با ظهور بسیاری از مشکلاتی که از غیبت شیوهٔ اندیشهٔ اسلامی ناشی شد، برخی از اعضای امت مسلمان کوشیدند مسیر احیا را تعیین کنند. هر تلاشی برای احیای امت مسلمان بدون بازسازی شیوهٔ اندیشهٔ اسلامی در میان مسلمانان نمی‌تواند موفق شود. بدون تصویری روشن از آنچه شیوهٔ اندیشهٔ اسلامی را تشکیل می‌دهد، احیای مسلمانان محکوم به شکست خواهد بود و همان اشتباهات تلاش‌های گذشته‌ای را تکرار می‌کند که ناکام ماندند. از این رو، درک کامل این ویژگی‌های منحصربه‌فرد برای فرایند احیا حیاتی است تا احیا از احساسات، واکنش‌ها و عواملی که به انحطاط منجر شدند، جدا بماند. پس از بررسی عوامل و علل فاسد شدن شیوهٔ اندیشهٔ اسلامی، لازم است برخی ویژگی‌های متمایز این شیوهٔ اندیشه بیان شود. این ویژگی‌ها را می‌توان با بررسی وحی، که سرچشمهٔ فرهنگ اسلامی است، و با مطالعهٔ شیوهٔ برخورد صحابه با مسائلی که با آن روبه‌رو بودند، استنباط کرد. از جملهٔ این ویژگی‌ها عبارت‌اند از:

With the emergence of the many problems that resulted from the absence of the Islamic way of thinking, some members of the Muslim Ummah attempted to define the course of revival. Any attempt to revive the Muslim Ummah cannot succeed without reconstructing the Islamic way of thinking among the Muslims. Without a clear picture of what the Islamic way of thinking consists of, reviving the Muslims would be doomed to failure and would repeat the same mistakes of past attempts which failed. Thus, fully comprehending these unique characteristics is vital to the revival process in order to keep the revival detached from the emotions, reactions, and factors that precipitated the decline. After addressing the factors and causes that resulted in corrupting the Islamic way of thinking, it is necessary to mention some distinguishing characteristics of the Islamic way of thinking. These characteristics can be deduced by examining the wahi, which defines the source of the Islamic culture, and by studying how the Sahabah dealt with the issues that faced them. Following are some of these characteristics:

هدف تفکر اسلامی رسیدن به حقیقت است، و این امر مستلزم آن است که به وجود حق و باطل، و درست و نادرست، به عنوان واقعیت‌های مطلق و نه نسبی، ایمان داشته باشیم.

The objective of the Islamic way of thinking is to reach the truth, which necessitates believing in the existence of truth and falsehood and in the correct and incorrect as absolute, and not relative, facts.

یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های این زندگی آن است که از حقایق تشکیل شده است و نه از توهمات. هر پژوهش یا اندیشه‌ی عینی و جدی باید این واقعیت انکارناپذیر را بپذیرد که حقایق مطلق وجود دارند؛ وگرنه چنین مطالعه‌ای به داستان‌سرایی خیالی و گمانه‌زنی‌هایی تنزل می‌یابد که هیچ مفهوم پایداری را نمی‌توانند بنا کنند. با در نظر داشتن این امر، هیچ تحقیق، مطالعه یا تفکری نمی‌تواند خالی از هدف یا صرفاً برای سرگرمی باشد؛ چنین مطالعه یا پژوهشی بیهوده خواهد بود و جز اندیشه‌های سطحی و فلسفه‌های انتزاعی، مفاهیم سودمندی به بار نخواهد آورد.

The most distinguishing feature of this life is that it consists of facts and not illusions. Any objective and serious study or thought must acknowledge the undeniable fact that absolute realities exist; otherwise, such a study would degenerate into fanciful storytelling and speculation that cannot construct any sustainable concepts. With this in mind, any research, study, or thinking cannot be devoid of purpose or for entertainment; any such study or research would be in vain and would bear no productive concepts aside from superficial thoughts and abstract philosophies.

تحقیق و مطالعه کا واحد محرک حقیقت تک رسائی ہونا چاہیے، اور جب حقیقت تک پہنچ لیا جائے اور وہ قطعی طور پر ثابت ہو جائے تو مسلمانوں پر لازم ہے کہ اس کی پیروی کریں اور اسے اپنی فکر کا حصہ بنا لیں۔

Reaching the truth must be the sole motive behind any study or research, and once the truth is reached and is proven conclusively, Muslims must abide by it and adopt it as part of their thinking.

نباید به نظریات و سنت‌های توده‌های مردم توجهی داشت، و نه به هیچ هزینه یا سودی که ممکن است با پایبندی به حق همراه باشد. حق تنها بر اساس ارزش ذاتی‌اش باید پذیرفته شود. هر کس که حق را دریابد و به آن پایبند نباشد، با میل خود خویشتن را منافق نامیده و خود را فریب داده و گول زده است، و همین کافی است تا چنین شخصی جاهل شمرده شود.

No attention should be given to the opinions and traditions of the masses, or to any cost or benefit that may be associated with adhering to the truth. The truth must be accepted only based on its merits. Anyone who realizes the truth and failed to abide by it has willingly labeled himself a hypocrite and has cheated and deceived himself, which suffices to classify such a person as ignorant.

