کلمهٔ «خلقاً» به معنای شکل دادن، صورت بخشیدن و قالب ریختن است. همچنین به معنای ساختن، آفریدن و پدید آوردن نیز آمده است۔۹۱ کلمهٔ «اخرَ» به معنای دیگری یا یکی دیگر است۔۹۲ الرازی از صحابی پیامبر ﷺ و مفسر قرآن، ابن عباس نقل می‌کند که «اشکال دیگر» به همهٔ انواع گوناگون رشد دلالت دارد، از جمله دوران جنینی، شیرخوارگی و کودکی۔۹۳

The word khalqan means to shape, to form and to mold. It also means to make, to create and to originate.91The word akhara means another or one more.92 Al-Razi quotes the companion of the Prophet ﷺ, and qur’anic exegete, Ibn Abbas that ‘other forms’ signifies all various types of growth including foetal, infancy, and childhood. 93

تعابیری که در قرآن برای توصیف مرحلهٔ پایانی [رشد جنین] به کار رفته، با علم جنین‌شناسی نوین مطابقت دارد. از هفتهٔ هشتم تا پایان بارداری، دورهٔ رشد و بزرگ‌شدن جریان دارد که در آن کودک شروع به شکل‌گرفتن ویژگی‌های زیبایی‌شناختیِ خاصِ انسان می‌کند. این مرحله معمولاً «مرحلهٔ جنینی» نامیده می‌شود. «شکل» کودک از حالتی که قابل‌تشخیص نیست، به حالت «تصویرگری‌شده» و «ساخته‌شده» در «صورت» انسانی تبدیل می‌شود. باری میچل و رام شارما این مرحلهٔ رشد را شرح می‌دهند:

The terms used in the Qur’an to describe the final process correspond to modern embryology. From the 8th week to the end of pregnancy the period of growth and enlargement occurs, during which time the baby begins to form human-specific aesthetic features. This is usually called the foetal stage. The baby’s ‘shape’ develops from indistinguishable to being ‘molded’ and ‘made to look like’ the human ‘form’. Barry Mitchell and Ram Sharma convey this stage of growth:

دورهٔ زمانی از پایان هفتهٔ هشتم تا زمان کامل بارداری (۳۸ هفته) مرحلهٔ رشد و بزرگ‌شدن است (دورهٔ جنینی).94

The period of time from the end of week 8 to full term (38 weeks) is a phase of growth and enlargement (the fetal period).94

مرحلهٔ خلقاً آخر: پایان مرحلهٔ جنینی، و آغاز فاز تازهای از رشد.

The khalqan akhara stage: The end of the embryonic stage, and the beginning of a new phase of growth.

طبیب الحارث بن کَلَدَہ در اواسط قرن ششم میلادی در قبیلهٔ بنی ثقیف در طائف به دنیا آمد. برخی مورخان معتقدند که او آموزش پزشکی خود را در مدرسهٔ پزشکی جندی‌شاپور فراگرفت و در آنجا با آموزه‌های ارسطو و جالینوس آشنا شد.۹۵ به گفتهٔ این مورخان:

The physician al-Harith bin Kalada was born in the middle of the 6th century in the tribe of Banu Thaqif in Ta’if. Some historians maintain that he received his medical education at the Jundishapur medical school where he learnt the teachings of Aristotle and Galen.95 According to these historians:

پیوند اصلی میان پزشکی اسلامی و پزشکی یونانی را باید در پزشکی متأخر ساسانی، به‌ویژه در مکتب جندی‌شاپور، و نه در مکتب اسکندریه جست‌وجو کرد. در زمان ظهور اسلام، جندی‌شاپور در اوج شکوفایی خود بود. این شهر مهم‌ترین مرکز پزشکی زمان خود به شمار می‌رفت و سنت‌های پزشکی یونانی، هندی و ایرانی را در فضایی جهان‌وطنانه با هم درمی‌آمیخت و زمینه را برای پزشکی اسلامی فراهم ساخت. 96

