مسئلهٔ اکنون این نیست که چگونه تفکر را آغاز کنیم، زیرا تفکر به حکم سرشت فطری در انسان وجود دارد. این به آن دلیل است که انسان با مغز و با حس آفریده شده است؛ حسی که واقعیت را به مغز منتقل می‌کند، و این امری طبیعی است. آنچه پس از آن باقی می‌ماند، مسئلهٔ اطلاعات پیشین و مسئلهٔ واقعیتی است که حس به مغز می‌رساند. پس مغز و حس از زمان تولد با انسان هستند؛ هر دو از آغاز آفرینش و به حکم سرشت فطری با اویند. بنابراین آغاز کردن این امور نیازی به تلاش یا کوششی ندارد، زیرا آنها به‌طور فطری، یعنی به حکم آفرینش، با انسان موجودند. آنچه اهمیت دارد، واقعیت‌هایی است که حس به مغز حمل می‌کند و اطلاعات پیشینی که آن واقعیت را توضیح می‌دهد. اما واقعیت‌ها موجود و فراوان‌اند. به سبب زندگی در این دنیا، حس با واقعیت‌های بسیاری روبه‌رو می‌شود، افزون بر رخدادهای متعدد و پیاپی که هر روز اتفاق می‌افتند. تمام کاری که حس باید انجام دهد، حمل این واقعیت‌هاست. فارغ از شمار بسیار واقعیت‌هایی که به مغز منتقل می‌کند، تفکر را آغاز خواهد کرد، زیرا اطلاعات پیشینی که این واقعیت را توضیح می‌دهد، گسترده، در دسترس و آسان‌یاب است. پس در اندیشیدن هیچ مشکلی نیست و آن خود هیچ مشکلی به شمار نمی‌آید. چگونگی آغاز تفکر مسئله نیست و نباید مشکلی ایجاد کند. تمام مشکل از استعمار کافرانه، یا غرب کافر که روسیه را نیز دربر می‌گیرد، ناشی می‌شود. غرب از راه مطالعه و آگاهی خود دریافته بود که تفکر وجود دارد. از این رو توجه اصلی‌اش به این شد که چگونه آن را معلق کند، یا چگونه آن را بی‌ثمر و غیرفعال سازد، و سپس اگر نتوانست آن را معلق کند، چگونه آن را زیان‌بار گرداند. هیچ‌کس نمی‌تواند تفکر را معلق کند، زیرا آفریده زنده و جاندار است، انسان موجودی متفکر است و وجود حیات امری طبیعی است. پس این‌که انسان اندیشه‌ورز است، امری طبیعی است. بنابراین تا زمانی که انسان هست و تا زمانی که حیات در او جریان دارد، معلق کردن تفکر در او ممکن نیست. بنابراین، غرب تلاش خود را به کار گرفت تا این تفکر را زیانبار سازد. از این رو مشکل پدید آمد. پس مشکل این است که تفکر زیانبار شد. پس چگونه می‌توان این زیان را برطرف کرد و تفکر را سودمند ساخت؟ پاسخ این پرسش در خود تفکر کنونی نهفته است. انسان غیرغربی می‌اندیشد، اما در اندیشیدن زیاده‌روی می‌کند و از حد می‌گذرد. او دربارهٔ همه چیز می‌اندیشد و همه چیز را مطالعه می‌کند و همه چیز را فلسفی می‌سازد. این کار دو پیامد دارد: نخست آنکه او شروع می‌کند به اندیشیدن دربارهٔ اشیا از راه فلسفی‌سازی آنها. بدین ترتیب صندلی را فلسفی می‌کند و می‌پرسد: «این چیست؟» بشقاب را فلسفی می‌کند و می‌پرسد: «این چیست؟» فنجان را فلسفی می‌کند و می‌پرسد: «این چیست؟» بدین سان این چیزها را از ماهیت، زمان و موقعیت طبیعی‌شان بیرون می‌برد. در نتیجه، این چیزها مبهم‌تر می‌شوند؛ بلکه ابهام آنها را فرا می‌گیرد و از معنای حقیقی‌شان دور می‌افتند. شنونده یا خواننده دیگر نمی‌داند صندلی چیست، بشقاب چیست و فنجان چیست. اگر همین که از آنها یاد شود کافی بود، او آنها را به درستی می‌شناخت.

