با صرفِ نظر از جزئیات و عناصرِ خودانگیختگی، حقیقتِ آن سرعتِ اندیشه و سرعتِ داوری است. اگر آن زن به امیرالمؤمنین گفته بود که شوهرش شب‌ها به عبادت می‌ایستد و روزها روزه می‌گیرد، فهمِ سریع از این که این یک شکایت است، به داوریِ سریع بر اساسِ شکایت بودنِ آن می‌انجامید. این همان خودانگیختگی است. امیرالمؤمنین خودانگیختگی نداشت، بنابراین این سخن را ستایش از شوهر دانست.

Regardless of the details and the elements of spontaniety, its reality is the speed of thinking and the speed of judgement. If the woman said to the Ameer ul-Mu’mineen that her husband stands the night in prayer and fasts the day, quick understanding that this is a complaint would lead to a quick judgement based on it being a complaint. This is spontaniety. The Ameer ul-Mu’mineen did not have spontaniety, so he considered this to be praise for the husband.

بنابراین او آن را نفهمید و درباره سخن او هیچ حکمی بر پایه آن صادر نکرد. یکی از حاضران با بداهه‌گویی و حاضرجوابی، زود دریافت که این سخن ستایش نیست، پس به سرعت آن را شکایت تلقی کرد.

Thus he did not understand, nor did he make judgement with anything on her statement. One of the attendants had spontaniety when he quickly understood that this statement was not praise, so he was quick in judging this statement as being a complaint.

بنابراین، او خودجوش بود.

Therefore, he had spontaniety.

بنابراین، حقیقت «بداهت» در سرعتِ فهمیدنِ سخن، عمل، یا هر چیز دیگری، و در صدور حکمِ فوری درباره‌ی آن نهفته است.

Thus, the reality of spontaniety is in the speed in understanding the speech, the action, or anything else, and quick judgement on it.

این سرعت فهم و سرعت قضاوت، خودانگیختگی است. ممکن است به ذهن خطور کند که فهم سریع همان قضاوت سریع است، اما واقعیت این است که فهم سریع زمینه‌ساز قضاوت است؛ خود قضاوت نیست. اینکه خدمتکار آن سخن را شکایت فهمید، او را برای قضاوت دربارهٔ آن به‌عنوان شکایت آماده کرد. این فهم خود قضاوت نبود، بلکه تنها فهم بود. فهمی که پیش از صدور قضاوت حاصل می‌شود نیازی به واکنش یا پاسخ ندارد؛ بلکه صرفاً یک فهم است. اگر قضاوتی صورت می‌گرفت، آنگاه عملی انجام می‌شد و کار یکسره می‌گشت. مبنا و نتیجه در قضاوت است، نه در فهم.

This speed of understanding and speed of judgement is spontaniety. It might occur to the mind that quick understanding is quick judgement, but the reality is that quick understanding prepares for the judgement; it is not the judgement itself. The fact that the attendant understood that statement as being a complaint prepared him to judge on it as a complaint. This understanding was not the judgement, it was rather the understanding only. The understanding before the issuance of the judgement does not need any reaction or response. Rather it is an understanding only. If there was a judgement, then action took place and the matter was settled. The basis and the result are in the judgement and not the understanding.

فهمیدن تنها یک فرایند عقلی است. مردی که بداهت داشت فهمید که این زن از شوهرش سخن می‌گوید؛ فهمید که او با امیرالمؤمنین سخن می‌گوید، پس فرایند عقلی در او رخ داد و فهمید که این یک شکایت است. بنابراین، داوری نتیجهٔ فهمیدن بود، و فهمیدن تنها یک فرایند عقلی بود. از این رو باید فهمی سریع و داوری سریع پیش از صدور حکم وجود داشته باشد، تا بداهت تحقق یابد. پس بداهت، فهم سریعی است که بلافاصله با داوری سریعی همراه می‌شود. به این ترتیب بداهت پدید می‌آید. بر این اساس، حقیقت بداهت همان فهم سریع و داوری سریع است، به گونه‌ای که فهم سریع زمینه را برای داوری یا داوری سریع فراهم می‌کند. بنابراین باید مقدم بر داوری باشد، نه مؤخر از آن. داوری نمی‌تواند از آن بی‌نیاز باشد، هرچند حضور آن نشان‌دهندهٔ حضور داوری است.

