منظور ما از گفتگو یا رویارویی، مسلمانان، دین و تمدن آنان از یک سو، و مسیحیان و دین‌شان و سرمایه‌داران و تمدن‌شان از سوی دیگر است. این تلاشی بدخواهانه است که رهبران و روشنفکران تمدن سرمایه‌داری میان اسلام و پیروانش، یعنی میان اسلام و مسلمانان، تفکیک کنند. بر این اساس ادعا می‌کنند که اسلام بزرگ است، اما مسلمانان عقب‌مانده‌اند و برخی از ایشان تروریست‌اند. از نگاه آنان دروغگویانی هستند، زیرا اگر اسلام به‌راستی در نظرشان بزرگ بود، آن را پذیرفته بودند. با این حال می‌کوشند ساده‌دلان میان مسلمانان را فریب دهند و کینه‌ای را که در برابر آنان وجود دارد، هنگامی که به مردمی مسلمان حمله می‌کنند یا می‌کوشند مفاهیم تمدن خود را میان مسلمانان گسترش دهند، کاهش دهند. آنان می‌دانند که عقیده‌ی اسلامی هنوز در جان مسلمانان باقی است و در اکثریت ایشان نیرومند است. پس اگر دشمنی خود را با اسلام آشکارا اعلام کنند، مسلمانان را برمی‌انگیزند و تحریک می‌کنند. از این رو این جمله‌های فریبنده را همچون سلاحی به کار می‌برند تا مسلمانان را بی‌حس کنند و بفریبند. برخی از مسلمانان این طعمه را می‌بلعند و گفتگو را بر اساس معنایی که مسیحیان و سرمایه‌داران ارائه می‌کنند، یا روشنفکران وابسته به آنان ترویج می‌دهند، می‌پذیرند. آنان در تعریف این گفتگو بر سه امر تمرکز دارند: نخست، برابری ادیان و تمدن‌ها در گفتگو، بدون برتری یا ترجیح یک دین یا تمدن بر دیگری. دوم، اینکه حد گفتگو تنها به شناخت صرف دیدگاه‌های دیگری محدود شود، بدون پرداختن به رد یا ابطال آن. سوم، ایجاد تمدنی جایگزین از راه یافتن به مخرج‌های مشترک میان دو دین و دو تمدن.

When we say dialogue or clash, we mean Muslims, their deen and their civilisation on one side; and Christians and their religion and the Capitalists and their civilisation, on the other side. It is a malicious attempt that the leaders and intellectuals of the Capitalist civilisation differentiate between Islam and its followers i.e. between Islam and Muslims. So they claim that Islam is great but Muslims are backward and some of them are terrorists. They are liars in their view, for if Islam was really great in their view, then they would have embraced it. However they attempt to delude the naïve from amongst Muslims, attempting to reduce the rancour against them when they strike a Muslim people, or when they attempt to spread the concepts of their civilisation among Muslims. They know that the Islamic ‘aqeedah still remains in the souls of Muslims and it is strong in the majority of them. So if they openly declare their enmity to Islam, they will stir up Muslims and provoke them. Thus they use these deceptive sentences as a weapon to anaesthetise Muslims and to deceive them. Some Muslims would swallow this bait and accept dialogue by the meaning presented by Christians and Capitalists or promoted by their agent intellectuals. They concentrate in the definition of this dialogue upon three matters: The first is equality between religions and civilisations in the dialogue without superiority or preference of a religion or civilisation over another. The second is that the limit of the dialogue is restricted to mere knowledge of the other's opinions without addressing its refutation or invalidation. The third is creating an alternative civilisation through the method of arriving at the common denominators between the two religions and two civilisations.

