واقعیت مشکل این است که اندیشیدنِ مردم، به طور کلی در هر کشوری، از جمله سیاستمداران و متفکران ایدئولوژیک، به طور طبیعی کُند شده است. راه حل این است که این مشکل از ریشه برطرف شود، یعنی از شر اندیشیدن کُند خلاص شویم؛ اندیشیدنی که به عادت تبدیل شده تا جایی که خودجوشی از دست رفته است. پس مشکل، اندیشیدن کُند و در نتیجه فقدان خودجوشی است. اندیشیدن کُند خود مشکل است. این که اندیشیدن کُند به عادت و امری طبیعی تبدیل شده، در واقع همان مشکل است. هر پرسشی، حتی اگر پرسشی خودکار بود، فلسفی می‌شد و اندیشیدن درباره‌ی آن میان مردم رواج می‌یافت. مشکل خودِ اندیشیدن نیست، زیرا اندیشیدن امری طبیعی و پسندیده، بلکه واجب است؛ چرا که اندیشیدن در موضوع، جنبه‌های پنهان آن را آشکار می‌سازد، رازهایش را روشن می‌کند و شخص را به حقیقت آگاه می‌سازد. پس اندیشیدن، فی‌نفسه، سودمند و مفید است. اما کُندی این اندیشیدن، یا این که در هر پرسشی به کار گرفته می‌شود، هر پرسشی را فلسفی می‌کند و آهسته پیش می‌رود، همان مشکل در واقعیت آن است. اندیشیدن کُند برای مردم مبنا شد تا جایی که خودجوشی را از دست دادند، به طوری که وقتی به کار گرفته می‌شود تنها در لحظه‌ی خطر است. خودجوشی تنها برای لحظه‌ی خطر نیست. لازم نیست که تدبیری بر مبنای خودجوشی اتخاذ شود. خودجوشی بیشتر در لحظه‌ی خطر و در زمان‌های دیگر پدید می‌آید؛ ممکن است تدبیری را لازم بداند و ممکن است نداند. بنابراین خودجوشی باید دائمی و در همه‌ی امور باشد. پس درست نیست که تنها در لحظه‌ی خطر وجود داشته باشد؛ باید در همه‌ی موقعیت‌ها وجود داشته باشد. اما این به معنای آن نیست که در هر امری تدبیری لازم باشد، زیرا برخی از امور به تدبیر نیاز دارند و برخی نه.

The reality of the problem is that the thinking of the people generally in every country, including the ideological politicians and thinkers, became naturally slow. The remedy is to get rid of this problem from its root, i.e. to get rid of the slow thinking which became a habit until spontaniety was lost. Thus, the problem is slow thinking and consequently (lack of) spontaniety. Slow thinking is the problem. The fact that it became habitual and natural became the problem in its reality. Any question, even if it was an automatic one, was philosophised and thinking about it became prevalent among the people. The problem is not thinking, for thinking is natural and recommendable, even obligatory; for thinking in the issue reveals its hidden aspects and explains its secrets, making the person aware of the truth. Thus, thinking, as such, is beneficial and useful. However, the slowness of this thinking - or the fact that it is used in every question, it philosophises every question and proceeds slowly - is the problem in its reality. Slow thinking became the basis for the people, until they lost spontaniety, so when it is used it is only at the moment of danger. Spontaniety is not only for the moment of danger. It is not inevitable that a measure be taken based on spontaniety. Spontaniety rather comes at the moment of danger and at other times; it might require that a measure be taken or it might not. Therefore, spontaniety should be permanent and in all things. So it is not correct for it to exist only at the moment of danger; it should exist in all situations. It does not require measures in every matter, as some of them need measures and some do not.

بنابراین، صرف حضورش در لحظات خطر کافی نیست؛ بلکه باید در همه چیز وجود داشته باشد. پس خودانگیختگی در همه چیز ضروری است. حقیقت آن، تفکر سریع است. و بنابراین، مشکل آن، یعنی حقیقت مشکلش، تفکر کُند است.

Therefore, its presence at moments of danger is not enough; it should rather exist in everything. Thus, spontaniety is necessary in everything. Its reality is that it is quick thinking. So, its problem, i.e. the reality of its problem, is slow thinking.

تفکر کُندی از سلطهٔ غرب استعمارگر بر کشور و سلطهٔ اندیشه‌های آن بر مردم ناشی می‌شود. مدت زیادی بر مردم گذشته است در حالی که آنان همچنان درگیر تفکر کُند هستند و آن را به کار می‌گیرند. اکنون این تفکر به بخشی از ساختار ذهنیت آنان و بخشی از اندیشه‌شان تبدیل شده است. بدین ترتیب، تفکر کُند به مشکل، یا به واقعیت آن مشکل، بدل گشته است.

