مفهوم و فرهنگ اسلامی - نقاط عطف | Quran Course

مفهوم و فرهنگ اسلامی - نقاط عطف | Quran Course

0% read · 7 min left

نقاط عطف Bookmark

This chapter was translated automatically from English and may contain mistakes. Read the original

Show original

مفهوم و فرهنگ اسلامی

The Islamic Concept And Culture

by Sayyid Qutb7 min readViewed 220 times

در فصل ششم نشان دادیم که بخش نخست از رکن اول اسلام، تخصیص زندگی به خداوند یگانه است؛ و این معنای «لا إله إلا الله» است. بخش دوم بدان معناست که راه این تخصیص از پیامبر محمد ﷺ است؛ و «محمد رسول الله» به این حقیقت اشاره دارد. تسلیم کامل در برابر خداوند با فرمانبرداری از او حاصل می‌شود؛ از راه باور، عمل و در قانون. هیچ مسلمانی نمی‌تواند باور داشته باشد که موجود دیگری می‌تواند «معبود» باشد، و نیز نمی‌تواند باور داشته باشد که می‌توان مخلوقی از مخلوقات خداوند را «پرستید» یا که به او مقام «حاکمیت» داده شود. ما در آن فصل معنای عبادت، باور و حاکمیت را توضیح دادیم. در ادامه، معنای حقیقی حاکمیت و رابطه آن با فرهنگ را نشان خواهیم داد.

In the sixth chapter we have shown that the first part of the first pillar of Islam is the dedication of one's life to God alone; this is the meaning of "La ilaha illa Allah". The second part means that the way of this dedication comes from the Prophet Muhammad: "Muhammadar Rasul Allah" points to this fact. Complete submission to God comes by submitting to Him through belief, practice and in law. No Muslim can believe that another being can be a 'deity', nor can he believe that one can 'worship' a creature of God or that he can be given a position of 'sovereignty'. We explained in that chapter the meaning of worship, belief and sovereignty. In what follows we will show the true meaning of sovereignty and its relationship to culture.

شریعت شامل اعتقادات و مفاهیم اسلامی و لوازم آن‌ها درباره صفات خداوند، ماهیت زندگی، آنچه در آن آشکار است و آنچه پنهان است، ماهیت انسان و روابط متقابل میان این‌ها می‌شود. به همین ترتیب، امور سیاسی، اجتماعی و اقتصادی و اصول حاکم بر آن‌ها را نیز دربر می‌گیرد، با این هدف که بازتاب تسلیم کامل در برابر خداوند یگانه باشند. همچنین مسائل حقوقی را شامل می‌شود (این همان چیزی است که امروزه «شریعت» نامیده می‌شود، در حالی که معنای حقیقی «شریعت» در اسلام کاملاً متفاوت است). شریعت به اخلاق، آداب، ارزش‌ها و معیارهای جامعه می‌پردازد که بر اساس آن‌ها اشخاص، اعمال و رویدادها سنجیده می‌شوند. همچنین تمامی جنبه‌های دانش و اصول هنر و علم را در بر می‌گیرد. در همه این‌ها، هدایت خداوند ضروری است، همان‌گونه که در مسائل حقوقی نیز ضروری است.

The Shari'ah includes the Islamic beliefs and concepts and their implications concerning the attributes of God, the nature of life, what is apparent and what is hidden in it, the nature of man, and the interrelationships among these. Similarly, it includes political, social and economic affairs and their principles, with the intent that they reflect complete submission to God alone. It also includes legal matters (this is what today is referred to as the 'Shari'ah', while the true meaning of the 'Shari'ah in Islam is entirely different). It deals with the morals, manners, values and standards of the society, according to which persons, actions and events are measured. It also deals with all aspects of knowledge and principles of art and science. In all these guidance from God is needed, just as it is needed in legal matters.

