24. Annabi Daniel
24. Prophet Daniel
Allah Ya Ceci Daniyel daga Zakuna
Allah Saves Daniel from the Lions
Ibn Abi Al-Dunya ya ruwaito wannan, ta hanyar jerin masu ruwaya, cewa: Nebuchadnezzar ya kama zakuna biyu ya jefa su cikin rami. Sannan ya kawo Daniyel ya jefa shi a gare su; amma ba su yi tsalle a kansa ba, sai dai ya zauna kamar yadda Allah ya so. Lokacin da ya so abinci da abin sha, sai Allah ya yi wahayi zuwa ga Irmiya, wanda yake a Sham (Falasdinu/Siriya): "Ka shirya abinci da abin sha ga Daniyel." Ya ce: "Ya Ubangiji, ni ina Urushalima, alhali Daniyel yana Babila (Iraki)." Allah ya yi masa wahayi: "Ka yi abin da na umarce ka ka yi, kuma zan aiko maka wanda zai dauke ka da abin da ka shirya." Irmiya ya yi haka, sai Allah ya aiko masa da wani abu da zai dauke shi har ya isa bakin ramin.
Ibn Abi Al-Dunya narrated the following, based on a chain of citations. Nabuchadnezzar captured the two lions and threw them into a pit. He then brought Daniel and threw him at them; yet they did not pounce at him; rather, he remained as Allah wished. When then he desired food and drink, Allah revealed to Jeremiah, who was in Sham (Palestine/Syria): "Prepare food and drink for Daniel." He said: "O Lord I am in Jerusalem while Daniel is in Babylon (Iraq)." Allah revealed to him: "Do what I have commanded you to do, and I shall send you one who will carry you and what you have prepared." Jeremiah did so and Allah sent him something that would carry him until he arrived at the brink of the pit.
Sai Daniyel ya tambaya: "Wane ne wannan?" Ya amsa: "Ni ne Irmiya." Ya tambaya: "Me ya kawo ka?" Ya amsa: "Ubangijinka ne ya aiko ni zuwa gare ka." Ya ce: "Shin to Ubangijina ya tuna da ni?" Ya ce: "Eh." Daniyel ya ce: "Godiya ta tabbata ga Allah, wanda ba ya mantawa da waɗanda suke roƙonsa! Kuma godiya ta tabbata gare Shi, wanda ke biyan alheri da alheri, yana ba da ladan haƙuri da aminci, yana kawar da cutarwa bayan wahala, yana tabbatar mana lokacin da muka shiga cikin damuwa, kuma shi ne fatanmu lokacin da ƙwarewarmu ta kasa mu."
Then Daniel asked: "Who is this?" He answered: "I am Jeremiah." He asked: "What brought you?" He answered: "Your Lord sent me to you." He said: "And so my Lord has remembered me?" He said: "Yes." Daniel said: "Praise be to Allah Who never forgets those who appeal to Him! And Praise be to Him Who compensates good with good, rewards patience with safety, dispels harm after distress, assures us when we are overwhelmed, and is our hope when skill fails us."
Daniel Bayan Mutuwa
Daniel After Death
Yunus Ibn Bakeer ya ruwaito cewa Muhammad Ibn Ishaaq ya ruwaito cewa Abu Khalid Ibn Dinar ya ruwaito cewa Abul Aa'lia ya ce: "Lokacin da aka kai hari Tastar, mun samu, a cikin ma'ajiyar dukiyar Al-Harmazan, wata gado da wani mamaci ke kwance a kai, tare da wata littafi mai tsarki a gefen gadon. Mun kai littafin wajen Umar Ibn Al Khattab. Ya kira Ka-b, sai ya fassara shi zuwa Larabci, ni kuma na kasance Balarabe na farko da ya karanta shi. Na karanta shi kamar yadda nake karanta Alkur'ani." A nan, ni (Khalid Ibn Dinar) na ce wa Abul Aa'lia:
Yunus Ibn Bakeer reported that Muhammad Ibn Ishaaq reported that Abu Khalid Ibn Dinar reported that Abul Aa'lia said: "When Tastar was invaded, we found, in the treasure house of Al-Harmazan, a bed on which lay a dead man, with a holy script at his bedside. We took the scripture to Umar Ibn Al Khattab. He called Ka-b and he translated it into Arabic, and I was the first Arab to read it. I read it as I read the Qur'an." Here, I (Khalid Ibn Dinar) said to Abul Aa'lia:
"Me ke cikin ta?" Ya ce: "Tarihin rayuwa, tarihin abubuwan da suka faru, waƙoƙi, magana, da abin da zai zo nan gaba." Sai na tambaya:
"What was in it?" He said: "Life history, annals, songs, speech, and what is to come." I asked:
"Kuma me kuka yi da mutumin?" Ya ce: "Mun tona kaburbura goma sha uku daban-daban a gefen kogin."