The major link between Islamic and Greek medicine must be sought in late Sasanian medicine, especially in the School of Jundishapur rather than that of Alexandria. At the time of the rise of Islam Jundishapur was at its prime. It was the most important medical centre of its time, combining the Greek, Indian and Iranian medical traditions in a cosmopolitan atmosphere which prepared the ground for Islamic medicine. 96

بر اساس این روایت، برخی مورخان و مفسران بر این باورند که پیامبر محمد ﷺ دیدگاه‌های ارسطو و جالینوس را درباره‌ی جنین در حال رشد انسان از طریق ابن کلده به سرقت برده و از او مشورت پزشکی خواسته است.۹۷ این ادعا به دلایل گوناگون بی‌پایه است.

Following this narrative some historians and commenta tors believe the Prophet Muhammad plagiarised Aristotle’s and Galen’s accounts of the developing human embryo via bin Kalada, and sought medical advice from him.97 This is unfounded for various reasons.

۱. همانطور که پیش‌تر بررسی شد، اگر پیامبر ﷺ واقعاً تحت تأثیر دانش ابن کلده درباره پزشکان یونانی قرار گرفته بود، چگونه مشخصاً آنچه را نادرست بود رد کرد، آنچه را درست بود بهبود بخشید، و مراحل یا بخش‌های تازه‌ای به فرآیندها افزود، که همگی آن‌ها با جنین‌شناسی نوین تأیید می‌شوند؟

1. As previously explored, if the Prophet ﷺ had indeed been influenced by bin Kalada’s knowledge of the Greek physicians, how did he specifically reject what was wrong, improve what was right, and add new stages or parts of the processes, of which all are corroborated by modern embryology?.

۲. ادعای اینکه پیامبر ﷺ از ابن کلده مشورت پزشکی گرفته است، نه دلالت دارد و نه مستلزم این است که ایشان کتاب او را رونویسی کرده باشند. بار اثبات بر عهدهٔ کسی است که این ادعا را مطرح می‌کند. از دیدگاه تاریخی، هیچ شاهد مستقیم و صریحی وجود ندارد که نشان دهد پیامبر ﷺ دیدگاه‌های خود دربارهٔ جنین‌شناسی را از راه ابن کلده ساخته و پرداخته باشند.

2. Claiming the Prophet ﷺ sought medical advice from bin Kalada neither implies nor stipulates the fact that he copied bin Kalada’s work. The onus of proof is on the one who is making the claim. From a historical perspective there is no direct and explicit evidence that indicates the Prophet ﷺ manufactured his views on embryology via bin Kalada.

۳. منابع تاریخی اولیه دربارهٔ زندگی پیامبر ﷺ، صداقت و درستیِ شخصیت ایشان را نشان می‌دهند و بر آن تأکید می‌کنند. او دروغگو نبود و ادعای خلاف آن، پذیرفتنی نیست. این فرض که او از ابن کلده تقلید کرده، در عین حال که قرآن را کلام خدا می‌داند، از این رو تصورناپذیر است. حتی دشمنان پیام او، وی را «امین» می‌نامیدند.98

3. Early historical sources on the Prophet’s ﷺ life illustrate and emphasise the integrity of his character. He was not a liar and to assert as much is indefensible. The presumption that he copied bin Kalada, while maintaining the Qur’an to be the word of God, is therefore inconceivable. He was known even by the enemies to his message as the “Trustworthy”.98

