دا د دوی کړنې او ویناوې دي او دواړه سره همغږي دي، خو مغروران او ځينې ساده زړه مسلمانان په خبرو اترو ټینګار کوي او د تمدنونو ترمنځ ټکر او مبارزه انکار کوي. د دې امت ځينې کسان د مذهبونو ترمنځ په خبرو اترو ټینګار کوي، او په ځانګړې توګه عیسویت ته په دې خبرو اترو کې ځای ورکوي، په دې ترتیب چې د اسلام او عیسویت ترمنځ د یوځای کیدو ټکي ولټوي، لکه د الحاد په وړاندې مبارزه، په داسې حال کې چې هیروي یا هیرول ږغاړي چې کفر یو ملت دی.

These are their actions and sayings and they are both in harmony, yet the deluded, and some naïve Muslims, insist upon dialogue and deny the clash and struggle between civilisations. Some of this Ummah persist upon dialogue between religions, specifying Christianity with this dialogue, thus look for points of reunion between Islam and Christianity such as fighting against atheism, forgetting or pretending to forget that kufr is one creed:

«لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ» [تفسیر سورۃ الکافرون: ۶] ځکه الله سبحانه وتعالیٰ کافرانو ته د جمع په ژبه خطاب وکړ او وفرمایل:

"To you is your deen" [TMQ Al-Kafirun: 6] for Allah subhanahu addressed the disbelievers with the language of plurality and said:

ووایه: "ووایه، ای کافرانو!" [TMQ الکافرون: ۱] بیا الله تعالیٰ دین په واحد صیغه ذکر کړ او وفرمایل:

"Say: O you disbelievers." [TMQ Al-Kafirun: 1] Then He mentioned the deen in singular form and said:

{لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ} [سورۀ الکافرون: ۶]. یا داسې ناستې لکه د فلسطیني ستونزې د حل لپاره. خو هغه څوک چې یهودي دولت یې جوړ کړ، ساتنه یې وکړه او په پیسو، وسلو او ملاتړ یې مرسته ورسره وکړه، له هغو کافرو دولتونو پرته چې د سرمایه‌دارۍ تمدن پر بنسټ ولاړ دي، بل څوک دی؟! غولول شوي کسان دنده لري چې ادا یې کړي، ځکه چې دوی فکري عاملان دي. څرنګه چې سپک‌مغزي، دوی ټوکې کوي او په یوې بې‌ګټې شۍ بوخت دي، او د ډلو په غولولو کې شریکیږي. دوی د یهودو او عیسویانو له خوا رابلل شوي ناستو، خبرو‌اترو او غونډو ته ځي. دا شکمنې بلنې دي، چې بلونکي یې غواړي موږ له خپل دین څخه جلا کړي، او حق له باطل سره ګډ کړي، پرته له دې چې د دې لپاره کومه هڅه ونه‌سپموي: «هیڅکله به یهود او عیسویان له تا راضي نه شي، تر هغه چې ته د دوی مذهب ونه‌منې. ووایه:

"To you is your deen" [TMQ Al-Kafirun: 6]. Or like meetings to solve the Palestinian problem. Yet who created the Jewish state, protected it and assisted it with money, weapons and support, other than the kafir states founded upon the Capitalist civilisation?! The deluded have a duty to discharge, because they are intellectual agents. As for the naïve, they are joking and occupy themselves with something futile, and they share in deluding the masses. They enter into meetings, dialogues and sessions invited by Jews and Christians. They are dubious calls, whose callers intend to detach us from our deen, and mix the truth with falsehood, without sparing any effort for that: "Never will the Jews and Christians be pleased with you until you follow their creed. Say:

په حقیقت سره الله تعالیٰ کی هدایت هم هدایت ده. او که ته د دوی خواهشاتو پسې ولاړ شې، وروسته لدې چې علم درته راغلی، نو د الله په مقابل کې نه به درته ساتونکی وی او نه مرسته کوونکی. [TMQ البقرہ: ١٢٠]

'Verily the guidance of Allah is the (only) guidance.' And if you were to follow their desires after what came to you of knowledge, then you would have against Allah no protector or helper" [TMQ Al-Baqarah: 120].