The problem now is not how to initiate thinking, for thinking exists in people by their innate nature. This is because man is created with a brain and with sensation that transfers the reality to the brain, which is a natural matter. What remains after that is the issue of the previous information and the issue of the reality that the sensation carries to the brain. Thus, the brain and sensation exist with man since his birth, they are both with him from creation and by innate nature. Therefore, initiating these matters does not need any effort or work, for they exist with man innately, i.e. by creation. What are important are the realities that are carried by sensation to the brain and the previous information that explains such reality. As for realities, they are available and abundant. Due to life in this world, sensation encounters many realities, besides the numerous and consecutive occurrences that are daily incidents. All that the sensation has to do is to carry these realities. Regardless of the excessive number of realities it carries to the brain, it will initiate thinking because the previous information that explains this reality is vast, accessible and easy to use. Therefore, there is no problem in thinking, nor does it represent any problem. How we initiate thinking is not a problem, nor should it cause any problem. The whole problem is from the Kaafir colonisation or the Kaafir West including Russia. The West knew from its study and awareness that thinking exists. So its main attention became how to suspend it, or how to make it unproductive and inactive and then consequently how to make it harmful if it could not suspend it. Nobody can suspend thinking, because the creature is animate, i.e. living, man is a thinking creature and the presence of life is natural. The fact that man is a thinker is thus natural. Therefore, it is not possible to suspend thinking in man as long as he exists, as long as life flows in him. Therefore, the West spent its effort to make this thinking harmful. From this the problem arose. So, the problem is that thinking became harmful. How then can this harm be removed and thinking made useful? The answer to this lies in the current thinking itself. The non-western person thinks, but he exaggerates and becomes excessive in thinking. He thinks about and studies everything and he philosophises everything. This, results in two matters: Firstly, he starts to think about objects by philosophising them. Thus he philosophises the chair, “what is it?” He philosophises the plate, “what is it?” He philosophises the cup, “what is it?” So he takes these things out of their nature, their time and their natural situation. Thus, they become more obscure; rather obscurity surrounds them, thus becoming remote from their true meaning. The listener or the reader becomes unaware of what the chair is, what the plate is and what the cup is. If it were satisfactory for it just to be mentioned, then he would have known it properly.

اگر آن را فلسفه‌بافی نمی‌کرد، همان‌گونه که هست آن را می‌شناخت. پس آنچه آن را مبهم کرده، همان اندیشیدن یا فلسفه‌بافی است. بنابراین لازم است این فلسفه‌بافی از میان برداشته شود. این حکم هم درباره امور مادی و هم درباره امور غیرمادی صادق است. اگر ذکر «خطر» تنها به گفتن نامش محدود می‌شد، معلوم می‌شد که چیست. اما اگر آن را به‌عنوان یک اقدام حساب‌شده یا مطالعه‌شده، یا به‌عنوان یک اقدام بی‌پروا فلسفه‌بافی می‌کردند، دیگر یک کار شناخته‌شده نمی‌شد؛ بلکه به یک برنامه بدل می‌شد. اصطلاحاتی چون خودجوشی، به‌کارگیری عقل، هوش و مانند آن نیز همین‌گونه‌اند. هرچه این واژه‌ها بیشتر توضیح و فلسفه‌بافی شوند، مبهم‌تر می‌گردند. از این رو ابهام از آن‌ها تنها زمانی زدوده می‌شود که فلسفه‌بافی از آن‌ها جدا شود، یا اندیشیدن از آن‌ها جدا گردد. زیان اندیشیدن در این بافت تنها از تعمیم آن و شامل ساختنش به همه چیز، حتی امور خودکار، ناشی شد. بنابراین اندیشیدن در امور خودکار یا فلسفه‌بافی درباره آن‌ها همان چیزی است که به اندیشیدن آسیب زد. افزون بر این، گنجاندن اندیشیدن در همه چیز، خودجوشی را نیز در بر گرفت. به بیان دیگر، اندیشیدنِ کند پدید آورد، در حالی که خودجوشی به اندیشیدنِ سریع نیازمند است. اما اندیشیدنِ کند، مطالعه و موشکافی رایج‌اند. از این رو، خو گرفتن به آن و متمرکز کردن ذوق بر آن، آن را به پایه‌ای ناگزیر و ضروری بدل کرد. این‌گونه، اندیشیدنِ کند به هنجار و مبنا تبدیل شد و ذوق‌ها بر آن متمرکز گشتند.