معنای گفتگو از نگاه ایشان همین است و فایدهٔ آن، چنان‌که ادعا می‌کنند، این است: «تعامل سازندهٔ میان ویژگی‌های فرهنگی، برای شکل دادن به تمدنی جایگزین و برتر، که دعوت می‌کند دیگری را بر پایهٔ برابری بپذیریم» (دکتر میلاد حنا در یک مناظرهٔ فرهنگی که در قاهره روز دوشنبه ۲/۴/۲۰۰۱ برگزار شد). و: «هر زمان که تمدن‌ها در پی یافتن آنچه میان‌شان مشترک و انسانی است برآیند، پیشرفت می‌کنند و شکوفا می‌شوند، و صلح گسترش می‌یابد» (دکتر جعفر عبدالسلام، دبیرکل کنفرانس دانشگاه‌های اسلامی). یکی از ایشان تا آنجا پیش رفته و گفته است: «اسلام دین تعامل و دین توسعه است، نه آن‌گونه که گفته می‌شود دین گمنامی و دین انزوا. برعکس، عصر طلایی اسلام و مسلمانان زمانی بود که تمدن اسلامی با تمدن‌های دیگر جهان تعامل داشت، و زمانی که اسلام در جهان گسترش یافت، از همهٔ میراث‌ها و تمدن‌های بشری دیگر بهره گرفت، جایی برای آن‌ها باز کرد و از میراث و تمدن خود به آن‌ها عطا کرد. این عصر طلایی دولت اسلامی بود» (دکتر قاسم جعفر، در حلقهٔ مطالعاتی با عنوان «نخستین جنگ قرن» از شبکهٔ الجزیره، زیر عنوان: «آیا انفجارهای آمریکا انگیزه‌ای برای گفتگو است یا برخورد تمدن‌ها؟» در تاریخ ۲۹/۹/۲۰۰۱). او گفت: «بر ماست، به‌عنوان عرب و مسلمان، که از این مسئله دوری کنیم… بر ماست که به اندازهٔ کافی به خود، به تمدن خود، و به تاریخ و میراث خود اطمینان داشته باشیم، تا از موضع برابری و نه از موضع پیرو (تابع) در جهان بدرخشیم…» (همان حلقهٔ مطالعاتی شبکهٔ الجزیره). دیگری گفته است: «تمدن اسلامی بر پایهٔ مخرج مشترک میان تمدن‌های جهان بنا شده بود، از این رو دیگری را پذیرفت و با او در گرفتن و دادن تعامل کرد» (عمرو عبدالکریم، دانشمند علوم سیاسی - IslamOnline.net). یکی دیگر از افراد برای استدلال به گفتگوی تمدن‌ها، به آیات قرآن کریم تمسک جست و گفت: «و کتاب ما، قرآن عظیم، بر شیوه گفتگو با دیگران تأکید دارد، گفتگو با مشرکان (مشرکین):

This is the meaning of dialogue in their view, and its benefit as they claim is: "Productive interaction between cultural peculiarities, to form an alternative superior civilisation, that invites to accept the other on the same footing" (Dr. Milad Hana in a cultural debate held in Cairo on Monday, 2/4/2001). And: "Every time civilisations seek to find what is common between them and what is human, they advance, flourish; and peace would spread" (Dr. Jafar Abdussalam, the Secretary-General of the Conference of Islamic Universities). One of them went to the extent of saying that: "Islam is a deen of interaction and a deen of development, and not like what is said that it is a deen of obscurity and a deen of isolation. On the contrary, the golden age of Islam and Muslims was when the Islamic civilisation interacted with other civilisations in the world, and when Islam spread in the world, took from and had a room for all the legacies and other human civilisations and gave them from its legacy and civilisation. This was the golden age of the Islamic State." (Dr. Qasim Jafar spoke, in a study circle on 'The First War of the Century', on Al-Jazeera channel, under the heading: 'Are the American explosions an incentive for dialogue or the clash of civilisations?' on 29/9/2001). He said: "It is upon us as Arabs and Muslims to abstain from this problem…it is upon us to possess sufficient confidence in ourselves, in our civilisation, and in our history and legacy, so as to burst forth in the world from the position of equality, and not the position of the follower (tabi')…" (The above-mentioned study circle of Al-Jazeera channel). Another said: "The Islamic civilisation was based upon the common denominator between world civilisations so it accepted the other and interacted with it in taking and giving (Amru Abdulkarim, a political scientist - IslamOnline.net). Another person attempted to use as evidence for the dialogue of civilisations the aayaat of the Noble Qur'an so he said: "And our Book, the Glorious Qur'an, emphasises upon the manner of dialogue with the others, dialogue with polytheists (mushrikeen):