Slow thinking comes from the domination of the Colonialist West over the country and the domination of its thoughts over the people. Much time passed by the people while they remain involved in slow thinking and they practice it. It has now become part of the formation of their mentality and part of their thinking. Thus, slow thinking became the problem, or the reality of the problem.

بنابراین، خودانگیختگی مشکل نیست، هرچند از دست رفتن آن برجسته‌ترین پیامدِ مشکلی است که مردم با آن دست و پنجه نرم می‌کنند.

So, spontaniety is not the problem, though its loss was the most prominent result of the problem that the people suffer from.

خود تفکر فی‌نفسه مشکل نیست، زیرا همان‌قدر برای انسان ضروری است که خود زندگی، صرف‌نظر از سطح فکری و نحوه اندیشیدن او.

Thinking itself is not the problem either, for it is as necessary to man as life itself, regardless of his level of intellect and his thinking.

مشکل در واقع کندی در تفکر است. بی‌درنگی (خودجوشی) نتیجهٔ نبودن کندی در تفکر است. تفکر فرایندی طبیعی است که در انسان وجود دارد. پس کندی در تفکر، واقعیت مشکل است. این کندی طبیعی نبود، و فطری یا خودکار هم نبود. بلکه در نتیجهٔ سلطهٔ غرب بر سرزمین‌ها و سلطهٔ اندیشه‌های آن بر مردم پدید آمد. بنابراین واقعیت مشکل، کندی تفکر است، و آنچه این مشکل را در واقعیت موجود می‌کند، سلطهٔ غرب استعمارگر و اندیشه‌های آن است. از این رو، راه‌حل باید بر خود مشکل متمرکز باشد، نه بر علائم آن یا بر آنچه در هر انسانی طبیعی است.

The problem is rather the slowness in thinking. Spontaniety is the result of the absence of slowness in thinking. Thinking is the natural process that exists in man. So slowness in thinking is the reality of the problem. This slowness was not natural, nor was it innate, or automatic. It rather came as a result of the domination of the West over the lands and the domination of its thoughts over the people. Therefore, the reality of the problem is slow thinking and what make this problem exist in reality are the domination of the Colonialist West and its thoughts. Therefore, a solution should be focused on the problem itself and not on its symptoms or on what is natural in every human being.

از آنجا که ثابت شده است که (فقدان) خودجوشی مشکل اصلی نیست، بلکه نشانهٔ مشکل است، راه‌حل باید بر خود مشکل متمرکز باشد و نه بر نتایج آن. نشانه‌های آن نه بر این اساس درمان می‌شوند که خودِ مشکل‌اند، و نه بخشی از راه حل مشکل به شمار می‌آیند. بلکه باید خودِ مشکل درمان شود، یعنی کندی تفکر. درمان آن مستلزم درمان سلطه‌ای است که بر مردم حاکم است، چه سلطهٔ غرب و چه سلطهٔ اندیشه‌های آن.

Since it is proven that (lack of) spontaniety is not the problem, rather it is a symptom of the problem, the solution should be focused on the problem and not on its results. Its symptoms are not treated on the basis that they are the problem, nor are they part of the way to solve the problem. Rather the problem itself has to be treated, which is the slowness of thinking. Its treatment requires the treatment of the domination over the people, whether the domination of the West or the domination of its thoughts.

بنابراین، فهمِ ماهیتِ مشکل امری حیاتی است، تا راه‌حل بیهوده و بی‌ثمر نشود، یا بر چیزی غیر از مشکل متمرکز نگردد. پس فهمِ ماهیتِ مشکل امری حیاتی است. از آنجا که ماهیتِ مشکل، کندی در تفکر است، پس کندیِ تفکر اساس است و ماهیتِ مشکل را نشان می‌دهد. درست است که سلطه‌ی غرب بر کشورها و سلطه‌ی اندیشه‌هایش بر مردم، اساس است، اما این اساس بدان معنا نیست که مشکل تا زمانی که این سلطه برچیده نشود، قابل حل نیست. بلکه ممکن است که در حالی که این سلطه وجود دارد، با پرداختن به خودِ تفکر، و انتقالِ آن از کندی به سرعت و از تأمل به شتاب، به درمانش پرداخت. مشکل سلطه‌ی غرب نیست، هرچند که سرچشمه‌ی مشکل است.

Therefore, understanding the nature of the problem is crucial, so that the solution does not become useless and futile, or focussed on other than the problem. Thus, understanding the nature of the problem is a crucial matter. Since the nature of the problem is slowness in thinking, then slowness in thinking is the basis and it represents the nature of the problem. It is true that the domination of the West over the countries and the domination of its thoughts over the people is the basis, but this basis does not mean that the problem cannot be solved until this domination is removed. Rather, it is possible to treat it while this domination is present, by addressing the thinking itself, moving it from slowness to speed and from deliberateness to haste. The problem is not the domination of the West, though it is the origin of the problem.

