ت دیدگاهها و روشهای مختلفی که ذکر شدند، همگی اندیشهٔ مسلمانان امروز را مشخص میکنند.

The different approaches and methods mentioned all characterize the thinking of Muslims today.

اگرچه این ویژگی‌ها ممکن است در هر مسلمانی یافت نشود، همه آن‌ها در میان امت اسلامی به درجات گوناگون وجود دارند. این رویکردهای نادرست می‌توانند یکی از دلایل متعدد انحطاط فکری باشند و در عین حال، خود محصول این انحطاط نیز به شمار می‌روند. از این رو، جای شگفتی نیست که وضعیت امروز امت اسلامی و بی‌تفاوتی فکری آن را ببینیم. امت به جایی رسیده است که کل آثار منتشرشده در اسرائیل از مجموع آثار منتشرشده در همه کشورهای عربی بیشتر است. و کیفیت بیشتر آنچه در جهان عرب منتشر می‌شود، چیزی جز تقلید از فرهنگ غربی در هنر، ادبیات، سیاست، اقتصاد و دیگر رشته‌ها نیست. همین امر درباره میزان مطالعه نیز صادق است. درصد کسانی که در کشورهای مسلمان کتاب می‌خوانند در مقایسه با دیگر ملت‌ها بسیار اندک است. و کسانی که مطالعه می‌کنند، خواندن خود را به کتاب‌های درسی یا روزنامه‌ها و مجلات عامه‌پسند، یا به کتاب‌هایی محدود می‌کنند که مسائل را به شیوه‌ای احساسی ارائه می‌دهند.

While they may not exist in each and every Muslim, all of these characteristics exist in the Ummah at different levels. These incorrect approaches could be one of many reasons that led to the intellectual decline in addition to being a product of the intellectual decline. Thus, it is not surprising to see the state of the Ummah today and its intellectual apathy. The Ummah has devolved to such a level that the total amount of literature published in Israel exceeds the amount that is published in all the Arab countries combined. And the quality of most of what is published in the Arab world amounts to no more than copying the Western culture in arts, literature, politics, economy, and other disciplines. The same applies to the amount of reading. The percentage of those who read in the Muslim countries is very little compared to other nations. And those who do read restrict their reading to the curriculum or popular newspapers and magazines, or to books that present issues in an emotional way.

این وضعیت به غیبت تفکر اسلامی در امت انجامیده است. اگرچه برخی افراد ممکن است تفکر اسلامی صحیحی داشته باشند، اما امت به عنوان یک کل، این شیوه تفکر را ندارد، و غیبت آن دو نتیجه به دنبال داشته است:

This state of affairs has culminated in the absence of Islamic thinking in the Ummah. While some individuals may possess correct Islamic thinking, the Ummah as an entity lacks this method of thinking, the absence of which has resulted in two outcomes:

هر ملت پیشرویی که ایدئولوژی خود را به شیوه‌ای فکری بپذیرد، آگاهی عمومی‌ای پدید می‌آورد؛ یعنی نگاه عموم مردم نسبت به مسائل و مشکلات بزرگ یکپارچه خواهد بود. این آگاهی عمومی یکپارچه زمانی تحقق می‌یابد که دیدگاه نسبت به انسان، زندگی و جهان هماهنگ باشد و بر پایه‌ی یک باور بنیادین بنا شود که از راه اندیشه به آن رسیده باشند.

Any progressing nation which adopts its ideology in an intellectual way will form a public awareness, which means that the public’s outlook towards the major issues and problems will be unified. This unified public awareness materializes when the point of view towards man, life, and the universe, is consistent and is built upon a fundamental conviction that is arrived at intellectually.

بدون چنین آگاهی عمومی و یک دیدگاه واحد نسبت به زندگی، امت وحدت فکری خود را از دست خواهد داد و در نتیجه تحت تأثیر اندیشه‌ها و احساسات متضاد بسیاری قرار خواهد گرفت.

Without such public awareness or a unified outlook toward life, the Ummah will lose its intellectual unity, and, as a result, will come under the influence of many conflicting thoughts and emotions.

حتی هنگامی که با یک مورد یا مسئله‌ی واحد روبه‌رو می‌شوند، برداشت‌هایشان از آن متفاوت خواهد بود و تلاش‌هایشان برای رسیدگی به این مورد پراکنده خواهد شد. بدین‌ترتیب، آنچه هر گروهی بنا کند یا به دست آورد ممکن است با کارکرد گروه دیگری از میان برود. سرانجام، کینه‌توزی گسترش می‌یابد و هر تلاشی برای ایجاد یک نهاد متحد را از هم خواهد پاشید. الله (سبحانه و تعالی) مسلمانان را از چنین اختلافی برحذر داشته است، آنجا که فرمود:

Even when presented with one case or issue, its perception will vary, and the efforts to deal with this case will be scattered. Thus, what any group may build or achieve may be destroyed by the function of another group. At the end, animosity will spread, which will dissolve any attempt to establish a unified entity. Allah (swt) warned the Muslims about such a dispute when He said:

«وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَاصْبِرُوا ۚ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ» [TMQ 8:46] علاوه بر این، الله (سبحانه و تعالی) بیان می‌کند که وحدت فکری که دل‌ها را متحد می‌سازد، یکی از بزرگ‌ترین نعمت‌هایی است که الله به مسلمانان عطا فرموده است:

"And obey Allah and His Messenger, and do not dispute (with one another) lest you lose courage and your strength departs, and be patient. Surely, Allah is with those who are patient." [TMQ 8:46] Furthermore, Allah (swt) states that the unity of the Fikr that unifies the hearts is one of the greatest favors that Allah gave to the Muslims:

«و همگی به ریسمان خدا (قرآن) چنگ زنید و پراکنده نشوید. و نعمت خدا را بر خود یاد کنید، آن گاه که دشمن یکدیگر بودید، پس میان دلهای شما الفت انداخت و به نعمت او برادران (دینی) یکدیگر شدید، و بر کنارۀ گودالی از آتش بودید و او شما را از آن رهانید.» [سورۀ آل‌عمران، آیۀ ۱۰۳] با این حال، مسلمانان آگاهی عمومی خود را از دست دادند و دیدگاه واحد خود را از کف دادند و تحت تأثیر دیدگاه‌های گوناگون قرار گرفتند. این امر به سبب فقدان اندیشۀ اسلامی و ناکامی در پذیرش صحیح اسلام، و نیز به سبب تلاش‌های استعمارگران و ابزارهای آنان در ترویج فرهنگ غربی است. امروزه کسانی از مسلمانان سرمایه‌داری وجود دارند که، خواسته یا ناخواسته، خواهان جدایی دین از زندگی عمومی هستند. همچنین مسلمانان کمونیست، مسلمانان ناسیونالیست، مسلمانان سوسیالیست، مسلمانانی که تنها به منافع خود می‌اندیشند، مسلمانان عمل‌گرا، مسلمانانی که کردار حاکمان را توجیه می‌کنند، و مسلمانان بی‌پروا وجود دارند که هر یک دیدگاه ویژه‌ای دارد. اگر آنان برای بحث دربارۀ هر موضوعی گرد هم آیند، بی‌درنگ با یکدیگر اختلاف پیدا می‌کنند، و بحث یا به جایی می‌کشد که هر طرف به دیگری ناسزا می‌گوید، یا یکدیگر را با نام‌های تحقیرآمیز می‌خوانند و با کینه از هم جدا می‌شوند. در نتیجه، جوامع در جهان اسلام در اردوگاه‌های گوناگونی زندگی می‌کنند که هر یک دیدگاه یا نگرش متمایز خود را دارد. و هر اردوگاه خود را از دیگران جدا می‌سازد و تنها برای به دست آوردن منفعتی مشخص، یا به صورت تشریفاتی، یا برای درگیری با یکدیگر گرد هم می‌آید.

النهضة هي التقدم الفكري، لأن الفكر هو ما يحدد وجهة النظر إلى الحياة، وهذا الأساس سيكون بمثابة الأرضية التي يقوم عليها سلوك الإنسان في هذه الحياة. وفي غياب هذا الفكر الأساسي تتدهور الأمة. وعليه، فإن النهضة لا تشير إلى الأشياء المادية أو الظروف، بل تشير إلى الإنسان نفسه، وإلى سلوكه وطبيعته. وما إن تحدث هذه النهضة الفكرية حتى تفضي إلى تقدم مادي في مجالات مثل الصناعة والعلوم والتكنولوجيا. ومع ذلك، فإن مجرد وجود هذا التقدم المادي ليس بالضرورة دليلًا على التقدم الفكري.

The Nahda is the intellectual progress because the thought is what defines the point of view toward life, and this basis will serve as the foundation for man’s behavior in this life. In the absence of this fundamental thought, the Ummah will decline. Thus, the revival does not refer to the material objects or the circumstances but refers to the human being, his behavior, and his nature. Once this intellectual revival occurs, it will result in material progress in areas such as industry, science, and technology. The mere existence of such material progress is not necessarily an indication of the intellectual progress.

احساسی که با این احیا همراه است، احساسی جسمانی یا مادی نیست، مانند دردی که انسان هنگام آسیب دیدن بدنش احساس می‌کند، بلکه احساسی فکری است، شبیه به دردی که مسلمان هنگام دیدن کسی که حرامی را مرتکب می‌شود احساس می‌کند. انسان سه نوع حس یا احساس از خود بروز می‌دهد: احساس جسمانی یا مادی که از عوامل بیرونی مانند آتش ایجاد می‌شود؛ احساس غریزی که از یکی از غرایز یا نیازهای ارگانیک برمی‌خیزد، مانند احساس گرسنگی یا میل جنسی؛ و احساس فکری، مانند احساس پیامدهای سنگین کفر. در حالی که دو نوع نخست تا حدی میان انسان و حیوان مشترک‌اند، نوع سوم تنها در انسان وجود دارد و، مهم‌تر از آن، نمودی از احیای فکری است.

The feeling associated with the revival is not a physical or material feeling like the pain that a person feels when afflicted with a physical injury, but an intellectual feeling akin to the pain which a Muslim feels when he sees a person committing a haram. The human being manifests three type of sensation or feeling: the physical or material sensation caused by external factors such as fire; the instinctive sensation that results from one of the instincts or organic needs such as the sensation of hunger or sexual desire; and the intellectual sensation such as feeling of the grave consequences of Kufr. While the first two types are common to some degree between the human being and the animal, the third type exists only in the human being and, more importantly, is a manifestation of the intellectual revival.

انسان با این احساس فکری متولد نمی‌شود، بلکه آن را از طریق پذیرش اندیشه‌های معینی درباره‌ی انسان، زندگی و جهان، بر پایه‌ی اعتقاد کامل فکری، کسب می‌کند. هرچه این اعتقاد در فرد بیشتر رسوخ کند، فرد اندیشه‌های فرعی‌تری را درباره‌ی زندگی بنا می‌کند که به تدریج استوارتر می‌شوند تا برای آن فرد به مفاهیم تبدیل گردند. چنین فردی واقعیت این مفاهیم و همچنین ارتباط آن‌ها با اندیشه‌های بنیادین را خواهد دید، و احساس فکری از چنین فرآیندی حاصل می‌شود.