در اصل، خودجوشی باید طبیعی باشد، زیرا از خودش پدید می‌آید. خطر یا رهایی از گرفتاری است که خودجوشی را پدید می‌آورد؛ این خودجوشی طبیعی است، چون گریز از خطر به داوری سریع و اتخاذ تدابیر فوری نیاز دارد. درباره خودجوشی در رهایی از گرفتاری نیز همین حکم است. درباره این موضوع همین اندازه کافی است. اما هنگامی که غرب به جهان اسلام و مسلمانان هجوم آورد، با اندیشه‌هایی آمد که به تفکر آهسته و پرهیز از شتاب در داوری فرا می‌خواند. وقتی غرب کشورهای اسلامی را از نظر سیاسی مورد تهاجم قرار داد و اشغال کرد، شیوه تفکر آهسته و مطالعه را در عمل به کار گرفت، و مسلمانان نیز از آن تقلید کردند، چرا که تقلید ضعیف از قوی امری غریزی است. از این رو، اندیشه‌هایی که بی‌احتیاط و بی‌هوشیاری پذیرفته شدند، در عمل به کار بسته شدند و در نتیجه تفکر آهسته پدید آمد. همه چیز به مطالعه و کاوش نیازمند شد. حتی اموری که خودکار بودند و نباید درباره‌شان فلسفه‌بافی یا اندیشه‌ورزی می‌شد، موضوع مطالعه، تفکر و تحقیق قرار گرفتند. این امر به تفکر آهسته انجامید که در میان مردم، به‌ویژه کسانی که با اندیشه و در عرصه اندیشه کار می‌کنند، طبیعی شد. آنان بدین‌ترتیب خودجوشی را از دست دادند تا جایی که تقریباً نابود شد، مگر در مواردی که خطر بسیار بزرگی در میان باشد. از این رو، لازم شد که برای پرورش خودجوشی از شیوه‌های مصنوعی بهره گرفته شود.

In principle, spontaniety should be natural, because it comes on its own. The danger or the deliverance from trouble is what makes spontaniety exist; it comes naturally because evading danger requires quick judgement to take quick measures. This is the same with spontaniety in regards to deliverance from trouble. This is enough to say on this subject. However, when the West invaded the Islamic world and the Muslims, it came with thoughts that call for slow thinking and avoiding haste in rushing to judgement. When the West invaded the Islamic countries politically and occupied them, it started to apply practically the process of slow thinking and study, so the Muslims imitated them, as the imitation of the strong by the weak is intuitive. Therefore, the thoughts that were adopted without caution and vigilance came to be applied practically and so this resulted in slow thinking. Everything started to require study and scrutiny. Even the automatic matters that should not be philosophised or thought about became subject to study, thought and research. This resulted in the slow thinking which became natural with the people, particularly those who work with and in thought. They thus lost spontaniety until it almost became nonexistent, except in the cases of very great danger. Therefore, it became necessary to use artificial processes to develop spontaniety.

استخدام عقل که امری طبیعی است و باید طبیعی باشد، بدین ترتیب نیازمند یک عملیات مصنوعی شد. از این رو، لازم شد که فرایندی برای به‌کارگیری عقل و فرایندی برای پرورش بداهت شبیه‌سازی شود. با این حال، این فرایند، چه برای به‌کارگیری عقل و چه برای بداهت، باید از یک فرایند شبیه‌سازی‌شده به فرایندی شهودی و طبیعی تغییر یابد. این به آن دلیل است که بداهت باید طبیعی باشد؛ درست نیست که همواره شبیه‌سازی‌شده باشد، زیرا شبیه‌سازی تنها به منظور طبیعی و شهودی کردن بداهت در انسان است. بنابراین، بداهت و شهود طبیعی اساس است و باید وجود داشته باشد. شبیه‌سازی تنها یکی از ابزارهای پرورش بداهت طبیعی است، و پس از آن شبیه‌سازی برداشته می‌شود. از این رو، بداهت طبیعی اساس است که باید وجود داشته باشد؛ در حالی که بداهت شبیه‌سازی‌شده در مقابل آن اساس قرار دارد و تنها باید به‌عنوان وسیله‌ای تحریک‌کننده و ابزاری برای پرورش بداهت اصیل (طبیعی) به کار رود. پس، وقتی گفته می‌شود «بداهت»، مقصود بداهت طبیعی یا شهودی است؛ این واژه جز برای این نوع به کار نمی‌رود. این به آن دلیل است که بداهت، قضاوت سریع دربارهٔ یک امر است؛ و تنها به‌طور طبیعی حاصل می‌شود، نه به‌صورت مصنوعی.

