İnsanlar, karışma ve inziva meselesi konusunda her zaman büyük ölçüde ayrılmışlardır. Öyle ki kimi, insanlarla her zaman karışmak gerektiği görüşünü benimsemiş, kimi ise insanlardan her zaman uzak durmak gerektiği görüşüne varmıştır ve herkes kendi görüşünden memnundur.

People have always been greatly divided over the issue of mixing and seclusion. So, some went with the opinion that one should always mix with the people, and some went with the opinion that one should always seclude himself from the people, and everyone is satisfied with his point of view.

Şeyhülislam İbn Teymiyye (Allah ona rahmet etsin) bu meseleye değinmiş ve ihtilafı açıklayarak şöyle demiştir:

And Shaykh al-Islam Ibn Taymiyyah (may Allah have Mercy on him) touched upon this issue and clarified the dispute, saying:

"Bu mesele - insanlar bu konuda kısmen ya da tamamen ihtilaf etmiş olsalar da - aslında bazen insanlarla birlikte bulunmanın farz veya müstehap olduğu bir meseledir. Aynı kişi bazen başkalarıyla karışmakla yükümlü olabilir, bazen de onlardan ayrılmakla yükümlü olabilir."

“This issue - even though the people have differed over it, either partially or completely - the reality of it is that mixing with the people is sometimes obligatory or recommended. The same individual can sometimes be obligated to mix with others, and can at other times be obligated to separate from them.

Bu iki görüşü uzlaştırmanın doğru yolu, karışmanın iyilik ve takva üzerinde yardımlaşma içeriyorsa farz, günah ve haddi aşma üzerinde yardımlaşma içeriyorsa haram olduğunu kavramaktır. Beş vakit namaz, Cuma namazı, Bayram namazı, güneş tutulması namazı, yağmur duası (istiskâ) gibi cemaatle yapılan ibadetler için Müslümanlarla bir araya gelmek, Allah'ın ve Elçisinin ﷺ emrettiklerindendir. Hac sırasında insanlarla bir araya gelmek, kâfirlere, Haricilere ve isyancılara karşı savaşmak için karışmak da böyledir; bu etkinliklerin liderleri ve katılanları fasık olsalar bile durum değişmez. Aynı şekilde, ibadet edenin imanını artırabileceği bir toplantıya katılmak da böyledir; ya bundan kendisinin faydalanması ya da kendisinin bu toplantıya fayda sağlaması sebebiyle.

The way to properly reconcile between these two stands is to realize that mixing, if it involves cooperation upon good and piety, is obligatory, and if it involves cooperation upon sin and transgression, is forbidden. Mixing with the Muslims for the purpose of congregational acts of worship, such as the five prayers, the Friday prayer, the 'Id prayer, the eclipse prayer, the prayer for rain (istisqa'), etc., is from what Allah and His Messenger (peace be upon him) commanded. Such is also the case when mixing with the people during the Hajj, to fight the disbelievers, Khawarij, and rebels, even if the leaders of and participants in such activities are corrupt. This is also the case with a gathering in which the worshipper can increase his faith - either because of it benefiting him, or he benefiting it.

Ve insanın dua etmek, zikretmek, namaz kılmak, tefekkür etmek, nefsini hesaba çekmek ve kalbini ıslah etmek için yalnız kalacak vakti olmalıdır. Bunlar kimsenin onunla birlikte katılamayacağı işlerdir ve evde olsun ya da başka yerde olsun, her insanın bireysel olarak ilgilenmesi gereken konulardır. Tavus şöyle demiştir: "Evin sığınağı ne kadar da güzeldir! İnsan orada bakışını ve dilini tutabilir." Dolayısıyla insanlarla sınırsız biçimde karışmak yanlıştır, insanlardan sınırsız biçimde uzaklaşmak da yanlıştır. Ancak her insanın bu ikisinden tam olarak ne kadara ihtiyacı olduğu ve her zaman onun için en iyisinin ne olduğu, daha ayrıntılı incelenmesi gereken bir konudur.

And a person must have time alone to engage in supplication, remembrance, prayer, reflection, take himself to account, and rectify his heart. These are issues that nobody else can participate with him in, and these are affairs that need to be seen to on an individual basis, whether at home or otherwise, as Tawus said: “How excellent of a refuge is the home! In it, one can restrain his gaze and his tongue.” So, it is incorrect to mix with people unrestrictedly, and it is incorrect to seclude yourself from people unrestrictedly. As for exactly how much every person needs of each, and what is best for him at all times, this is something that requires further investigation.