Had he not philosophised it, he would have known it as it is. So what made it vague is the thinking or philosophising. Therefore, it is necessary to remove this philosophising. This applies to the material and immaterial things. If mentioning the ‘risk’ were confined to saying its name only, it would have been known what it was. However, if it were philosophised as a calculated or studied venture, or as a reckless venture, it would not become a known venture; it would rather change to become a plan. Similar to this are the terms spontaniety, use of intellect, intelligence and the like. The more these words are explained and philosophised, the more vague they become. Therefore, vagueness is only removed from them when philosophising is separated from them, or thinking is separated from them. The harm in thinking, in this context, only came from its generalisation and making it include everything, even the automatic matters. Therefore, thinking in the automatic matters or philosophising them is what harmed thinking. Moreover, the inclusion of thinking in everything made it include spontaniety. In other words it created slow thinking, whilst spontaniety requires quick thinking. However, slow thinking, study and scrutiny are prevalent. Therefore, habituation to it and focusing the taste on it made it the indispensable basis that must exist. Thus, slow thinking became the norm and the basis and the tastes were focussed on it.

بنابراین، لازم شد که هر چیزی مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد. از این رو، جایی برای شتاب یا نبودِ مطالعه و نبودِ بررسی باقی نماند. در نتیجه، خودانگیختگی از میان رفت. از این دیدگاه نادرست که همه چیز نیازمند مطالعه و بررسی است، خودانگیختگی پدید نمی‌آید و نباید هم پدید آید.

As such, it became necessary for everything to have study and examination. Thus, there was no place for speed or for the absence of study or the absence of examination. Accordingly, spontaniety disappeared. From this incorrect view, everything needs study and examination, thus spontaniety does not arise nor should it exist.

این به آن دلیل است که [تفکر] به معنای اندیشیدن بدون مطالعه و بررسی است، امری که مردود و ناپسند شمرده شد. خودجوشی در ذهن‌های ایشان بدنام شد. چنین پنداشته شد که نباید وجود داشته باشد و هیچ کس نباید به آن متصف شود. بنابراین، خودجوشی منفور گشت و در نتیجه ناموجود شمرده شد یا وجودش نادرست پنداشته شد. پس، تهاجم غربی این مشکل را به وجود آورد. مشکل از خود تفکر نیست؛ بلکه آنچه از تفکر پدید می‌آید و زیان‌بار است، مشکل است. از این رو، مشکل به زیان تفکر تبدیل شد و راه حل این مشکل، برطرف کردن این زیان است. بنابراین، پرسشی که اکنون مطرح می‌شود این است: چگونه می‌توان این زیان را از تفکر برطرف کرد؟ تفکر وجود دارد، طبیعی است و از این رو خود آن مشکل نیست.

This is because it means thinking without study or examination, a matter that became rejected and disapproved of. Spontaniety became tarnished in their minds. It was deemed that it should not exist and nobody should be characterised with it. Therefore, spontaniety became detested and accordingly non-existent or viewed as incorrect to exist. Thus, the western invasion created this problem. It is not thinking; it is rather what results from thinking that is of harm. Thus, the problem became the harm of thinking and the solution to this problem is to remove this harm. Thus, the question that arises now is: How can one remove this harm from thinking? Thinking exists, it is natural and so it is not the problem.