«وَإِنْ أَحَدٌ مِّنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّىٰ يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ» [سورۃ التوبہ: ۶]، گفتگو با کافران (کفار)

'If one of the polytheists seeks your protection, grant him protection until he hears the word of Allah' [TMQ At-Tauba: 6], dialogue with disbelievers (kafireen):

«بگو: ای کافران» [سورۀ الکافرون: ۱]؛ گفتگو با ادیان رایج و رسمی جهان

'Say: O you disbelievers' [TMQ Al-Kafirun: 1], dialogue with the current and official religions in the world:

«اے اہلِ کتاب! آؤ ایک ایسی بات کی طرف جو ہمارے اور تمہارے درمیان یکساں ہے: یہ کہ ہم اللہ کے سوا کسی کی عبادت نہ کریں، اور نہ اُس کے ساتھ کسی چیز کو شریک ٹھہرائیں، اور نہ ہم میں سے کوئی ایک دوسرے کو اللہ کے سوا رب بنائے' [TMQ Al-Imran: 64]۔ برابری کی بنیاد پر مکالمہ… میں یہ سمجھتا ہوں کہ یہ کہنا ممکن نہیں کہ ہم مسلمان ہونے کی وجہ سے ہمیشہ کی کشمکش میں ہیں۔ میں اس قرآنی آیت کی طرف اشارہ کرتا ہوں:

'O People of the Book, come to a just word between us and you: That we worship none but Allah, that we associate nothing with Him, nor some of us take others as lords' [TMQ Al-Imran: 64], dialogue from a position of equivalence…I view that it is not possible to say of eternal struggle because we are Muslims. I point to the Qur'anic ayah:

«بیایید بر سر کلمهٔ سوا میان ما و شما» [قرآن کریم، آل عمران: ۶۴]. این آیه بیانگر آن است که امکان گفتگو با مسیحیان، گفتگو با یهودیان و گفتگو با دیگران وجود دارد. چرا؟ یعنی میان ما و ایشان کلمهٔ مشترکی وجود دارد؛ ما نمی‌گوییم که گفتگو را به سخن خود انجام می‌دهیم» (عطاءالله مهاجرانی، مشاور رئیس‌جمهور ایران در امر گفتگوی تمدن‌ها، در حلقهٔ مطالعاتی یادشده از الجزیره). کسانی به گفتگوی میان ادیان فرامی‌خوانند تا میان آنها وجوه مشترک ایجاد کنند و دربارهٔ نقاط اختلاف سکوت می‌کنند، تا مسلمانان را از درگیری بی‌حس کنند. آنان به سخن «فرزندان ابراهیم» فرامی‌خوانند تا گفتگو میان سه دین را بر این پایه تقویت کنند که پیروان این ادیان از یک پدر، یعنی ابراهیم (علیه‌السلام)، سرچشمه می‌گیرند. برخی مسلمانان، آیاتی از قرآن کریم را که می‌گویند پیامبران مسلمان بوده‌اند دلیل می‌آورند، مانند سخن خداوند (سبحانه و تعالی) از زبان نوح:

'Come to a just word between us and you' [TMQ Al-Imran:64]. This ayah means that it is possible for us to dialogue with Christians, we dialogue with Jews, and we dialogue with others. Why? Meaning there is a common word between us; we do not say that we dialogue to our word" (Ata-Allah Muhajirani, Iranian President adviser for the dialogue of civilisations in the above mentioned study circle of Al-Jazeera). There are those who call to dialogue between religions to create common denominators between them, and stay silent about the points of difference, in order to anaesthetise Muslims from the clash. They call to the saying of 'the sons of Abraham' to strengthen dialogue between the three religions on the basis that those who came with them descend from one father namely Ibrahim (as). Some Muslims use as proof the aayaat of Noble Qur'an that say the Prophets were Muslims, like His (SWTH) saying at the tongue of Nuh:

و{وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ الْمُسْلِمِينَ} [سوره الزمر، ۱۲] بر زبان ابراهیم و اسماعیل:

"And I was commanded to be the first of the Muslims" [TMQ 39:12] at the tongue of Ibrahim and Ismail:

«رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِن ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مُّسْلِمَةً لَّكَ» [سورۃ البقرہ: ۱۲۸] و دربارهٔ قوم لوط:

"Our Lord! Make us Muslims to you and of our descendants Muslims to you" [TMQ Al-Baqarah: 128] and about the people of Lut:

«فَمَا وَجَدْنَا فِيهَا غَيْرَ بَيْتٍ مِّنَ الْمُسْلِمِينَ» [التّرجمۃ الشّريعہ... ] — hmm, the reference should be transliterated as given. Persian translation: «وَمَا وَجَدْنَا فِيهَا غَيْرَ بَيْتٍ مِّنَ الْمُسْلِمِينَ» [القرآن الكريم، الذاريات: ۳۶] و بر زبان حواریون

"But We did not find therein but one house of the Muslims" [TMQ Az-Zariyat: 36] and at the tongue of the disciples (hawariyyin):

«و اشهد بأنا مسلمون» [آل عمران: ۵۲] — شاید کسانی پیدا شوند که بگویند یهودیان و مسیحیان مسلمانند، و ما کسانی را می‌شنویم که می‌گویند پیروان این سه دین مؤمنند، با این‌که متون قرآنی، که قطعی‌الثبوت و قطعی‌الدلالهاند، در تکفیر یهودیان و مسیحیان به کفر، قاطعند، مانند فرمودهٔ او (سبحانه و تعالی):

"And bear witness that we are Muslims" [TMQ Al-Imran: 52]. Perhaps there will come those who say that Christians and Jews are Muslims, and we hear those who say that the followers of the three religions are believers even though the Qur'anic texts, definitely proved and of definite meaning, are decisive in charging Jews and Christians with disbelief (kufr) such as His (SWTH) saying:

بے شک جو لوگ اللہ اور اُس کے رسولوں کا انکار کرتے ہیں، اور چاہتے ہیں کہ اللہ اور اُس کے رسولوں کے درمیان تفریق کریں، اور کہتے ہیں: "ہم بعض پر ایمان لاتے ہیں اور بعض کا انکار کرتے ہیں"، اور چاہتے ہیں کہ ان دونوں کے درمیان کوئی راہ اختیار کر لیں۔ یہی لوگ حقیقت میں کافر ہیں، اور ہم نے کافروں کے لیے ذلت آمیز عذاب تیار کر رکھا ہے۔ [تفسیر القرآن الکریم، سورۃ النساء: 150-151]

"Verily those who disbelieve in Allah and His Messenger and wish to distinguish between Allah and His Messenger and say: 'We believe in some and disbelieve in others' and wish to adopt a way in between. Those are in truth disbelievers, and We have prepared for the disbelievers a humiliating punishment" [TMQ An-Nisa: 150-1].

و

And:

﴿کسانی که از اهل کتاب و مشرکان کافر شدند، از کفر خود دست برنمی‌داشتند تا آنکه دلیلی روشن برای ایشان بیاید؛ فرستاده‌ای از جانب خداوند که صحیفه‌های پاکیزه‌ای را تلاوت می‌کند﴾ [سوره البینة: ۱-۲].

"Those who disbelieve among the People of the Book and the polytheists were not going to leave (their disbelief) until there came to them clear evidence. A Messenger from Allah reciting pure pages" [TMQ Al-Baiyinah: 1-2].

و

And:

بگو: «ای اهل کتاب، چرا به آیات خدا کفر می‌ورزید، در حالی که خدا بر آنچه انجام می‌دهید گواه است؟» [TMQ Al-Imran: 98]

Say: O People of the Book, why do you disbelieve in the aayaat of Allah while Allah is witness over what you are doing?" [TMQ Al-Imran: 98].