Bazen yapılacak en iyi ibadet, ibadet türlerinin kendi içsel faziletine göre seçilir: namaz kendi başına Kur'an tilavetinden daha faziletlidir, tilavet zikirden daha faziletlidir, zikir de dua etmekten daha faziletlidir. Bazen de günün hangi vaktinde olunduğuna göre seçilir: Fecir ve İkindi vakitlerinde tilavet, zikir ve dua namaza tercih edilir. Bazen kişinin bulunduğu fiziki duruma göre seçilir: rükû ve secdede Kur'an tilavetinin yerine zikir ve dua meşru kılınmıştır; tavafta zikir ve dua icma ile meşrudur, tavafta Kur'an tilaveti ise ihtilaflıdır. Bazen de bulunulan yere göre seçilir: Arafat, Müzdelife, Cemerat ve Safa ile Merve'de namaz yerine zikir ve dua meşru kılınmıştır; ziyaretçi için Beyt-i Şerif'in tavafı namazdan daha faziletlidir, Mekke halkı için ise namaz daha faziletlidir. Bazen de kişinin durumuna uygunluğuna göre seçilir: erkekler için cihad hac ibadetinden daha faziletlidir, kadının cihadı ise haccdır; evli kadın için kocasına itaat babasına itaatten daha faziletlidir, bekâr kadına ise babasına itaat emredilmiştir. Bazen de kulun gücüne göre seçilir: Yapabildiği ibadet, kendisinin yapamadığı ibadetten ona daha hayırlıdır; yapamadığı ibadet içsel olarak daha faziletli olsa bile durum böyledir. Burada birçok insan aşırıya kaçar ve arzularının peşinden gider. Bazıları, kendi durumları veya kalbine daha faydalı olması ve Rabbine itaat etmenin daha iyi bir yolu olması sebebiyle belirli bir ameli kendisi için en iyi görür ve bunu çevresindeki herkes için de en iyi amel kılmak ister; böylece onlara da aynısını yapmayı emretmeye kalkışır.

What is best is that one sometimes pick from the various types of worship based on their inherent virtue (prayer is in itself better than recitation of the Qur’an, and recitation is better than dhikr, and dhikr is better than supplication), and sometimes based on what time of day he is in (recitation, dhikr, and supplication after Fajr and ‘Asr are preferred over prayer), and sometimes based on the physical position he is in (dhikr and supplication in bowing and prostration are legislated instead of recitation of the Qur’an, and dhikr and supplication during tawaf is legislated by consensus, while recitation of the Qur’an during tawaf is differed over), and sometimes based on his location (what is legislated at ‘Arafah, Muzdalifah, at the Jamar, and at Safa and Marwah is dhikr and supplication instead of prayer, etc. and tawaf of the Sacred House for the visitor is better than prayer, and prayer is better for the inhabitants of Makkah), and sometimes based on the appropriateness of the worship for the person (Jihad for men is better than Hajj, while the jihad of women is Hajj, and obedience to the husband is better than obedience to the father for the married woman, as opposed to the single woman who is commanded to obey her father), and sometimes based on the capability of the servant, as the worship he is capable of is better for him than the worship he is incapable of, even if what he is incapable of is inherently better. This is a point where many people go to extremes and follow their desires: some people who see a certain action as being better for them due to their own circumstances, or due to it being more beneficial to their heart and a better way to obey their Lord, wish to then make this the best action for everyone around them, and proceeds to command them to do the same.

Allah, Muhammed ﷺ'i Kitap ve Hikmet ile gönderdi ve onu kullar için bir rahmet ve hidayet rehberi kıldı; her insana kendisi için en hayırlı olanı emrederek. Bu nedenle Müslüman, her insana iyilik isteyen bir hayırhah olmalı, onlar için en iyisini dilemelidir.112

And Allah sent Muhammad (peace be upon him) with the Book and Wisdom, and made him to be a mercy and guide for the servants, commanding each person with what is best for them. So, the Muslim should be a well-wisher to every person, wanting what is best for them.”112

Ve âlimler -Allah onlardan razı olsun- insanlarla içli dışlı olur, onlara ilim öğretirlerdi; aynı zamanda vakitlerini boşa harcamaktan en çok sakınan insanlardı. Ahmed -Allah ondan razı olsun- ise yalnız kalmaya en sabırlı insandı; zamanının dünyasının imamı olmasına rağmen. Oğlu Abdullah şöyle dedi:

And the scholars – may Allah be Pleased with them – would mix with the people and teach them while simultaneously being the most careful of people of wasting their time, and Ahmad (may Allah be Pleased with him) was the most patient of people upon being alone, despite the fact that he was the imam of the world during his time. His son, ‘Abdullah, said:

"Babam Tarsus'a yaya olarak gitmiş, iki üç kez de yaya olarak hac yapmıştı; yalnız kalmaya karşı insanların en sabırlısıydı. Bişr ise mevkiine rağmen yalnız kalamıyor, hep bu kişiyi, şu kişiyi görmek için dışarı çıkıyordu."113

“My father went out to Tarsus on foot, performed Hajj two or three times on foot, and he was the most patient of people upon being alone. Bishr, despite his status, was unable to remain by himself, and would always go out to see this person and that.”113

Dolayısıyla, kalbi ölü olan biriyle birliktelik ve sosyalleşme yapılmamalıdır, çünkü o, yol kesen bir haydut gibidir. Bilakis, insanı imanda ve amelde artıracak biriyle birliktelik yapılmalıdır.

So, mixing and socialization should not be with one who has a dead heart, as he is like a highway robber. Rather, it should be with one who will increase you in faith and action.

İbn Kayyim dedi ki:

Ibn al-Qayyim said:

“Kalbi ölü olan kişi seni yalnız hissettirir. Bu yüzden onun yokluğundan olabildiğince yararlan, çünkü onunla birlikte olduğunda dışında yalnızlık hissetmezsin. Eğer onunla imtihana tabi tutulursan, dış dikkatini ona ver, kalbinle ondan uzaklaş, iç benliğini ondan ayır ve seni daha layık olduğu şeyden alıkoymasına izin verme.”

“The one with a dead heart will make you feel lonely. So, take advantage of his absence as much as possible, because you will not feel lonely except when he is with you. If you are put to trial with him, give him your outer attention, wander from him with your heart, separate your inner self from him, and do not let him distract you from what is more deserving of your attention.

En büyük kayıp, Yüce ve Celil olan Allah'la olan vaktinde seni hiçbir şey kazandırmayan, yalnızca zarar veren birine meşgul olman, O'ndan uzaklaşman, vaktini onun uğruna harcaman, enerjini zayıflatman ve dikkatini dağıtmandır. Dolayısıyla bununla sınanırsan - ve bununla sınanman gerekir - onunla Allah'ın razı olacağı şekilde ilglen ve elinden geldiğince sabırlı ol. Bu kişi vesilesiyle Allah'a ve O'nun rızasına yaklaş ve onunla birlikte olmanı bir kazanç kaynağı kıl, bir zarar kaynağı değil. Onunla, yolda giderken başka bir adam tarafından durdurulmuş ve ondan kendisini yolculuğuna almasını isteyen bir adam gibi ol. Yolcu olarak sen ona binek sağlayan taraf olduğundan emin ol, onun sana binek sağlamadığından. Eğer reddederse ve onunla yolculuk etmenin bir kazancı yoksa, onun için durma, vedalaş, ve ona arkana bile bakma; çünkü o, kim olduğu ne olursa olsun, bir yol kesicidir.

Know that the greatest of losses is for you to be preoccupied with one who will bring you nothing but a loss in your time with Allah - the Mighty and Majestic - and being cut off from Him, wasting of your time on him, weakening of your energy, and dispersing of your attention. So, if you are tested with this - and you must be tested with this - deal with him according to how Allah would wish, and be patient with him as much as possible. Get closer to Allah and His Pleasure by way of this person, and make your getting together with him something to benefit from, not something to incur a loss from. Be with him as if you are a man who is on a road who was stopped by another man, who then asks you to take him on your journey. Make sure that you are the one who gives him a ride, and that he is not the one giving you the ride. If he refuses, and there is nothing to gain from traveling with him, do not stop for him, bid him farewell, and do not even turn back to look at him, as he is a highway robber regardless of who he really is.

"Öyleyse kalbini koru, gece ve gündüzlerini nasıl geçirdiğine dikkat et ve varmak istediğin yere ulaşmadan güneşin batmasına izin verme."114

So, save your heart, be wary of how you spend your days and nights, and do not let the Sun set before you arrive at your destination.”114

“Bu yüzden ilim talebesi, sosyalleşmeyi bırakmalıdır; çünkü bu, yapabileceği en önemli şeylerden biridir; özellikle karşı cinsle ilgili olarak ve özellikle de vaktinin çoğunu eğlenceyle geçirip az bir kısmını düşünceyle geçirenlerle. Zira başkalarının huyu, sizin kendi huyunuzu elinizden alabilir. Sosyalleşmenin zararları arasında, hayatın hiçbir fayda sağlanmadan geçip gitmesi, ayrıca bu sosyalleşme yanlış insanlarla gerçekleşirse malın ve dindarlığın azalması vardır.”