مزید دلیل بر اعتبار و قابل اعتماد بودن پیامبر ﷺ این واقعیت است که دروغگو معمولاً برای منفعتی دنیوی دروغ می‌گوید، اما پیامبر ﷺ همه آرزوهای دنیوی را رد کرد و در راه پیامش رنج‌های فراوانی را تحمل نمود. او ثروت و قدرتی را که به او پیشنهاد شد رد کرد تا از ابلاغ پیامش دست بردارد. ۹۹ به‌طور قابل توجهی، او به خاطر باورهایش مورد آزار قرار گرفت؛ تحریم و از شهر محبوبش، مکه، تبعید شد؛ از غذا محروم گشت؛ و کودکان او را سنگ زدند تا جایی که خونش پاهایش را خیس کرد. همسرش درگذشت و یاران محبوبش شکنجه و آزار دیدند.۱۰۰ پروفسور فقید در مطالعات عربی و اسلامی، و. مونتگومری وات، در کتاب «محمد در مکه» به این موضوع می‌پردازد: آمادگی او برای تحمل آزار به خاطر باورهایش، اخلاق عالی مردانی که به او ایمان آوردند و او را به عنوان رهبر خود می‌ستودند، و بزرگی دستاورد نهایی‌اش، همگی بر صداقت بنیادین او دلالت دارند. فرض اینکه محمد ﷺ یک فریبکار بوده، مشکلات بیشتری ایجاد می‌کند تا آنکه حل کند.۱۰۱

بر اساس افسانه‌ای پرتکرار که به شکل گسترده‌ای رواج یافته، گروهی از نسطوریان در شهر گندیشاپور (جُندیشاپور) در جنوب غربی ایران، این شهر را تا قرن ششم به یک کانون عمدهٔ فکری بدل کردند و چیزی را بنیان نهادند که برخی مشتاقان آن را «دانشگاه» نامیده‌اند و در آن آموزش همهٔ دانش‌های یونانی ممکن بود. گفته می‌شود که گندیشاپور دارای مدرسهٔ پزشکی بود که برنامهٔ درسی آن بر پایهٔ کتاب‌های درسی اسکندریه تنظیم شده بود، و بیمارستانی که از روی بیمارستان‌های بیزانسی الگوبرداری شده بود و پزشکانی آموزش‌دیده در طب یونانی را برای سراسر کشور تأمین می‌کرد. از همه مهم‌تر، گمان می‌رود که گندیشاپور در ترجمهٔ دانش یونانی به زبان‌های خاورمیانه نقشی حیاتی داشته و حتی تنها مجرای مهم انتقال علم یونانی به اعراب بوده است. پژوهش‌های اخیر، واقعیتی بسیار کم‌رنگ‌تر از این تصویر را آشکار کرده‌اند. ما هیچ شاهد قانع‌کننده‌ای بر وجود مدرسهٔ پزشکی یا بیمارستان در گندیشاپور نداریم، هرچند به نظر می‌رسد مدرسهٔ الهیاتی و شاید درمانگاهی وابسته به آن وجود داشته است. بی‌تردید گندیشاپور صحنهٔ تلاش‌های فکری جدی و مقدار معینی از فعالیت پزشکی بود و از قرن هشتم به بعد شماری از پزشکان را برای دربار عباسی در بغداد فراهم کرد، اما بعید است که هرگز به کانون عمدهٔ آموزش پزشکی یا فعالیت ترجمه تبدیل شده باشد. اگرچه جزئیات داستان گندیشاپور قابل اعتماد نیست، درسی که این داستان قصد آموختن آن را داشت با این حال معتبر است. 102.

An influential mythology has developed around Nestorian activity in the city of Gondeshapur [ Jundishapur] in south-western Persia. According to the often-repeated legend, the Nestorians turned Gondeshapur into a major intellectual center by the sixth century, establishing what some enthusiasts have chosen to call a university, where instruction in all of the Greek disciplines could be obtained. It is alleged that Gondeshapur had a medical school, with a curriculum based on Alexandrian textbooks, and a hospital modeled on Byzantine hospitals, which kept the realm supplied with physicians trained in Greek medicine. Of greatest importance, Gondeshapur is held to have played a critical role in the translation of Greek scholarship into Near Eastern languages and, indeed, to have been the single most important channel by which Greek science passed to the Arabs. Recent research has revealed a considerably less dramatic reality. We have no persuasive evidence for the existence of a medical school or a hospital at Gondeshapur, although, there seems to have been a theological school and perhaps an attached infirmary. No doubt Gondeshapur was the scene of serious intellectual endeavour and a certain amount of medical practice —it supplied a string of physicians for the Abbasid court at Baghdad beginning in the eighth century— but it is doubtful that it ever became a major center of medical education or of translating activity. If the story of Gondeshapur is unreliable in its details, the lesson it was meant to teach is nonetheless valid. 102.