و

And:

«إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ لَا يَوَدُّونَ أَنْ يُنَزَّلَ عَلَيْكُمْ مِنْ خَيْرٍ مِنْ رَبِّكُمْ ۗ وَاللَّهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ» [سورۃ آل عمران: ١٠٥]

"Those who disbelieve of the People of the Book and polytheists do not like that there should descend upon you any good from your Lord. But Allah chooses for His mercy whoever He wills. And Allah is the Owner of great bounty" [TMQ Al- Imran: 105].

و

And:

«ای اهل کتاب، چرا به آیات خدا کفر می‌ورزید در حالی که خود گواهی می‌دهید؟» [TMQ آل‌عمران: ۷۰].

"O People of the Book, why do you disbelieve in the aayaat of Allah while you bear witness?" [TMQ Al-Imran: 70].

و

And:

و به سبب کفرشان و گفتن بهتانی بزرگ بر مریم {وَبِكُفْرِهِمْ وَقَوْلِهِمْ عَلَىٰ مَرْيَمَ بُهْتَانًا عَظِيمًا}

"And because of their disbelief and uttering a grave falsehood (buhtan) against Mary" [TMQ An-Nisa: 156].

و

And:

«بی‌شک کسانی که گفتند: "خداوند سومین از سه تن است" کافر شدند». [سورۀ المائده: ۷۳]

"Surely they disbelieve who say: 'Allah is the third of three'" [TMQ Al- Mai’dah: 76].

و

And:

با کسانی که به خدا و روز بازپسین ایمان نمی‌آورند و آنچه را خدا و فرستاده‌اش حرام کرده‌اند حرام نمی‌شمرند و به دین حق نمی‌گروند، از میان اهل کتاب، بجنگید تا آنکه با خواری و فروتنی، با دست خود جزیه بپردازند. [ترجمه قرآن کریم، سوره التوبه: ۲۹]

"Fight those who believe not in Allah and the Last Day, nor forbid what Allah and His Messenger forbid nor follow the deen of truth among the People of the Book until they pay the jizyah readily and subdued" [TMQ At-Taubah: 29].

و

And:

«او کسی است که کسانی از اهل کتاب را که کافر شدند، در نخستین گردآمدن [آنان] از خانه‌هایشان بیرون راند» [قرآن کریم، سورۀ الحشر: ۲]. بنابراین ایشان کافرند و غیرمسلمان‌اند. روا نیست که ایشان را مسلمان بنامند. اسلام از نظر لغوی به معنای تسلیم (انقیاد) است و در اصطلاح شرعی، دینی است که الله سبحانه بر محمد ﷺ نازل کرد. اگر جایز باشد که اسلام با معنای لغوی‌اش بر پیامبران پیشین (علیهم السلام) و بر کسانی که پیش از بعثت محمد ﷺ و پیش از تحریف کتاب‌هایشان به ایشان ایمان آوردند و از ایشان پیروی کردند اطلاق شود، پس پس از بعثت او ﷺ روا نیست که چنین کنند. بنابراین هرکس به او و به رسالتش ایمان نیاورد، کافر است و روا نیست که مسلمان یا مؤمن نامیده شود. خداوند متعال فرموده است:

"He it is Who drove out those who disbelieve among the People of the Book from their homes at the first gathering" [TMQ Al-Hashr: 2]. Thus they are disbelievers (kuffar), and they are non-Muslims. It is not permitted to designate them as Muslims. Islam linguistically means submission (inqiyad) and in the Shari'ah technical terminology, it means the deen that Allah subhanahu revealed upon Muhammad (PBUH) . If it is permitted to designate Islam with its linguistic meanings upon the previous Prophets (as) and upon those who believed and followed them before the mission of Muhammad (PBUH) and before distortion (of their books), it is not permitted to do that after His (PBUH) mission. So whoever does not believe in him and his message is a kafir, and it is not allowed that he be called Muslim or a believer (mu'min). He ta'ala said:

«سوگند به آنکه جان محمد در دست اوست، هیچ کس از این امت، چه یهودی و چه مسیحی، از من نمی‌شنود و سپس بدون ایمان آوردن به آنچه با آن فرستاده شده‌ام بمیرد، مگر آنکه از اهل آتش باشد.» و ابن حبان از حدیث انس روایت کرده که قیصر به پیامبر خدا ﷺ نوشت: «من مسلمانم» و پیامبر خدا ﷺ هنگامی که نامه را خواند فرمود:

"By the One in whose hand is Muhammad's soul, none hears of me of this Ummah, Jew or Christian, then dies without believing in what I was sent with except he is of the denizens of the Fire." And ibn Hibban extracted from the hadith of Anas that Caesar wrote to the Messenger of Allah (PBUH) : 'I am a Muslim' and the Messenger of Allah (PBUH) said when he read the letter:

"دشمن خدا (سبحانه و تعالی) دروغ گفت. او تا وقتی که بر مسیحیت است، مسلمان نیست." عمرو موسی، دبیرکل اتحادیه عرب، روشن ساخت که او باور ندارد تمدنی بهتر از تمدنی دیگر وجود دارد، و از معنای سخنان او چنین برمی‌آید که تمدن اسلامی بر تمدن سرمایه‌داری، هندو یا یهودی برتری ندارد، زیرا او می‌گوید: «ما باور نداریم که تمدنی بهتر وجود دارد»، در شرح ردّ خود بر نخست‌وزیر ایتالیا، برلوسکونی. یکی از آنان کوشید آیات سورۀ الکهف را که می‌گویند: «گفت‌وگوی دینی تلاش فرد است که با ارزش‌ها، عرف‌ها، باورها و عقاید پیشین خود، می‌کوشد دیگری (با دینی متفاوت) را همان‌گونه که هست بشناسد و بفهمد و نگاه فلسفی و صورت‌بندی‌شده‌ای نسبت به او شکل دهد، بی‌آنکه به داوری‌های ارزشی پیشداورانه درباره او متوسل شود…طرفداران گفت‌وگوی دینی شعار نیت خالص را برافراشته‌اند. پس او رهایی از شرایط و اهداف را جز میل به فهم دیگری و نگریستن عقلانی به او می‌پذیرد…محتوای گفت‌وگو در اصل با حکایتی که قرآن کریم در سورۀ الکهف (آیات ۳۲ تا ۴۲) درباره گفت‌وگوی میان دو مرد آورده، تفاوتی ندارد. خداوند (سبحانه و تعالی) به یکی از آن دو دو باغ انگور داد که با درختان خرما احاطه شده بود و در میان آن‌ها کشت‌زار بود و نهرهایی در آن جاری بود؛ و خداوند (سبحانه و تعالی) صاحب آن را بر دیگری در مال و فرزندان برتری داد. این حکایت آشکار می‌سازد که گفت‌وگو میان آن دو مرد بی‌هیچ شرط و قیدی روی داد، و قرآن آن را با تمام جزئیاتش آورده است؛ و با آنکه کفر یکی از آنان به خدا در آن آمده، آن دیگری به سبب آن، گفت‌وگو را قطع نکرد. همچنین قرآن از ذکر سخنان کفر خودداری نکرد، زیرا این سخنان در مجموع می‌توانند بنای بررسی فکری شخصیتی را تشکیل دهند که به الله عزّ وجلّ کافر است… گفت‌وگوی دینی با مطالعات تطبیقی ادیان و رقابت دینی متفاوت است، هرچند این مفاهیم در ادبیات موضوع با هم درآمیخته شده‌اند. مطالعات تطبیقی ادیان علمی است به معنای بررسی یک دین در مقایسه با دیگر ادیان در سطح عقیده (عقیده‌ة)، قانون‌گذاری و عبادات آیینی، و دیدگاه‌های آن درباره انسان، جهان و زندگی و مانند اینها، با این فرض که عینیت و امکان رفع پیش‌داوری وجود دارد. در مقابل، رقابت دینی فرایندی است که هدفش اثبات برتری و تمایز یک دین بر دیگری است؛ امری که البته هدف گفت‌وگوی دینی نیست، زیرا گفت‌وگوی دینی تنها فرایندی برای فهم متقابل است» (حسام تمام، پژوهشگر و روزنامه‌نگار، مصر: IslamOnline.net، با عنوان: «گفت‌وگوی دینی: ضرورتی انسانی یا توطئه جهانی»).

