مرحلهٔ بعدی رشد جنین انسان «نطفه» است. این واژه معانی گوناگونی دارد:

The next stage of the development of the human embryo is nutfah. This word has various meanings:

۱. با نگاه کردن به زبان عربی، واژه «نُطفه» می‌تواند به معنای قطره‌ای که چکه می‌کند، جرعه‌ای، قطره‌ای یا مَنی باشد۳۳. نطفه همچنین می‌تواند به یک موجود مفرد اشاره کند که بخشی از گروهی بزرگ‌تر از همان نوع است. بنابراین، نطفه می‌تواند یک اسپرم منفرد از میان میلیون‌ها اسپرمی باشد که در مَنی وجود دارند، یا یک تخمک منفرد زن از میان تخمک‌های بسیار دیگر در تخمدان‌ها.۳۴

1. By looking at the Arabic language, it can mean a dribble, a trickle, a drop or semen33. Nutfah can also mean a singular entity which is a part of a bigger group of its kind. Therefore, a nutfah could be a single sperm from a collection of millions of sperms contained in semen, or a single female egg from a group of many other eggs in the Ovaries.34.

بر اساس سنت نبوی، پیامبر خدا ﷺ نطفه را ترکیبی از مایعاتی دانسته‌اند که «از نطفه‌ی مرد و از نطفه‌ی زن» حاصل می‌شود.35

2. According to Prophetic tradition, the Prophet Muhammad ﷺ explained the nutfah as a combination of liquids “from a male nutfah and from a female nutfah”.35

۳. در قرآن کریم، نُطفه به‌عنوان ترکیبی از مایعات آمیخته (الأمشاج) توصیف شده است: «إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَّبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعًا بَصِيرًا» ۳۶.

3. In the Qur’an the nutfah is described as a combination of mingled (al-amshaj) fluids: “We created man from a drop (nutfah) of mingled fluid.” 36.

از منظر دستوری، این آیه نُطفه را به‌صورت موجودی ترسیم می‌کند که از ترکیب مایعاتی که از مادر و پدر می‌آید، شکل گرفته است. واژهٔ «الأَمْشاج» (آمیخته) صفتی جمع است و در اینجا با اسم مفرد «نُطفة» به کار رفته است. از نظر دستوری، این امر بر این مفهوم قرآنی تأکید دارد که نُطفه یک موجود واحد یا قطره‌ای است که از ترکیب مواد پدید آمده است.

This verse, from a grammatical perspective, portrays an image of the nutfah as an entity made up of a combination of fluids coming from the mother and the father. The word al-amshaj (mingled) is a plural adjective and it is used here with the singular noun nutfah. Grammatically, this highlights the verse's concept of nutfah as being a single entity or drop produced by a combination of substances.

اصولی که هم قرآن و هم سنت نبوی مطرح کرده‌اند با آنچه امروزه در علم جنین‌شناسی مدرن شناخته شده است، مطابقت دارد. مرحله‌ی نطفه به‌طور خاص بر فرایند لقاح دلالت دارد که مستلزم «آمیخته شدن» اجزای مادر و پدر است. این اجزا یک سلول واحد را تشکیل می‌دهند که زیگوت نامیده می‌شود. در این باره، جنین‌شناسان جان آلن و بورلی کرامر می‌گویند:

The principles put forward by both the Qur'an and the Prophetic tradition coincide with what is known today of modern embryology. The nutfah stage specifically implies the process of fertilisation, which requires the ‘mingling’ of components from the mother and the father. These components form a single cell known as the zygote. In regard to this, embryologists John Allen and Beverley Kramer state:

انسانِ فردی از ترکیب دو ساختار بسیار ریز به نام سلول پدید می‌آید؛ یکی از مادر (اووسیت) و دیگری از پدر (اسپرماتوزوئید). این‌ها گامت نامیده می‌شوند. این گامت‌ها با هم یک سلول واحد به نام زیگوت را تشکیل می‌دهند که تمام جنین، از جمله غشاهای پیرامون آن، از آن رشد می‌کند. 37

The human individual arises from the conjugation of two minute structures called cells, one from the mother (oocyte) and one from the father (spermatozoon). These are called gametes. Together, these gametes form a single cell, the zygote, from which the entire embryo, including its surrounding membranes, grows. 37

از نظر فیزیولوژیکی، هر یک از دو ساختار سلولی، یعنی سلول‌های مادر و پدر، باید در مایعاتی قرار داشته باشند که برای لقاح ضروری است. اسپرماتوزوئید در مایعی به نام مایع منی۳۸ قرار دارد و تخمک با ترشحات مجرای فالوپ پوشیده شده است که برای زنده ماندن و قابلیت لقاح آن لازم است. فیزیولوژیست‌ها بروس کوپن و بروس استنتون چنین توضیح می‌دهند:

From a physiological perspective, each one of the two cell structures from both the mother and the father need to be contained in fluids necessary for fertilization. The spermatozoon is contained in fluid called semen38, and the oocyte is coated in oviductal secretions required for its viability and fertilizability. Physiologists Bruce Koeppen and Bruce Stanton explain:

ترشحات مجرای تخمک‌بر، مجموعه‌ی تخمک‌ـ‌سلول‌های کومولوس را می‌پوشاند و در آن نفوذ می‌کند، و ممکن است برای زنده‌ماندن و قابلیت بارورشدن آن ضروری باشد.39

Oviductal secretions coat and infuse the cumulus-oocyte complex and may be required for viability and fertilizability.39

بنابراین، تحلیل واژه «نطفه» به‌عنوان موجودی آمیخته که از سلول‌های منفرد مادر و پدر (که در مایعاتی لازم برای لقاح موجودند) شکل می‌گیرد، با توصیف فیزیولوژیکی تشکیل زygote (تخم بارور شده) مطابقت دارد.

Thus, the analysis of the word nutfah as a mingled entity formed as a result of single cells from the mother and the father (which are contained in fluids necessary for fertilization) corresponds with the physiological description of the zygote's formation.

مرحلهٔ نُطفه: تشکیل زیگوت از طریق آمیختن دو مایع از مادر و پدر که شامل دو ساختار سلولی کوچک (تخمک و اسپرماتوزوئید) است.

he nutfah stage: The formation of the zygote, via the mingling of two fluids from the mother and the father, which contains two small cell structures (the oocyte and the spermatozoon).

مفسران برخی از مراحل رشد جنین انسان که در قرآن آمده را بررسی کرده‌اند. آنان ادعا می‌کنند که گفتمان قرآن درباره‌ی رشد انسان از آثار ارسطو، فیلسوف و دانشمند چندفن یونان باستان، و جالینوس، فیلسوف و پزشک قرن دوم میلادی، دزدیده شده است. با توجه به این تحلیل، این ادعا بی‌پایه است؛ زیرا ارسطو معتقد بود که تنها مرد مایعی تولید می‌کند که مسئول رشد جنین است (مادهٔ ژنتیکی). او نطفهٔ مرد را صورت فعال و تخمک زن را تنها عنصر منفعل برای باروری می‌دانست؛ اندیشه‌ای که با جنین‌شناسی نوین در تضاد است.

The stages of the developing human embryo described in the Qur’an have been examined by some commentators. They assert that the qur’anic discourse on human development is plagiarised from the works of the ancient Greek philosopher and polymath Aristotle, and the 2nd century philosopher and physician Galen. In light of the above analysis this allegation is baseless, as Aristotle believed only the male produces fluid responsible for the development of the embryo (the genetic material). He supposes the male semen to be the active form and the female ovum as providing only the passive element for fertilization; an idea contradictory to modern embryology.

در حقیقت، ارسطو بر این باور بود که منی با خون حیض زنان آمیخته می‌شود و با منعقد شدن، جنین را پدید می‌آورد. روایت‌های ارسطویی از رشد انسان آشکارا با قرآن و جنین‌شناسی نوین ناسازگارند، چنان‌که در نوشته‌های خود او نیز نمایان است:

In fact, Aristotle was of the opinion that semen mixed with women’s menstrual blood, coagulating to form the embryo. Aristotelian accounts of human development are evidently incongruous with both the Qur’an and modern embryology, as illustrated in his own writings:

...ماده، اگرچه هیچ منیِّی را در تولیدمثل سهم نمی‌کند، اما چیزی را سهم می‌کند، یعنی ماده‌ای را که خونِ حیض را تشکیل می‌دهد… [ا]گر مرد فاعل و آغازگرِ حرکت باشد، و زن از آن جهت که زن است منفعل، آنگاه بی‌شک آنچه زن به منیِّی مرد می‌افزاید منیّی نخواهد بود، بلکه ماده خواهد بود. و این همان است که در واقع مشاهده می‌شود؛ زیرا جوهر طبیعیِ خون حیض از جمله ماده نخستین به شمار می‌آید.۴۰.

...the female, though it does not contribute any semen to generation... contributes something, viz., the substance constituting the menstrual fluid… [I]f the male is the active partner, the one which originates the movement, and the female qua female is the passive one, surely what the female contributes to the semen of the male will be not semen but material. And this is in fact what we find happening; for the natural substance of the menstrual fluid is to be classed as prime matter.40.