راي پورتر، مورخ اجتماعی پزشکی، این ادعا را مطرح می‌کند که آیا اساساً در آنجا مدرسه پزشکی وجود داشته است یا نه. پورتر در کتاب خود با عنوان «بزرگ‌ترین سود برای بشریت: تاریخ پزشکی انسان» می‌نویسد:

۵. مورخانی مانند منفرد اولمان و فرانتس روزنتال نسبت به مطالبی که به ابن کلده اشاره دارند تردید دارند. آنان او را شخصیتی افسانه‌ای می‌نامند که اشارات ادبی به شخصیت‌هایی با آفرینش تخیلی دارد۱۰۴. پروفسور جرالد هاوتینگ در مقاله‌اش با عنوان «تکامل زندگی‌نامه حارث بن کلده و رابطه میان پزشکی و اسلام» می‌نویسد:

5. Historians such as Manfred Ullman and Franz Rosenthal are skeptical about the material referring to bin Kalada. They refer to him as a legendary figure104, which has literary allusions to characters of fictitious creation. Professor Gerald Hawting, in his essay The Development of the Biography of al-Harith ibn Kalada and the Relationship between Medicine and Islam, writes:

در این منابع متأخر، اطلاعات درباره حارث فراگمانتی است، ارجاعات به شغل او به عنوان پزشک یکدست نیست و در مواردی که دیده می‌شود، بیشتر حاشیه‌ای است، و به نظر می‌رسد درباره ماهیت طب او یا جزئیات زندگی‌اش اطلاعات اندکی وجود دارد.۱۰۵ از این منظر، استفاده از روایات تاریخی نامطمئن یا نامتقاعدکننده درباره «شغل پزشکی» ابن کلده، استدلال این را که پیامبر ﷺ از آن پزشک قرن هفتم تقلید کرده است، تضعیف می‌کند.

In these latter sources the information about al-Harith is fragmentary, references to his profession as a doctor are not consistent and, where they occur, tend to be incidental, and there seems to be little information about the nature of his medicine or detail about his life.105 From this perspective, using unreliable or inconclusive historical narratives concerning bin Kalada’s “profession as a doctor” serve to weaken the argument that the Prophet ﷺ copied the 7th century physician.

6. به نظر نمی‌رسد هیچ شواهدی برای وجود یک مدرسه پزشکی بزرگ در قرن ششم یا هفتم وجود داشته باشد. پلینیو پریوریشی، پزشک و مورخ دانشگاهی، در کتاب خود با عنوان تاریخ پزشکی تأکید می‌کند که هیچ منبع فارسی‌ای وجود ندارد که ادعای نقش مهم جندی‌شاپور در تاریخ پزشکی را تأیید کند.106

6. There appears to be no evidence of a major medical school in either the 6th or 7th century. The academic medic and historian Plinio Prioreschi in his book A History of Medicine highlights that there are no Persian sources that substantiate the claim that Jundishapur played a significant role in the history of medicine.106

۷. در برخی گزارش‌های تاریخی آمده است که ابن کلده به اسلام گروید و از یاران پیامبرﷺ به شمار می‌آمد. ویلیام بریس، مردم‌نگار و زبان‌شناس، در کتاب «اطلس تاریخی اسلام» خود می‌نویسد: او به اسلام گروید و به مقام یکی از اصحاب پیامبرﷺ رسید۔۱۰۷

7. There are historical reports stating that bin Kalada converted to Islam and was considered a companion of the Prophetﷺ. Ethnographer and linguist, William Brice in his book An Historical Atlas of Islam, writes: He was converted to Islam and had acquired the status of one of the Prophet's Companions.107.