"The enemy of Allah (SWTH) lied. He is not a Muslim while he is upon Christianity." Amr Musa, Secretary-General of the Arab League, made clear that he does not believe that there is a civilisation better than (another) civilisation, and from the meaning of his words is that the Islamic civilisation is not preferable to the Capitalist, Hindu or Jewish civilisation for he says: "We do not believe that there is a better civilisation" in the exposition of his refutation of the Italian Prime Minister Berlusconi. One of them attempted to use as evidence for accepting the other as they are without restriction or condition, and without attempting to pronounce judgments against him, the aayaat of Surat Al-Kahf that say: "Religious dialogue is the attempt of the individual encumbered with the values, conventions, beliefs and previous creeds to discover the other (of a different religion) - as he is - and understand him and crystallize a philosophical formal view towards him without resorting to pronouncing prejudiced value judgments against him…the supporters of religious dialogue raised the motto of sincere intention. So he assumes the divestment of conditions and goals except the desire to understand the other and view him intellectually…The content of dialogue does not, in principle, differ with the tale with which the Noble Qur'an brought in Surat Al-Kahf (aayaat 32-42) about the dialogue between two men. Allah (SWTH) gave one of them two gardens of grapes surrounded by palm trees and with crops in the middle, rivers flowing therein; and Allah (SWTH) increased its owner over the other in property and children. The tale reveals that the dialogue took place between the two men without condition or restriction, and the Qur'an brought it with its complete details; and despite it's including the kufr of one of them in Allah, the other did not interrupt the dialogue because of it. Likewise the Qur'an did not refrain from mentioning the sayings of kufr, because in their totality they are able to build and formulate the intellectual examination of the personality disbelieving in Allah 'azza wa jalla…Religious dialogue differs from comparative religion and religious competition even if these concepts commingle in the literature. Comparative religion is a science meaning study of a religion in comparison with others upon the level of the creed (‘’aqeedah), legislation and ritual worships, and its views about man, the universe and life and the like, of assuming objectivity and the possibility of eliminating prejudice. Whereas religious competition is a process aiming to prove the superiority and distinction of one religion over the other; a matter which is not of course aimed by religious dialogue which a process of understanding only" (Husam Tammam, researcher and journalist, Egypt: IslamOnline.net, under the title: 'Religious Dialogue: A Human Necessity or world Conspiracy').

این نقل‌قول‌ها برای آن ضروری است که دانسته شود طرفداران اندیشه‌ی گفت‌وگوی دینی از این عبارت چه مقصودی دارند، زیرا این عبارت اصطلاح فنی ایشان است. بهترین راهنما به معنای این اصطلاح فنی، آنچه خود ایشان می‌گویند یا می‌نویسند است، چرا که معنای لغوی در اینجا سودی ندارد. از مجموع این نقل‌قول‌ها می‌توان معنای این اصطلاح فنی را در موارد زیر خلاصه کرد:

These quotations are necessary to know what the advocates of the idea of religious dialogue intend of this expression, which is their technical terminology. The best of what guides us to the meaning of this technical terminology is what they themselves say or write, since the linguistic meaning does not benefit here. From all of these quotations, it is possible to crystallize the meaning of this technical terminology in the following:

نخست: برابری و هم‌ارزی میان ادیان و تمدن‌ها، و عدم ترجیح یک دین بر دیگری یا یک تمدن بر دیگری.

Firstly: Equality and equivalence between religions and civilisations, and non-preference between a religion and another or a civilisation and another.

دوم: پذیرفتن دیگری آنگونه که هست، و کشف او بدون صدور داوری علیه او، بلکه فهمیدن و شناختن دیدگاه‌های او بدون قید یا شرط.

Secondly: Accepting the other as it is and discovering it without pronouncing judgments against it, but rather understanding and recognizing its views without restriction or condition.