کتابی پیش‌تر در موضوع هنر منتشر شده که در آن تأکید شده است که همه‌ی تلاش‌های هنری چیزی جز بازتاب تصورات، باورها و شهودهای انسان نیست؛ آن‌ها تصاویری از زندگی و جهان را منعکس می‌کنند که در شهود انسان وجود دارد. همه‌ی این امور نه‌تنها تحت فرمان مفاهیم اسلامی است، بلکه در حقیقت این مفهوم، نیروی انگیزاننده‌ی خلاقیت یک مسلمان است. مفهوم اسلامی از جهان، رابطه‌ی انسان با بقیه‌ی جهان و با آفریننده‌اش را تعریف می‌کند. موضوع اصلی آن، ماهیت انسان و جایگاه او در جهان، هدف زندگی‌اش، کارکرد او و ارزش واقعی زندگی اوست. همه‌ی این‌ها در مفهوم اسلامی گنجانده شده است؛ مفهومی که صرفاً یک ایده‌ی انتزاعی نیست، بلکه نیرویی زنده و فعال و انگیزاننده است که بر احساسات و کردار انسان تأثیر می‌گذارد. [کتاب «اصول هنر اسلامی»، نوشته‌ی محمد قطب.] خلاصه آن‌که مسئله‌ی هنر و اندیشه‌ی ادبی و پیوند آن با هدایت الهی، نیازمند بحثی مفصل است و، همان‌گونه که پیش‌تر گفته‌ایم، این بحث نه‌تنها برای افراد تحصیل‌کرده، بلکه حتی برای آن مسلمانانی که به حاکمیت خدا در امور قانون باور دارند، عجیب به نظر خواهد رسید.

A book has already been published on the subject of art in which it has been pointed out that all artistic efforts are but a reflection of a man's concepts, beliefs and intuitions; they reflect whatever pictures of life and the world are found in a man's intuition. All these affairs are not only governed by the Islamic concepts, but, in fact, this concept is a motivating power for a Muslim's creativity. The Islamic concept of the universe defines man's relationship to the rest of the universe and to his Creator. Its basic subject is the nature of man and his position in the universe, the purpose of his life, his function, and the true value of his life. These are all included in the Islamic concept, which is not merely an abstract idea but is a living, active motivating force which influences man's emotions and actions. [The book, The Principles of Islamic Art, by Muhammad Qutb.] In short, the question of art and literary thought and its relationship to Divine guidance requires a detailed discussion, and, as we have stated before, this discussion will appear strange not only to educated people but even to those Muslims who believe in the sovereignty of God in matters of law.

با این حال، یک مسلمان می‌تواند برای یادگیری علوم و فنون انتزاعی مانند شیمی، فیزیک، زیست‌شناسی، ستاره‌شناسی، پزشکی، صنعت، کشاورزی، مدیریت (تنها در جنبه‌های فنی آن)، تکنولوژی، فنون نظامی و علوم و فنون مشابه، نزد یک مسلمان یا یک غیرمسلمان برود؛ هرچند اصل بنیادین این است که وقتی جامعه مسلمان پدید می‌آید، باید متخصصان همه این رشته‌ها را به فراوانی فراهم کند، زیرا همه این علوم و فنون برای مسلمانان فرض کفایی‌اند (یعنی باید به اندازه کافی کسانی باشند که در این علوم و فنون گوناگون تخصص داشته باشند تا نیازهای جامعه را برآورده سازند). اگر در جامعه مسلمانان شرایط مناسبی فراهم نشود که در آن این علوم و فنون رشد کنند، تمام آن جامعه گناهکار شمرده می‌شود؛ اما تا زمانی که این شرایط حاصل نشده، برای مسلمان جایز است که آن‌ها را از یک مسلمان یا یک غیرمسلمان فرا گیرد و زیر نظر او تجربه کسب کند، بدون هیچ تفاوتی از نظر دین. این‌ها همان اموری هستند که در حدیث «شما به امور دنیای خود آگاه‌ترید» آمده است. این علوم با مفاهیم بنیادین یک مسلمان درباره زندگی، جهان، انسان، هدف آفرینش او، مسئولیت‌هایش، و رابطه‌اش با جهان مادی و با آفریدگار ارتباطی ندارند؛ همچنین به اصول قانون، مقررات و قواعدی که زندگی فردی و جمعی را تنظیم می‌کنند مربوط نیستند، و نیز با اخلاق، آداب، سنت‌ها، عادات، ارزش‌ها و معیارهایی که در جامعه رایج‌اند و به جامعه شکل و صورت می‌دهند پیوندی ندارند. بنابراین خطری وجود ندارد که مسلمان با فراگیری این علوم از یک غیرمسلمان، عقیده‌اش مخدوش شود یا به جاهلیت بازگردد.