او

(And):

"دوی غواړي چې ته (له دوی سره) مصالحه وکړې نو دوی هم (له تا سره) مصالحه وکړي" [TMQ القلم: 9] يعني دوی ته مائل شې. دا آیت که څه هم د مکې مشرکانو په اړه نازل شوی، خو بیا هم په هر کافر او هر مشرک باندې تطبیقیږي. قطعي آیتونه دا ثابتوي، صحابه کرامو اجماع کړې ده، او د اسلامي امت ټولو ته معلومه ده چې اهل الکتاب کافران دي؛ له همدې امله له دوی سره مصالحه کول او دوی ته مائل کیدل جائز نه دي. بلکې فرض دی چې د دوی د دین باطل، د دوی کفر او دروغ ښکاره کړای شي، او دوی ته د حقه دین، د اسلام دین ته د داخلیدو دعوت ورکړل شي. د خلافت د دولت له قیامه وروسته دوی اسلام ته بلل کیږي؛ که رد کړي،

"They wish that you compromise (with them) so that they compromise (with you)" [TMQ Al-Qalam: 9] i.e. incline to them. This ayah, even though it was revealed about the Makkan polytheists, however it applies upon every disbeliever (kafir) and polytheist (mushrik). The definite aayaat prove, and the Sahabah have had a consensus (ijmaa), and the Islamic Ummah knows, that the People of the Book are disbelievers; hence it is not possible to compromise with them and or incline towards them. Rather, it is obligatory to demonstrate the fallacy of their deen, their disbelief and lies, and invite them to enter the true deen, the deen of Islam. After establishing the Khilafah State, they are invited to Islam; if they reject,

بیا جزیه، او که انکار وکړي، نو بیا تورہ. دا دھوکہ ده چې د هغه (PBUH) د فرمان څخه دلیل واخیستل شي.

then the Jizyah, and if they reject, then the sword. It is deception to deduce with His (PBUH) saying:

«له اهل الکتاب سره بحث مه کوئ مگر په هغه شی سره چې ښه وي» [TMQ العنکبوت: ۴۶]، او د آیت پای پریږدئ: «مګر هغه کسان چې له دوی څخه ظلم کوي. او ووایاست».

"Argue not with the People of the Book except with that which is better" [TMQ Al-Ankabut: 46] and remain silent about the ayah's conclusion: "except those who do wrong among them. And say:

ده هغه څه ته ایمان لرو چې زموږ ته نازل شوي او ستاسو ته نازل شوي، زموږ خدای او ستاسو خدای یو دی، او موږ هغه ته تسلیم یو (په اسلام کې)" [TMQ العنکبوت: 46]. نو له هغو کسانو څخه چې په دوی کې ظلم کوي، د هغه څه سره په بحث کې نه ښکیل کیږو چې ښه دی؛ دوی هغه کسان دي چې جګړه کوي او جزیه نه ورکوي، نو هغه څه چې لازمه ده د دوی په لاس د بریا ترلاسه کول دي او د دوی سره بحث نه کول.

'We believe in that which was revealed to us and revealed to you, our God and your God is one, and we submit (in Islam) to Him" [TMQ Al-Ankabut: 46]. So those who among them made wrong are excluded from the arguing with that which is better; they are the one who fight and do not pay the jizyah, so what is required is the triumph over them and not arguing with them.

دا هم سم ده چې د هغه (ﷺ) د ارشاد څخه داسې استنباط وشي:

It is also erroneous to deduce His (PBUH) saying:

او هغو ته ووایه چې ایمان نه لري: «تاسو په خپل ځای او خپله طریقه عمل وکړئ، موږ هم عمل کوو. او انتظار وکړئ، موږ هم انتظار کوونکي یو» [تفسیر تفهیم القرآن، هود: 121-122] په دې ډول دا آیت د موږ او دوی ترمنځ «سوله ییز همزیستۍ» په توګه ذکر کیږي. دا حکم ګواښ او تهدید ښیي. بلکه موږ ته امر شوی چې د ګواښ او تهدید سربېره، تر هغه پورې له دوی سره وجنګېږو تر څو چې اسلام قبول کړي یا جزیه ورکړي، لکه څنګه چې به وروسته راځي. نو سوله ییز همزیستۍ چیرته ده؟! او هغه استدلال چې د ﷺ د هغه قول سره کیږي، که:

"And say to those who do not believe: 'Act according to your ability, situation and way. We are acting (likewise). And wait! We (too) are waiting" [TMQ Hud: 121- 2] as 'peaceful co-existence between us and them'. This command indicates intimidation and threat. Rather, we are commanded, beyond intimidating and threatening them, to fight them until they embrace Islam or pay the jizyah as will follow. So where is the peaceful co- existence?! As for the deduction with His (PBUH) saying:

اِنَّ الَّذِیْنَ آمَنُوْا وَالَّذِیْنَ هَادُوْا وَالصَّابِئِیْنَ وَالنَّصَارٰی وَالْمَجُوْسَ وَالَّذِیْنَ أَشْرَکُوْا، اِنَّ اللّٰہَ یَفْصِلُ بَیْنَھُمْ یَوْمَ الْقِیَامَۃِ، اِنَّ اللّٰہَ عَلٰی کُلِّ شَیْءٍ شَہِیْدٌ [سورۃ الحج: 17] کی بنیاد پر "ہمارے اور ان کے درمیان عقائد و اعمال کے اختلافات کا فیصلہ قیامت کے دن اللہ پر چھوڑنا" کہا جاتا ہے۔ اگر اس سے مراد یہ ہے کہ انہیں اسلام میں داخل ہونے پر مجبور نہ کیا جائے تو یہ درست ہے۔ اگر اس سے مراد یہ ہے کہ قیامت کے دن اللہ ان کے درمیان فیصلہ کرے گا تو یہ بھی درست ہے۔ اگر اس سے مراد یہ ہے کہ انہیں دینِ حق کی دعوت نہ دی جائے تو یہ غلط ہے، کیونکہ ہمیں حکم ہے کہ ان تک دعوت پہنچائیں یہاں تک کہ وہ اسلام قبول کر لیں یا جزیہ ادا کریں یا ان سے جنگ کی جائے۔ اگر اس سے مراد یہ ہے کہ ان سے جنگ نہ کی جائے تو یہ بھی غلط ہے، کیونکہ جہادِ طلب (قتالِ ابتدائی) فرض ہے، جیسا کہ آگے آئے گا۔

"Verily those who believe and the Jews and Sabians and Christians and Zoroastrians, and those who associate (with Allah), verily Allah will judge between them on the Day of Resurrection. Verily Allah is witness over all things" [TMQ Al-Hajj: 17] for leaving "the differences in beliefs and conduct between us and them to Allah to judge between us on the Day of Resurrection." If this means not compelling them to enter Islam, then it is correct. If it means that Allah will judge between them on the Day of Resurrection, then that is also correct. If it means not inviting them to the deen of truth, it is false, because we are commanded to carry the da'wah to them until they embrace Islam or pay jizyah or they are fought. If it means not fighting them, this is also wrong, because the offensive war (qital ut- talab) is fard as will follow.

د هغه (سبحانه وتعالی) د قول څخه د استدلال په اړه:

As for deducing from His (SWTH) saying:

الله تعالیٰ تاسو ته منع نه کوي چې له هغو کسانو سره چې په دین کې ستاسو سره جنګ نه دی کړی او تاسو یې له خپلو کورونو نه نه دي ایستلي، نیکي وکړئ او عدل وکړئ. بې شکه الله عدل کوونکي خوښوي. [TMQ الممتحنہ: 8] دا د مهربانۍ، عدل او دې خلکو سره ښه چلند کولو ته دلالت کوي. ویل شوي دي چې د دې آیت څخه مراد هغه خلک دي چې په مکه کې ایمان راوړی و او هجرت یې نه و کړی، نو د دې سره استدلال له موضوع څخه بهر دی. که مراد د ټولو نورو دینونو خلک وي، نو استدلال په هغو کسانو کې سم دی چې له مونږ سره یې جنګ نه دی کړی او نه یې مونږ له خپلو کورونو ایستلي یو. یقینا دا هغه کسان نه شامليږي چې د فلسطین مسلمانانو سره جنګیږي، هغوی له کورونو ایستي او د ایستلو کې مرستې کوي. همدا راز دا هغه ټول کسان هم نه شامليږي چې اوس افغانانو سره جنګیږي، هغوی له کورونو ایستي او د ایستلو کې مرسته کوي. همداسې دا هغه خلک هم نه شامليږي چې له دویمې خلیجي جګړې راهیسې په عراق کې له مونږ سره جنګیږي، او نه هغه کسان چې په کشمیر، چیچنیا او ورته ځایونو کې له مونږ سره جنګیږي.