منتقدان ادعا میکنند که پیامبر محمد ﷺ جنینهای انسان و حیوان را تشریح یا بررسی میکرد و از این رو، دانش علمی او توضیح داده میشود. ردّ فوری این ادعا آن است که بسیاری از مراحلی که در قرآن توصیف شده با چشم غیرمسلح دیده نمیشود و نیازمند ابزارهای نوری است؛ از جمله مرحلهٔ نُطفه و مرحلهٔ علقه. دلیل تکاندهندهٔ دیگری که این ادعا را باطل میکند، ناسازگاری و بیثمر بودن این است که پیامبر ﷺ وقت خود را صرف بررسی جنینها کند، در حالی که رسالت اعلامشدهٔ ایشان گسترش پیام اسلام بود. این آیات (یعنی آیاتی که رشد جنین را شرح میدهند) نه تأثیری در جوهرهٔ اسلام یا گسترش آن داشتند و نه احتمالاً داشتند، به ویژه در بستر عربستان قرن هفتم میلادی که درک عمیق از جنینشناسی بعید بود. سرانجام، چرا هیچ گزارشی از تشریح جنینهای انسان یا حیوان توسط پیامبر ﷺ در دست نیست؟ چنین ادعایی با زندگی و رسالت پیامبر محمد ﷺ سازگار نیست.

Critics allege that the Prophet Muhammad ﷺ dissected or examined human and animal embryos, and therefore serves as an explanation of his scientific knowledge. An immediate refutation of this allegation is that many of the stages described in the Qur’an cannot be seen with the naked eye but require optical aids, examples of which include the nutfah stage and the `alaqah stage. Yet another poignant reason invalidating this is the impracticalness and counter-productivity of the Prophet ﷺ spending his time examining embryos, when his proclaimed mission was to spread the message of Islam. These particular verses (that is; the verses detailing the development of the embryo) did not, and would have been unlikely to, affect the essence or propagation of Islam, especially in a 7th century Arabian context where such deep understandings of embryology was improbable. Finally, why aren’t there any records of the Prophet ﷺ dissecting animal or human embryos? Such a claim does not tally with the life and mission of the Prophet Muhammad ﷺ.

پس انسان باید بنگرد که از چه چیزی آفریده شده است۔ او از آبی جهنده آفریده شده است،{۵﴾ که از میان پشت و دنده‌ها بیرون می‌آید۔﴿۶}۱۱۴

So let man observe from what he was created. He was created from a fluid, ejected, emerging from between the backbone and the ribs.114.

اين آيات از سوی برخی منتقدان و مفسران به نادرستی علمی متهم شده‌اند، و هر تلاشی برای استخراج معنای درست از آن‌ها، به «بازی‌های لفظی» در متن تعبیر شده است. این ارزیابی از تحلیل دو واژهٔ «صُلب» و «تَرائِب» برمی‌خیزد که به «ستون فقرات» و «دنده‌ها» ترجمه شده‌اند. کسانی که نادرستی علمی قرآن را مطرح می‌کنند، ادعا می‌کنند که این ترجمه برای واژه‌های صُلب و تَرائِب با پیشرفت‌های جدید در فیزیولوژی سازگار نیست. با این حال، پس از تحلیل واژگانی این دو کلمه روشن خواهد شد که این واژه‌ها در واقع با فیزیولوژی مدرن همخوانی دارند.

The above verses have been condemned by various critics and commentators as being scientifically inaccurate, and any attempt to salvage an accurate meaning from them has been suggested to be tantamount to textual acrobatics. This evaluation arises from an analysis of the words (sulb) and (tara’ib) which have been translated to mean ‘backbone’ and ‘ribs’. Those who maintain the scientific inaccuracy of the Qur’an claim the above translation for the words sulb and tara’ib cannot be reconciled with modern developments in physiology. However, after a lexical analysis of these words it will be seen that these words do in fact concur with modern physiology.