However, a Muslim can go to a Muslim or to a non-Muslim to learn abstract sciences such as chemistry, physics, biology, astronomy, medicine, industry, agriculture, administration (limited to its technical aspects), technology, military arts and similar sciences and arts; although the fundamental principle is that when the Muslim community comes into existence it should provide experts in all these fields in abundance, as all these sciences and arts are a sufficient obligation (Fard al-Kifayah) on Muslims (that is to say, there ought to be a sufficient number of people who specialize in these various sciences and arts to satisfy the needs of the community). If a proper atmosphere is not provided under which these sciences and arts develop in a Muslim society, the whole society will be considered sinful; but as long as these conditions are not attained, it is permitted for a Muslim to learn them from a Muslim or a non-Muslim and to gain experience under his direction, without any distinction of religion. These are those affairs which are included in the Hadith, "You know best the affairs of your business". These sciences are not related to the basic concepts of a Muslim about life, the universe, man, the purpose of his creation, his responsibilities, his relationship with the physical world and with the Creator; these are also not related to the principles of law, the rules and regulations which order the lives of individuals and groups, nor are they related to morals, manners, traditions, habits, values and standards which prevail in the society and which give the society its shape and form. Thus there is no danger that a Muslim, by learning these sciences from a non- Muslim, will distort his belief or will return to Jahiliyyah.

اما در مورد تفسیر تلاش انسان، خواه این تلاش فردی باشد یا جمعی، این موضوع به نظریه‌های مربوط به ماهیت انسان و فرآیندهای تاریخی مربوط می‌شود. به همین ترتیب، تبیین منشأ جهان و منشأ حیات انسان، بخشی از مابعدالطبیعه است (نه مربوط به علوم انتزاعی مانند شیمی، فیزیک، ستاره‌شناسی یا پزشکی و غیره)؛ و از این رو جایگاه آن‌ها شبیه به مسائل حقوقی، قواعد و مقرراتی است که زندگی انسان را سامان می‌دهند. این امور به‌طور غیرمستقیم بر باورهای انسان تأثیر می‌گذارند؛ از این رو برای مسلمان جایز نیست که این امور را از کسی جز یک مسلمان خداترس و پرهیزگار فرا گیرد، کسی که می‌داند هدایت در این مسائل از جانب خداوند است. هدف اصلی آن است که مسلمان دریابد که همه این امور با ایمان او مرتبط است، و طلب هدایت از خداوند در این مسائل، نتیجه ضروری ایمان به یگانگی خداوند و رسالت محمد ﷺ است.

But as far as the interpretation of human endeavor is concerned, whether this endeavor be individual or collective, this relates to theories of the nature of man and of the historical processes. Similarly, the explanation of the origin of the universe, the origin of the life of man, are part of metaphysics (not related to the abstract sciences such as chemistry, physics, astronomy or medicine, etc.); and thus their position is similar to legal matters, rules and regulations which order human life. These indirectly affect man's beliefs; it is therefore not permissible for a Muslim to learn them from anyone other than a God-fearing and pious Muslim, who knows that guidance in these matters comes from God. The main purpose is, a Muslim should realize, that all these affairs are related to his faith, and that to seek guidance from God in these matters is a necessary consequence of the faith in the Oneness of God and the Messengership of Muhammad.

باید این واقعیت را به یاد داشت که روش تجربی، که روح پویای فرهنگ صنعتی اروپای مدرن است، در اروپا پدید نیامد، بلکه در دانشگاه‌های اسلامی اندلس و شرق سرچشمه گرفت. اصل روش تجربی از برداشت اسلامی و تبیین‌های آن از جهان مادی، پدیده‌ها، نیروها و رازهای آن برخاست. سپس اروپا با پذیرفتن روش تجربی وارد دوران رستاخیز علمی شد که گام به گام آن را به قله‌های بزرگ علمی رساند. در همین حال، جهان اسلام به تدریج از اسلام دور شد و در نتیجه‌ی آن، جنبش علمی نخست بی‌حرکت شد و سپس به‌کلی از میان رفت. برخی از علل این رکود درونی جامعه‌ی مسلمانان بود و برخی بیرونی، مانند هجوم مسیحیان و صهیونیست‌ها به جهان اسلام. اروپا بنیاد باور اسلامی را از روش‌شناسی علوم تجربی حذف کرد و سرانجام، هنگامی که اروپا بر کلیسا شورید، کلیسایی که به نام خدا مردم عادی را ستم می‌کرد، علوم تجربی را از روش اسلامی‌شان که آن‌ها را به هدایت خداوند پیوند می‌داد محروم ساخت.