بلکه مشکل، کندی در اندیشیدن است؛ پس آنچه باید درمان شود همین است، اگرچه باید به منشأ آن نیز توجه داشت. یعنی غرب، از راه آنچه از فریب پراکنده می‌کند، و نیز آنچه از انحراف به نام علم، فرهنگ، تمدن، هدایت و دیگر نام‌های مشابه می‌فرستد، خود مشکل و ریشهٔ مشکل است. با این همه، سلطهٔ غرب تنها از راه تحمیل اصطلاحات یا سبک‌های آن‌هاست.

Rather, the problem is slowness in thinking; so the problem is what has to be treated, though we should be heedful of its origin. This means that the West, through what it spreads of deception, alongside what it dispatches of deviation in the name of science, culture, civilisation and guidance and other similar names, is the problem and the basis of the problem. However, the domination of the West is only through their imposition of terms or their styles.

این پرسش به حذف این سلطه مربوط نیست؛ بلکه به خود مردم مربوط است، یعنی این جنبه به سلطه مربوط می‌شود. درست است که سلطه ریشه‌ی مشکل است.

So the question is not related to removing this domination; it is rather related to the people, i.e. the aspect is related to the domination. It is true that domination is the origin of the problem.

همچنین درست است که شیوه‌های سلطه تغییر کرده و به شیوه‌هایی پنهان‌تر و مؤثرتر بدل شده‌اند. با این همه، مسئله در پایه است، یعنی در آن جنبه‌ای که به مردم مربوط می‌شود. این یعنی خودجوشی به مردم سپرده شده است. مسئولیت آن بر دوش خود مردم گذاشته شده است. بر اثر تغییر فکرِ آنان، که از حالتی به حالت دیگر تکامل می‌یابد، تلاش باید بر آن متمرکز شود. درست است که سلطه پایه است، اما سلطه بدون مفاهیم مردم نمی‌تواند وجود داشته باشد. پس این مفاهیم مردم است که سلطه را تداوم می‌بخشد یا به آن پایان می‌دهد. با این حال، آن‌ها مسئله نیستند و منشأ آن نیز نیستند. مسئله تغییر سلطه بر زندگی است. از این رو، ربط دادن موضوع به غرب یا به سلطه، گریز از مسئله است. در عوض، امور باید به سوی مسئله هدایت شوند، که همانا پرورش خودجوشی است. این کار از طریق مردم انجام می‌شود، نه از طریق سلطه. به عبارت دیگر، این از راه تغییر مفاهیم درباره امور زندگی حاصل می‌شود، نه از راه برداشتن سلطه.

It is also true that the styles of domination have changed, for other more hidden and more effective ones. However, the problem is the basis, which is the aspect related to the people. This means spontaniety is entrusted to the people. It is charged with them themselves. By the effect of their changing intellect, which develops from one state to another, effort must be focused on it. It is true that domination is the basis, but domination can’t exist without the concepts of the people. So the concepts of the people are what perpetuate the domination, or put an end to it. However, they are not the problem, nor are they the origin. The issue is to change the domination over life. Therefore, relating the matter to the West or to the domination is an escape from the problem. Instead matters must be directed towards the problem, which is developing spontaniety. This is done through the people and not through the domination. In other words, it is through changing the concepts about the matters of life and not through removing the domination.

بنابراین، تغییرِ مفاهیم اساس است. از این رو، درست نیست که با متوجه ساختنِ این امور به سلطه یا به غرب از مشکل بگریزیم. بلکه باید امور متوجهِ مردم شود، یعنی متوجهِ تغییرِ مفاهیم، به ویژه تغییرِ مفاهیم درباره‌ی مسائلِ سرنوشت‌ساز در زندگی. پس در تلاش برای ایجادِ خودباوری، درست نیست که به سوی غرب روی آورد، زیرا غرب منشأ مشکل است. و نباید به سوی اندیشه‌های غربیِ مسلط روی آورد، زیرا همین اندیشه‌ها بودند که مشکل را پدید آوردند. بلکه باید توجه به سوی مردم معطوف شود تا مفاهیمشان را تغییر دهد؛ امت باید به کار برای برچیدنِ سلطه فراخوانده شود. بنابراین، منشأ راه‌حل، تغییرِ مفاهیمِ مردم است، نه تغییرِ سلطه.

Thus, changing the concepts is the basis. Therefore, it is not correct to escape from the problem by directing these matters to the domination or to the West. Rather, matters must be directed towards people, i.e. towards changing the concepts, particularly changing the concepts about the crucial matters in life. So in the attempt to create spontaniety, it is not correct to turn towards the West, for it is the origin of the problem. Nor should one turn towards the dominant Western thoughts, because it is these that created the problem. Rather, care must be directed towards the people to change their concepts; the Ummah must be called to work to remove the domination. Thus, the origin of the solution is changing the concepts of the people, not changing the domination.