"Allah does not prohibit you to deal kindly and justly with regard to those who did not fight you over the deen nor drove you from your houses. Verily Allah loves those are just" [TMQ Al-Mumtahinah: 8] upon kindness, justice and treating these people well. It is said that what is meant by this ayah is those who believed in Makkah and did not emigrate, so the deduction with it is outside the subject. If the meaning is every one of the people of (other) religions, the deduction is correct regarding those who did not fight us or drive us out from our houses. Definitely this does not include those who fight the Muslims of Palestine, expelling them and assisting in their expulsion. Also it does not include everyone who fights the Afghans now, expelling them and assisting in their expulsion. Likewise, it does not include any people fighting us in Iraq since the Second Gulf War, neither does it includes those fighting us in Kashmir, Chechnya and their like.

که دوی د هغه ده ﷺ د ويناتو څخه دليل واخلي... Let me give the full translation properly: که دوی د هغه ﷺ د دې ارشاد څخه دليل واخلي چې...

If they use as evidence His (PBUH) saying:

«او که دوی سولې ته مایل شي، نو ته هم هغې ته مایل شه» [د قرآن کریم، سورۃ الانفال: ۶۱] (ويل) چې اسلام د سولې دين دی او سوله اصل ده، نو دا آیت باید د دې آیت سره یوځای وپوهیدل شي:

"And if they incline to peace, then you incline to it" [TMQ Al-Anfal: 61] (to say) that Islam is a deen of peace and that peace is the origin, then this ayah has to be understood together with this ayah:

«په کمزوری مه کیږئ او سوله وړاندیز مه کوئ پداسې حال کې چې تاسو غالب یاست» [سورۃ محمد: ۳۵]

"Be not weak and call to peace while you have the upper hand" [TMQ Muhammad: 35].

اگر مسلمانان عزت، قوت، طاقت او د یوې جماعت په توګه (جماعت) ژوند کوي، نو بیا هیڅ سوله نشته۔ د سولې د ګټې یا نه ګټې ارزونه خلیفه ته پریښودل کیږي، او د بل هیچا ارزونه اهمیت نه لري، مګر دا چې خلیفه هغه ته واک ورکړي۔ که دوی د هغه (ﷺ) دا قول دلیل ګرځوي:

So if Muslims are living with dignity, strength, power and (as one) group (jama’ah), then no peace. The evaluation of the benefit, or otherwise, of peace is left to the Khaleefah, and there is no importance to the evaluation of anyone else unless he is delegated by him. If they use as evidence His (PBUH) saying:

اے ایمان والو، اسلام میں پورے کے پورے داخل ہو جاؤ اور شیطان کے قدموں کی پیروی نہ کرو، بے شک وہ تمہارا کھلا دشمن ہے۔ [TMQ البقرہ: 208] کہا گیا ہے کہ اس آیت کے مخاطبین کو جاننا ضروری ہے، پھر لفظ "السلم" کا معنی جاننا ضروری ہے۔ "الذین آمنوا" سے مراد مسلمان ہو سکتے ہیں جو مخاطب ہیں، اور وہ پیغمبرِ اسلام محمد ﷺ سے پہلے کے انبیاء پر ایمان رکھنے والے بھی ہو سکتے ہیں، اور "السلم" یہاں اسلام بھی ہو سکتا ہے یا صلح (سُلح) کے معنی میں بھی ہو سکتا ہے۔ اگر مخاطب محمد ﷺ پر ایمان رکھنے والے ہوں تو ان سے یہ کہنے کا کوئی معنی نہیں کہ "اہلِ ایمان سے صلح کرو"، کیونکہ وہ جنگجو نہیں بلکہ انہی کی طرح ایمان والے ہیں؛ ان سے صرف یہی کہا جاتا ہے: "اسلام میں پورے کے پورے داخل ہو جاؤ"، یعنی اللہ کی تمام شریعت پر عمل کرو اور اس کی حدود اور احکام کو قائم کرو، کچھ کو اختیار کرنا اور کچھ کو چھوڑنا نہیں۔ اگر مخاطب پہلے انبیاء پر ایمان رکھنے والے ہوں تو ان سے صلح کی درخواست کرنے کا کوئی معنی نہیں؛ بلکہ قرآن میں یہ مفہوم موجود ہی نہیں۔ امام طبری نے کہا: "جہاں تک ابتدا ہی میں صلح کی طرف بلانے کا تعلق ہے تو یہ قرآن میں موجود نہیں ہے۔" لہٰذا اس کا معنی اسلام کی طرف بلانا اور اس میں داخل ہونا ہے۔ پس مخاطب کوئی بھی ہو، اس میں مسلمانوں کو کفار کے ساتھ صلح کے معاہدے یعنی باہمی مصالحت (مُوادعہ) میں داخل ہونے کی کوئی دعوت نہیں ہے۔ اور اگر کوئی اس سے دلیل لے جو اللہ سبحانہ وتعالیٰ کا فرمان ہے:

"O you who believe, enter into submission (as-silm) completely and do not follow the footsteps of Satan. Verily he is an open enemy to you." [TMQ Al-Baqarah: 208] It is said that it is necessary to know those being addressed with this ayah then know the meaning of 'as-silm'. 'Those who believe' could mean the Muslims as being addressed, and it could be the believers in Prophets before Muhammad (PBUH), and 'as-silm' could here be Islam or it could mean peace (sulh). If those addressed are the believers in Muhammad (PBUH), there is no meaning in saying to them: 'Enter into peace with believers', because they are not warriors but are rather believers like them; it is only said to them: 'Enter completely into Islam, meaning the obeying of all His Shari'ah and establishing His limits and rules, without trying to choose some and leaving some.' If those addressed are the believers in the previous Prophets, there is no meaning in requesting them to enter into peace; rather this meaning does not exist in the Qur'an. At-Tabari said: "As for calling them initially to peace, this does not exist in the Qur'an." So the meaning is calling them to Islam and to enter therein. Thus whoever was the one addressed, there is no call therein for Muslims to enter into treaty of peace with disbelievers i.e. mutual peace (muwada'ah). And if they use as evidence His (SWTH) saying:

"او که دوی له تاسو څخه لاس واخلي، له تاسو سره جنګ ونه کړي او تاسو ته سوله وړاندې کړي، نو الله (سبحانه و تعالی) ستاسو لپاره د دوی په وړاندې هیڅ لاره نه ده خلاصه کړې" [قرآن کریم، سورت النساء: ۹۰] (دا مطلب لري) چې د مسلمانانو لپاره حرام دی چې د هغو سولې غوښتونکو کافرانو په وړاندې جنګ پیل کړي چې له مسلمانانو سره له جنګ څخه لاس اخلي. ویل شوي دي چې دا آیت هغو منافقانو پورې اړه لري چې له هغه قوم سره دوستي کوي او راځي چې له هغوی سره موږ تړون لرو، یعنې دوی د تړون (موادعه) په قاعده عمل کوي. دا هم کیدای شي چې مراد هغه کسان وي چې د مجبوریت له لارې د دښمنانو سره زموږ په خلاف جنګ ته وځي، بیا له جنګ څخه لاس اخلي، لکه هغه کسان چې د بدر په ورځ له مشرکانو سره ووتل؛ نو د دوی په وړاندې زموږ لپاره هیڅ لاره نشته. که دوی د الله (سبحانه و تعالی) دا ارشاد د دلیل په توګه وکاروي:

"And if they withdraw from you, fight not against you and offer you peace, then Allah (SWTH) has opened no way for you against them" [TMQ An-Nisa: 90] (to say) that it is haram for Muslims to initiate fighting against peaceful disbelievers who withdraw from fighting Muslims. It is said that this ayah relates to hypocrites who befriend and reach a people with whom we have a covenant i.e. they follow their rule in the treaty (muwada'ah). It might mean those who go out with them under compulsion to fight us and then they withdraw from the fighting, like those who came out on the day of Badr with the polytheists; then there is no way for us against them. If they use as evidence His (SWTh) saying:

﴿اُذِنَ لِلَّذِیْنَ یُقٰتَلُوْنَ بِاَنَّهُمْ ظُلِمُوْا وَاِنَّ اللّٰهَ عَلٰی نَصْرِهِمْ لَقَدِیْرٌ﴾ [سورۃ الحج: ۳۹] (دا وایی) چې د جګړې اجازت د هغو کسانو لپاره دی چې ظلم ورباندې شوی، د هغه چا په وړاندې چې جګړه یې پیل کړې وي. ویل شوي دي چې د جګړې حکم مطلق دی، د ظلم د حالت پورې محدود نه دی. دا ځکه چې د الله ﷻ قول: ﴿بِاَنَّهُمْ ظُلِمُوْا﴾ د جګړې شرعي علت (عِلّت) نه دی، بلکې یو واقعي وصف دی. دا ځکه چې قریش به هغه مسلمانان چې د رسول الله ﷺ په لور راتلل ډیر سخت ځورول، وهل به یې او سر به یې زخمي کاوه، هغوی به د رسول الله ﷺ ته شکایت کاوه، هغه به ورته ویل: "صبر وکړئ، زه د جګړې لپاره نه یم امر شوی"، تر دې چې هجرت وکړ. بیا دا آیت نازل شو چې په هغې کې الله ﷻ هغوی ته د جګړې امر وکړ، وروسته له هغه چې دې یې ځنډولي وو. الضحاك وویل: "د رسول الله ﷺ صحابه د کافرانو سره د جګړې اجازت وغوښت کله چې هغوی ورته زیانونه رسول، نو الله ﷻ نازل کړ:

"Permission (to fight) is given to those who were fought, because they were oppressed. And verily Allah (SWTH) is Able to support them" [TMQ Al-Hajj: 39] (to say) that the permission to fight is for the oppressed against whoever initiated fighting against him. It is said that the command to fight is absolute (mutlaq) without restriction to the situation of oppression. This is because His saying: "because they were oppressed" is not a divine reason ('illah) for fighting, but rather a descriptive reality (wasf waqi'). This is because the Quraysh used to severely harm the Muslims who would come to Rasool Allah (PBUH), beaten and wounded in the head, complaining to him and he would say to them: "Be patient for I have not been commanded with fighting" until they emigrated. Then this ayah was revealed wherein Allah commanded them with fighting after He prevented them from it. Ad- Dhahak said: "The companions of the Messenger of Allah (SWTH) sought permission to fight the disbelievers when they harmed them, and Allah (SWTH) revealed:

بې شکه الله هیڅ خیانت کوونکی ناشکره نه خوښوي" [TMQ الحج: ۳۸]. کله چې هغه هجرت وکړ، نو دا آیت نازل شو:

'Verily Allah likes not any treacherous disbeliever" [TMQ Al-Hajj: 38]. When he emigrated, it was revealed:

"اجازت (جنگ کی) ان لوگوں کو دی گئی ہے جن سے جنگ کی گئی کیونکہ وہ ظلم کا شکار ہوئے، اور بے شک اللہ (سبحانہ و تعالیٰ) ان کی مدد پر قادر ہے" [TMQ الحج: 39]۔ اس طرح یہ آیت اس لیے نازل ہوئی کہ مسلمانوں سے (جنگ کی) ممانعت ختم کی جائے تاکہ وہ اپنے اوپر پڑنے والے نقصان کو دفع کر سکیں۔ لہٰذا یہ ایک خاص صورتِ حال کے بارے میں ہے، اگرچہ دلالۃ الاشارہ کے ذریعے یہ جنگ کے حکم کو بھی شامل کرتی ہے۔ پس یہ آیت اللہ کی راہ میں جنگ کے جواز کو بیان نہیں کرتی، بلکہ نقصان دفع کرنے کے لیے جنگ کرنے کے جواز کو بیان کرتی ہے۔ اس طرح اس آیت اور سورۃ التوبہ کی آیات کے درمیان کوئی تعارض نہیں۔ مزید برآں، سورۃ التوبہ کی آیات بعد میں نازل ہوئیں، لہٰذا نہ یہاں نسخ ہے، نہ تخصیص، اور نہ ہی (ان آیات) کو مقید کرنا ہے۔

'Permission (to fight) is given to those who were fought because they were oppressed. And verily Allah (SWTH) is Able to support them' [TMQ Al-Hajj: 39]." Thus the ayah was revealed to lift the ban from Muslims in repelling harm from them. So it is a specific situation, even if it avails the command to fight via the indicated meaning (dalalat al-ishara). So the ayah does not explain the legitimacy of fighting in the way of Allah, but the legitimacy of fighting to repel harm. Thus there is no contradiction between this ayah and the aayaat of At-Taubah. Moreover, the aayaat of At-Taubah were revealed later, so there is no abrogation, specification or restriction (to them).