One ought to remember the fact that the experimental method, which is the dynamic spirit of modern Europe's industrial culture, did not originate in Europe but originated in the Islamic universities of Andalusia and of the East. The principle of the experimental method was an offshoot of the Islamic concept and its explanations of the physical world, its phenomena, its forces and its secrets. Later, by adopting the experimental method, Europe entered into the period of scientific revival, which led it step by step to great scientific heights. Meanwhile, the Muslim world gradually drifted away from Islam, as a consequence of which the scientific movement first became inert and later ended completely. Some of the causes which led to this state of inertia were internal to the Muslim society and some were external, such as the invasions of the Muslim world by the Christians and Zionists. Europe removed the foundation of Islamic belief from the methodology of the empirical sciences, and finally, when Europe rebelled against the Church, which in the name of God oppressed the common people, it deprived the empirical sciences of their Islamic method of relating them to God's guidance.

بی‌شک اسلام به مسلمان اجازه می‌دهد که علوم فنی‌ای مانند شیمی، فیزیک، ستاره‌شناسی، پزشکی، تکنولوژی و کشاورزی، اداره‌امور و علوم فنی مشابه را از یک غیرمسلمان یا از مسلمانی که پرهیزگار نیست فرا گیرد؛ و این به شرط آن است که دانشمندان مسلمان خداترسی برای تدریس این علوم در دسترس نباشند. این همان وضعیتی است که اکنون وجود دارد، زیرا مسلمانان از دین و شیوه زندگی خود دور شده‌اند و فراموش کرده‌اند که اسلام ایشان را به نمایندگی خداوند برگزیده و مسئولیت آموختن همه علوم و پرورش توانایی‌های گوناگون را برای انجام این جایگاه والایی که خداوند به ایشان عطا کرده، بر عهده آنان نهاده است. اما اسلام به مسلمانان اجازه نمی‌دهد که اصول ایمان خود، لوازم اعتقادشان، تفسیر قرآن و حدیث، پیامبر ﷺ، فلسفه تاریخ، سنت‌های جامعه‌شان، قانون اساسی حکومتشان، شکل سیاستشان و شاخه‌های دانش مشابه را از منابع غیراسلامی یا از هر کسی جز مسلمان پرهیزگاری که ایمان و دانش دینی‌اش قابل اعتماد شناخته شده باشد، فرا گیرند.

No doubt Islam permits a Muslim to learn chemistry, physics, astronomy, medicine, technology and agriculture, administration and similar technical sciences from a non-Muslim or from a Muslim who is not pious - and this under the condition that no God-fearing Muslim scientists are available to teach these sciences. This is the situation which exists now, because Muslims have drifted away from their religion and their way of life, and have forgotten that Islam appointed them as representatives of God and made them responsible for learning all the sciences and developing various capabilities to fulfill this high position which God has granted them. But Islam does not permit Muslims to learn the principles of their faith, the implications of their concept, the interpretation of the Qur'an, Hadith, the Prophet-peace be on him-the philosophy of history, the traditions of their society, the constitution of their government, the form of their politics, and similar branches of knowledge, from non-Islamic sources or from anyone other than a pious Muslim whose faith and religious knowledge is known to be reliable.

به روایت حافظ ابو یعلی، پیامبر خدا ﷺ فرمود: «از اهل کتاب درباره هیچ چیز نپرسید. آنان شما را هدایت نخواهند کرد، بلکه خود گمراهند. اگر به سخنان آنان گوش دهید، ممکن است چیزی باطل را بپذیرید یا حقی را انکار کنید. به خدا سوگند، اگر موسی زنده بود میان شما، جز آنکه از من پیروی کند، برای او (از سوی خدا) روا نبود.» پس از این هشدار خداوند به مسلمانان درباره نیات نهایی یهودیان و مسیحیان، بسیار کوته‌بینانه خواهد بود اگر دچار این توهم شویم که هرگاه یهودیان و مسیحیان درباره عقاید اسلامی یا تاریخ اسلام سخن می‌گویند، یا پیشنهادهایی درباره جامعه، سیاست یا اقتصاد مسلمانان ارائه می‌دهند، این کار را با نیت خیر یا با دلسوزی برای مسلمانان یا به قصد جستجوی هدایت و روشنایی انجام می‌دهند. کسانی که پس از این بیان روشن از جانب خدا، هنوز چنین می‌اندیشند، واقعاً فریب خورده‌اند.

As reported by Hafiz Abu Y'ala, the Messenger of God- peace be on him- said: "Do not ask the People of the Book about anything. They will not guide you, In fact, they are themselves misguided. If you listen to them, you might end up accepting some falsehood or denying some truth. By God, If Moses had been alive among you, he would not be permitted (by God) anything except to follow me." After this warning to the Muslims from God concerning the ultimate designs of the Jews and Christians, it would be extremely short-sighted of us to fall into the illusion that when the Jews and Christians discuss Islamic beliefs or Islamic history, or when they make proposals concerning Muslim society or Muslim politics or economics, they will be doing it with good intentions, or with the welfare of the Muslims at heart, or in order to seek guidance and light. People who, after this clear statement from God, still think this way are indeed deluded.

