د علم طالب او زدہ کوونکي په توګه، یو څوک باید د زده کړې په وخت کې د ورځې په لومړیو ساعتونو کې پیل وکړي، او سلف (پخوانیان) په دې کار کې ډیر منظم او ځانګړي اهتمام درلود.

“As a student and seeker of knowledge, one should start early in the day when studying, and the Salaf were very constant and particular in this practice.

عبدالله بن احمد بن حنبل روایت کوي چې هغه خپل پلار ته واورېد چې ویل یې: «ځینې وخت به زه غوښتل چې د حدیث د اورېدو لپاره سهار وختي ووځم. نو زما مور به زما جامې نیولې او ویل به یې: "لږ تر لږه انتظار وکړه تر دې چې لمونځ ته اذان وشي او خلک راویښ شي." بیا به زه د ابوبکر بن عیاش او نورو د درسونو لپاره سهار وختي وتلم.»154

‘Abdullah bin Ahmad bin Hambal narrated that he heard his father say: “Sometimes, I would want to go out early to hear Hadith. So, my mother would grab my clothes, saying: “At least wait for the prayer to be called and the people to wake up.” I would go out early to the classes of Abu Bakr bin ‘Ayyash and others.”154

هم باید په بشپړ توجه سره خپل ټولګي ته ننووځي، زړه یې له ټولو خیالونو خالي کړي. هغه باید خپلو ملګرو زده کونکو ته په روښانه غږ سلام واچوي، بیا د خپل شیخ په ځانګړې درناوي او توجه سلام واچوي. بیا باید د حلقې په بهرنۍ کنډه کښېني، او د شیخ یا ملګرو له خوا د نږدې کېدو غوښتنې پرته باید د خپلو ملګرو ترمنځ ځای ونه نیسي. لکه څنګه چې البخاري (رحمه الله) د ابو واقد اللیثي (رضي الله عنه) څخه روایت کړی چې کله رسول الله ﷺ د مسجد کې د ځينو خلکو سره کښېنستی و، درې سړي راغلل. دوه یې د رسول الله ﷺ مخې ته راغلل، او دریم لاړ. دغه دوه سړي یو څه وخت د هغه مخې ته ودرېدل، بیا له دوی څخه یو په حلقه کې ځای پیدا کړ او کښېناست، بل د ټولګي شا ته کښېناست، او دریم لاړ. کله چې د الله رسول ﷺ خپله خبره پای ته ورسوله، وې فرمایل: «ایا زه تاسو ته د دې درېیو کسانو په اړه ونه وایم؟ یو یې الله ته پناه راوړه، نو الله هم هغه ته پناه ورکړه. دوهم له الله څخه حیا وکړه، نو الله هم د هغه له سزا ورکولو حیا وکړه. دریم له الله څخه مخ واړاوه او لاړ، نو الله هم له هغه مخ واړاوه.»155

“And he should enter his class with full attention, freeing his heart of all distractions. He should greet his fellow students in a clear voice, and he should then greet his shaykh with extra honor and attention. Then, he is to sit down at the outside edge of the circle, and he should not squeeze between his classmates unless the shaykh or classmates call him to move closer, as al-Bukhari (may Allah have Mercy on him) reported from Abu Waqid al-Laythi (may Allah be Pleased with him) that while the Prophet (peace be upon him) was sitting in the mosque with some people, three men came. Two of them came in front of the Prophet (peace be upon him), and the third one went away. The two people kept on standing before him for a while, and then one of them found a place in the circle and sat there, while the other sat behind the gathering, and the third one went away. When the Messenger of Allah (peace be upon him) finished his speech, he said: “Shall I tell you about these three people? One of them took himself to Allah, so Allah took him nto Himself. The second felt shy from Allah, and Allah was Shy to punish him. The third turned his face from Allah and went away. So, Allah likewise turned His Face from him.”155

او دې باید د بل څوک له خپل ځای نه پورته نه کړي، او که څوک د هغه ځای ونیسي، نو هغه باید بیرته نه اخلي، مگر کله چې څه ګټه په دې کې وي۔

And he shouldn’t make anyone get up from his spot, and if anyone takes his spot, he shouldn’t take it back unless there is some benefit in doing so.

