Bu kıyas, dışarıdan bakıldığında son derece cazip bir zihinsel egzersiz gibi görünmekte ve birçok insanı onu kullanmaya yöneltebilir. Matematikte uygulanabilse de, mantıksal yaklaşım fıkıh, akide ve siyasette işlev göremez. Yanlış uygulandığında mantığın yanıltıcı doğasını birkaç örnek gösterecektir.

This syllogism seems outwardly to be a very appealing mental exercise, which may tempt many people to use it. Although it could be applied in math, the logical approach cannot function in jurisprudence, Aqeedah, and politics. A few examples will illustrate misleading nature of logic if misapplied.

Fıkıhta Mantık Fıkıh dünyasının başına gelen en büyük felaketlerden biri, hukuki metni anlamada mantığın kullanılmaya başlanmasıydı. Basit bir örnek, mantıksal yaklaşımla doğru sonuca ulaşmanın imkânsızlığını ortaya koyacaktır. Hayatta insanlar birçok şey için borç para alır. Ayrıca hac, Müslümanların yerine getirmesi gereken önemli bir ibadettir. Mantıksal sonuç, Müslümanların hac için borç almaları gerektiğidir. Bu sonuç yanlıştır, çünkü hac yalnızca gücü yetenlere farz kılınmıştır. Parası olmayan kişinin borç alması gerekmez. Bu sonucun yanlışlığı, kulağa doğru gelmesine rağmen ikinci öncülün yanlışlığından kaynaklanmaktadır. Doğru öncül ise şudur: Hac, gücü yeten Müslümanların yapması gereken önemli bir ibadettir.

Logic in Jurisprudence One of the greatest disasters to befall the world of Fiqh was the introduction of logic in understanding the legal text. A simple example will demonstrate the inability of reaching the correct conclusion using the logical approach. In life, people borrow money for many things. Also, the Hajj is an important thing that Muslims must perform. The logical conclusion is that Muslims must borrow money for Hajj. This conclusion is false because Hajj is obligatory only on those who are capable. The one who does not have money does not need to borrow. The fallacy of this conclusion came from the fallacy of the second argument, although it seems correct. The correct argument is that Hajj is an important act that Muslims must do if they are capable.

Akide'de Mantık Her ne kadar öyle görünmese de, akidede mantığın kullanılması yanlış sonuçlara yol açabilir. Örneğin, büyük öncül olarak her yaratılmışın ebedi olmadığını ve sona ereceğini, küçük öncül olarak da Cennet'in ve Cehennem ateşinin yaratılmış olduğunu kabul edebilir ve buradan Cennet'in ve Cehennem ateşinin sona ereceği sonucuna varabilir. Bu sonuç yanlıştır, çünkü büyük öncül yanlıştır. İlk akıl yürütme yalnızca bu dünya hayatı için geçerlidir, ancak ahirete genellenemez. Ahiret, insanın duyusunun ve kavrayışının ötesinde olan farklı bir durumdur. Bu nedenle, bu dünyanın kuralları ahirete uygulanamaz.

Logic in Aqeedah Although it may seem otherwise, the use of logic in Aqeedah may lead to erroneous conclusions. For example, one can establish as his major premise that every creation is not eternal and will end and as his minor premise that Jannah and the Hell-Fire are created, leading to the logical conclusion that Jannah and Hell-Fire will end. This conclusion is wrong because the major premise is wrong. The first argument applies only to this life, but it cannot be generalized to include the Hereafter. The Hereafter is a different situation which is beyond the human sensation and comprehension. Therefore, the rules of this life cannot be applied to it.

Siyasi Düşüncede Mantık Günümüz Müslümanlarının siyasi düşüncesindeki en tehlikeli tuzaklardan biri, siyasi sonuçlara ulaşmak için mantığın kullanılmasından kaynaklanmaktadır. Örneğin, Britanya ve ABD'nin Avrupa Birliği'ne yönelik politikaları hakkında siyasi bir görüş oluştururken, büyük öncülü Amerika'nın Avrupa'nın birliğini engellemeye çalışacağı, küçük öncülü ise İngiliz politikasının Amerikan politikasıyla bağlantılı olduğu şeklinde kabul edilirse, mantıksal sonuç İngiltere'nin Avrupa'nın birliğini engellemeye çalıştığı olacaktır.

Logic in Political Thinking One of the most dangerous pitfalls in the political thinking of the Muslims nowadays results from the use of logic to arrive at political conclusions. If, for instance, in formulating a political opinion about the policies of Britain and the US towards the European Union, one were to establish as his major premise that America would try to prevent the unity of Europe and as his minor premise that British policy is connected to the US policy, the logical conclusion would be that Britain tries to prevent the unity of Europe.