مسئلہ یہ ہے کہ فکر سے اس نقصان کو کیسے دور کیا جائے؟ اس کا جواب یہ ہے کہ انسان کو سب سے پہلے یہ جاننا ہوگا کہ مغرب ایک دشمن ہے، اور اس کی تمام فکروں میں شک پایا جاتا ہے۔ اس لیے سب سے پہلے اس کی تمام فکروں کے بارے میں شک رکھنا ضروری ہے، چنانچہ کوئی بھی شخص اس سے کوئی فکر اپنائے نہیں، سوائے اس کے کہ پہلے مطالعہ اور تحقیق کر لے: یہ کیا ہے؟ اس کا مقصد کیا ہے؟ اسے پیش کرنے کا مدعا کیا ہے؟ پس مغرب سے آنے والی ہر چیز کے بارے میں شک ہی بنیاد ہے، اور اسے مضبوطی سے قائم کرنا ضروری ہے۔ جب تک مغرب کے بارے میں شک قائم نہ ہو، اس کی ہر برآمد کردہ چیز میں، خاص طور پر فکروں میں، تو ہم یقینی طور پر اسی فکر کے اسیر رہیں گے، اور بلاشبہ اس کے شکار اور اس کے جالوں میں پھنستے رہیں گے۔ لہٰذا انسان کو جو پہلا قدم اٹھانا چاہیے وہ یہ ہے کہ مغرب پر شک کرے اور اس کی ہر اس چیز کے بارے میں شک رکھے جو وہ ہمارے پاس بھیجتا ہے، اگرچہ وہ اسے اپنے لیے ہی کیوں نہ جاری کرے، کیونکہ ہو سکتا ہے وہ ہمیں دھوکہ دینے کی خاطر خود کو قربان کر دے۔ دھوکہ مغرب کی بنیاد ہے، خواہ اس نے اپنے ہی لوگوں اور خاندان کو کیوں نہ دھوکہ دیا ہو، کیونکہ وہ دھوکے کو اپنا سب سے مضبوط ہتھیار سمجھتا ہے۔ لہٰذا اس کے بارے میں اور اس کی ہر جاری کردہ چیز میں شک ہی بنیاد اور اصل ہے؛ یہی وہ چیز ہے جو اسلامی سرزمینوں اور مسلمانوں کے درمیان غالب رہنی چاہیے۔

The problem is rather: How can one remove this harm from thinking? The answer to that is that one has to know, before anything else, that the West is an enemy, that there is doubt in all of its thoughts. Therefore, first of all, one must have scepticism regarding all of its thoughts, so no one should not adopt any thought from it except after study and research: What is it? What is the aim of it? What is the purpose of presenting it? Thus, scepticism about everything that came from the West is the basis; this must be established firmly. Unless scepticism towards the West is established, in everything it exports, particularly the thoughts, then we will certainly continue to be captives to this thinking and we will definitely continue to fall victim to it and to its traps. Therefore, the first step one should take is to suspect the West and have doubt in everything it issues to us, even if it issues that for itself, because it might sacrifice itself for the sake of deceiving us. Deception is the West’s basis, even if it deceived its own people and family, for it depends on deception as its strongest weapon. Therefore, scepticism towards it and in everything it issues is the basis and origin; this is what should prevail in the lands of Islam or amongst Muslims.

پس از این شکِ‌گرایی، مسألهٔ دوم یا گامِ دوم می‌آید که همان اندیشیدن است، یا زدودنِ آسیب از اندیشیدن. این از آن روست که شیوهٔ اندیشیدن را غرب در میان اندیشه‌های فریبندهٔ خود آورده است. پس از شک‌ورزی نسبت به آنچه غرب آورده، باید شک‌ورزی نسبت به اصرار آن بر اینکه ما بیندیشیم و اندیشیدن را همه‌جانبه کنیم نیز باشد. بنابراین باید در این تشویق به اندیشیدن تردید داشته باشیم. چرا غرب ما را به اندیشیدن ترغیب می‌کند، در حالی که اندیشیدن برای انسان طبیعی و فطری است؟ آنان از این تشویق هدفی دارند. پس باید هدف و مقصود را یافت. باید آن را شناخت و از پیامدهایش برحذر بود. تشویق به اندیشیدن هدفش این است که اندیشیدن را امری مقدس کند، آن را به هدف بدل سازد و از احساس و عواطف جدا کند، یا آنها را غیرفعال و بی‌اثر سازد. این در حالی است که انسان هم خِرد دارد و هم احساسات. پس او نه تنها احساساتی است و نه تنها خردورز.

