[ما مثال‌های متعدد کاربرد این واژه را که در فرهنگ‌های لغت آمده و مولانا مودودی در متن اصلی به تفصیل آورده است حذف کرده‌ایم، زیرا ممکن است برای خواننده انگلیسی‌زبان جالب نباشد و در هر صورت جز برای برخی خرده‌گیران که صرفاً چون سخن از مولانا مودودی است در پی عیب‌جویی‌اند، اهمیتی ندارد. ابو اسد] ریشهٔ این واژه از سه حرف اصلی (ر، ب، ب) تشکیل شده و معنای بنیادی آن «پروراندن و تربیت کردن» است. اگر معنای گسترده‌تر این ریشه و مشتقات گوناگون آن را در نظر بگیریم، درمی‌یابیم که دارای مفاهیم زیر است:

[We have omitted the numerous examples of usage, as one finds them in the lexicon, and which Maulana Maududi gave in the original in great detail because they may not interest the English reader end in any case do not matter except for some crass doubter someone bent on finding fault simply because it is Maulana Maududi who is saying something. Abu Asad] The three radicals of this word are the letters (r, b, b) and the basic meaning is to bring up. If we take into account the wider meaning of the root word and its various derivatives, we find that it has following connotations:

• کسی که پرورش می‌دهد، تربیت می‌کند، نگهداری می‌کند یا تغذیه می‌نماید، یا مسئول انجام همه یا یک یا بیش از یکی از این امور است.

• One who brings up, rear, fosters or nourishes, or is responsible for doing all or one or more than one of these.

• سرپرست، ولی.

• Guardian, patron.

• کسی که بر اجرای اصلاحات نظارت دارد یا مسئولیت انجام آن‌ها را بر عهده دارد۔

• One who supervises or is responsible for carrying out improvements.

• کسی که در موقعیتی مرکزی یا کانونی قرار دارد؛ کسی که خودش مردم را به گرد خود جمع می‌کند، یا کسی که مردم خودبه‌خود به گرد او جمع می‌شوند.

• One who occupies a central or focal position, who himself gathers people round himself of his own or round whom people gather out themselves.

• رهبر، سرور، رئیس یا آقا.

• Leader, head, chief, or lord.

• کسی که سخنش اطاعت می‌شود، و برتری یا سروری‌اش پذیرفته شده است، و اختیار آن را دارد که در امور مردم یا چیزها تصرف کند.

• One whose word is obeyed, and whose supremacy or over lordship acknowledged, and who has authority to dispose of men or things.

مالک

• Owner.

استاد

• Master.

در قرآن این واژه در همه معانی بالا به کار رفته است؛ گاه تنها در یک معنا، گاه در دو معنا، و گاه در بیش از آن، حتی در هر پنج معنا، چنان‌که مثال‌های زیر نشان خواهند داد.

In the Qur'ān the word is used in all of the above meanings, sometimes in only one sense, sometimes is in two, and sometimes in more, or even all the five, as the following examples will show:

(i) و یوسف (علیه السلام) نے (زلیخا سے، جب اس نے انہیں بہکانے کی کوشش کی) کہا: "خدا کی پناہ! وہ میرا رب ہے [بہت سے مفسرین نے اس لفظ کو، جیسا کہ یہاں استعمال ہوا ہے، "آقا" کے معنی میں لیا ہے اور اس سے عزیزِ مصر (پوتیفار) مراد لیا ہے۔ میرا خیال اس سے مختلف ہے۔ میری سمجھ کے مطابق ضمیر "جس نے" کا تعلق اپنے قریب ترین مرجع، یعنی "اللہ" سے ہے، اور میرے نزدیک ایسے شخص کی طرف اس کی نسبت کرنا جس کا کہیں ذکر ہی نہیں، کلام کے مفہوم کو بے جا کھینچ تان میں ڈالنا ہے۔ ابو الاعلیٰ مودودی]، جس نے مجھے عمدہ ٹھکانہ دیا" (اور میں ناشکرا گناہ گار نہیں بنوں گا)۔

(i) And Yousuf (Joseph) said (to Potiphar’s wife, when she tried to seduce him):‘May God forbid! He is my Rabb [Many commentators have taken this word, as used here, to mean ‘master; v and to refer to Potiphar. I, however, hold differently. According to my thinking, the pronoun ”who” is related to its immediate antecedent, “Allah” (God) and I think it is unnecessary straining of the sense to seek to relate it to a person who is not mentioned at all. A. A. Maududi]Who has provided handsomely for me’ (and I shall not behave as an ingrate sinner.

(سورۂ یوسف، ۱۲:۲۳)

(al-Yusuf 12:23)

«(این خدایانی که شما می‌پرستید) آنان دشمنان من‌اند؛ مگر پروردگار جهانیان، الله، که مرا آفریده، و او مرا هدایت می‌کند، و او مرا خوراک و نوشیدنی می‌دهد، و هنگامی که بیمار می‌شوم، او مرا شفا می‌بخشد.» (الشعراء ۲۶:۷۷-۸۰)

“(These gods whom you worship) they are enemies to me; not so Allah, the Rabb of all the worlds, Who created me, Who gives me guidance, Who gives me food and drink, and Who, when I am ill, restores me to health. (ash-Shu’araa 26:77-80)

(iii) و هیچ نعمتی که دارید جز از جانب الله نیست، و هرگاه آسیبی به شما برسد، در سختی و ناراحتی به سوی او روی می‌آورید؛ امّا چون آن را از شما برطرف کند، گروهی از شما برای پروردگارشان شریک قرار می‌دهند (و گمان می‌کنند که آنان نیز در رزق یا سلامتی‌شان نقشی داشته‌اند).

(iii) And there is not any good thing except that it comes from Allah, and whenever any mishap befalls yen, it is to Him you turn in your distress; but when He has removed it, there are those among you who associate others with their Rabb (as having also contributed to your provision or health). (an-Nahl 16:53-54)