Sonuç doğru değildir, çünkü Britanya çıkarlarına uygun olduğu sürece Avrupa birliğini gerçekleştirmek için son derece istekli olacaktır. Eğer İngiliz politikası birliğe karşı çıkıyor gibi görünüyorsa, bu karşıtlık birliği çıkarlarına daha uygun bir yöne çekme girişimi ya da Avrupa'daki ABD politikasını etkileme çabasıdır; Avrupa birliğini gerçekleştirme arzusunun olmamasından kaynaklanmaz. Bu analojideki sonucun yanlışlığı, ikinci öncülün yanlışlığından kaynaklanmaktadır. Egemen bir devlet ve eski bir süper güç olan Britanya, politikasının başka herhangi bir ulusun politikasıyla, Amerika dahil, bağlantılı olmasını kabul etmez. Her ikisi de aynı Batı Kampına ait olsa da, zaman zaman çıkar çatışması ortaya çıkabilir.

The conclusion is not correct because Britain would be very enthusiastic in achieving the European unity as long as it is within its interests. If the British policy seems to oppose the unity, this opposition is an attempt to steer the unity more towards its interests or to attempt to influence the US policy in Europe and not borne out of any lack of desire to achieve the European unity. The fallacy of the conclusion in this analogy is due to the fallacy of the second premise. Britain, as a sovereign nation and a former superpower, would not accept to have its policy linked to the policy of any other nation, even America. Although both of them belong to the same Western Camp, a conflict of interest may emerge at times.

Bu üç örnek, mantığın insanları her zaman doğru sonuca götürmediğini göstermektedir.

These three examples demonstrate that logic does not always lead people to the correct conclusion.

Ibn Teymiyye'nin örneğini, mantığın bağlamından koparılarak kullanılmasının yanıltıcı doğasını göstermek için zikretmek faydalı olacaktır. İbn Teymiyye mantığı, "bir dağın zirvesinde bulunan kesilmiş bir devenin eti" olarak görmüştür; bu et, dağa tırmanmaya değecek kadar iyi değildir, dağa giden yol da takip edilmesi kolay değildir (Hallaq, Ibn Taymiyya Against the Greek Logicians).

It is worthwhile to mention the example of Ibn Taymiyyah to illustrate the misleading nature of using logic out of its context. Ibn Taymiyyah viewed logic as "the flesh of a slaughtered camel found on the summit of a mountain; the flesh is not good enough to warrant climbing the mountain, nor is the road leading to it easy to follow (Hallaq, Ibn Taymiyya Against the Greek Logicians).

Mantığın doğru sonuçlara ulaşamamasının nedeni, gerçekliği dikkate almaması ve onu çözümlemeye çalışmamasıdır. Bunun yerine, iki öncül arasındaki ilişkiye bakarak bir sonuç kurar. Doğru düşünmek ise önce gerçekliği anlamayı, ardından bu gerçekliğe uygulanabilecek hükmü bulmaya çalışmayı gerektirir. Yalnızca belirli öncüller ortaya koyup bu öncüller arasındaki ilişkiye ve argümanın biçimine odaklanmak, gerçeklik hakkında hiçbir sonuca ulaştırmaz. İlk örnek bir Şer'i meseleyi ele almaktadır ve Şer'i konularla ilgili doğru sonuç, şer'i metinden gelen delille ortaya konur.

The reason why logic does not lead to correct conclusions is because it does not regard reality nor does it attempt to analyze it. Rather, it builds a conclusion based on the relationship between two premises. The correct way of thinking necessitates understanding the reality and then attempting to find the rule that could be applied to the reality. Simply establishing certain premises and focusing on the relationship between the premises and the form of the argument will not result in any conclusion about the reality. The first example discusses an Shariah matter, and the correct conclusion regarding issues related to the Shariah is established by the evidence from the legal text.

İkinci argüman, tartışmanın baştan sona akıl ötesi olduğunu hiç kabul etmemektedir. Üçüncü örnek ise, İngiliz politikasını Avrupa'da anlamaya çalışmadan önce mutlaka kavranması gereken; önde gelen ulusların ve rekabet eden ulusların konumlarını da kapsayan dünya düzenine dair bir anlayışa dayanarak kendi savını kurmamaktadır.

The second argument fails to acknowledge from the very beginning that the entire discussion is beyond the intellect. And the third example does not build its case based upon an understanding of the world order and the position of both the leading nations and the competing nations, which must be understood before attempting to comprehend the British policy in Europe.