After this scepticism comes the second matter or the second step, which is the thinking, or removing the harm from thinking. This is because the way of thinking was brought by the West among its deceptive thoughts. Following the scepticism towards what the West brought, should be scepticism towards its urging of us to think and to make the thinking comprehensive. So, we must have doubt in this encouragement to think. Why does it urge us to think, when thinking is natural and innate in man? They have an aim from this encouragement. So one must find the aim and the objective. One must know it and be wary of its consequences. The encouragement to thinking aims at making thinking sacred, making it a goal and detaching it from sentiment and emotions, or making them not active or effective. This is despite the fact that man has intellect and sentiments. So he is not sentimental only, nor intellectual only.

بلکه انسان هر دو این ویژگی‌ها را دارد. با این حال، رهبر حرکت باید عقل داشته باشد نه احساس. احساسات شعله‌های سوزانی هستند، پس برای رهبری مناسب نیستند؛ افزون بر این، زود شعله‌ور می‌شوند و زود فروکش می‌کنند. بنابراین، انسان هم عقل دارد و هم احساسات؛ رهبری باید به عقل سپرده شود نه به احساسات. هنگامی که به این نقطه برسیم، هدف این تشویق به تفکر را درمی‌یابیم و آن را در دستیابی به هدفش ناکام می‌گذاریم. در عین حال، احساسات و عواطف را کنار نمی‌گذاریم؛ بلکه آن‌ها را نگه می‌داریم.

Rather he has both of these attributes. However, the leader of the march should have the intellect and not the sentiment. The sentiments are blazing emotions, so they are not good for leadership; besides they burn quickly and die down quickly. Thus, man has intellect and sentiments; the leadership should be given to the intellect and not to the sentiments. Once we reach this point we comprehend the aim of this encouragement to thinking and we cause it to fail in achieving its aim. At the same time we would not discard the sentiments and the emotions; we rather keep them.

اما ما آنها را در جای درست خود، آنجا که باید باشند و به آنچه سزاوارشان است به کار می‌بریم. یعنی آنها باید همچنان زیر فرمان عقل بمانند. بدین ترتیب، نخستین زیانی که از تشویق آن به اندیشیدن برمی‌خیزد برطرف شده است. با این برطرف‌شدن، تقدّس عقل نیز از میان می‌رود؛ و نیز این‌که عقل تنها امری باشد که وجود دارد، از میان خواهد رفت، اگر احساسات در کنار آن وجود داشته باشند، حتی اگر زیر فرمان آن باشند. بدین ترتیب، جدایی عقلانیِ احساسات که غرب می‌خواهد برقرار کند، همراه با زیانی که از آن برمی‌خیزد، برطرف شده خواهد بود. سپس تشویق آن به اندیشیدن را به شیوه‌ای عقلانی به کار می‌گیریم تا اندیشیدن وجود داشته باشد، اما در شکل طبیعی‌ای که برای آن وجود دارد. مسئلهٔ دیگری نیز از تشویق آن به اندیشیدن و از قراردادن این امر به‌عنوان یک اصلِ فراگیر پدید می‌آید.

However, we would use them in their right place, where they should be and where they fit. That is, they should remain directed by the intellect. Thus, one would have removed the first harm caused by its encouragement to thinking. By this removal, the sacredness of the intellect will be removed; making it the only matter that exists will also be removed if the sentiments exist beside it, even if they were directed by it. Thus, the intellectual divestment of sentiments that the West wants to establish would have been removed, together with harm it causes. Then one would take its encouragement to think in an intellectual way, to make the thinking exist, but in the natural form for which it exists. Another issue arises from its encouragement to think and making this a comprehensive principle.

معنای اندیشیدن به همه چیز، مطالعه همه چیز و کاوش دقیق همه چیز است. یعنی درباره همه چیز به آرامی و با کندی بیندیشیم. این امر به کنار گذاشتن تفکر سریع و در نتیجه به کنار گذاشتن خودانگیختگی می‌انجامد. بدین ترتیب ما به تفکر کند خو می‌گیریم و تفکر سریع را نادیده می‌گیریم یا خوار می‌شماریم. آنگاه تفکر کند معیار اعتبار اندیشه می‌شود. این امر همراه با باور راسخ و تکرار، پس از مدتی خودانگیختگی را از میان می‌برد و در نتیجه نقش آن را نفی می‌کند. بدین‌سان ما اسیر تفکر کند می‌شویم؛ دشمن ما را غافل‌گیر می‌کند و ما در برابر او ابلهانی کورمال می‌شویم و زیر سلطه او باقی می‌مانیم. آنگاه مسائل شتابان پیش می‌آیند، در حالی که ما نمی‌توانیم آن‌ها را حل کنیم؛ فرصت‌های گذرا از دست می‌روند، بی‌آنکه به سرعت از آن‌ها بهره گرفته شود. در نتیجه مسائل افزایش می‌یابد و فرصت‌ها از دست می‌رود.

Meaning to think about everything, study everything and scrutinise everything. This means to think about everything slowly. This leads to the abandonment of quick thinking and consequently the abandonment of spontaniety. We thus become accustomed to slow thinking and ignore or despise quick thinking. Slow thinking thus becomes the standard for the validity of thinking. Together with conviction and repetition, this, after some time, abolishes spontaniety and consequently negates its role. We thus fall captive to slow thinking; our enemy will find us unaware and we become blind fools before its hands and remain under its control. Quick problems will then take place while we can’t solve them; the fleeting opportunities will be missed, without being seized quickly. So the problems will multiply and opportunities will be lost.

از نظر تعمیم اندیشه، علاوه بر اینکه خودجوشی را از میان می‌برد، اندیشه‌ی خودکار یا فلسفه‌ی خودکار را موضوع بحث قرار می‌دهد؛ در واقع آن‌ها را موضوعی برای فلسفه و اندیشیدن می‌کند. بدین ترتیب، ابهام امور مبهم افزایش می‌یابد و امور روشن و آشکار مبهم می‌شوند. بنابراین، نمی‌توانیم از ساده‌ترین امور، یعنی امور خودکار، یعنی امور روشن، بهره ببریم؛ مانند صندلی، فنجان و بشقاب در مسائل مادی، یا مانند خودجوشی، به‌کارگیری هوش و خود هوش در مسائل انتزاعی. اگر فرد نتواند از امور خودکار، که از ساده‌ترین مسائل و آسان‌ترین آن‌ها در بهره‌برداری هستند، سود ببرد، آنگاه به کسی تبدیل می‌شود که حضور و کارش هیچ ارزشی ندارد.

As regards thinking being generalised, beside its removal of spontaniety, it makes the automatic thinking or the automatic philosophy subject for discussion, it in fact makes them a subject for philosophy and thinking. Thus, the vagueness of the ambiguous matters is increased and the clear and obvious matters become vague. Accordingly, we would not be able to benefit from the most simple of matters, which are the automatic matters, i.e. the clear matters, like the chair, the cup and the plate in the material issues; or like spontaniety, the use of intelligence and intelligence in the abstract issues. If the person can’t benefit from the automatic matters, which are among the simplest issues, or which are the most easy to utilize, then he will become a person whose presence and work are of no value.

بنابراین، مشکل در تفکر نیست؛ بلکه در زدودن زیان از تفکر است. این کار با آن میسر می‌شود که تفکر را به یک فرایند عادی تبدیل کنیم؛ فرایندی که هرگاه موضوع به سرعت نیاز داشته باشد، مانند بداهه‌گویی، شتاب می‌گیرد، و هرگاه موضوع به درنگ نیاز داشته باشد، مانند معنای عقل و معنای خود تفکر، آهسته می‌شود. این شامل هر چیزی می‌شود که برای روشن شدنش به تفکر نیاز دارد، مانند وجود الله و وجود عدالت. با این حال، شامل اموری نمی‌شود که به تفکر و اندیشیدن نیاز ندارند، مانند امور خودکار همچون صندلی، بشقاب و فنجان، هوش، به‌کارگیری عقل و بداهه‌گویی، افزون بر امور دیگر. پس مشکل تنها در زدودن زیان از تفکر است و جز این چیزی نیست.

Therefore, the problem is not in thinking; it is rather in removing the harm from thinking. This is achieved by making it a normal thinking process; where it speeds up when the matter requires speed, like spontaniety, and it slows down when the matter needs slowness, like the meaning of intellect and the meaning of thinking itself. This includes everything that needs thought in order to become clear, like the existence of Allah and the existence of justice. However, it does not include that which does not need thought and thinking, like the automatic matters such as the chair, plate and cup, the intelligence, using of intellect and spontaniety, beside other matters. Thus, the problem is only the removing of harm from thinking and nothing else.