De missionaire beweging begon feitelijk al voordat de Industriële Revolutie in de 18e eeuw in Europa uitbrak, en het zette zich voort tot het Islamitische Staat werd ontmanteld in 1924. Aan het einde van de 16e eeuw werd een enorm missionair centrum gevestigd op Malta. Dit diende als het hoofdkwartier van waaruit zij hun missionaire aanval op de islamitische wereld uitvoerden, maar in 1625 verhuisden zij naar al-Sham en probeerden zij daar eveneens missionaire bewegingen op te zetten. De missionarissen boekten niet veel succes, afgezien van het oprichten van een paar scholen en het publiceren van enkele boeken over religieuze zaken, om uiteindelijk in 1773 te bezwijken aan de mislukking toen hun activiteiten werden stopgezet en zij terugkeerden naar Malta.

The missionary movement actually started before the Industrial Revolution erupted in Europe in the 18th Century, and it continued until the Islamic State was dismantled in 1924. A huge missionary centre was established in Malta towards the end of the 16th century. This acted as the headquarters from which they conducted their missionary onslaught on the Muslim world, but in 1625 they moved to al-Sham and tried to establish missionary movements there as well. The missionaries did not find much success beyond establishing a couple of schools and publishing few a books on religious matters, finally succumbing to failure in 1773 when their activities were shut down and they returned to Malta.

De echte doorbraak voor de missionarissen vond plaats tijdens de 19e eeuw, toen de Islamitische Staat verschillende soorten hervormingen begon in te voeren, bekend als Tanzimat, die voornamelijk gericht waren op het afwenden van de toenemende druk vanuit het Westen. Deze hervormingen hadden invloed op veel gebieden, waaronder land, belastingen en de rechten van niet-moslims. Hoewel sommige ervan duidelijk in strijd waren met de islam, verwees de Islamitische Staat op dat moment daadwerkelijk naar zelfstandige rechtsvinding (Ijtihad) en concludeerde zij dat deze hervormingen niet in strijd waren met de sharia. Men kan dus niet zeggen dat zij wetten van ongeloof (Kufr) implementeerden, omdat deze maatregelen in de geest van de moslims niet in strijd waren met de sharia.

The real breakthrough for the missionaries was made during the 19th Century when the Islamic State started to introduce various types of reforms, known as Tanzimat, mostly aimed at diffusing the increasing pressure from the West. These reforms affected many areas, including land, taxation and the rights of non-Muslims. Although some of them were clearly contradictory to Islam, the Islamic State at that time did actually refer to ijtihad and it concluded that these reforms did not contradict the Shari‘ah. So one cannot say that they implemented Kufr laws because in the minds of the Muslims, these measures did not contradict Shari‘ah.

Onderdelen van deze hervormingen omvatten een grotere autonomie voor de christelijke burgers van de Islamitische Staat. De kaliefen gaven landen als Rusland en Frankrijk een bijna vrije hand in het afhandelen van problemen met betrekking tot christenen, en deze landen maakten deze gelegenheid aan om de Islamitische Staat te infiltreren. Dit venster van gelegenheid leidde tot een grotere kracht in het missionaire werk en plaveide de weg voor de oprichting van een missionair centrum in Beirut in 1820. Dit centrum zou fungeren als de dodelijke kanker die zich over de gehele Islamitische Staat verspreidde, en optreden als een katalysator in de neergang van het ‘Uthmani kalifaat.

Parts of these reforms included a greater autonomy for the Christian citizens of the Islamic State. The Khulafa’ gave countries like Russia and France an almost free hand in dealing with problems relating to Christians, and these countries used this opportunity to infiltrate the Islamic State. This window of opportunity led to a greater vigour in missionary work and paved the way for the establishment of a missionary centre in Beirut in 1820. This centre was to act as the deadly cancer that spread all over the Islamic State, acting as a catalyst in the decline of the ‘Uthmani Khilafah.

De missionarissen ondervonden aanvankelijk grote moeilijkheden, maar zij zetten hun activiteiten voort.

The missionaries initially faced great difficulties but they persisted with their activities.

Hun eerste aandachtspunt was religieuze prediking en religieuze cultuur; hun onderwijsprogramma bleef beperkt en zwak. Het lukte hen om een college te openen in het dorp A‘ntoura in Libanon. De Amerikaanse missie verplaatste haar drukkerij van Malta naar Beiroet om haar boeken te drukken en te verspreiden, en tegen 1834 waren zij doorgedrongen tot de gehele regio al-Sham.

Their first area of concern was religious preaching and religious culture; their education programme remained limited and weak. They managed to open a college in the village of A‘ntoura in Lebanon. The American mission transferred its print shop from Malta to Beirut in order to print and distribute its books, and they penetrated the entire region of al-Sham by 1834.

Een opmerkelijke missionaris uit deze periode was de Amerikaan Eli Smith, die op Malta had gewerkt als vrijwilliger in de plaats waar de missiepers gevestigd was. Eli Smith arriveerde in Beiroet in 1827, maar een jaar later dreef angst en verveling hem weg en keerde hij terug naar Malta. Vervolgens keerde hij in 1834 terug naar Beiroet en opende samen met zijn vrouw een school voor meisjes. Zijn werkgebied breidde zich uit en hij wijdde zijn leven aan het werk in al-Sham, in het bijzonder in Beiroet.

One notable missionary from this period was the American Eli Smith, who had been working in Malta as a volunteer in charge of the mission press. Eli Smith arrived in Beirut in 1827 but a year later fear and boredom drove him out and he returned to Malta. He next returned to Beirut in 1834 and together with his wife opened a school for girls. His area of work broadened and he devoted his life to working in al-Sham, Beirut in particular.

Een verdere gelegenheid kwam voor de missionarissen toen Ibrahim Pasha een nieuw leerplan voor het basisonderwijs in Syrië adopteerde en implementeerde. De wortels van dit leerplan lagen in het Egyptische onderwijssysteem, dat op zijn beurt was overgenomen van het Franse libertaire systeem. Ibrahim voerde ook regelmatige belastingheffing in, wat de weg vrijmaakte voor niet-moslims om ambten in de overheid te bekleden, en hij proclameerde de Europese visie op de gelijkheid van alle burgers voor de wet. De missionarissen maakten gebruik van deze gelegenheid en intensiveerden hun activiteiten, waarbij ze hun drukkerijen uitbreidden. De Jezuïeten, wier orde in 1773 door de paus was opgeschort, keerden in grote getale terug, en Britse en Amerikaanse protestantse missionarissen vestigden een stevige voet aan de grond door in 1839 de Protestantse Kerk van Syrië op te richten. Hierop volgde de oprichting van het Syrian Protestant College, tegenwoordig de American University of Beirut, in 1866, en de Jezuïetische activiteiten culmineerden in de Universite Saint-Joseph in Beiroet in 1874.

A further opportunity came for the missionaries when Ibrahim Pasha adopted and implemented a new primary education syllabus in Syria. The roots of this syllabus lied in the Egyptian educational system which in turn was taken from the French libertian system. Ibrahim also enforced regular taxation, opening the way for the non-Muslims to hold posts in the government, and proclaimed the European view of equality of all citizens before the law. The missionaries took advantage of this opportunity and intensified their activities, expanding their printing works in the process. The Jesuits, whose order had been suspended by the Pope in 1773, returned in force, and British and American Protestant missionaries established a firm foothold by establishing the Protestant Church of Syria in 1839. Following on from this the Syrian Protestant College, now the American University of Beirut, was established in 1866 and Jesuit activity culminated in Universite Saint-Joseph in Beirut in 1874.