که دوی د ابن أبي أوفى حدیث سره استدلال وکړي چې متفق علیه دی: رسول الله ﷺ وفرمایل:

If they deduce with the hadith of ibn Abi Awfa that is agreed upon: The Messenger of Allah (PBUH) said:

"اے لوگو! دشمن سے ملاقات کی تمنا نہ کرو اور اللہ سے عافیت مانگو۔ اور اگر تم ان سے ملو تو صبر کرو اور جان لو کہ جنت تلواروں کے سائے تلے ہے۔" یہ حدیث باہمی امن کے ساتھ کوئی تعلق نہیں رکھتی، کیونکہ اس میں جو چیز ہے وہ دشمن سے ملاقات کی تمنا کرنے کی ممانعت ہے، نہ کہ ان سے لڑنے کی ممانعت یا ان کے ساتھ صلح کرنے کا حکم۔ علماء نے کہا ہے کہ یہ ممانعت اس خودپسندی (إعجاب) کی وجہ سے ہے جو دشمن سے ملاقات کی تمنا میں پائی جاتی ہے؛ لہٰذا یہ سیاق سے ہٹ کر کیا گیا استدلال ہے۔ استدلال کی اور کوششیں بھی ہیں جو جواب دیے جانے کے لائق نہیں، بلکہ وہ ذکر کیے جانے کے لائق بھی نہیں۔ تاہم ہم ان کا ذکر اس لیے کرتے ہیں کہ یہ ثابت کریں کہ ان میں سے کچھ لوگ دلائل کو ہر طرح سے جمع کرنے سے باز نہیں رہتے۔ ان کا اصل مقصد یہ ثابت کرنا ہوتا ہے کہ اسلام امن کا دین ہے نہ کہ جدوجہد، ٹکراؤ اور جہاد کا دین۔ بلکہ ان کے نزدیک یہ سلامتی، امن اور رواداری کا دین ہے۔ اس موضوع میں جن چیزوں کو وہ دلیل سمجھتے ہیں ان میں اللہ تعالیٰ کا یہ فرمان بھی ہے:

"O people, do not wish to meet the enemy and ask Allah for well- being. And if you meet them, be patient and know that Paradise is under the shadow of swords." This hadith has no relation with mutual peace, since what is therein is prohibition from wishing to meet them not prohibition from fighting them or the command for making peace with them. The scholars have said this prohibition is due to what there is in wishing to meet the enemy of pride ('ijab); so it is a deduction out of context. There are other attempts of deduction that do not deserve rebuttal, nay they do not (even) deserve mention. However we mention them to prove that some of these people do not refrain from gathering the evidences in any way. Their main concern is to prove Islam is a deen of peace and not a deen of struggle, conflict and jihad. Rather, in their view it is rather a deen of security, peace and tolerance. Some of what they claim to be evidence in the subject is His (SWTH) saying:

او هغوی ته یې د وېرې څخه امن ورکړ۔ [TMQ قریش: ۴] او د هغه (سبحانه وتعالی) فرمان:

"And made them safe from fear" [TMQ Quraish: 4] and His (SWTH) saying:

"…یو امن والا حرم" [تفسیر القرآن: العنکبوت: ۶۷] او د هغه (سبحانه وتعالیٰ) ارشاد:

"…a secure sanctuary" [TMQ Al-Ankabut: 67] and His (SWTH) saying:

او د دې امن والا ښار په قسم [د التین: ۳] او د هغه (سبحانه وتعالی) فرمان:

"And by this city of security" [TMQ At-Tin: 3] and His (SWTH) saying:

«وَلَیُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا» [سورۀ النور: ۵۵]. او د هغه نبي ﷺ قول:

"And We will exchange for them security after their fear" [TMQ An-Nur: 55]. And his saying (PBUH):

"څوک چې له تاسو څخه په خپل کورنۍ کې (سِرْب) کې خوندي ویښ شي." دا واقعا د شریعت او د خلکو د عقلونو ټوکه کول دي!

"Whoever of you awakes safe in his flock (sirb)." This, indeed, is scorning of the Shar'a and the minds of people!