"And what did you do with the man?" He said: "We dug in the river bank thirteen separate graves.
A lokacin faɗuwar rana muka binne shi, muka daidaita dukkan kaburburan domin mu ɓad da mutane, saboda za su yi wa gawarsa ɓarna." Na tambaya: "To me suke so daga gare shi?" Ya ce: "Idan sama ta yi musu tsabta babu girgije, sai suka fita da gadonsa, sai kuma ruwan sama ya sauko." Na tambaya: "Wane mutum kake tsammani shi ne?" Ya ce: "Wani mutum mai suna Daniel." Na tambaya: "Tsawon lokaci nawa ne ya yi da mutuwa lokacin da kuka same shi?" Ya ce: "Shekara ɗari uku." Na tambaya: "Ba wani abu ya canza a kansa ba?" Ya ce: "A'a, sai dai gashin fuskarsa (gemu da kumatu); fatar annabawa ba ƙasa take cutarwa ba, ba kuma kura take cinye su ba." Sarkar ruwaya daga Abul Aa'lia tana da kyau, amma idan ranar mutuwar mutumin ta kasance shekara ɗari uku da gaske, to ba annabi ba ne, sai dai wani salihi, domin babu wani annabi tsakanin Isa (Yesu) (amincin Allah ya tabbata a gare shi) da Annabi Muhammad ﷺ, kamar yadda hadisi a cikin Bukhari ya nuna. Tazarar da ke tsakanin su (mutumin da Muhammad ﷺ) an ruwaito ta a matsayin shekara ɗari huɗu, shida ɗari, da shida ɗari da ashirin. Yana yiwuwa ya mutu shekara ɗari takwas kafin lokacin, wanda zai kusanci zamanin Daniel, idan kasancewarsa Daniel daidai ne.
At nightfall we buried him and leveled all the graves in order to mislead people for they would tamper with him." I asked: "And what did they want from him?" He said: "When the sky was cloudless for them, they went out with his bed, and it rained." I asked: "Who did you think the man was?" He said; "A man called Daniel." I asked: "And for how long had he been dead when you found him?" He said: "Three hundred years." I asked: "Did not anything change on him?" He said: "No, except for the hairs of his face (beard, and mustache); the skin of the prophets is not harmed by the earth, nor devoured by hyenas." The chain of citation from Abul Aa'lia is good, but if the date of the dead man's death was really three hundred years, then he was not a prophet but a saintly an, because there was no prophet between Isa (Jesus)(pbuh), and the Prophet Muhammad (pbuh), according to the hadith in Bukhari. The span between them (the dead man and Muhammad (pbuh)) was variously reported as four hundred, six hundred, and six hundred twenty years. It could be that he had died eight hundred years earlier, which would be near to Daniel's time, if his being Daniel is correct.
Mutuwar Daniyal - Hadisi
Daniel's Death - Hadith
Ibn Abu Dunya ya ruwaito daga Abu Bilal cewa Abu Musa ya sami wani littafi mai tsarki da akwati a cikinta akwai dirhami, zobensa da turare tare da Daniyel. Ya rubuta wa Umar, sai ya amsa da cewa: "Ku aiko mana da littafin, ku aiko da wani ɓangare na turaren, ku faɗa wa Musulmai da ke tare da ku su yi amfani da shi, ku raba dirhamin a tsakaninsu, sai dai ku bar zoben don kanku."
Ibn Abu Dunya reported from Abu Bilal that Abu Musa found with Daniel a holy script and a container in which were dirhams, his ring and ointment. He wrote to Umar, who replied: "Send the scripture to us, send some of the ointment, tell the Muslims who are with you to use it, share the dirhams among them, and leave the ring for you.