Ayrıca, mantıksal düşünce tarzı genellemeye dayandığı için yanlıştır. Mantığın özü önermeler dizisine dayanır ve yalnızca biçime dikkat ettiğinden, insanı gerçeklikten uzaklaştırma potansiyeline sahiptir. Sağlam bir fakih, görünürdeki benzerliğe dayanarak genelleme yapmaz. Aksine, her meseleyi ya da durumu bağımsız ve kapsamlı biçimde anlamak için çaba harcar, ardından şeriatın kaynaklarında delili arar ve delili belirli bir meseleye uygular. Maslahat ya da şeriatın maksadı gibi genel kavramlara başvurup bunun üzerinden bir sonuca varmak, onun için yeterli değildir.

In addition, the logical way of thinking is wrong because of its use of generalization. And because the essence of logic is based on a sequence of premises and pays attention only to the form, it has the potential to push a person away from the reality. A sound Faqih does not generalize based on apparent similarity. Rather, he exerts his effort in understanding each issue or situation independently and thoroughly, and then he searches for the evidence from the legislative sources and applies the daleel to a specific issue. It is not enough for him to refer to general ideas such as interest or the objective of Shariah and then conclude a result based on this.

Mantıksal genellemeye dayanan hatalı bir sonucun örneği aşağıdaki argümanda açıkça görülmektedir. Mantığa göre şöyle denilebilir: İslam insanı aşırı yüklemez; bu da kendi başına bir genellemedir. İkinci öncül olarak ise kira ile ev tutmanın zahmetli olduğu söylenir. Barınak, insan için temel bir ihtiyaç olduğundan, mantıksal sonuç şudur: Kira zahmetinden kurtulmak için, zorunluluk gereği İslam, faiz içeren banka kredisi alarak ev satın almaya izin verir. Bu argümanın gözden kaçırdığı nokta şudur: Zaruret (Darurah) her duruma uygulanan genel bir kural değil, yalnızca İslami metinlerde zikredilen belirli durumlara ilişkin bir ilkedir. Ayrıca İslam'ın insanı aşırı yüklemediği ilkesi basit bir gerçeği ifade eder: Allah'ın (swt) helal ve haram kıldığı her şey, insanın aşırı bir zorluğa girmeden uygulayabileceği kapsamdadır. Buna karşılık bugün "zahmet" kavramı, Allah'ın haram kıldığını helal kılmayı mantık yoluyla haklı çıkarmak için kullanılmaktadır.

And example of the erroneous conclusion that may result from logical-based generalization is apparent in the following argument. One can state, according to logic, that Islam does not overburden the human being, which in itself is a generalization, and as a second premise, that renting houses is burdensome. Because having shelter is a basic need for the human being, then the logical conclusion is that, by necessity, Islam allows buying houses by taking loans from the bank which involve riba to avoid the burden of renting. What this argument fails to address is that necessity (Darurah) is not a general rule that applies to all situations but only to specific situations mentioned in the Islamic text. Also, the concept of Islam not overburdening the human being simply states a fact: Whatever Allah (swt) did reveal as halal and haram lay within the capability of the human being to apply without excessive burden. However, the notion of burden nowadays is used through logic to justify making halal what Islam made haram.

Bu tür mantıksal düşünce biçimi Müslümanlar arasında, özellikle fıkıhta çok yaygındır. Sonuç olarak birçok kişi "Şer'i hükümler için mantıksal gerekçeler" başlığı altında şu tür iddiaları dile getirir: Orucun beyni metabolizma atıklarından arındırdığını veya secdenin kafadaki elektrik yükünü boşalttığını söylerler. Başkaları ise İslam'ın bazı konularda kadının şahitliğini erkeğin şahitliğinden daha az saymasını kadının anlayış eksikliğine bağlar ve günümüzde kadınların eğitimli olduğu öncülüne dayanarak bu hükmün artık geçerli olmadığı sonucuna varır. Yine başkaları, orucu hilal görmeye bağlayıp Müslümanların okuma yazma bilmediği öncülüne dayanarak, artık okur yazar olduklarını ileri sürerek Ramazan'ın başlangıcını ve bitişini belirlemede hesaplamanın kullanılabileceği sonucuna varır.

Such a logical thinking process is very common among Muslims, particularly in jurisprudence. As a result, many people cite "Logical justifications for Shariah rules" such as claiming that siyam (fasting) purifies the brain from its metabolic wastes, or that sujood helps discharge the electric charge from the head. Many others would make such claims that Islam made the testimony of the woman less than that of the man in certain issues because of her lack of understanding and conclude that such a rule is no longer valid on the premise that women today are educated. And yet others would link the fasting to the sighting of the moon on the premise that Muslims were illiterate, concluding as a result that the use of calculations are allowed in determining the beginning and end of Ramadan on the premise that Muslims are no longer illiterate.