سوم: هدف گفتگوی میان تمدن‌ها، تعامل برای ایجاد تمدنی جایگزین و برتر است، از راه جستجوی آنچه مشترک و انسانی است؛ امری که به پیشرفت و شکوفایی تمدن‌ها و گسترش صلح می‌انجامد. هدف گفتگوی میان ادیان این است که از ورود اسلام به میدان مبارزه جلوگیری شود.

Thirdly: The objective of dialogue between civilisations is interaction to create an alternative superior civilisation through the means of seeking to find out what is common and human; a matter that leads to the advance and flourishing of civilisations, and spreading of peace. The objective of dialogue between religions is to prevent Islam from entering the arena of the struggle.

این مفاهیم کاملاً با اسلام در تضادند. حتی یک مورد از آنها دلیل یا دلیل ظنی ندارد. اینها از اسلام نیستند، بلکه تحریف (تمویه) و فریب‌اند، و خطرشان برای اسلام قطعی است.

All these concepts completely contradict Islam. There is not a single concept from these that has evidence or probable evidence. They are not from Islam; rather they are all distortion (tamweeh) and deception, and their danger against Islam is sure.

معنای برابری میان ادیان و میان تمدن‌ها، مفهومی کفرآمیز است، زیرا دعوتی است به برابری میان حق و باطل، میان دین حق و ادیان تحریف‌شده، میان کفر و ایمان، میان ضلالت و هدایت، میان دین ناسخ و دین منسوخ، میان مفاهیم تمدنی که منشأ آن‌ها وحی است و مفاهیم تمدنی که انسان وضع کرده است؛ یعنی میان عقل و نقل، میان داوری نزد طاغوت و داوری نزد کتاب و سنت و آنچه این دو به آن راهنمایی می‌کنند، و میان آنچه ثابت است و به نفع بشریت است و در زمین باقی می‌ماند، و کفِ روی آبی که نابود می‌شود. دلایل بر این امر آن‌قدر زیاد است که شمارش آن دشوار است. خداوند متعال می‌فرماید:

The meaning of equality between religions and between civilisations is a kufr, concept since it is an invitation to equality between the truth (haqq) and falsehood (batil), between the deen of truth and distorted religions, between kufr and iman, between misguidance (dhalala) and guidance, between the abrogating deen) and the abrogated (deen), between civilisational concepts whose source is revelation and civilisational concepts laid down by man i.e. between the mind and text (naql), between arbitrating to At-Taghut and arbitrating to the Book and Sunnah and what they both guide to, between the confirmed (thabit) that benefits mankind and remains in the earth and the vanishing foam that is scum. The evidences for that are difficult to limit. He (PBUH) ta'ala said:

بلکه ما حق را بر باطل می‌افکنیم، پس آن را درهم می‌کوبد و ناگهان نابود می‌شود. [سورۃ الأنبیاء: ۱۸]

"Nay We fling the truth (haqq) against the falsehood (batil) so it destroys it. And, behold, it is vanished!" [TMQ Al-Anbiya: 18].

او (سبحانه و تعالی) فرمود:

And He (SWTH) said:

«پس از حق، جز گمراهی چیست؟» [سوره یونس: ۳۲]. و او (سبحانه و تعالی) فرمود:

"What is there after the truth except misguidance?" [TMQ Yunus: 32]. And He (SWTH) said:

«آنان می‌خواهند داوری را نزد طاغوت ببرند، با آنکه فرمان یافته‌اند که به آن کفر ورزند. و شیطان می‌خواهد ایشان را به گمراهی دور و درازی بکشاند!» [TMQ النساء: ۶۰]

"They wish to arbitrate to At-Taghut while they have been commanded to deny it. And Satan wishes to mislead them far astray!" [TMQ An-Nisa: 60].

او (سبحانه و تعالی) فرمود:

And He (SWTH) said:

او همان کسی است که فرستادهٔ خود را با هدایت و دین حق فرستاد تا آن را بر همهٔ ادیان دیگر چیره گرداند، هرچند مشرکان ناخوش دارند! {[التوبة: ۳۳]}

"He (SWTH) is the One who sent His Messenger (PBUH) with the guidance and the deen of truth so that it prevails over all other deens, even if the polytheists detest!" [TMQ At- Taubah: 33].