“So, the student of knowledge should abandon socialization, as this is from the most crucial things that he can do, especially in regards to members of the opposite gender, and especially with those who spend most of their time in amusement and little of their time in thought, as the nature of others can rob you of your own. The harms of socialization include the passing of your life without any benefit, as well as the decline of your wealth and religious commitment if this socialization were to occur with the wrong people.

Talebe, yalnızca faydalanabileceği veya kendisinden faydalanılabilecek kişilerle birlikte olmamalıdır. Kendisine vakitlerini onunla boşa harcayacak, ona fayda sağlamayacak, kendisi de ondan faydalanamayacak ve hedefine ulaşmasında yardımcı olmayacak birinin dostluğu teklif edilirse, ilişki daha derinleşmeden, işler yerleşmeden başta nazikçe bitirmelidir; çünkü bir şey yerleştikten sonra onu değiştirmek daha zorlaşır. Âlimlerin dilinde sürekli dolaşan bir söz vardır: "Bir şeyi defetmek, onu kaldırmaktan daha kolaydır." Eğer bir dost edinmeye ihtiyacı varsa, o kişi salih, dindar, takvalı, sakınan, akıllı, faydası bol, kötülüğü az, uyumlu ve nadiren çatışan, unuttuğunda hatırlatan, hatırlatıldığında kendisiyle iş birliği yapan, ihtiyaç içinde olduğunda yardımcı olan ve sıkıntı içinde olduğunda teselli veren biri olsun.115

The student of knowledge should not mix except with those who he can benefit or can benefit from. If he is offered the friendship of one who will waste his time with him, will not benefit him, will not benefit from him, and will not assist him in reaching his objective, he should politely end the relationship from the start before it progresses to something deeper, as when something becomes established, it becomes more difficult to change it. There is a phrase that is constantly on the tongues of the scholars: ‘Repelling something is easier than removing it.’ If he requires someone to befriend, let that person be righteous, religious, pious, wary, intelligent, full of benefit, having little evil, good at complying and rarely conflicting, reminding him if he forgets, cooperating with him when he is reminded, helpful if he is in need, and comforting if he is in distress.”115

İbn Kudame (Allah ona rahmet etsin) şöyle demiştir:

Ibn Qudamah (may Allah have Mercy on him) said:

Bil ki herkes senin arkadaşın olmaya uygun değildir. Bu potansiyel arkadaşın, onunla dostluğu arzu edilir kılan gerekli niteliklere sahip olduğunu doğrulamalısın. Dost edinmek istediğin kişinin beş niteliğe sahip olması gerekir:

“Know that not everyone is suitable to be your friend. You must verify that this potential friend has the necessary characteristics that make friendship with him something to be desired. The one you seek to befriend must have five characteristics:

• Akıllı olması gerekir. Aptal biriyle arkadaşlık etmekte bir hayır yoktur; çünkü o, sana fayda sağlamak istediğinde bile zarar verecektir. Akıllıdan kastımız, şeyleri kendiliğinden ya da kendisine açıklandığında olduğu gibi anlayabilen kimsedir.

• He must be intelligent. There is no good in befriending an idiot, as he will only harm you when he wants to benefit you. By intelligent, we mean one he understands things as they are on his own or if they are explained to him.

• Güzel ahlaka sahip olması gerekir ve bu bir zorunluluktur. Yalnızca zeki olan biri öfkeye veya arzuya yenilebilir ve nefsine uyabilir. Bu durumda onunla dost olmanın bir faydası olmaz.

• He must have good manners, and this is a must. One who is simply intelligent might be overcome by anger or desire, and obey his desire. Thus, there would be no benefit in befriending him.

O, fasık olmamalıdır. Böyle biri Allah'tan korkmaz ve Allah'tan korkmayan kimseye güvenilemez.

• He must not be a fasiq. Such a person would not fear Allah, and whoever does not fear Allah cannot be trusted.

• Bidat sahibi olmamalıdır; çünkü onun bidatıyla sapmaya düşme korkusu vardır.

• He must not be an innovator, as there is a fear of being overtaken by his innovation.

• Dünyaya hırslı olmamalıdır.

• He should not be eager for the dunya.

Ömer bin el-Hattab (radıyallahu anh) şöyle dedi: “Gerçek kardeşlerinize bağlı kalın.

‘Umar bin al-Khattab (may Allah be Pleased with him) said: “Stick with your true brothers.

