Ahl al-Hadith va Ahl ar-Ra’y olimlarining yondashuvlaridagi farqlarni, ularning maktablari rivojlangan ikki hududning siyosiy omillari hamda ijtimoiy-madaniy sharoitlarining farqlari bilan bog‘lash mumkin. Oxirgi Oqil xalifa, ‘Alee ibn Abee Taalib davridan boshlab Islom davlatining poytaxti avval Iroqqa, so‘ngra Suriyaga ko‘chirildi. Shunday qilib, Hijoz

The Different approaches of the Ahl al-Hadeeth and Ahl arRa’I scholars may be traced to certain political factors combined with the differing socio-cultural backgrounds of the two areas in which their schools of thought flourished. From the time of the last Righteous Caliph, ‘Alee ibn Abee Taalib, the Cpital of the Islamic state was shifted first to Iraqand then to syria. Thus, the Hijaaz 106

Hijoz hukmdorlik markazida yuz bergan siyosiy beqarorlik va chet el madaniyatlari hamda g‘oyalarining kirib kelishidan ancha holi qoldi. Ajratilganligi tufayli Hijozda hayot xotirjam va sodda davom etardi. Hijoz ayni paytda Payg‘ambar ﷺ ning yurtı hamda islom davlatining tug‘ilgan joyi edi. Shu sababli bu mintaqada hadislar mo‘l bo‘lib, shuningdek, birinchi uch xalifa — Abu Bakr, Umar va Usmon tomonidan chiqarilgan ko‘plab huquqiy hukmlar ham bor edi. Boshqa tomondan, Iroq musulmonlar uchun yangi va notanish yer edi. Islom davlatining poytaxti aynan shu yerda joylashgach, u turli madaniyatlar qorishadigan tigelga aylandi va o‘sha davr musulmon olimlarining tajribasidan tashqarida bo‘lgan ko‘plab holat va voqealarni keltirib chiqardi. Bundan tashqari, u yerga joylashgan sahobalar soni kam bo‘lgani uchun hadislar Hijozdagidek ko‘p emas edi. Darhaqiqat, Iroq soxta hadislarning tug‘ilgan joyi hamda ilk adashgan oqimlarning asosiy o‘sish maydoniga aylandi. Naql qilingan hadislarning to‘g‘riligiga ishonch bo‘lmagani uchun Iroq olimlari hadislarga Hijoz olimlariga nisbatan kamroq tayanishga moyil bo‘ldilar. Ularning aniq deb hisoblagan bir necha hadislarigina juda qat’iy shartlar bajarilgandan keyingina qabul qilinardi. Bu rivojlanishning tabiiy natijasi shu bo‘ldiki, Iroq fikr maktabi va uning olimlari Payg‘ambar ﷺ ning rivoyat qilingan sunnatiga emas, balki ko‘proq aql va mantiqqa tayandilar.107