The use of intelligence, which is a natural matter and must be natural, was thus in need of an artificial operation. Therefore, it became necessary to simulate a process for using intelligence and a process for developing spontaniety. However, this process, whether for using intelligence or for spontaniety, must change from a simulated process to an intuitive and natural one. This is because spontaniety must be natural; it is not correct that it is always simulated, for simulation is only for the sake of making spontaniety with man natural and intuitive. Thus, the natural spontaniety and intuition is the basis and it must exist. Simulation is only one of the means to develop natural spontaniety thereafter the simulation is removed. Therefore natural spontaniety is the basis, which must exist; while the simulated spontaniety is opposite to the basis, it must only be used as a stimulating device and as a tool to develop the original (natural) spontaniety. So, when they say “spontaniety”, what is meant is the natural or intuitive spontaniety; the term is not used except for this type. This is because spontaniety is quick judgement on a matter; it only comes about naturally, not artificially.

از آنجا که شبیه‌سازی، این فایده و آن اندازهٔ لازم را از آدمی سلب می‌کند؛ زیرا شبیه‌سازی حالتی است میان اندیشهٔ آرام و اندیشهٔ شتابان، و این حالت باید موقتی باشد. همچنین وسیله است نه هدف، پس باید وسیله بماند و همچنان وسیله باشد. بر این اساس، خودانگیختگی طبیعی را پایه می‌یابیم، یا باید پایه باشد و همچنان پایه بماند. بنابراین، سخن تنها دربارهٔ خودانگیختگی طبیعی است و نه خودانگیختگی مصنوعی. از آنجا که در واقع مردم این منطقه (خاورمیانه) و به‌ویژه مسلمانان همچنان به اندیشهٔ آرام پایبندند، خودانگیختگی هنوز از ایشان دور است. از این رو، لازم است خودانگیختگی شبیه‌سازی‌شده پرورش یابد و لازم است برای آن و با آن کار شود. بدین ترتیب، باید خودانگیختگی شبیه‌سازی‌شده را به‌عنوان وسیله و ابزار بررسی کرد، نه به‌عنوان هدفی مستقل در خود.

This is because simulation deprives it of benefit and of providing the required measure, for simulation is a state that lies between slow thinking and quick thinking, which is and must be a temporary state. It is also a means and not an end, so it must be a means and continue to be so. Accordingly, we find natural spontaniety as the basis, or it must be and continue to be the basis. Therefore, discussion is only about natural spontaniety and not about artificial spontaniety. Since, in reality, the people in this region (the Middle East) and the Muslims in particular continue to adhere to slow thinking, spontaniety is still distant from them. Therefore, it is necessary to develop the simulated spontaniety and it is necessary to work for it and with it. Thus, it is necessary to discuss simulated spontaniety as a means and a tool, not as an objective in itself.

فرایندِ خودانگیختگیِ شبیه‌سازی‌شده با به‌کارگیریِ هوش آغاز می‌شود. به‌کارگیریِ هوش، هرچند باید طبیعی باشد، به‌سببِ تهاجمِ فرهنگی و تهاجمِ سیاسی مصنوعی شده است. از این رو ضروری است که با به‌کارگیریِ شبیه‌سازی‌شدهٔ هوش آغاز کنیم؛ یعنی در به‌کارگیریِ هوش و در پرورشِ خودانگیختگی شبیه‌سازی داشته باشیم. بنابراین باید با به‌کارگیریِ شبیه‌سازی در همه‌چیز آغاز کنیم؛ یعنی برای آغازِ شبیه‌سازی لازم است که تعمّد و پیش‌اندیشی وجود داشته باشد؛ شبیه‌سازی برای به‌کارگیریِ هوش و در نتیجه برای پرورشِ خودانگیختگی ضروری است. استمرار و پیگیریِ در این عمل نیز لازم است، تا خودانگیختگی پس از طبیعی‌شدنِ به‌کارگیریِ هوش، طبیعی شود.

The process of simulated spontaniety starts with the use of intelligence. The use of intelligence itself, though it should be natural, became artificial, due to the cultural invasion and the political invasion. Therefore, it is necessary to start with the simulated use of intelligence, i.e. to have simulation in using intelligence and in developing spontaniety. Thus, we have to start by using simulation in everything, i.e. it is necessary to have deliberateness and premeditation in order to initiate simulation; simulation is necessary in order to use intelligence and consequently in order to develop spontaniety. Continuance and pursuance in this action is also necessary, in order that spontaniety becomes natural after the use of intelligence becomes natural.