هغه باید د حلقې په منځ کې ناست نه وي، مګر دا چې ضرورت وي، او هغه باید د دوو ملګرو تر منځ هم ونه ناستي، مګر د دوی له اجازې سره، او هغه باید تر ډېره حده شیخ ته نږدې ناست وي، په دې شرط چې د چا ځورونه ونه کړي، ترڅو د هغه خبرې ښه واوري او پوه شي.

He shouldn’t sit in the middle of the circle unless there is a need for this, and he shouldn’t sit between two companions except with their permission, and he should be as close to the shaykh as he can without annoying anybody in order to best hear and understand his words.

هغه باید له خپلو ملګرو او همصنفانو سره ښې آداب وساتي، ځکه دا د خپل شیخ او خپل درس د درناوي څرګندونه ده، او درس او مجلس یو مقدس ځای دی چې د هغه تقدس ماتول جائز نه دي.

He should use the best manners with his classmates and friends, as this is a manifestation of respect to his shaykh and his class, and the class and lesson is holy, sacred space that is not allowed to be violated.

هغه باید د یو زده کوونکي په توګه، نه د استاد په توګه، د عاجزۍ او ښه اخلاقو سره کېنی. هغه باید بې له دلیله ډېر لوړ غږ ونه کړي. بلکې باید د خپل استاد په مخ کې په بشپړ توجه او اوریدو سره کېنی، او د یوې پوښتنې په تشریح یا ځواب کې د استاد څخه مخکې ونه کړي.

He should sit with humility and character in the manner of a student, not a teacher. He shouldn’t raise his voice often without a reason. Rather, he should sit in front of his teacher fully attentive and listening, and shouldn’t precede him in explaining or answering a question.

هغه باید درس د دې سره پیل کړي چې ووایي: «په نوم د الله، ډېر مهربان، ډېر رحم کوونکی».

He should begin the lesson by saying ‘In the Name of Allah, the Beneficent, the Merciful.

ټول ستاینه الله لپاره ده، او سلام او درود د هغه د پیغمبر، د هغه د اهل بیت او د هغه د صحابه کرامو په اړه وي۔ بیا باید هغه د عالمانو، خپلو استادانو، خپلو والدینو او د نورو ټولو مسلمانانو لپاره دعا وکړي۔

Praise be to Allah, and peace and prayers be on His Messenger, his Household, and Companions.’ Then, he should supplicate for the scholars, his teachers, his parents, and the rest of the Muslims.

هغه باید په خپل شیخ باندې متمرکز وي، او کله چې زړه یې په بل څه کې بوخت وي، یا چې ستړی یا بور وي، نو نه باید ولولي او نه زده کوي. هغه باید د پوښتنو کولو په وخت کې ټینګار ونه کړي، بلکې باید نرم، ملایم او آرام وي. هغه باید پوښتنې یوازې په مناسب وخت او ځای کې وکړي، خو په مناسب وخت کې د مناسبو پوښتنو کولو څخه حیا هم ونه کړي.

He should be focused on his shaykh, and he shouldn’t read or study while his heart is busy with something else, or if he is bored or tired. He shouldn’t be insistent in asking questions, and should instead be soft, gentle, and calm when doing so. He shouldn’t ask about questions except in their appropriate time and place, but should not be shy from asking the proper questions at the proper time.