کلمهٔ «صُلب» معانی گوناگونی دارد، از جمله: سخت، محکم، جامد، خشک و انعطاف‌ناپذیر. همچنین به هر بخشی از ستون فقرات گفته می‌شود، به‌ویژه بخش کمری و کمر. این واژه مختص مردان است۱۱۵ ۱۱۶. کلمهٔ «تَرائب» به معنای استخوان سینه، دنده‌ها یا قوس لگنی است۱۱۷ ۱۱۸، و این واژه به گفتهٔ بیشتر نویسندگان به‌طور خاص به زنان اشاره دارد.

The word (sulb) carries various meanings including hard, firm, solid, stiff and rigid. It also means any portion of the backbone, particularly the lumbar portion and the loins. It is specific to males115 116. The word (tara’ib) means breastbone, the ribs117 or the pelvic arch118, and this word according to most authors refers specifically to women.

با توجه به این بررسی‌های معنایی که بر پایهٔ زبان عربی انجام شد، می‌توان نتیجه گرفت که قرآن با فیزیولوژی مدرن سازگار است؛ زیرا به خوبی شناخته شده است که اسپرم و مایع منی از ناحیه‌ای می‌آیند که «صُلب» نامیده می‌شود، و تخمک از ناحیهٔ استخوان لگن می‌آید. هر دوی این‌ها برای آفرینش انسان، یعنی آدمی، لازم‌اند.

With such examinations of the interpretations offered by the Arabic language, it can be inferred that the Qur’an complies with modern physiology as it is well known that the sperm and semen come from an area referred to as the loins, and the ovum comes from the pelvic arch area. Both of which are required for the creation of man, that is to say, the human being.

احادیث نبوی که دیدگاه قرآن درباره جنین در حال رشد انسان را روشن و تبیین می‌کنند، با جنین‌شناسی نوین مطابقت دارند. احادیث بسیاری این ادعا را تأیید می‌کنند. برای نمونه، حدیث زیر درباره تعیین جنسیت نشان می‌دهد که احادیث نبوی ﷺ چگونه با پیشرفت‌های علمی هماهنگ هستند:

Prophetic traditions that clarify and elucidate the qur’anic view on the developing human embryo correspond with modern embryology. There are a myriad of traditions that substantiate this claim. For instance the following tradition on gender determination highlights how the Prophetic traditions are in line with scientific developments:

فرشته پس از آنکه نطفه چهل یا چهل و پنج شب در رحم قرار گرفته باشد، نزد آن فرستاده می‌شود و می‌گوید: «پروردگارا! آیا شقی خواهد بود یا سعید؟» سپس این (حکم) نوشته می‌شود. آنگاه می‌گوید: «پروردگارا! آیا پسر خواهد بود یا دختر؟»

The angel is sent to the nutfah after it has settled in the uterus for 40 or 45 nights and says, “Lord! Is it to be wretched or happy?” Then this is inscribed. Then he says, “Lord! Is it to be male or female? 119

در هفته ششم رشد جنین، بندهای جنسی اولیه به صورت برآمدگی‌های انگشت‌مانند هستند. در این زمان، گنادهای نر و ماده هر دو یکسان به نظر می‌رسند. با این حال، درست پس از هفته ششم رویدادی مهم رخ می‌دهد که نمود جسمانی ژنتیک جنین را تعیین می‌کند. این رویداد، فعال‌شدن ژن‌هایی است که تولید هورمون‌های نر و ماده را تحریک می‌کند.

During the 6th week of the developing embryo the primary sex cords are finger like projections. At this time both the male and female gonads appear identical. However, just after the 6th week a significant event occurs that determines the physical expression of the embryo’s genetic make up. This event is the activation of genes that stimulates the production of male and female hormones:

اگر کروموزوم Y در سلول جنین وجود داشته باشد، ژنی واقع در بازوی کوتاه این کروموزوم به نام SRY فعال می‌شود و یک زنجیره واکنش شیمیایی را آغاز می‌کند که ژن‌های دیگر را فعال کرده و تولید هورمون‌های مردانه را تحریک می‌کند. اگر کروموزوم X وجود داشته باشد، یا اگر ژن SRY در کروموزوم Y نباشد، جنین از طریق سازوکارهایی که هنوز به‌طور کامل شناخته نشده‌اند به جنس مؤنث تبدیل می‌شود.120

If the Y chromosome is resent in the embryo’s cell, a gene within the short arm of the chromosome called SRY will turn on, initiating a chemical chain reaction that will turn on other genes and stimulate the production of male hormones. If the X chromosome is resent, or if the SRY gene is missing from the Y chromosome, the embryo will develop into a female via mechanisms that are not fully understood.120

این امر به وضوح نشان می‌دهد که میان جنین‌شناسی و حدیث مذکور تطابقی قوی وجود دارد.