اگر تظاهر به معنای قصد و اراده است، پس لازم است که چنین قصد و اراده‌ای وجود داشته باشد. اکنون این پرسش پیش می‌آید که «آدمی به‌عمد و آگاهانه چه کاری انجام می‌دهد؟» پاسخ این است که انسان با به‌کارگیری عقل آغاز می‌کند. از آنجا که به‌کارگیری عقل با توجه آغاز می‌شود، لازم است که در توجه نیز قصد و اراده وجود داشته باشد. اگرچه این امر ممکن است نتیجه‌ی تربیت و آموزش باشد، اما بهتر است که به‌طور طبیعی و فطری حاصل شود.

Since simulation is deliberateness and intent, then it is necessary to have such deliberateness and intent. The question that arises now is, “What do you do deliberately and intentionally?” The answer is that one starts with the use of intelligence. Since the use of intelligence starts with attention, then it is necessary to have deliberateness and intent in attention. Though this might result from training and education, it is also better coming naturally.

بنابراین، این امر از طریق ارائه‌ی افکار و واداشتن مردم به پذیرفتن آن‌ها حاصل می‌شود، یعنی هنگامی که به صحت آن‌ها متقاعد شوند، آن‌ها را به‌عنوان مفاهیم می‌پذیرند. پس به مردم گفته می‌شود که باید در توجه خود، قصد و نیّت آگاهانه داشته باشند. بدین ترتیب، هرگاه با هر امری روبه‌رو شوند، به توجهی آگاهانه و عامدانه روی می‌آورند و سپس آن امر را درک می‌کنند.

Therefore, it comes through the presentation of thoughts and making the people adopt them once they are convinced of their validity, i.e. once they adopt them as concepts. So it is said to the people that they must have deliberateness and intent in their attention. Thus, when they face any matter they will aim at deliberate and intentional attention and then understand the matter.

به عبارت دیگر، آنان شروع به به‌کار گرفتن عقل به شیوه‌ای مصنوعی می‌کنند.

In other words, they start to use the intelligence in an artificial way.

پس در نهایت این امر برای آنان به حالتی شهودی تبدیل می‌شود. با تکرار و گذشت زمان، این امر در آنان به صورت خودجوش و بی‌تکلف درمی‌آید. بنابراین، قصد و نیت آگاهانه، رکن نخست است؛ اما نه از راه آموزش و تعلیم، بلکه از راه آن‌که افکار به مردم داده شود تا برای ایشان به مفاهیم بدل گردند. به عبارت دیگر، افکار همراه با دلایلشان به آنان عرضه می‌شود، خواه این عرضه به صورت شفاهی باشد، خواه به شیوه‌ای که دلیل آن‌ها تنها با ذکر خود افکار روشن گردد. هنگامی که این افکار به مفاهیم بدل شدند، پذیرش و به‌کارگیری آن‌ها تضمین می‌شود و بدین‌سان فرایند به‌کارگیری خِرد نیز تضمین می‌گردد.

Then eventually it becomes intuitive to them. With repetition and time, this creates spontaniety in them. Therefore, deliberateness and intent is the first pillar, but not by training and education, it is rather by giving thoughts to the people so that they become concepts for them. In other words, thoughts are given to them accompanied with their proofs, whether given verbally, or in a way that makes their evidence clear from mentioning them only. Once they became concepts, their adoption and use of them becomes guaranteed, thus guaranteeing the process of the use of intelligence.

اگرچه این امر در آغاز مصنوعی به نظر برسد، با تکرار و گذشت زمان به طبیعی بدل خواهد شد. پس اراده‌ی آگاهانه و قصد، تضمین‌کننده‌ی پرورش خودجوشی طبیعی است، نه فقط خودجوشی تصنعی.

Once this is secured, then spontaniety will exist. Its existence might be artificial at the beginning, but with repetition and time it will become natural. Therefore, deliberateness and intent guarantee development of natural spontaniety, not only simulated spontaniety.

پس از مثال بنزین و راننده، خودانگیختگی ممکن است از خطر یا گرفتاری ناگهانی ناشی شود. اما ممکن است از قصد و تعمد نیز پدید آید. بنابراین اگر تعمد و قصد وجود داشته باشد، یعنی اگر توجه در میان مردم وجود داشته باشد، آنگاه وقتی در چنین موقعیتی قرار گیرند، مانند مثال بنزین، در بررسی مایعی که روی زمین جاری است، دقیق و متوجه خواهند شد. این امر ممکن است بر پایه تعمد و قصد باشد، اگر آن را درک کرده باشند، یا از خود خطر یا گرفتاری که در آن افتاده‌اند. اگر این توجه به‌سبب خطر یا گرفتاری بوده باشد، آنگاه از دایره بررسی ما خارج است. اما اگر بر پایه قصد و تعمد بوده باشد، آنگاه موضوع بررسی است. یعنی این تعمد و قصد است که توجه را آغاز می‌کند و در نتیجه استفاده از عقل یا به‌کارگیری هوش را به راه می‌اندازد و بدین‌ترتیب خودانگیختگی در آنان پدید می‌آید.