مفسران کلاسیک قرآن، ناسازگاری میان روایت‌های ارسطویی درباره رشد انسان و روایت قرآنی را آشکار می‌کنند. ابن قیم جوزی، فقیه و مفسر قرآن در قرن هشتم هجری، با استناد به روایات گوناگون از پیامبر ﷺ تأکید می‌کند که نطفه مرد به تنهایی مسئول پدید آمدن فرزند نیست. افزون بر این، ادعاهای مبنی بر سرقت ادبی بی‌پایه‌اند، زیرا واژگانی که در قرآن به کار رفته با واژگان ارسطو تفاوت دارد؛ قرآن از نظر علمی دقیق است و ارسطو چنین نیست. این فرضیه رد‌شده ارسطو (که خون حیض در فرایند باروری نقش دارد) نیز در برابر قرآن و کاربرد واژه «نطفة» قرار می‌گیرد، که در زبان عربی واژه خون حیض نیست. واژه خون حیض در عربی «حیض» است.

Classical exegetes of the Qur’an convey the disagreement between Aristotelian accounts of human development and the qur’anic narrative. Ibn al-Qayyim, the 14th century jurist and commentator of the Qur’an, uses various Prophetic traditions to emphasise the fact that male semen alone is not responsible for generating a child.41 Furthermore, assertions of plagiarism are futile as the words used in the Qur’an are unlike Aristotle’s choice of words; the Qur’an is scientifically accurate and Aristotle is not. Aristotle's discredited supposition (of menstrual blood being involved in the process of fertilisation) is further contrasted with the Qur’an and its use of the word nutfah, which is not the word for menstrual blood in Arabic. The word for menstrual blood in Arabic is haydh.

دربارهٔ این ادعا که قرآن از جالینوس رونویسی کرده، این ادعا نیز بی‌پایه است، زیرا جالینوس آنچه را که امروز باید به تخم لقاح‌یافته نسبت داد، به منی نسبت می‌دهد. او می‌نویسد:

As for the assertion that the Qur’an plagiarised from Galen, this is once again insubstantial as Galen attributes to the semen what we should to the fertilised ovum. He writes:

همچنین است منی: قوا و توانایی‌هایی که از آغاز داشت.42

so it is with the semen: its faculties it possessed from the beginning.42

برخلاف این دیدگاه، قرآن نُطفه را قطره یا مایعی آمیخته از مرد و زن توصیف می‌کند، نه تنها از مرد. همچنین بر این تأکید دارد که هم مرد و هم زن در ساختار ژنتیکی فرزند مسئول‌اند. این استدلال با سنت نبوی نیز تقویت می‌شود؛ آنجا که پیامبرﷺ مسئولیت زن را در ساختار ژنتیکی فرزندش تأیید می‌کند و این پرسش را مطرح می‌فرماید: «وگرنه فرزندانشان چگونه به آنان شباهت پیدا می‌کنند؟»۴۳ ابن‌قیم این نظر را مطرح می‌کند که اگر زنان نوعی از منی نداشته باشند، فرزندانشان به آنان شباهت پیدا نمی‌کردند. منی مرد به‌تنهایی فرزند را پدید نمی‌آورد، زیرا تشکیل نطفه تنها با آمیخته شدن اسپرم مرد با عنصری معادل آن (تخمک) از سوی زن رخ می‌دهد۴۴.

Contrary to this, the Qur’an describes the nutfah as a mingled drop or fluid from both the male and the female, not just the male. It also stresses both the male and female as being responsible for the child’s genetic makeup. This reasoning is further supported by Prophetic tradition with the Prophetﷺ affirming a woman's responsibility for the genetic makeup of her child, as he proposes the question: “How else do their children resemble them?”43 Ibn al-Qayyim theorizes that if women do not have a type of semen, then their children would not look like them. The male semen alone does not generate a child because conception only occurs upon the mixture of male sperm with another equivalent (ovum) from the female. 44

این نمایش، که قرآن هر دو جنس زن و مرد را مسئول «قوای» [بدنی و روانی] می‌داند، این فرض را که قرآن بر پایه نظریه جالینوس بنا شده باشد—نظریه‌ای که سهم مرد را بزرگ‌نمایی و سهم زن را ناچیز می‌شمارد—نادرست می‌سازد. این تفاوت‌ها و توضیحات به فروپاشی نظریه سرقت علمی کمک می‌کند و ناگزیر این پرسش‌ها مطرح می‌شود: اگر پیامبر ﷺ آثار جالینوس و ارسطو را سرقت کرده بود، چرا واژه‌هایی که طبیبان یونانی و قرآن برای توصیف این مرحله به کار برده‌اند با هم متفاوت است؟ و چرا قرآن از نظر علمی دقیق است، در حالی که جالینوس و ارسطو چنین نیستند؟

This demonstration, of the Qur’an perceiving both the male and female as responsible for the ‘faculties’, renders invalid the assumption that the Qur'an is based on Galen's theory, which exaggerates the male contribution and understates that of the female. These contrasts and explications contribute to a dismantling of the plagiarisation thesis, and it becomes necessary to pose the questions: if the Prophet ﷺ plagiarised Galen’s and Aristotle’s works, why are the words used by the Greek physicians and the Qur’an to describe this stage dissimilar? And why is the Qur’an scientifically accurate when Galen and Aristotle are not?