This clearly shows a strong correspondence between embryology and the above tradition.

اما یک حدیث خاص وجود دارد که منتقدان ادعا کرده‌اند از نظر علمی نادرست است. این حدیث چنین تفسیر شده که مراحل نطفه، علقه و مضغه در سه توالی چهل‌روزه رخ می‌دهد، که مجموعاً دورهٔ ۱۲۰ روزه‌ای می‌شود. این تفسیر با ظاهر جنین در این مدت هم‌خوانی ندارد.

However, there is a particular tradition that critics have claimed to be scientifically inaccurate. The following tradition has been interpreted to mean that the nutfah, `alaqah and mudghah stages occur in three 40 day sequences, making it a period of 120 days. This interpretation does not concur with the appearance of the embryo during this time:

فرمود فرستادهٔ خدا ﷺ، که راستگو و صادقِ وحی‌شده است: «آفرینشِ انسان در شکمِ مادرش در چهل روز گرد می‌آید، سپس به مدتی همانند، خونِ بسته‌ای می‌شود، و سپس به مدتی همانند، پاره‌گوشتی.» 121.

The Messenger of Allah, the true and truly inspired said, “(The matter of the Creation of) a human being is put together in the womb of the mother in forty days, and then he becomes a clot of thick blood for a similar period, and then a piece of flesh for a similar period. 121.

علاوه بر این، حدیث مورد نظر عبارت «مانند آن» را به کار برده است که می‌تواند به‌عنوان تکرار همان بازهٔ زمانی فهمیده شود. این عبارت در علوم کلاسیک «مجمل» است، یعنی کلی و عام، در حالی که حدیث یادشده «مبیّن» است، یعنی صریح و روشن. قاعدهٔ علوم کلاسیک این است که امر کلی به وسیلهٔ امر صریح مشخص می‌شود تا تصویری دقیق از معنا و مقصود گوینده به دست آید. بسیاری از علما، مانند امام مالک و ابن عزام‌لکانی، عالم قرن هفتم، به این نتیجه رسیده‌اند که مراحل نطفه، علقه و مضغه در چهل روز نخست رخ می‌دهد.

Additionally, the tradition in question uses the phrase ‘like that’ which can be understood as a repetition of the time period. The phrase is mujmal, which in the classical sciences means general, whereas the aforementioned tradition is mubayyan, meaning explicit. The rule according to the classical sciences is that the general is specified by the explicit to give an accurate portrayal of the meaning and intention of the speaker. Many scholars such as Imam Malik and the 7th century scholar Ibn Azzamlakani reached the conclusion that the nutfah, `alaqah and mudghah stages occur during the first 40 days.

مفسران و منتقدانی که استدلال می‌کنند آیات پیش‌گفته (یعنی درباره‌ی رشد جنین و منشأ نطفه) با حقایق علمی سازگار نیستند، معمولاً از ترجمه‌های موجود قرآن بهره می‌برند تا نشان دهند که برخی واژه‌های قرآن با حقایق علمی قابل جمع نیستند. این رویکرد نادرست است. مطالعات ترجمه به این نتیجه رسیده‌اند که میان زبان‌ها هرگز نمی‌تواند هم‌ارزی کامل وجود داشته باشد،۱۲۳ و ادعای چنین هم‌ارزی‌ای به‌ناروا تقارن فرهنگی و زبانی میان دو زبان مختلف را فرض می‌گیرد، در حالی که از نظر زبان‌شناختی این تقارن دست‌یافتنی نیست. این توضیح درباره‌ی زبان عربی و زبان‌های اروپایی بیش از هر زبان دیگری صدق می‌کند، زیرا این دو از نظر زبانی و فرهنگی «ناهمخوان» هستند.۱۲۴ از این‌رو، ترجمه هرگز بازنمایی کاملی از متن اصلی نخواهد بود و هر کس در پی هم‌ارزی تام باشد، «دنبال سرابی می‌گردد».۱۲۵ بنابراین، برای رسیدن به نتیجه‌گیری درست درباره‌ی علم و قرآن، تحلیل واژگانی همراه با درک تفسیر قرآنی و دانش به‌روز علمی ضروری است.