اګر شیخ ازاو پوښتنه وکړي: "ایا پوهیږې؟" نو هغه باید "هو" ونه وایي، مګر که په رښتیا پوهیږي، او له دې نه باید شرم ونه کړي چې "زه نه پوهیږم" یا "زه نه پوهیږم" ووایي. مجاهد (رحمه الله) وویل: "هغه څوک چې یا ډیر شرمیږن دی یا ډیر متکبر، دا علم به ونه مومي." او عائشه (رضي الله عنها) وویل: "د انصارو ښځې څومره ښې دي! شرم یې دوی ته د دین له زده کړې نه مخنیوی نه کاوه." او خلیل بن احمد (رحمه الله) وویل: "د جهالت مقام د شرم او تکبر ترمنځ دی."157

If the shaykh asks him ‘Do you understand?’ he should not say ‘Yes’ unless he really does understand, and he shouldn’t be shy from saying ‘I don’t know,’ or ‘I don’t understand.’ Mujahid (may Allah have Mercy on him) said: “Nobody who is either too shy or too arrogant will learn this knowledge,” and ‘A’ishah (may Allah be Pleased with her) said: “How excellent are the women of the Ansar! They did not let their shyness prevent them from learning the Religion,”156 and al-Khalil bin Ahmad (may Allah have Mercy on him) said: “The station of ignorance is between shyness and arrogance.”157

دا هغه څه دي چې الله تعالی د علم د غوښتونکي د آدابو په اړه روښانه کول ممکن کړي دي. نو د هغه غوښتونکي لپاره ضروري ده چې دا د زده کړې لومړی موضوع وګرځوي چې پر هغې خپل نظر واړوي، او دې آدابو سره په دننه او بهر کې ځان سينگاروي، او دې صفاتو او ځانګړتیاوو د ترلاسه کولو او په ځان کې د راټولولو لپاره ژر ګام پورته کړي. زه د الله تعالی څخه د یو بې وسه، ذلیل بنده په توګه، چې ګناهونو سره ډک، کمزورتیاوو سره بشپړ، او تل په دامونو کې راګیر دی، غوښتنه کوم چې دا آداب د هر هغه زده کوونکي او علم غوښتونکي ګټه وګرځوي چې خپله نیت او اندېښنه یوازې د الله لپاره کړې وي. او د هغه د عظمت او د خپل مخ د نور په حق د هغه څخه غوښتنه کوم – د یو بې وسه، ویریدونکي او کمزوري څوک غوښتنه – چې مسلمانان د پیغمبر ﷺ د قرآن او سنت څخه داسې اخیستلو ته لارښوونه وکړي چې کوم ځای د بدعت یا شرک لپاره پاتې نشي، ځکه هغه په هر شي باندې پوره توان لري.

This is what Allah has made possible to clarify in regards to the manners of the knowledge seeker. So, it is essential for its seeker that he make this the first subject of study he sets his sights upon, and that he beautifies himself with these manners internally and externally, and that he rush to obtaining and collecting these traits and characteristics within himself. I ask Allah as a poor, humiliated servant who is filled with sins, full of shortcomings, always falling into traps – I ask Him to make these manners the prize obtained by every student and seeker of knowledge who has made his intention and concern purely for Allah, and I ask Him by His Glory and the Light of His Face – the request of one who is poor, fearful, and weak – that He Guide the Muslims to taking from the Qur’an and Sunnah of His Prophet (peace be upon him) in a manner that leaves no place for innovation or shirk, for He is indeed Capable of everything.

سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ۔

Glory be to You and by Your praise, O Allah, and I bear witness that none is worthy of worship except You. I ask Your Forgiveness, and I repent unto You.

د ستاینه الله لپاره ده، لومړی او وروستی، پټ او ښکاره، او د الله سلام او درود وي ستاسو پر پیغمبر محمد ﷺ، د هغه پر کورنۍ او د هغه پر ملګرو، او زموږ وروستی دعا دا ده چې ستاینه د الله لپاره ده، د ټولو عالمونو رب.

Praise be to Allah firstly and lastly, inwardly and outwardly, and may plenty and complete peace and prayers be upon our Prophet Muhammad, his Household, and his Companions, and our final call is that praise is for Allah, the Lord of the worlds.