The previous example of the petrol and the driver is spontaniety, but it came from the unexpected danger, or from getting into trouble. It might also come from intent and deliberateness. So if deliberateness and intent existed, i.e. if attention existed with the people, then once they got into such a situation, like the example of the petrol, they would become attentive in examining the fluid that flows on the ground. This may be based on deliberateness and intent if they understood that, or from the danger itself or the trouble they fell in. If this attention was because of the danger or the trouble, then this is outside the scope of our study. However, if it was based on intent and deliberateness, then this is the subject of study. That is, this deliberateness and intent initiates attention, consequently it initiates the use of intellect or the use of intelligence and thus spontaniety occurs with them.

در مثال حکمِ سلیمانِ حکیم به تقسیمِ کودک، قصد و نیت از طریقِ نتیجهٔ تقسیم و تأثیرِ این حکم بر دو زن پدید آمد. به بیان دیگر، توجه یا به‌کارگیریِ هوش از نتیجهٔ تقسیم و تأثیرِ آن بر دو زن حاصل شد. آنچه شخص از به‌کارگیریِ هوش انتظار داشت سپس تحقق یافت، یعنی ردِّ کودک از سوی مادر و پذیرشِ آن از سوی زنِ دیگر. این ردّ و پذیرش همان چیزی است که شخص از به‌کارگیریِ هوش انتظار دارد. بدین‌ترتیب، بی‌آنکه قصدی در کار باشد، با دانستنِ اینکه کدام‌یک از این دو زن مادرِ واقعیِ کودک است، نتیجه حاصل می‌شود.

In the example of the verdict of Sulaiman al-Hakeem to divide the child, the deliberateness and intent occurred by the result of the division and the impact of this verdict on the two women. In other words, attention or use of intelligence occurred from the result of the division and its impact on the two women. What the person expected from the use of intelligence then resulted, that is the rejection by the mother of the child and the acceptance by the other woman. This rejection and acceptance is what the person expects from using the intelligence. Thus, spontaniety results from knowing which of these two women is the real mother of the child.

این خودانگیختگی از به‌کارگیری هوش حاصل شد. به‌کارگیری هوش از توجه حاصل شد. توجه از قصد و تأمل حاصل شد. بنابراین، قصد و تأمل نخستین گامی است که در کل این فرایند باید از آن آغاز کنید. اگرچه این فرایند از موقعیتی به موقعیت دیگر و از حالی به حال دیگر تغییر می‌کند، با این حال در مسیر طراحی‌شده‌اش پیش می‌رود. پس تغییر و مراحل آن طبیعی است و مصنوعی نیست، زیرا مطابق آنچه از آن انتظار می‌رفت پیش می‌رود. اگرچه این فرایند مصنوعی بود، کمال شبیه‌سازی‌اش باعث شد که شبه‌طبیعی به نظر برسد. بنابراین ناگزیر به امری طبیعی می‌انجامد، یعنی به‌کارگیری طبیعی هوش و در نتیجه خودانگیختگی طبیعی. پس اگر به همین شکل ادامه یابد، به‌کارگیری آن دقیق خواهد بود و نتایجش طبیعی یا مطابق با آنچه از آن انتظار می‌رود خواهد بود. از این رو، چندی نخواهد گذشت که به‌کارگیری آن به‌طور طبیعی به به‌کارگیری هوش منجر شود و خودانگیختگی طبیعی گردد.

This spontaniety resulted from the use of intelligence. The use of intelligence resulted from attention. The attention resulted from intent and deliberateness. Thus, intent and deliberateness is the first step you must start with in the whole process. Though this process changes from one situation to another and from one state to another, it however proceeds in its designed course. Thus, its change or its steps are natural and not artificial, because it proceeds according to what was expected of it. Though it was artificial, the perfection of its simulation made it seem quasi-natural. Therefore, it inevitably leads to a natural matter, i.e. the natural use of intelligence and consequently, natural spontaniety. Thus, if it continued in this form, its use will be precise and its results will be natural, or according to what is expected of it. Therefore, it will not be long before its use leads to the use of intelligence naturally and for spontaniety to become natural.