وجود حقیقت مطلق با نگاهی به شیوهٔ رشد قوهٔ تفکر انسان به آسانی قابل تشخیص است. انسان از دوران کودکی زودهنگام شروع به احساس پیرامون خود می‌کند و تصاویر این واقعیت‌ها در مغزش به‌شدت جای می‌گیرد. انسان در سنین پایین وجود این واقعیت‌ها را احساس می‌کند، هرچند نمی‌تواند آن‌ها را توضیح دهد یا تعریف کند. با تکرار احساس و حس کردن، وجود این واقعیت‌ها قطعی و یقینی می‌شود و این تصور که چنین واقعیت‌هایی صرفاً توهم‌اند، به سرعت از بین می‌رود. ماه یا کوهی که انسان حس می‌کند، هر بار که آن‌ها را حس می‌کند همان ماه یا همان کوه است. اگر این واقعیت‌ها صرفاً توهم‌هایی بودند که از تخیل او سرچشمه می‌گیرند، آنگاه انسان که کنترل کامل بر تخیلش دارد، می‌توانست شکل و ماهیت این توهم‌ها را هر طور که بخواهد تغییر دهد. با این حال، این واقعیت‌ها فارغ از تخیل او یا تخیل هیچ‌کس دیگر وجود دارند، یعنی وجود این واقعیت‌ها به تخیل وابسته نیست و مانند موضوع تخیل فرد، امری نسبی نیست. افزون بر این، با رشد انسان در دوران کودکی، او توانایی پیدا می‌کند که برخی از غریزه‌ها و نیازهای خود را به این اشیا پیوند دهد. در مراحل اولیه، چنین پیوندی صرفاً غریزی یا عاطفی است، نه عقلی، و چنین پیوندهایی حتی در میان حیوانات نیز وجود دارد. برای نمونه، نوزاد میان بوی مادرش، صدای او و شیر، پیوند برقرار می‌کند. این پیوندها خیالی یا توهمی نیستند، بلکه نتایج واقعی تعامل میان غریزه‌ها و نیازهای او با اشیا و واقعیت‌های پیرامونش‌اند. غذا و آب همواره نیاز او به خوردن و نوشیدن را برآورده می‌کنند، و این برآورده شدن در هر انسان و حیوانی بدون استثنا رخ می‌دهد.

انسان در زندگی روزمره‌اش با مسائل گوناگونی روبه‌رو می‌شود، از مسائل سیاسی و اقتصادی گرفته تا مسائل فکری و فرهنگی. برای آنکه انسان بتواند با این انبوه مسائل زندگی کند، ناگزیر است درباره‌ی این مسائل دیدگاه‌ها و اندیشه‌های معینی پدید آورد یا بپذیرد، و همین پذیرش مبنایی خواهد بود برای پیگیری مسیر عملی مشخصی در رویارویی با این مسائل یا حل آن‌ها.

Human being encounter many issues in their daily lives, ranging from political and economic to intellectual and cultural. In order to proceed through life with its myriad of issues, the human being must develop or adopt certain opinions and thoughts related to these issues, and this adoption will serve as the basis for pursuing a specific course of action in addressing or resolving these issues.

یقیناً، درست‌ترین و صحیح‌ترین رأی یا اندیشه، بی‌شک به مؤثرترین شیوه عمل در حل یک مسئله منجر خواهد شد. و درستی یا نادرستی هر اندیشه یا رأیی تنها به قدرت دلیلی بستگی دارد که از آن اندیشه یا رأی پشتیبانی می‌کند. بنابراین، هیچ ایده، رأی، حکم یا اندیشه‌ای بدون دلیل آن پذیرفته نشود. فرایند پذیرش آرا یا اندیشه‌ها نباید از روی آسان‌گیری یا شیفتگی انجام شود، چه شیفتگی به خود آن رأی و چه شیفتگی به کسی که آن را مطرح می‌کند. هیچ‌کس نباید هیچ اندیشه یا رأیی را بر پایه منفعت شخصی، احساس، واکنش یا تقلید بپذیرد. سرانجام، دلیل تنها معیار تعیین این است که کدام رأی درست است.

The most accurate and correct opinion or thought will doubtless lead to the most effective course of action in resolving an issue. And the accuracy or correctness of any thought or opinion will depend solely upon the strength of evidence that supports the thought or opinion. Therefore, no idea, opinion, rule or thought should be taken without its daleel (evidence). The process of adopting opinions or thoughts should not be done out of convenience or fascination (either with the opinion itself or with the one who carries it). No one should adopt any thought or opinion on the basis of personal benefit, emotion, reaction, or imitation. Ultimately, the daleel is the sole criterion for determining which opinion is correct.

دلیل اینکه دلیل را تنها مبنای پذیرش هر اندیشه، عمل، نظر یا حکمی قرار می‌دهیم این است که مسلمانان در برابر الله (سبحانه و تعالی) مورد بازخواست قرار خواهند گرفت. این بازخواست به‌صورت فردی خواهد بود، به این معنا که هر کس تنها درباره اعمال خود پرسیده می‌شود. روز قیامت، پدر و مادر، برادران و خواهران، خانواده، دوستان، شیوخ، رهبران، مسئولان، دولت، کشور، یا منافع و خواسته‌های شخصی، هیچ‌یک به فرد سودی نخواهد رساند.

The reason for placing the evidence as the sole basis for adopting any thought, action, opinion, or rule, is that Muslims will be held accountable for their actions when they face Allah (swt). This accountability will proceed on an individualistic basis in which everyone will be asked about only his or her actions. Parents, siblings, family, friends, shaykhs, leaders, mas'ools, government, country, or personal benefits and desires, will not avail any individual on the Day of Judgment.