Various critics who argue the aforementioned verses (i.e. on embryonic development and the origins of sperm) are not in line with scientific facts, tend to use the available qur’anic translations to express and highlight how certain words in the Qur’an cannot be reconciled with scientific truths. This approach is flawed. Translation studies conclude that there can never be equivalence between languages123, and to assert this would wrongfully presume cultural and linguistic symmetry between two different languages, which is linguistically unattainable. This clarification is applicable more so to Arabic and European languages than any other as they are both “linguistically and culturally incongruous”.124 Therefore, a translation will never be a representation of the original text and anyone who seeks total equivalence “is chasing a mirage”.125 Hence, a lexical analysis, coupled with an understanding of qur’anic exegesis and up-to-date knowledge of modern science, is required to form sound conclusions concerning science and the Qur’an.

در تلاش برای پر کردن فاصله میان زبان‌ها، بررسی دقیق دلالت‌ها و معانی ضمنی هر واژه ضروری است. در نتیجه این امر، مترجمان ترجمه‌های متعددی از یک آیه واحد ارائه می‌دهند. افزون بر این، ترجمه‌ها به شدت به آثار تفسیری و طیف گسترده‌ای از تفاسیری که آن‌ها ارائه می‌دهند وابسته‌اند. استناد به یک ترجمه خاص یا محدود کردن شواهد برای نکات یک استدلال به یک تفسیر واحد، امکان فراهم آوردن مبنایی کافی برای رسیدن به نتیجه‌ای پیشنهادی را نمی‌دهد و نمی‌تواند چنین مبنایی فراهم کند. در مورد آیاتی که به پدیده‌های طبیعی مربوط می‌شوند، تفاسیر بسته به اطلاعات زمینه‌ای که یک مفسر خاص درباره آن موضوع دارد متفاوت خواهد بود. بدیهی است که مبنا قرار دادن نتیجه‌گیری بر تفاسیر و ترجمه‌های نادرست، راهی بی‌اساس و بی‌اثر برای استنباط این‌که قرآن نادرست است، می‌باشد. اگر همه معانی ممکن یک آیه خاص با دانش درباره جهان طبیعی سازگار می‌شد و نتایج نشان می‌داد که آن‌ها ناهمخوان و ناسازگارند، آنگاه نتیجه‌گیری مبنی بر نادرستی قرآن جدی گرفته می‌شد. اما تاکنون چنین نبوده است، همان‌گونه که با تحلیلی که در این مقاله ارائه شده روشن، تثبیت و دوباره تأیید شده است. به‌طور کلی‌تر، ویژگی‌های زبانی عربی قرآنی به قرآن ژرفا می‌بخشد. کاربرد واژگان با معانی چندلایه آن، دریاهایی از تفسیرها را ممکن می‌سازد و بنیان و انگیزه‌ای فراهم می‌آورد برای یکی از بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین تمدن‌های جهان. همان‌گونه که زبان‌شناس دانشگاهی، حسین عبدالرئوف، می‌نویسد: غنای زبان قرآن و پذیرای بودن آن نسبت به تفسیرهای گوناگون، به توضیح این امر کمک می‌کند که چگونه این کتاب واحد توانسته است به شکل‌دهی یکی از بزرگ‌ترین تمدن‌های جهان بینجامد. 126