دایره‌ی دانش تنها به اصول ایمان، تکالیف دینی و احکام حلال و حرام محدود نیست؛ دامنه‌ی آن بسیار گسترده است. این دانش شامل همه‌ی این‌ها و نیز دانش قوانین طبیعی و همه‌ی امور مربوط به نقش نیابتی انسان در برابر خداوند می‌شود. با این حال، هر دانشی که بنیان آن بر ایمان استوار نباشد، بیرون از تعریف آن دانشی است که در قرآن از آن یاد شده و دارندگانش ستوده‌اند. میان ایمان و همه‌ی علومی که به جهان و قوانین طبیعی می‌پردازند، مانند ستاره‌شناسی، زیست‌شناسی، فیزیک، شیمی و زمین‌شناسی، پیوندی استوار وجود دارد. همه‌ی این علوم انسان را به سوی خداوند رهنمون می‌شوند، مگر آنکه با نظرات و گمانه‌زنی‌های شخصی منحرف شوند و بی‌آنکه مفهوم خدا در آن‌ها باشد ارائه گردند. چنین وضعیت تأسف‌باری در واقع در اروپا پیش آمد. در تاریخ اروپا زمانی فرا رسید که میان دانشمندان و کلیسای ستمگر اختلافات بسیار دردناک و نفرت‌انگیزی پدید آمد؛ در نتیجه، کل جنبش علمی در اروپا با بی‌خدایی آغاز شد. این جنبش همه‌ی جنبه‌های زندگی را به شدت تحت تأثیر قرار داد؛ در واقع، سرشت کل اندیشه‌ی اروپایی را دگرگون ساخت. این دشمنی جامعه‌ی علمی با کلیسا به کلیسا و باورهایش محدود نماند، بلکه متوجه کل دین شد، تا جایی که همه‌ی علوم، چه فلسفه‌ی نظری و چه علوم فنی یا انتزاعی که هیچ ارتباطی با دین نداشتند، علیه دین برخاستند [نگاه کنید به فصل «الفکر النقاد» در کتاب آینده از آنِ این دین است.]. شیوه‌های اندیشه‌ی غربی و همه‌ی علوم بر پایه‌ی این تأثیرات مسموم و با دشمنی نسبت به همه‌ی ادیان آغاز شدند، و به‌ویژه با خصومت بیشتر نسبت به اسلام. این دشمنی با اسلام به‌ویژه آشکار است و بسیار بارها نتیجه‌ی یک طرح حساب‌شده است که هدفش نخست لرزاندن پایه‌های عقاید اسلامی و سپس فروریختن تدریجی ساختار جامعه‌ی مسلمانان است.

The sphere of knowledge is not limited to articles of faith, religious obligations, or laws about what is permissible and what is forbidden; its sphere is very wide. It includes all these and also the knowledge of natural laws and all matters concerning man s delegated role before God. However, any knowledge, the foundation of which is not based on faith, is outside the definition of that knowledge which is referred to in the Qur'an and the possessors of which are considered praiseworthy. There is a strong relationship between faith and all those sciences which deal with the universe and natural laws, such as astronomy, biology, physics, chemistry and geology. All these sciences lead man toward God, unless they are perverted by personal opinions and speculations, and presented devoid of the concept of God. Such a regrettable situation actually occurred in Europe. In fact, there came a time in European history when very painful and hateful differences arose between scientists and the oppressive Church; consequently the entire scientific movement in Europe started with Godlessness. This movement affected all aspects of life very deeply; in fact, it changed the entire character of European thought. The effect of this hostility of the scientific community toward the Church did not remain limited to the Church or to its beliefs, but was directed against all religion, so much so that all sciences turned against religion, whether they were speculative philosophy or technical or abstract sciences having nothing to do with religion [ Refer to the chapter, "Al- Fisam al-Nakad", in the book The Future Belongs to This Religion.] The Western ways of thought and all the sciences started on the foundation of these poisonous influences with an enmity toward all religion, and in particular with greater hostility toward Islam. This enmity toward Islam is especially pronounced and many times is the result of a well-thought-out scheme, the object of which is first to shake the foundations of Islamic beliefs and then gradually to demolish the structure of Muslim society.