Ayrıca birçok fakih, zaruret (Darurah) kavramını genelleştirerek her duruma uygulamaktadır; oysa İslam zarureti yalnızca belirli durumlarda uygulamıştır. Bütün bu yanlış görüşler, bağlamından koparılmış mantıksal düşüncenin kullanılmasından kaynaklanmaktadır.

Furthermore, many jurists generalize the concept of necessity (Darurah) and apply it to all situations, whereas Islam applied Darurah only in specific situations. All of these erroneous arguments result from the use of logical thinking taken out of context.

Bu düşünce biçimiyle mücadele edebilmek için Müslümanlar, bu Sofistik yaklaşım yerine durumu olduğu gibi anlamaya eğitilmelidir. Müslümanlar, akidenin oluşturulmasında, hukuki metni anlamada ve siyasi görüşlerin geliştirilmesinde yer alan süreçlerin kendine özgü olduğunu fark etmelidir. Ve mantığın uygulanmasını matematik gibi alanlarla sınırlandırmalıdırlar.

In order to address this way of thinking, Muslims must be trained to understand the situation as it is rather than through this Sophistic approach. The Muslims must realize that the processes involved in establishing the Aqeedah, understanding the legal text, and formulating political opinions are unique. And they must restrict the application of logic to such areas as mathematics.

Doğru düşünme biçimi, herhangi bir kişiden, bir meseleyi araştırmaya durumu doğru biçimde inceleyerek başlamasını ve ardından onu önceki bilgilerle ilişkilendirerek bir sonuca ulaşmasını gerektirir. Şer'i meseleler için araştırma, geçerli şer'i delillere dayanarak kurulmalıdır. Diğer bütün meseleler için ise araştırmayı desteklemek üzere uygun delil gereklidir. Her iki durumda da herhangi bir araştırmanın başlangıç noktası durumu incelemektir; varılacak son nokta ise sonuçtur.

The correct way of thinking requires from any person to start searching any issue by studying the situation correctly and then linking it with previous information in order to reach a conclusion. For Sharii issues, the research must be constructed upon valid Sharii evidences. For all other issues, the appropriate evidence is required to substantiate the research. In either case, the starting point of any research is to study the situation, with the conclusion as the final destination.

Ancak yüzeysel düşünme nedeniyle Müslümanlar arasında durum tersine dönmüştür. Önceden belirlenmiş bir sonuçla işe başlıyorlar ve bütün araştırma, zaten karara bağlanmış olan bu sonucu haklı çıkaracak biçimde şekillendiriliyor. Bu tür bir düşünce, bir yanlışlık ve çarpıtmadır; düşüncenin bütün amacını boşa çıkarır ve düşünürün görevini iptal eder.

However, due to the superficial thinking, the situation is reversed among Muslims. They begin with a pre-set conclusion, and the entire research is tailored to justify the conclusion that was already decided upon. This type of thinking is a twisted approach which defeats the entire purpose of thinking and cancels the mission of the thinker.

Hem yüzeysel düşünce hem de taklit, bu yöntemin doğal sonucu olarak ortaya çıkar; çünkü bu yöntemi kullanan kişi çoğunlukla sonucu ya arzulu düşünmeye dayanarak ya da kalabalığa uyma ihtiyacıyla benimser. Bu düşünce biçiminin tezahürlerinden biri, yöneticilerin, yetkililerin, şeyhlerin, âlimlerin ve öne çıkan düşünürlerin kararlarını ve eylemlerini haklı çıkarmaktır. Bu tür araştırmalar, bu kişilerin verdiği her kararın veya yaptığı her eylemin varsayılan olarak doğru olduğu yönündeki önceden belirlenmiş bir sonuçla başlar. Bundan sonra düşünce, bu kararları veya eylemleri haklı gösterecek gerekçeler ve açıklamalar bulmakla sınırlanır.

Both the superficial thinking as well as the imitation naturally result in this method of thinking because the one who utilizes it usually adopts the result or conclusion either based on, wishful thinking, or the need to blend with the crowd. One of the manifestations of this thinking is justifying the actions and decisions of the rulers, officials, shaykhs, scholars, and prominent thinkers. The entire research begins with the pre-determined conclusion that any decision or act made by such individuals is correct by default. Afterwards, the thinking is restricted to finding reasons and explanations to justify these decisions or actions.