabic Language. Experts determine the requirements in the subjects of Fiqh, Usul, Tafseer, '‘Ulum Al-Hadith, History and other Islamic culture options. Likewise, they adopt specific courses (manaahij) in the Arabic language options required for this stage such as Eloquence (Balagha), Literature texts etc.
Qeyin-ilmiy yo'nalishlarda talaba matematika va fanlarni qisqartirilgan shaklda o'qiydi, bunda faqat o'z yo'nalishi uchun zarur bo'lgan mavzularga e'tibor qaratiladi. Shunday qilib, tijorat yo'nalishidagi talaba tijorat bilan bog'liq matematika mavzularini, masalan, buxgalteriya hisobi, zakot va meros hisobi, foyda va zarar hisoblarini, shuningdek, buxgalteriya yuritish va kassa hisoblarini o'rganadi; xuddi shunday, u statistika mavzularini ham oladi. Sanoat yo'nalishidagi talaba esa sanoatga xos mavzularni o'rganadi, masalan, geometrik chizmachilik, shakllar, yuzani va hajmni hisoblash va boshqalar.
In non-scientific options, the student takes Mathematics and Sciences in a concise form with focus paid only to the topics required for their option. Thus the Commerce option student takes Mathematics topics related to Commerce e.g. Accounting, Zakat and Inheritance Accounts, Profits and Loss Accounts together with Bookkeeping and Cashbook Accounts; likewise he/she takes topics in Statistics. Whereas the Industrial option student takes topics specific to Industry such as Geometrical Drawing, Shapes, Area and Volume Calculation etc.
Umumiy fanlar bo'yicha noilmiy yo'nalish o'quvchisi inson tanasi, kasalliklar, jamoat xavfsizligi, shuningdek inson va uning atrofi muhiti bilan bog'liq ilmiy mavzularni o'rganadi. Qishloq xo'jaligi yo'nalishida esa o'simliklar yetishtirish usullari, ularning kasalliklari va davolash, tuproq turlari, o'g'itlar, insektitsidlar va boshqa qishloq xo'jaligi hamda oziqlanishga oid mavzular qo'shiladi.
The General Sciences student of the non-scientific option takes topics focusing upon studies of the Human Body, Diseases, Public Safety as well as scientific topics related to man and his environment. In the agricultural option, topics related to agriculture and nutrition are added such as methods of Plant Agriculture, their diseases and treatment, types of soil, fertilisers, insecticides etc.