Onlarla rahat bir hayat sürebilirsin, çünkü kolaylık zamanlarında bir sevinç kaynağıdırlar; zorluk zamanlarında ise onlara dayanabilirsin. Kardeşinden, seni endişelendirecek bir şey ortaya koyana kadar en iyisini varsay. Düşmanından uzak dur ve güvenilir olanlar dışında kimseyle dostluk kurmaktan sakın; Allah'tan korkmayan kimseye güven yoktur. Bozguncuyla dost olma, çünkü o sana bozgunculuğunu öğretir; sırlarını ona açma ve yalnızca Yüce Allah'tan korkanlara danış. Yahya bin Muaz şöyle demiştir: "Dost, dualarında seni anmak için hatırlatılmana gerek olmayan, onun önünde süslenmek ve gösteriş yapmak zorunda olmadığın, ondan özür dilemene gerek kalmayan kişidir." Ebu Ca'fer de arkadaşlarına şöyle demiştir: "İçinizden biri kardeşinin cebine elini sokup istediğini alabilir mi?" Onlar, "Hayır" dediler. Bunun üzerine şöyle buyurdu: "O halde iddia ettiğiniz gibi kardeş değilsiniz."

You can live in comfort with them, as they are a delight in times of ease, and you can lean on them in times of hardship. Assume the best about your brother until he comes with something that should alarm you from him. Avoid your enemy, and beware of befriending anyone but the trustworthy, and there is no trust for the one who doesn’t fear Allah. Do not befriend the corrupt, as he will teach you his corruption, and do not reveal your secrets to him, and only consult those who fear Allah, the Exalted.” Yahya bin Mu’adh said: “A friend is the one who you don’t have to remind to remember you in his supplication, and that you don’t have to flatter and impress, and that you don’t have to apologize to.” And Abu Ja’far said to his companions: “Can any of you put his hand in the pocket of his brother and take what he wants?” They replied: “No.” He said: “Then you are not brothers as you claim.”

Ve her birinizin, kardeşi üzerinde belirli hakları vardır.

And each of you has certain rights upon his brother.

Onun ihtiyaçlarını karşılamalısın ve bunun da dereceleri vardır. En azı, gücün yettiğinde ve kendisi istediğinde, bunu istekle yapmandır. Bundan daha iyisi, o istemeden önce ihtiyaçlarını karşılamandır; bütün bunlardan daha üstünü ise, onun ihtiyaçlarını kendi ihtiyaçlarına tercih etmendir.

You should fulfill his needs, and this is of levels. The least is that you gladly fulfill his needs when you are able and he asks you. Better than this is that you fulfill them before he even asks you, and better than all of this is that you put his needs before your own.

Bazen sessiz kalmalı, bazen de konuşmalısın. Sessizliğe gelince: onun kusurları hakkında, hem yüzünün önünde hem de arkasından sessiz kalmalısın. Onunla tartışmamalı ve münakaşa etmemelisin; kendisinin açıklamak istemeyeceği özel şeyleri de sormamalısın. Bir yerde onunla karşılaşırsan, nereye gittiğini sorma; çünkü kimsenin bilmesini istemiyor olabilir. Aranızda bir kırgınlık çıksa bile sırlarını ifşa etme. Ayrıca onun dostlarını ve akrabalarını aşağılama ve başkalarının ona hakaret ettiğini duyduğunda bunu ona bildirme.

You should remain silent regarding him at times, and speak at times. As for your silence, you should be quiet about his faults, both in his presence and absence. You should not argue or dispute with him, and shouldn’t ask him about personal things that he wouldn’t want to reveal. If you happen to see him somewhere, don’t ask where he is going, as it might be that he doesn’t want anyone to know. Don’t reveal his secrets, even if you fall into a feud afterwards. Also, don’t insult his friends and family, and don’t inform him if others happen to insult him.

Onu rahatsız edebilecek hiçbir şey söylemeyin; ancak iyiliği emretmek ve kötülükten sakındırmak gibi mutlaka söylenmesi gereken bir durum olduğunda bunu söyleyin, çünkü bu, aslında ona iyilik etmenin bir yoludur.

Don’t say anything that could annoy him except if this involves something that must be said, such as commanding the good or forbidding the evil, as this would actually be a way of being good to him.

Ve bil ki, kusursuz bir dost asla bulamazsın. Bunun yerine, iyi huyları kötü huylarından ağır basan birini ara. Kendini yargılamakta olduğundan daha katı biçimde insanları yargılamaya başladığında, Allah'ın şu sözüne düşmüş olursun:

And know that you will never find a friend who is completely free of faults. Instead, look for someone whose good qualities outweigh his bad. Once you are stricter in judging people than you are in judging yourself, you fall into Allah’s Saying: