د مسلمان د علم او فکر د ترلاسه کولو طریقه د اسلامي افکارو د اغیز په تعیین کې د پریکړه کوونکې اهمیت لري. که چیرې د علم د ترلاسه کولو طریقه سمه او د څیړنې، ژورې فکر او تحلیل پر بنسټ وي (لکه څنګه چې الله (ج) امر کړی دی)، نو دا به مؤثر پایلې ورکړي، او داسې شخص به یو نظریاتي شخص شي چې په ځانګړې طریقه فکر کوي. الله (ج) انسان ته امر کوي چې د خپل مخلوق ډیرو اړخونو په اړه په ژورو او روښانه طریقه فکر وکړي:

The method by which the Muslim acquires knowledge and thought is critical in determining the impact of the Islamic thoughts upon the individual. If the method of acquiring knowledge was correct and based upon research, profound thinking, and analysis (as Allah (swt) ordered) then it will produce effective results, and such a person will turn into an ideological person who thinks in a distinct manner. Allah (swt) orders the human being to think about many aspects of His Creation in a profound and enlightened manner:

بې شکه، د آسمانونو او ځمکې په پیدا کولو کې، او د شپې او ورځې په بدلیدو کې د عقل خاوندانو لپاره نښې شتون لري. [د قرآن کریم ۳:۱۹۰] ایا دوی قرآن په دقت سره نه فکر کوي؟ که دا د الله پرته له بل چا څخه وای، نو خامخا به دوی په دې کې ډیر توضادونه موندلي وای. [د قرآن کریم ۴:۸۲] ووایاست! هغه اوبه چې تاسو یې څښئ، ایا تاسو یې له ورېځو څخه نازلوئ، یا موږ یې نازلوونکي یو؟ [د قرآن کریم ۵۶:۶۸-۶۹] هغه له یوه څاڅکي اوبو څخه پیدا شوی دی، چې د ملا (شا) او د سینې د هډوکو ترمنځ راوځي. [د قرآن کریم ۸۶:۶-۷] ایا دوی د اوښانو ته نه ګوري، چې څنګه پیدا شوي دي؟ او آسمان ته، چې څنګه پورته شوی دی؟ او غرونو ته، چې څنګه ګډ شوي او ټینګ ولاړ دي؟ او ځمکې ته، چې څنګه پراخه شوې ده؟ [د قرآن کریم ۸۸:۱۷-۲۰] په دې ټولو آیتونو کې، الله انسان ته امر کوي چې فکر وکړي او تحلیل وکړي، ترڅو د اسلام عقیده د یقین په ذریعه د هغه په دننه کې جوړه کړي.

"Verily! In the creation of the heavens and the earth, and in the alternation of night and day, there are indeed signs for men of understanding." [TMQ 3:190] "Do they not then consider the Qur’an carefully? Had it been from other than Allah, they would surely have found within it many contradictions." [TMQ 4:82] "Tell Me! The water that you drink — is it you who causes it to come down from the rain clouds, or are We the Cause for it to come down?" [TMQ 56:68-69] "He is created from a fluid poured forth — proceeding from between the back bone and the ribs." [TMQ 86:6-7] "Do they not look at the camels, how they are created? And at the heaven, how it is raised? And at the mountains, how they are rooted and fixed firm? And at the earth, how it is spread out?" [TMQ 88:17-20] In all of these ayahs, Allah directs the human being to think and analyze in order to build the Aqeedah of Islam within him through a definite conviction.

دې ترڅنګ، اسلام د علم د ترلاسه کولو جوړښت د عقل پر بنسټ ولاړ بولي، چې فکر، څېړنه او تحلیل پکې شامل وي. دا لاره د کورکورانه ایمان، احساساتي باور یا له هرې خبرې پرته تسلیمېدو پر بنسټ نه ده جوړه شوې. داسې لارې ژوندی او ژور ایمان نه شي زېږولای، نه کېدای شي د ژوند د لید یوه بنسټیزه لاره یا نورو فکرونو د جوړولو بنسټ وګرځي. هغه څوک چې په دې لارو اسلام قبلوي، د هغو مفکورو اسیر پاتې کېږي چې له خپل پخوانی ماحول سره یې راوړي وي. کېدای شي داسې څوک د عبادتونو په ډګر کې په محدود بڼه اسلام ته مخه کړي، خو په فکري ډول به تل له نورو مفکورو ته مراجعه کوي. د همدې کبله هغه به پر یوه سطحي ایمان او داسې بحثونو تر مینځ، چې په ځانګړې فکري چوکاټ کې نه وي، تل ګرځېدلی وي، او دا حالت به هغه یا له اسلام څخه لیرې کړي یا هم له لارې ګمراه کړي.

Thus, the method that Islam encourages in pursuing knowledge is based upon the intellect and entails thinking, research, and analysis. It is not built upon blind faith, emotional belief, or submission without any discussion. Such methods will not produce a dynamic Iman and cannot serve either as a foundation for a point of view of life or as a foundation to build other thoughts upon. A person who adopts Islam through these methods will remain a hostage to the concepts that he carried from his previous background. Although such a person may turn to Islam in a limited scope for such aspects as his ibadat, he will continue in his thinking to refer to other concepts. He will constantly shift between a superficial Iman that is not built upon a correct thinking process and indulging in discussion without a specific frame of mind, which will lead him either to diverging or straying from Islam altogether.

او له دې حلقې څخه یوازې په دې ډول وزغورل کیدای شي: یا دا چې هغه هغه څه چې له اسلام څخه يې غوره کړي دي او هغه غلط مفهومات چې دمخه يې درلودل، په دې موخه سره يو ځای کړي چې تر منځ فاصله پر ځای کړي، یا دا چې اسلام يې د خپلې فکرونو څخه جلا کړي او اسلام يې یوازې په خپلو عبادتونو پوري محدود کړي او په سکولر یا عملي ډول فکر وکړي، یا دا چې پرته له دې چې په خپل معیشت کې فکر وکړي، هیڅ فکر ونه کړي ترڅو خپل ځان له انحراف څخه وساتي. دا ټول اختیارونه ناسم دي او په حقیقت کې، دا کس له دې حلقې څخه نه وزغوروي. په پای کې دا چرخه د انسان ځواک، په ځانګړې توګه د هغه فکري ظرفیت له منځه وړي.

And he will not escape this spiral except by either compromising between what he adopted from Islam and whatever erroneous concepts he already possesses in order to bridge the gap, or by separating Islam from his thinking by restricting Islam to his rituals and thinking in a secular or pragmatic manner, or by deciding not to think at all except in his livelihood in order to save himself from diverting. All of these options are incorrect and, in reality, will not get the person out of this spiral. Eventually, this cycle with drain the person’s power, particularly his intellectual capacity, 5

په دې ژوند کې د انسان ترټولو ارزښتناکه شتمنۍ کومه ده. دا ډول نه پای شوونکی دوران (څرخ) د اسلام د غوره کولو او د علم د تحصیل د غلط طریقې له امله رامنځته کیږي.

which is the most valuable possession of man in this life. Such an endless spiral results from an incorrect method of adopting Islam and acquiring knowledge.