Abu Bakr Ibn Abu Dunya ya ruwaito ba tare da isnadi ba cewa lokacin da aka gaya wa Abu Musa cewa shi ne Daniyal, sai ya zauna tare da shi, ya rungume shi, ya kuma sumbace shi. Sannan ya rubuta wa Umar cewa ya samu tare da shi kusan dirhami dubu goma. Ya kasance mutane suna zuwa aro daga cikinsa, kuma idan ba su mayar da shi ba, sai su yi rashin lafiya. Umar ya umarci a binne shi a wani kabari da za a boye, a kuma mayar da kuɗin zuwa baitul-mali, sannan akwatin da zobe su zama kyauta a gare shi (Abu Musa).
Abu Bakr Ibn Abu Dunya related without citation that when Abu Musa was told that he was Daniel, he stayed with him, embraced him, and kissed him. Then he wrote to Umar that he found with him nearly ten thousand Dhirhams. It used to be that people came to borrow from it, and if they did not return it, they became sick. Umar ordered his burial in a grave to be kept secret and the money to be sent to the treasury, with the box and the ring a gift to him (Abu Musa).
An rawaito cewa Abu Musa ya umurci wasu mutum huɗu daga cikin fursunoni da su tare kogin, su kuma haƙa kabari a tsakiyarsa, inda ya binne shi. Sa'an nan ya yanka kawunan mutanen huɗu domin a kiyaye sirrin daga kowa sai shi kaɗai.
It is related of Abu Musa that he told four of the captives to dam the river and dig a grave in the middle, where he buried him. Then he beheaded the four captives in order for the secret to be kept from all except himself.
Zoben Daniyel
Daniel's Ring
Ibn Abu Dunya also reported, by a chain of citations, that a ring was seen on the hand of Ibn Abu Barda Ibn Abu Musa. The gem was carved with two lions with a man between them, whom they were licking. Abu Barda said: "This is the ring of that man whom the people of this town say is Daniel. Abu Musa took it the day he was buried. The learned people of the town told Abu Musa that soothsayers and astrologers told the king in Daniel's time that a boy would be born who would destroy him and his kingdom. So the king swore to kill all the baby boys, except that they threw Daniel in the lions' den, and the lion and lioness began to lick him and did not harm him. His mother came and took him. Abu Musa said: "And so Daniel carved his image and the image of the two lions into the gem of his ring, for him not to forget Allah's blessing upon him in this.'" This has a good citation. Wallahi, ga shi a Hausa: Ibn Abu Dunya ya kuma ruwaito, ta hanyar jerin masu ruwaitowa, cewa an ga zobe a hannun Ibn Abu Barda Ibn Abu Musa. An zana a kan duwatsun zoben zakuna biyu da wani mutum a tsakaninsu, suna lasar sa. Abu Barda ya ce: "Wannan zoben wannan mutum ne da mutanen wannan gari ke cewa Daniyel ne. Abu Musa ya karbe shi ranar da aka binne shi. Malaman garin sun gaya wa Abu Musa cewa masu duba da masu lura da taurari sun gaya wa sarki a zamanin Daniyel cewa za a haifi yaro wanda zai hallaka shi da mulkinsa. Saboda haka sarki ya rantse zai kashe dukkan yara maza jarirai, sai dai aka jefa Daniyel a rami na zakuna, sai zaki da zakanya suka fara lasar sa, ba su cutar da shi ba. Mahaifiyarsa ta zo ta dauke shi. Abu Musa ya ce: "Don haka Daniyel ya zana siffarsa da siffar zakuna biyun a kan duwatsun zoben sa, domin kada ya manta da ni'imar Allah a kansa game da wannan."" Wannan ruwaya tana da sanadi mai kyau.
Ibn Abu Dunya also reported, by a chain of citations, that a ring was seen on the hand of Ibn Abu Barda Ibn Abu Musa. The gem was carved with two lions with a man between them, whom they were licking. Abu Barda said: "This is the ring of that man whom the people of this town say is Daniel. Abu Musa took it the day he was buried. The learned people of the town told Abu Musa that soothsayers and astrologers told the king in Daniel's time that a boy would be born who would destroy him and his kingdom. So the king swore to kill all the baby boys, except that they threw Daniel in the lions' den, and the lion and lioness began to lick him and did not harm him. His mother came and took him. Abu Musa said: "And so Daniel carved his image and the image of the two lions into the gem of his ring, for him not to forget Allah's blessing upon him in this.'" This has a good citation.