Understanding is only a rational process. The man who had spontaniety understood that this woman spoke about her husband; he understood that she spoke to the Ameer ul-Mu’mineen, so the rational process occurred in him in understanding that this was a complaint. Thus, the judgement was the result of understanding, and understanding was only a rational process. Therefore, there must be quick understanding and quick judgement before issuing the judgement, so that spontaniety exists. Thus, spontaniety is quick understanding followed immediately by quick judgement. In such a way spontaniety exists. Accordingly, the reality of spontaniety is quick understanding and quick judgement, in such a way that quick understanding would prepare for the judgement or quick judgement. Therefore, it must precede rather than come after the judgement. Judgement cannot dispense with it, though its presence indicates the presence of judgement.

اگر فهم ضروری باشد، پس قضاوت نیز ضروری است. اگر فهم وجود داشته باشد، قطعاً قضاوت وجود داشته است. بنابراین، اصل و مبنا فهم است. اگر عمر بن الخطاب فهمیده بود که آن زن از شوهرش شکایت می‌کند، سخن او را شکایت می‌شنید. اما او آن را ستایش شنید و به همین دلیل به مشکل او توجهی نکرد. پس وضع همان‌گونه باقی ماند و شکایت او سودی نداشت؛ زیرا هرچند شکایت کرد، اما با عبارتی شکایت کرد که برای کسی که به او شکایت می‌برد قابل فهم نبود.

If understanding is necessary, then judgement is also necessary. If the understanding existed, then definitely judgement existed. Thus, the origin is the understanding. Had Omar bin al-Khattab understood that the woman complained about her husband, he would have heard her statement as a complaint. He heard it however as praise and therefore he did not take notice of her problem. So, the situation remained as it had been and her complaint was of no use; for though she complained, she however complained with an expression not understood by the one whom she complained to.

بر همین اساس شکایت او شنیده نشد. از آنجا که نسبت به آن شکایت هیچ واکنش خودجوشی وجود نداشت، شکایت رها شد و مورد توجه قرار نگرفت، گویی اصلاً وجود نداشته است. بنابراین باید فهمیده می‌شد که او قصد شکایت داشته و نه ستایش، تا فهم آن شکایت محقق شود.

That is why her complaint was not heard. Due to the absence of spontaniety towards that complaint, the complaint was abandoned and not observed, as if it had not existed. Therefore, it should have been understood that she meant to complain and not praise, in order for the understanding of the complaint to have been realised.

این موضوع در عمل برای کسانی اهمیت دارد که در بیان شکایت آشکار خجالت می‌کشند یا می‌ترسند شکایتشان رد شود. از این رو باید با مردم به شیوه‌ای خودجوش رفتار کرد تا خواسته‌هایشان برآورده شود. هدف آن زن این بود که ستم را از او دور کند، و این کار را جز امیرالمؤمنین کسی نمی‌توانست انجام دهد. هدف عمر بن الخطاب نیز این بود که به عنوان امیرِ مؤمنین، ستم را از مردم دور کند.

This is important practically with people who are shy of expressing complaints explicitly, or they fear that the complaint may be rejected. Therefore, spontaniety should be employed with the people so as to fulfil their aims. The aim of the woman was to remove the injustice from her, which no one could remove except the Ameer ul-Mu’mineen. The aim of Omar bin al-Khattab was to remove the injustice from the people, as Ameer to the Mu’mineen.

او با این حال نفهمید که آن زن از شوهرش شکایت می‌کرد، و به این ترتیب به هدفش در رفع ظلم دست نیافت.

He, however, did not understand that she complained about her husband and so he did not achieve his aim in removing the injustice.

بلکه ظلم همچنان به همان صورت باقی ماند. پس شوهر به نماز شب ایستادن و روزه گرفتن در روز ادامه می‌داد و زن از رابطه زناشویی و حقوق خود محروم می‌ماند.

Rather the injustice remained as it had been. So the husband continued to stand the night in prayer and fast the day and the woman remained deprived of her marital relationship and rights.

بنابراین، با نبودن خودجوشی، بی‌عدالتی باقی ماند. از این رو ضروری است که حقیقت خودجوشی فهمیده شود؛ یعنی اینکه خودجوشی همان درک سریع و داوری سریع است.

Thus, as a result of the absence of spontaniety the injustice remained. Therefore, it is necessary to understand the reality of spontaniety, that it is quick understanding and quick judgement.

اگر این‌گونه فهمیده نشود، [آن چیز] وجود نخواهد داشت. نتیجهٔ این امر، پدید آمدن ظلم و خطر افتادن در مهلکه است. بنابراین، لازم است حقیقت «تلقائیت» (خودجوشی) فهمیده شود تا [آن امر] تحقق یابد.

Unless it is understood in this manner, it will not exist. The result of this will be the presence of injustice and the risk of falling into danger. Therefore, it is necessary to understand the reality of spontaniety so that it exists.