بنابراین، هیچ کس نباید گمان کند که تمرین کردنِ هوشمندی و پرورشِ خودجوشی کاری دشوار است، یا که مدت زیادی طول می‌کشد تا به خودجوشیِ طبیعی بیانجامد. مسئله، بلکه، به دقّت در این تمرین بستگی دارد. اگر تمرین دقیق باشد و آنچه مورد انتظار است رخ دهد، آنگاه خودجوشیِ طبیعی حاصل خواهد شد. از همان نخستین تمرینِ ساختگی، به عادت تبدیل می‌شود، نه از نخستین کارِ واقعی، بی‌آنکه نشانه‌ای از منشأ ساختگی‌اش در آن باشد. بدین ترتیب، همه‌ی امور از همان لحظه و همان گام نخست طبیعی می‌شوند. هرچند خودجوشیِ ساختگی پدید آمده، یعنی نخستین تمرین، و پس از آن خودجوشیِ طبیعی، با این همه همه‌ی آنها طبیعی به نظر می‌رسند، حتی نخستین آنها. این به آن سبب است که تمرین، به خاطر دقّت، ناپدید می‌شود و آنچه مورد انتظار است به‌طور خودکار رخ می‌دهد. پس چنان روی می‌دهد که گویی طبیعی است، و در نتیجه هیچ کس در آن نشانه‌ای از تمرین یا تصنّع نمی‌بیند.

Therefore, nobody should think that simulation in using intelligence and in developing spontaniety is a hard matter, or that it takes long time before it leads to natural spontaniety. The matter, rather, depends on the precision in simulation. If simulation was precise and what is expected occurred, then natural spontaniety would be achieved. It would become a habit from the first simulated exercise, rather than from the first real work, without any sign of its artificial origins. Thus, all the issues become natural from the first moment and the first step. Though an artificial spontaniety occurred, i.e. the first exercise, followed by natural spontaniety, they all however seem natural, even the first one. This is because simulation disappears because of the precision and because what is expected occurs automatically. Thus, it occurs as if it is natural, so nobody sees in it the sign of simulation or artifice.

ما به دلیل تأثیرات تهاجم فرهنگی و سیاسی غرب، و نیز تأثیری که عوامل استعمارگر کافر غرب بر جان و ذهن مسلمانان دارند، ناگزیر به شبیه‌سازی شده‌ایم. این امر باعث شد که اندیشه به مطالعه و تحقیق در همه چیز تبدیل شود، تا جایی که خودجوشی از دست رفت. اگر این نبود، ما به چنین عملیات‌های شبیه‌سازی‌شده نیازی نداشتیم. زیرا خودجوشی امری طبیعی بود و به کارگیری خرد نیز طبیعی بود. آن‌گاه ذهن‌ها با هیچ چیز آشفته نبودند. مردم هر آنچه را که نیاز به مطالعه داشت، مطالعه می‌کردند و در آنچه نیاز به مطالعه و بررسی نداشت، از خودجوشی بهره می‌بردند. آنان هر بار که لازم بود، خرد خود را به کار می‌گرفتند، چه در خودجوشی و چه در هر امر دیگر. بنابراین، بازگرداندن مردم به سرچشمه‌ای که از آن آمده‌اند، یا به سطحی که پدران و نیاکانشان در آن بودند، آسان و ساده است و نیازی به پیچیدگی ندارد. این به آن علت است که اینان فرزندان کسانی هستند که پیش از ایشان بودند. همه آنان خودجوشی را به عنوان منشأ داشتند و تنها همان وجود داشت. پس بازگرداندن ایشان به آن سرچشمه‌ای که با آنان وجود داشت، حتی با زور، به تلاش بزرگی نیاز ندارد. بنابراین، باید اقدام کرد تا خودجوشی طبیعی ساخته شود؛ بلکه باید به هر شکل ممکن برای آن اقدام کرد.

We are obliged to use the simulation due to the effects of the Western cultural and political invasion, alongside the effect that the agents of the Kaafir colonialist West have on the souls and minds of the Muslims. This led thinking to become study and investigation in everything, until spontaniety was lost. If it were not because of that, we would not need such simulated operations. This is because spontaniety was natural and the use of intelligence was natural. The minds were not then confused with anything. The people used to study whatever needed study and use spontaniety in that which did not need study and examination. They used to use their intelligence every time it was needed, whether in spontaniety or in anything else. Therefore, taking the people back to the origin from which they came or to the level that their fathers and forefathers were at is easy and simple, without need for complication. This is because these are the offspring of those who were before them. All of them had spontaniety as an origin and it alone existed. Therefore, taking them back to that origin that existed with them, even by force, does not need great effort. Therefore, action has to be taken to build natural spontaniety; rather action should be made for it in any way possible.